BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI
DO NHÀ CỬA, CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG KHÁC GÂY RA
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ
VIỆT NAM HIỆN HÀNH

Chuyên ngành: Luật Dân sự và tố tụng dân sự
Mã số: : 9380103

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2018


Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học:

1. PGS. TS Phùng Trung Tập
2. TS. Lê Mai Anh

Phản biện 1: PGS. TS Nguyễn Thị Quế Anh
Phản biện 2: PGS. TS Vũ Thị Hải Yến
Phản biện 3: TS. Trần Văn Trung


thứ tự chịu TNBTTH của các chủ thể này; (3) các quy định về xác
định thiệt hại được bồi thường trong nhiều trường hợp chưa thực sự
đầy đủ, minh bạch; (4) quy định về các trường hợp loại trừ thiệt hại
còn nhiều bất cập…Đây là những nguyên nhân làm giảm hiệu quả
của việc áp dụng quy định này trên thực tế.
Thực trạng đó đặt ra nhu cầu cần nghiên cứu một cách đầy
đủ và toàn diện để hoàn thiện TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây
ra. Xuất phát từ những lý do trên, NCS chọn đề tài“Trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra theo

1


quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành” làm đề tài
luận án tiến sĩ luật học của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ những vấn
đề lý luận, thực trạng quy định pháp luật cũng như thực tiễn áp dụng
pháp luật về TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra. Trên cơ sở
đó, luận án đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra.
Để thực hiện các mục đích trên, luận án thực hiện các nhiệm vụ
cụ thể như sau: Thứ nhất, phân tích các học thuyết xác định TNBTTH
do nhà cửa, CTXD khác gây ra; xây dựng khái niệm, phân tích đặc điểm
của nhà cửa, CTXD khác; làm rõ bản chất của TNBTTH do nhà cửa,
CTXD khác gây ra, xây dựng khái niệm và chỉ ra được những đặc điểm
của TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra. Thứ hai, phân tích, đánh
giá nhằ m tìm ra điể m hợp lý và điể m chưa hợp lý trong quy định pháp
luật dân sự hiện hành về TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra Thứ
ba, Phân tích những điểm tích cực, hạn chế khi áp dụng các quy định

sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ
nghĩa Mác - Lênin.
* Phương pháp nghiên cứu cụ thể: trên cơ sở phương pháp
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, trong quá trình nghiên cứu luận án,
NCS sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau::
Phương pháp phân tích và bình luận; Phương pháp tổng hợp;
Phương pháp lịch sử; Phương pháp hê ̣ thố ng hoá; Phương pháp phân
tích tình huống.
6. Những đóng góp mới của việc nghiên cứu đề tài
Kết quả nghiên cứu đề tài “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra theo quy định của pháp
luật dân sự Việt Nam hiện hành” mang lại những điểm mới sau:
Thứ nhất, luận án đã xác định và phân tích được các học
thuyết xác định TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra.
Thứ hai, luận án phân tích bản chất của TNBTTH do nhà
cửa, CTXD khác gây ra.
Thứ ba, luận án đã xây dựng khái niệm nhà cửa, CTXD khác;
khái niệm TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra.

3


Thứ tư, luận án đã phân tích các đặc điểm và các điều kiện
phát sinh TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra.
Thứ năm, luận án đã tổng hợp, phân tích quy định pháp luật
dân sự mà nền tảng là Bộ luật dân sự hiện hành vể TNBTTH do nhà
cửa, CTXD khác gây ra để làm rõ thực trạng pháp luật về trách
nhiệm này. Từ đó, luận án đánh giá những kết quả đạt được, những
han chế đối với quy định pháp luật hiện hành và bước đầu đặt ra vấn
đề yêu cầu hoàn thiện pháp luật.

PHẦN A
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ
CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Trong những năm qua đã có nhiều công trình khoa học ở
những mức độ khác nghiên cứu về TNBTTH do nhà cửa, CTXD
khác gây ra. Ở những mức độ khác nhau các công trình nghiên cứu
này đã giải quyết được một số những vấn đề liên quan đến TNBTTH
do nhà cửa, CTXD khác gây ra, tuy nhiên, các công trình này vẫn
chưa giải quyết được các vấn đề cơ bản sau:
- Các công trình chưa chỉ ra được học thuyết xác định
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra;
- Một số công trình khoa học xây dựng được khái niệm về
“nhà cửa” và “CTXD khác” song khái niệm này chưa thực sự đầy đủ
và toàn diện; chưa phân tích làm nổi bật được một số đặc trưng của
“nhà cửa, CTXD khác” để giúp phân biệt giữa TNBTTH do nhà cửa,
CTXD khác gây ra với các TNBTTH khác.
- Một số công trình nghiên cứu đã chỉ ra bản chất của
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra là một dạng của TNBTTH
do tài sản gây ra song vẫn chưa phân tích điều này.
- Một số công trình nghiên cứu chỉ ra một vài đặc điểm của
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra song vẫn chưa chỉ ra được
đặc điểm cơ bản của trách nhiệm này.
- Một số công trình đã nêu được điều kiện làm phát sinh
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra nhưng chưa phân tích

5


thấu đáo những điều kiện này; riêng đối với yếu tố lỗi, hầu hết các

6


chủ thể phải chịu TNBTTH, thiệt hại được bồi thường, chủ thể được
bồi thường và các trường hợp không phải chịu TNBTTH.
2.3. Các giả thuyết nghiên cứu
Trên cơ sở mục đích nghiên cứu, các câu hỏi nghiên cứu, các lý
thuyết nghiên cứu mà tác giả đề ra, tác giả đặt ra bốn giả thuyết nghiên
cứu cũng như kết quả nghiên cứu dự định đạt được trong luận án.
2.4. Hướng tiếp cận nghiên cứu
Thứ nhất, TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra là một
dạng của TNBTTH ngoài hợp đồng mà cụ thể là TNBTTH do tài sản
gây ra, do đó nó sẽ mang đầy đủ các đặc điểm của trách nhiệm này
cũng như có những đặc điểm riêng do đối tượng (nhà cửa, CTXD
khác) gây thiệt hại chi phối.
Thứ hai, quy định về TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra
vừa chịu sự điều chỉnh của BLDS đồng thời cũng chịu sự điều chỉnh
của các văn bản luật chuyên ngành khác như Luật Xây dựng, Luật
Nhà ở…Do đó, việc nghiên cứu TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác
gây ra vừa phải dựa trên các quy định gốc trong BLDS vừa phải chú
ý đến các đặc điểm riêng (về đối tượng gây thiệt hại, chủ thể chịu
TNBTTH) được quy định trong pháp luật chuyên ngành.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT
HẠI DO NHÀ CỬA, CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG KHÁC GÂY
RA
1.1. Các học thuyết xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra
1.1.1. Học thuyết về sự cẩu thả (negligence)
Học thuyết này được áp dụng tại Anh - Mỹ (các nước theo

đoán là có lỗi. Để bác bỏ suy đoán đó, đồng thời cũng là để loại trừ
trách nhiệm cho mình thì CSH, người chiếm hữu, người được giao
quản lý, sử dụng nhà cửa, CTXD khác phải chứng minh được điều
ngược lại - là mình không có lỗi - mình đã thực hiện đầy đủ các biện
pháp cần thiết để ngăn ngừa thiệt hại nhưng cuối cùng thiệt hại vẫn
xảy ra.

8


1.1.3. Học thuyết về trách nhiệm nghiêm ngặt (strict liability)
Học thuyết này được áp dụng tại một số quốc gia như Pháp, Tây
Ban Nha, Quebec ( Canada)…. Theo học thuyết này, TNBTTH do nhà
cửa, CTXD khác gây ra sẽ phát sinh khi người bị thiệt hại chứng minh
được 3 yếu tố: (1) có thiệt hại; (2) có sự tự thân tác động của nhà cửa,
CTXD khác; (3) có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra với sự tự
thân tác động của nhà cửa, CTXD khác (thiệt hại là hậu quả của sự sụp
đổ của nhà cửa, CTXD khác). Nguyên đơn không cần chứng minh yếu
tố lỗi của CSH, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà
cửa, công trình xây bị đơn trong việc để nhà cửa, CTXD khác sụp đổ,
gây thiệt hại; ngược lại, bị đơn cũng không thể được miễn trách nhiệm
chỉ vì chứng minh được rằng mình không có lỗi. Học thuyết này đã tạo
điều kiện thuận lợi tối đa cho nạn nhân trong việc yêu cầu BTTH.
1.1.4. Sự kết hợp giữa học thuyết về lỗi do suy đoán và học thuyết
về trách nhiệm nghiêm ngặt
Sự kết hợp về học thuyết về lỗi do suy đoán và học thuyết về
trách nhiệm nghiêm ngặt được thể hiện trong BLDS của một số quốc
gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan … BLDS của các quốc gia
này quy định: trong trường hợp nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại do
khuyết tật trong xây dựng hoặc thiếu bảo dưỡng thì người chiếm hữu

1.3. Khái niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công
trình xây dựng khác gây ra
TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra là trách nhiệm của
CSH, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa,
CTXD khác phải bồi thường những thiệt hại về vật chất và tinh thần
phát sinh khi tự thân nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại.
1.4. Bản chất của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa,
công trình xây dựng khác gây ra
Về bản chất, TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra là một
dạng của TNBT do tài sản gây thiệt hại. Trách nhiệm này phát sinh
không cần điều kiện lỗi khi thiệt hại là do sự tự thân tác động của nhà

10


cửa, CTXD khác gây ra. Nhà cửa, CTXD khác tự gây thiệt hại (sụp
đổ, hư hỏng, sụt lở…) do khiếm khuyết bên trong của nó. Những
khiếm khuyết này có thể bắt nguồn từ những sai sót trong xây dựng
hoặc trong quá trình bảo trì bảo dưỡng nhà cửa, CTXD khác ... Có
thể thấy, nguyên nhân sâu xa khiến nhà cửa, CTXD khác gây thiệt
hại vẫn có thể có lỗi của con người. Có điều đó là “lỗi gián tiếp” chứ
không phải là “lỗi trực tiếp”[63, tr.21]; lỗi trong quản lý (không quan
tâm chăm sóc, bảo trì bảo dưỡng, kịp thời sửa chữa những hư hỏng
khiến nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại) chứ không phải lỗi trong
việc sử dụng nhà cửa, CTXD khác để gây thiệt hại. Do việc chứng
minh lỗi này vô cùng khó khăn, thậm chí trong nhiều trường hợp
không thể thực hiện được, vì vậy, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của người bị thiệt hại, pháp luật không buộc người bị thiệt hại
phải chứng minh lỗi này.
1.5. Đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa,

chịu TNBTTH do tại thời điểm nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại,
CSH, người được CSH giao quản lý, sử dụng nhà cửa, CTXD khác là
người đang được hưởng lợi ích từ việc khai thác công dụng nhà cửa,
CTXD khác. Vì vậy, khi nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại thì đương
nhiên với tư cách là người được “hưởng lợi” từ nhà cửa, CTXD khác,
những chủ thể này phải gánh chịu rủi ro. Điều này là phù hợp với lẽ
công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại vốn không có lỗi trong việc để thiệt hại xảy ra.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI
THƯỜNG THIỆT HẠI DO NHÀ CỬA, CÔNG TRÌNH XÂY
DỰNG KHÁC GÂY RA
2.1. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà
cửa, công trình xây dựng khác gây ra
2.1.1. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại của chủ
sở hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây
dựng khác
2.1.1.1. Có thiệt hại
2.1.1.2. Có sự tự thân tác động của nhà cửa, công trình xây dựng khác

12


2.1.1.3. Mối quan hệ nhân quả giữa sự tự thân tác động của nhà cửa,
công trình xây dựng khác với thiệt hại
2.1.1.4. Điều kiện lỗi của chủ sở hữu, người được giao quản lý, sử
dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác trong trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra
2.1.2. Điều kiện phát sinh trách nhiệm liên đới của người thi công
với chủ sở hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công
trình xây dựng khác

BLDS 2015 (Điều 590) quy định: khi sức khoẻ bị xâm phạm
thì thiệt hại được bồi thường bao gồm hai loại: thiệt hại về vật chất và
thiệt hại về tinh thần.
So với BLDS 2005 (Điều 609), quy định về thiệt hại do sức
khoẻ bị xâm phạm tại Điều 590 BLDS 2015 có một số điểm mới sau:
Thứ nhất, bổ sung thêm “Thiệt hại khác do luật quy định” tại
điểm d khoản 1 Điều 590.
Thứ hai: sử dụng khái niệm “Người chịu trách nhiệm bồi
thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm”thay
cho khái niệm “Người xâm phạm sức khoẻ của người khác”(Điều
609 BLDS 2005).
Thứ ba, quy định mức bù đắp tổn thất về tinh thần trong
trường hợp các bên không thoả thuận được.
2.2.3. Xác định thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm
BLDS 2015 (Điều 591) quy định: khi tính mạng bị xâm
phạm thì thiệt hại được bồi thường bao gồm hai loại: thiệt hại về vật
chất và thiệt hại về tinh thần. So với quy định tại BLDS 2005, Điều
591 BLDS 2015 có một số sửa đổi theo hướng tích cực:
Thứ nhất, bổ sung quy định khi tính mạng bị xâm phạm thiệt
hại được bồi thường bao gồm: “Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
theo quy định tại Điều 590 của Bộ luật này”.
Thứ hai, sửa khái niệm: “Người xâm phạm tính mạng của
người khác” (khoản 2 Điều 610 BLDS 2005) thành “Người chịu
trách nhiệm bồi thường trong trường hợp tính mạng của người khác
bị xâm phạm”cho phù hợp với những tình huống thực tiễn khi thiệt
hại xảy ra do tài sản hoặc do người chưa thành niên…

14




15


ở nhờ, uỷ quyền quản lý… nhà cửa, CTXD khác) hoặc quyết định
hành chính hợp pháp.
Thứ tự chủ thể chịu TNBTTH.
Một trong những hạn chế lớn nhất của Điều 605 BLDS 2015
(cũng như Điều 631 BLDS 1995 và Điều 627 BLDS 2005 trước đây)
là quy định rất nhiều chủ thể chịu TNBTTH trong trường hợp nhà
cửa, CTXD khác gây thiệt hại nhưng lại không quy định căn cứ cũng
như thứ tự các chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường. Quy định tại
Điều 605 BLDS 2015 chỉ đơn thuần mang tính liệt kê. Nói cách khác,
nếu dựa vào quy định trong BLDS hiện nay thì không thể xác định
được thứ tự chủ thể phải chịu TNBTTH; chính vì vậy, trong phần
này, NCS không đưa ra quan điểm của mình về việc xác định thứ tự
chủ thể chịu TNBTTH. Để có thể xác định chính xác thứ tự chịu
TNBTTH trong trường hợp nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại theo
NCS bắt buộc BLDS phải được sửa đổi bổ sung, hướng dẫn. Phương
hướng sửa đổi cụ thể sẽ được NCS trình bày tại mục 3.2.3.
Chủ thể chịu TNBTTH do nhà cửa, CTXD khác gây ra
trong một số trường hợp đặc biệt
(1) Nếu nhà cửa, CTXD khác bị trưng dụng: thì chủ thể chịu
TNBTTH là “Tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng tài sản
trưng dụng” chứ không phải “chủ sở hữu”.
(2) Nếu nhà cửa, CTXD khác thuộc sở hữu chung theo phần:
thì mỗi CSH chung theo phần có TNBTTH tương ứng với phần quyền
sở hữu của mình, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
(3) Nếu nhà cửa, CTXD khác thuộc sở hữu chung hợp nhất:
thì các CSH chịu trách nhiệm liên đới trong việc BTTH

chiếm hữu có quyền yêu cầu người có hành vi xâm phạm phải
BTTH. Quy định này tương đồng với pháp luật một số quốc gia như:
Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha, Áo, Hy Lạp, Hà Lan, Italia…
2.4.2. Chủ thể được bồi thường thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm
Chủ thể được BTTH về vật chất: Người bị thiệt hại về sức
khoẻ và người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.
Chủ thể được BTTH về tinh thần: chỉ có người bị thiệt hại về sức
khoẻ mà không bao gồm những người thân thích của người bị thiệt

17


hại. Quy định này không tương đồng với pháp luật một số quốc gia
như: Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha, Áo, Hy Lạp,.. Nghị quyết số 75 (7) của
Uỷ hội châu Âu (Council of Europe); Điều VI.–2:202 Bộ tham khảo
chung về BTTH ngoài hợp đồng (DCFR), Điều 10:301 Bộ nguyên
tắc về luật BTTH ngoài hợp đồng châu Âu ( PETL)
2.4.3. Chủ thể được bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm
Chủ thể được bồi thường hiệt hại về vật chất: người bị thiệt
hại (nếu tại thời điểm bồi thường người đó còn sống), những người
đã thực tế thanh toán hoặc người thừa kế của người bị thiệt hại; còn
riêng với khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt
hại có nghĩa vụ cấp dưỡng trước khi chết sẽ trả cho những đối tượng
được cấp dưỡng (cha mẹ, vợ chồng, con..)
Chủ thể được BTTH về tinh thần: “người thân thích thuộc
hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại” hoặc “người mà người
bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng, người đã trực tiếp nuôi dưỡng
người bị thiệt hại”. Quy định này tương đồng với pháp luật của một
số quốc gia như Pháp, Bỉ, Hà Lan, Tây Ban Nha, Italia, Trung Quốc,
Nhật Bản…

3.1.2. Thực tiễn áp dụng quy định pháp luật về xác định thiệt hại
do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra
Do trong BLDS và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị
quyết số 03/2006/NQ-HĐTP) đều không có hướng dẫn về xác định
thiệt hại do tài sản bị xâm phạm, trong khi đó, khi nhà cửa, CTXD
khác gây thiệt hại, thì thiệt hại đầu tiên và chủ yếu lại là thiệt hại về
tài sản (nhà cửa, CTXD lân cận bị nghiêng, lún, …) nên trong nhiều
trường hợp khi tài sản bị xâm phạm Toà án còn lúng túng trong việc
xác định thiệt hại được bồi thường.
3.1.2.1. Xác định thiệt hại đối với tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị
hư hỏng
Thứ nhất, một số trường hợp, Toà án chấp nhận yêu cầu đòi
BTTH của nguyên đơn buộc bị đơn phải bồi thường ngay cả khi chưa

19


có kết luận của cơ quan chuyên môn về nguyên nhân dẫn đến thiệt
hại xảy ra.
Thứ hai, trong một số trường hợp, mặc dù đã có kết luận của
cơ quan môn về nguyên nhân dẫn đến thiệt hại nhưng quan điểm của
Toà án trong việc xác định tỷ lệ bồi thường lại không thống nhất.
3.1.2.2. Thiệt hại là lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài
sản bị mất, bị giảm sút
Qua nghiên cứu một số vụ án, NCS nhận thấy có những
trường hợp mặc dù người bị thiệt hại không xuất trình được các
“chứng từ hợp lệ” nhưng Toà án vẫn chấp nhận yêu cầu đòi bồi
thường của nguyên đơn.
3.1.2.3. Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại
Để được bồi thường “chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế

Cả BLDS 2005, BLDS 2015 đều chỉ quy định “phạm vi” các
chủ thể phải chịu TNBTTH mà không quy định thứ tự cũng như tiêu
chí xác định chủ thể phải chịu TNBTTH; thêm vào đó, cả BLDS
2005 và 2015 đều đưa “chủ sở hữu” lên vị trí đầu tiên trong “danh
sách” những chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi thường, điều này dẫn
đến cách hiểu rằng: trong mọi trường hợp, chủ thể đầu tiên phải chịu
TNBTTH là “chủ sở hữu”, chỉ khi nào không có CSH thì các chủ thể
khác (người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa,
CTXD…) mới phải chịu TNBTTH.
Thứ hai, trách nhiệm liên đới BTTH giữa các CSH, người
chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, CTXD khác.
BLDS 2005 (Điều 616) và BLDS 2015 (Điều 587) chỉ quy
định trách nhiệm liên đới trong trường hợp thiệt hại là do hành vi của
nhiều người cùng gây ra mà chưa quy định trách nhiệm liên đới trong
trường hợp thiệt hại do tài sản gây ra nói chung, nhà cửa, CTXD khác
gây ra nói riêng. Trong thực tiễn xét xử, Toà án áp dụng trách nhiệm
liên đới khi nhà cửa, CTXD khác gây thiệt hại trong hai trường hợp:
(1) Áp dụng trách nhiệm liên đới BTTH trong trường hợp
nhà cửa, CTXD khác thuộc sở hữu chung của nhiều người.

21


(2) Áp dụng trách nhiệm liên đới BTTH trong trường hợp
nhiều nhà cửa, CTXD khác cùng gây thiệt hại.
3.1.3.2. Trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại của người thi công
TNBTTH của người thi công là quy định hoàn toàn mới của
BLDS 2015. Trước đó, trong BLDS 1995 và 2005 đều không có quy
định về TNBTTH của người thi công. Vì vậy, trong giai đoạn này, do
thiếu cơ sở pháp lý để giải quyết TNBTTH của người thi công nên

thiệt hại” để bao quát cả trường hợp trách nhiệm liên đới khi tài sản
gây thiệt hại.
3.2.2. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra.
Thứ nhất, thay khái niệm “nhà cửa, CTXD khác” bằng
khái niệm “công trình xây dựng” bởi xét về bản chất “nhà cửa” hay
“CTXD khác” đều là “công trình xây dựng”.
Thứ hai, về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người thi công
NCS kiến nghị tách TNBTTH của người thi công thành một
điều luật riêng biệt, độc lập với TNBTTH của CSH, người chiếm
hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, CTXD khác. Hướng
quy định TNBTTH của người thi công sẽ được NCS trình bày trong
kiến nghị tiếp theo.
Thứ ba, về trách nhiệm của kỹ sư, kiến trúc sư, người giám
sát và các chủ thể khác phải bồi thường thiệt hại nếu có lỗi trong
việc để nhà cửa, công trình xây dựng gây thiệt hại.
Điều 605 BLDS 2015 mới chỉ buộc “người thi công” khi có
lỗi phải chịu TNBTTH mà chưa quy định TNBTTH đối với các chủ
thể khác như kiến trúc sư, kỹ sư, người giám sát… khi những chủ thể
này có lỗi trong việc để xảy ra thiệt hại. NCS kiến nghị bổ sung thêm
quy định về trách nhiệm của: kiến trúc sư, kỹ sư, người giám sát,
người khảo sát trong cùng điều luật về trách nhiệm của người thi
công. Theo đó:
“Khi người thi công, người khảo sát, giám sát, kiến trúc sư
và kỹ có lỗi trong việc để CTXD gây thiệt hại thì phải chịu TNBTTH.
Khi CSH, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng CTXD

23