TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

……

Đề tài môn học Kinh Tế Lượng Ứng Dụng:

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN THU NHẬP BÌNH QUÂN
CỦA HỘ GIA ĐÌNH Ở TP.HCM

GVHD: TS. Phạm Trọng Hoài
Nhóm Sinh Viên thực hiện: Nhóm 2 Lớp KTPT K19

Bùi Thế Huy
Nguyễn Thị Hà Thanh
Vũ Mạnh Tú

Tp.Hồ Chí Minh

(Tháng 9/2010)


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

BẢNG GHI NHẬN ĐÓNG GÓP CỦA CÁC THÀNH VIÊN
Thành viên

Tỉ lệ đóng góp


2.2.3 Đặc điểm điều kiện sống.....................................................................................9
2.2.4 Đặc điểm điều kiện tiếp cận thông tin................................................................9
2.2.5 Học vấn.............................................................................................................10
2.2.6 Sức khỏe............................................................................................................10
3 Phương pháp nghiên cứu.................................................................................................11
3.1 Mô hình kinh tế lượng..............................................................................................11
3.1.1 Dạng hàm..........................................................................................................11
3.1.2 Giải thích các biến sử dụng trong mô hình.......................................................11
3.2 Dữ liệu.....................................................................................................................12
3.2.1 Rút trích dữ liệu................................................................................................13
3.2.2 Lọc dữ liệu........................................................................................................13
3.2.3 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến................................................................14
4 Kết quả............................................................................................................................15
4.1 Kiểm định dấu kì vọng.............................................................................................15
4.2 Kiểm định Wald Tổng quát......................................................................................17
4.3 Kiểm định Wald về độ thích hợp tổng quát.............................................................17
4.4 Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi..............................................................18
4.5 Kết luận....................................................................................................................19
5 Bàn luận về kết quả.........................................................................................................20
6 PHỤ LỤC........................................................................................................................21
6.1 Các thống kê mô tả..................................................................................................21
6.2 Các đồ thị.................................................................................................................23
6.3 Các mô hình hồi quy trung gian...............................................................................27
6.4 Danh sách các đồ thị................................................................................................33
6.5 Danh sách các bảng biểu..........................................................................................33
8 Tài liệu tham khảo..........................................................................................................34
............................................................................................................................................34

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --


mạnh mẽ hơn. Khoảng cách lớn giữa thành thị và nông thôn do đó nhanh chóng được tạo
thành. Vài năm gần đây khoảng cách đó đang dần được thu hẹp cũng vì bắt đầu có những
chính sách, chủ trương đúng đắn về đầu tư phát triển nông thôn.
Sự chênh lệch thu nhập trong phạm vi thành thị - nơi có môi trường kinh doanh rất năng
động, có nhiều điều kiện để phát triển – con số này cũng không nhỏ. Cụ thể là ở thành
phố Hồ Chí Minh mức chênh lệch lên đến 6.9 lần theo thống kê đầu năm 2010 3 Điều
gì đã dẫn đến sự khác biệt lớn này? Việc trả lời câu hỏi này là hết sức quan trọng và cấp
thiết, nó sẽ giúp tìm ra giải pháp rút ngắn khoảng cách thu nhập không chỉ trong phạm vi
thành thị mà cùng với những giải pháp khác nó cũng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách
thu nhập trong cả nước, song số lượng nghiên cứu về vấn đề này chưa thực sự nhiều.
Vì những lý do trên cùng với bộ dữ liệu điều tra mức sống dân cư VHLSS2008 sẵn có
nhóm quyết định chọn đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân
đầu người ở thành phố Hồ Chí Minh “ để tiến hành nghiên cứu.
1

Theo />Theo />3
Theo />2

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 4


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu cụ thể:
• Tìm các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập trung bình của hộ gia đình ở thành phố

thú
+ Tổng thu nhập từ dịch vụ nông nghiệp
+ Tổng thu nhập từ dịch vụ lâm nghiệp
+ Tổng thu nhập từ dịch vụ thủy sản
+ Tổng thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh phi
nông, lâm nghiệp và phi thủy sản

4
5

Dựa theo mẫu câu hỏi trong mục 1a thuộc bảng câu hỏi Muc01_1B của bộ câu hỏi điều tra VHLSS2008
Dựa theo các mẫu câu hỏi điều tra về thu nhập trong bảng câu hỏi Muc01_4B của bộ câu hỏi điều tra VHLSS2008

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 5


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

+ Tổng thu khác (trợ cấp, lương hưu, bảo hiểm, tiền lãi tiết
kiệm, cổ phần, tiền người thân gửi về, ...)

Thu nhập bình quân của hộ gia đình =

Tongthunha p
sothanhvien



Xem Tài liệu tham khảo (9)
Xem Tài liệu tham khảo (1)
8
Xem Tài liệu tham khảo (5)
9
Xem bảng mô tả thống kê số
10
Xem bảng mô tả thống kê số
7

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 6


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

VHLSS2008 nhóm đã cố gắng chọn lọc ra tất cả những thông tin có thể định lượng cho
những yếu tố thuộc 2 nhóm trên và chia lại thành 6 nhóm nhỏ như sau:

Ảnh
hưởng của
Chủ Hộ

Học Vấn

Đặc điểm



Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

•

Giới tính: Từ bảng thống kê 11, ta có thể thấy gia đình có chủ hộ là nữ có thu nhập
trung bình cao hơn gấp rưỡi so với gia đình có chủ hộ là nam.
• Trình độ học vấn: được định lượng bởi số năm đi học của chủ hộ 12. Lý thuyết từ
công thức Mincer 13 và kết quả thống kê thực trạng thu nhập theo số năm đi học 14
đã khẳng định rằng số năm đi học của chủ hộ và thu nhập bình quân có mối quan
hệ đồng biến.
• Tình trạng hôn nhân: trong nghiên cứu Gender wage gap in Vietnam: 1993 to
1998 15 có đề cập đến ảnh hưởng của tình trạng hôn nhân đến thu nhập. Và bài
nghiên cứu này cũng quyết định thử nghiệm kiểm tra.
• Nghề nghiệp chính: qua thống kê ta thấy đa số các hộ trong mẫu điều tra ở thành
phố Hồ Chí Minh làm việc trong các nhóm ngành sau:
o nhóm ngành Dịch vụ lưu trú ăn uống (có mã ngành là 55 và 56 trong
VHLSS2008)
o nhóm ngành Sản xuất nhỏ (có mã ngành từ 11 đến 28 trong VHLSS2008)
o nhóm ngành Xây dựng & Bất động sản (có mã ngành là 41 và 68 trong
VHLSS2008)
o nhóm ngành Bán lẻ (có mã ngành là 47 trong VHLSS2008)
đó cũng là những nhóm ngành đặc trưng cho thị trường thành phố Hồ Chí Minh. Vì vậy
nghiên cứu chọn 4 biến giả tương ứng để xem xét việc chủ hộ làm việc trong những
ngành này có ảnh hưởng thế nào đến thu nhập của hộ.
•


Xem Đồ thị 2: Thu nhập bình quân theo quy mô hộ
12

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 8


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

•
•

•
•

Nhóm 2 – KTPT K19

Thời gian sống tại địa phương: trong bài nghiên cứu có giả định rằng thời gian
hộ gia đình sinh sống tại một địa phương càng lâu thì càng có lợi thế tạo ra thu
nhập cao hơn.
Độ tuổi trung bình của những người tham gia lao động: Cư dân sống trong các
thành phố lớn thường chịu áp lực rất lớn trong công việc. Mức thu nhập cũng vì lẽ
đó mà phụ thuộc vào hiệu quả trong công việc và áp lực mà người lao động phải
chịu đựng. Từ thống kê mô tả 17cho thấy, thu nhập có xu hướng nhỉnh hơn khi
người lao động nằm trong độ tuổi trung bình từ 28 đến khoảng 45 tuổi. Đây cũng
chính là độ tuổi mà người lao động có năng suất lao động cao và khả năng chịu
được áp lực cao trong công việc.
Tỉ lệ thành viên tạo ra thu nhập: dễ dàng nhận thấy rằng tỉ lệ thành viên có tạo
ra thu nhập trong hộ càng cao thì hộ càng có khả năng có thu nhập bình quân cao

Xem Đồ thị 4: Thu nhập bình quân theo tỉ lệ thành viên tham gia lao động
19
Xem Đồ thị 6: Thu nhập bình quân theo tỉ lệ lao động nữ
20
Xem
21
Thống kê 7: thu nhập trung bình theo tình trạng có trang bị internet tại nhà hay không
18

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 9


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

2.2.5 Học vấn
Để đặc trưng cho yếu tố trình độ học vấn của hộ gia đình, nghiên cứu sử dụng con số
định lượng là số năm đi học trung bình của những người tham gia lao động trong hộ.
Qua thống kê 22 nhận thấy có mối quan hệ đồng biến khá chặt chẽ giữa học vấn trung
bình và thu nhập bình quân của hộ. Mối quan hệ này hoàn toàn hợp lý đối với một thành
phố lớn như TPHCM, nơi tập trung nhiều ngành nghề đòi hỏi trình độ cao của người lao
động.

2.2.6 Sức khỏe
Ngày bệnh trung bình của các thành viên trong hộ được tính bằng cách lấy tổng ngày
bệnh của các thành viên trong hộ chia cho số thành viên trong hộ. Từ đồ thị mối quan hệ
giữa ngày bệnh trung bình 23và thu nhập bình quân của hộ ta có thể thấy rằng số ngày

β15*binhphuong_kinhnghiem_tb + β16*sonamdihoc_tb + β17*co_internet +
β18*songaybenh_tb + β19
Bảng 3-1: Mô hình không giới hạn (U)

3.1.2 Giải thích các biến sử dụng trong mô hình
Biến Phụ Thuộc
Tên biến
Thu_tb

Các biến Độc Lập
Tên biến

gioitinh_chuho
sonamdihoc_chuho

Giải thích
Thu nhập trung
bình trên tháng của
hộ gia đình

Giá trị
Đơn vị 1000 VNĐ
Min: 537.000VNĐ
Max: 42.493.VNĐ
Trung bình: 2.624.000VNĐ

Giải thích

Giá trị



Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Tác
động
dự
kiến
+

+
+
+
Trang 11


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

trong ngành Bán lẻ
nganhXayDungBDS_chuho

nganhLuuTruAnUong_chuho

Chủ hộ làm việc
trong ngành Xây
Dựng / Kinh
Doanh Bất Động
Sản
Chủ hộ làm việc
trong ngành kinh
doanh Lưu Trú, Ăn

hoặc kinh doanh bất động sản
0: chủ hộ làm việc trong ngành khác
Xây dựng và kinh doanh bất động
sản; hoặc không làm việc
1: chủ hộ làm trong ngành kinh
doanh dịch vụ lưu trú, ăn uống
0: chủ hộ làm việc trong ngành khác
kinh doanh dịch vụ lưu trú, ăn uống;
hoặc không làm việc
1: chủ hộ làm trong ngành sản xuất
nhỏ
0: chủ hộ làm việc trong ngành khác
ngành sản xuất nhỏ; hoặc không làm
việc
Min: 1;
Max: 12;
Trung bình: 4
Min: 12
Max: 68
Trung bình: 20
1: sống trong khu vực Nội thành
0: sống trong khu vực Ngoại thành
Min: 3năm
Max: 24năm
Trung bình: 10.5năm
%

Độ tuổi trung bình
của những người
tham gia lao động

Min: 0
không thể đi làm
Max: 116
trung bình của các
Trung bình: 4.6
thành viên trong hộ
Bảng 3-2: Mô tả các biến và dấu kì vọng

+

+

+

+
+
+
+
+

+

+
-

3.2 Dữ liệu
Dữ liệu được lấy từ kết quả khảo sát mức sống hộ gia đình năm 2008 của các hộ gia đình
ở thành phố Hồ Chí Minh (thuộc bộ dữ liệu VHLSS2008). Tổng cộng có 300 mẫu điều
Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --


bình của hộ này lại rất cao – hơn 7.900.000VNĐ – vì mẫu này là thiểu số, nằm ngoài xu
hướng chung của các mẫu còn lại.
Rút lại, bộ dữ liệu cuối cùng được sử dụng để chạy mô hình hồi quy gồm có 285 mẫu và
chứa đầy đủ thông tin các biến cần thiết để chạy mô hình.

Chi tiết xử lý rút trích và lọc dữ liệu xem thêm dofile tên: RutTrichDuLieu.do

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 13


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

3.2.3 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến

Bảng 3-3: Hệ số tương quan giữa các biến

Những hệ số tương quan này cho thấy mối tương quan giữa các biến là không nhiều (cao
nhất cũng chỉ đến 0.4). Vì vậy hiện tượng đa cộng tuyến khó có thể xảy ra.

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 14


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng


Prob.

430.3635 -2.458445
50.71439 3.740912

0.0146
0.0002

842.1514 2.138462
517.1503 4.022392
500.2655 1.743073

0.0333
0.0001
0.0824

Mean dependent
0.192291 var

R-squared
Adjusted R-squared
S.E. of regression
Sum squared resid
Log likelihood
F-statistic
Prob(F-statistic)

2628.55
6
3809.39


24
25

Xem Bảng 3-1
Xem bảng 3-2

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 15


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

•

Nhóm 2 – KTPT K19

Nhà có lắp đặt internet hay không: hệ số dương cho thấy nếu hộ gia đình có lắp
đặt internet tại nhà thì thu nhập trung bình có xu hướng cao hơn.

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 16


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19



Null Hypothesis Summary:
Normalized Restriction (=
0)
C(2)
C(3)
C(5)
C(7)
C(8)
C(9)
C(10)
C(11)
C(12)
C(13)
C(15)
C(16)
C(17)
C(19)

-291.1634
-185.3149
746.9477
80.32441
608.1648
1253.798
-793.3649
101.3523
-1.614655
1.161940
-209.3370


Thực hiện Kiểm định Wald về độ thích hợp tổng quát với giả thiết:
Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 17


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

• Ho: β1= β2= β3= β4=0
• H1: có ít nhất một trong những hệ số trên khác 0
Ta có kết quả sau:
Wald Test:
Equation: Untitled

Test Statistic
F-statistic
Chi-square

Value
16.72441
66.89766

df

Probabilit
y


Bảng 4-7: Kết quả kiểm định Wald về độ thích hợp tổng quát

Giá trị P-value chi2 = 0.0000

Bảng 4-8: Kết quả kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi

Kết quả này cho thấy giả thiết Ho đã xảy ra. Tức mô hình đã gặp phải hiện tượng phương
sai thay đổi. Điều này có thể do số lượng mẫu dữ liệu không nhiều lại được chọn phân
tán từ nhiều quận, huyện địa bàn khác nhau nên đại diện cho mỗi quận/huyện, địa/bàn là
rất ít.
Sử dụng phương pháp robust để khử hiện tượng phương sai thay đổi, ta có kết quả sau:
Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 18


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

754.5969 3405.765
_cons | 871.9994 285.2638
3.06 0.002
310.4741 1433.525
------------------------------------------------------------------------------

Bảng 4-9: Kết quả hồi qui khi khử hiện tượng phương sai thay đổi bằng phương pháp Robust

Trong kết quả này hệ số p-value tương ứng với biến nganhLuuTruAnUong_chuho có giá
trị rất lớn: 0.388. Điều này cho thấy hệ số này không có ý nghĩa thống kê nên phải loại bỏ
Linear regression

Number of obs =
F( 3, 282) = 9.57
Prob > F
= 0.0000
R-squared
= 0.1791
Root MSE
= 3469.7

286

-----------------------------------------------------------------------------|
Robust
thu_tb |
Coef. Std. Err.
t P>|t|
[95% Conf. Interval]
-------------+---------------------------------------------------------------gioitinh_c~o | -1234.044 430.4707 -2.87 0.004 -2081.388 -386.7007



Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

5 Bàn luận về kết quả
Mô hình (U) ban đầu kiểm nghiệm sự ảnh hưởng của rất nhiều biến đến thu bình quân
của hộ gia đình tuy nhiên kết quả sau cùng cho thấy trong số đó chỉ có 4 biến là có ảnh
hưởng thực sự: giới tính của chủ hộ, trình độ học vấn của chủ hộ, chủ hộ có làm trong
ngành dịch vụ lưu trú ăn uống hay không và hộ gia đình có trang bị internet hay không.
Kết quả này cho thấy ảnh hưởng rất lớn của chủ người chủ hộ gia đình đến thu nhập bình
quân của hộ. Điều này đã khẳng định văn hóa phương đông vẫn còn rõ nét tại thành phố
Hồ Chí Minh, là thành phố có tốc độ phát triển nhanh nhất và tốc độ quốc tế hóa cao nhất
trên cả nước và, vai trò của công nghệ thông tin đến sự phát triển chất lượng sống của
người dân ở thành phố này. Một vài yếu tố khác như: qui mô hộ, tình trạng hôn nhân của
chủ hộ, khu vực sống có ý nghĩa ảnh hưởng đến thu nhập trong các mô hình nghiên cứu
khác nhưng ở mô hình này lại bác bỏ. Điều đó cho thấy đặc điểm các hộ gia đình ở thành
phố Hồ Chí Minh có nhiều khác biệt so với đặc điểm chung của cả nước. Qui mô hộ gia
đình tương đối nhỏ, xu hướng sống độc lập cao khiến sự khác biệt giữa việc có gia đình
hay chưa cũng không ảnh hưởng nhiều đến tinh thần, khả năng làm việc cũng như ảnh
hưởng của người chủ hộ.
Với số lượng mẫu hạn chế, kết quả của nghiên cứu có thể phần nào chưa phản ánh chính
xác nhất nhưng vẫn có những lý lẽ và bằng chứng chứng minh cho sự hợp lý này. Làm
thế nào để tăng thu nhập và giảm bất bình đẳng trong thu nhập luôn là câu hỏi lớn mà
không dễ tìm ra câu trả lời đối với các cấp chính quyền địa phương. Là đầu tàu kinh tế
của cả nước, thành phố Hồ Chí Minh có thể được coi là một “miền đất hứa” cho rất nhiều
người từ các tỉnh khác di chuyển đến để học tập và làm việc. Vì lẽ đó, việc cạnh tranh để
có việc làm tốt, thu nhập cao trở nên gay gắt hơn. Những lao động được đào tạo bài bản,
có kỹ năng tốt, khả năng thích ứng với sự thay đổi của xã hội cao sẽ có nhiều khả năng có

Độ lệch chuẩn
1.852492

Giá trị thấp
nhất

Giá trị cao
nhất
1
12

Thống kê 2: Mối quan hệ giữa các thành viên trong hộ gia đình ở tp.Hồ Chí Minh

Quan hệ giữa các thành viên trong hộ
Chủ hộ
Vợ chồng
Con
Bố mẹ
Cháu nội ngoại
Khác
Tổng

Freq
300
202
556
20
106
98
1282

3415.24
5475.19
124

Bảng 6-12: Qui tắc mã hóa trình độ học vấn thành số năm đi học
Trình độ học vấn của chủ
Số năm đi học tương
hộ
đương
Sơ cấp nghề
1
Trung cấp nghề
2
Trung học chuyên nghiệp
2
Cao đẳng nghề
3
Cao đẳng
3
Đại học
4
Thạc sĩ
7
Tiến sĩ
9

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 21


1928.06
182

Thống kê 5: Thu nhập trung bình hộ theo tình trạng có vợ/chồng của chủ hộ

Có vợ (chồng)
Không có vợ (chồng)

Thu nhập bình quân/người/tháng
Trung bình
Độ lệch chuẩn
Tần suất
2404.99
3236.89
192
3032.83
4756.47
93

Thống kê 6: Thu nhập trung bình hộ theo dân tộc của hộ

Dân tộc của chủ hộ
Kinh
Hoa

Thu nhập bình quân/người/tháng
Trung bình
Độ lệch chuẩn
Tần suất
2643.13



Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

6.2 Các đồ thị
Đồ thị 1: Thu nhập bình quân theo số năm đi học của chủ hộ

Đồ thị 2: Thu nhập bình quân theo quy mô hộ

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 23


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng

Nhóm 2 – KTPT K19

Đồ thị 3: Thu nhập bình quân theo độ tuổi lao động trung bình

Đồ thị 4: Thu nhập bình quân theo tỉ lệ thành viên tham gia lao động

Những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập bình quân của hộ gia đình tp.HCM --

Trang 24


Đồ án môn học Kinh tế Lượng Ứng dụng