ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CHÍU TRẦN DINH

SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 12 -THPT
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Ở TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN – 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CHÍU TRẦN DINH

SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ 12 - THPT
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Ở TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: Lí luận và phương pháp dạy học Địa lí
Mã số: 8.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Văn Hảo

THÁI NGUYÊN – 2018

Thái Nguyên, tập thể các thầy cô trong khoa Địa lí, phòng sau Đại học đã tạo
mọi điều kiện giúp đỡ tác giả nghiên cứu, học tập và hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn các thầy cô ở một số trường THPT tỉnh Quảng Ninh
như: trường THPT Ba Chẽ, trường THPT Tiên Yên, trường PTDTNT Tỉnh
Quảng Ninh và các em HS các trường thực nghiệm đã tham gia trả lời các phiếu
điều tra, nhằm giúp tác giả có một cơ sở thực tiễn để nghiên cứu và thực hiện
luận văn này.
Tuy đã có những cố gắng nhất định nhưng luận văn vẫn còn những hạn chế.
Tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, đánh giá của quý thầy cô
để luận văn được hoàn thiện hơn.
Tác giả xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 04 năm 2018
Tác giả luận văn

Chíu Trần Dinh

ii


MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ
Lời cam đoan ...................................................................................................... i
Lời cảm ơn ........................................................................................................ ii
Mục lục ............................................................................................................. iii
Danh mục các bảng .......................................................................................... iv
Danh mục các hình ............................................................................................ v
Danh mục các chữ viết tắt ................................................................................ vi
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1

hướng phát triển năng lực học sinh ở tỉnh Quảng Ninh.......................... 31
2.1.1. Đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức đối với HS ............................. 31
2.1.2. Đảm bảo tính hệ thống và liên hệ với thực tiễn .................................... 32
2.1.3. Đảm bảo tính giáo dục .......................................................................... 33
2.1.4. Đảm bảo nguyên tắc tự lực và phát triển tư duy cho HS ...................... 34
2.2. Các loại kênh hình trong chương trình Địa lí lớp 12 ............................... 27
2.2.1. Hệ thống lược đồ trong sách giáo khoa Địa lí 12 ................................. 29
2.2.2. Các loại biểu đồ, bảng số liệu thống kê trong chương trình Địa lí lớp 12
................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Sơ đồ, lát cắt địa lí ................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Atlat Địa lí Việt Nam ............................ Error! Bookmark not defined.
2.2.5. Các loại tranh ảnh, phim và video clip ................................................. 30
2.3. Phương pháp sử dụng các kênh hình trong dạy học Địa lí 12 – THPT theo
định hướng phát triển năng lực HS ......................................................... 35
2.3.1. Phương pháp sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam ........................................ 35
2.3.2. Phương pháp khai thác kiến thức từ bản đồ, lược đồ Địa lí lớp 12 ...... 41
2.3.3. Phương pháp khai thác kiến thức Địa lí từ bảng số liệu thống kê. ....... 46
2.3.4. Phương pháp khai thác kiến thức Địa lí từ biểu đồ............................... 48

iv


2.3.5. Phương pháp khai thác kiến thức Địa lí qua sơ đồ, lát cắt địa hình ..... 52
2.3.6. Phương pháp sử dụng các loại tranh ảnh, phim và video clip trong việc
dạy học Địa lí 12 ..................................................................................... 55
2.4. Ý nghĩa của phương pháp sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí 12 THPT theo định hướng phát triển năng lực HS ...................................... 57
2.5. Kĩ năng sử dụng kênh hình trong các khâu của quá trình dạy học Địa lí
................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.5.1. Trong khâu soạn giáo án ....................... Error! Bookmark not defined.
2.5.2. Trong quá trình giảng bài mới .............. Error! Bookmark not defined.



3.2.4. Phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả thực nghiệm.......................... 72
3.2.5. Thời gian tiến hành thực nghiệm .......................................................... 73
3.3. Nội dung thực nghiệm .............................................................................. 73
3.4. Kết quả sau khi tiến hành thực nghiệm .................................................... 73
3.5. Đánh giá kết quả thực nghiệm ................................................................. 79
3.5.1. Đánh giá về mặt định lượng .................................................................. 79
3.5.2. Đánh giá về mặt định tính ..................................................................... 80
Tiểu kết chương 3............................................................................................ 82
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 86
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Sự biến động diện tích rừng qua một số năm ................................. 46
Bảng 2.2. Số dân, diện tích gieo trồng, sản lượng và bình quân lương thực có
hạt theo đầu người của ĐBSH và cả nước năm 1995 – 2005 ................. 47
Bảng 3.1. Tổng hợp điểm kiểm tra của HS các lớp thức nghiệm ................... 75
Bảng 3.2. Tổng hợp điểm kiểm tra của HS các lớp đối chứng ....................... 75
Bảng 3.3. Đánh giá xếp loại học lực của HS các lớp thực nghiệm theo từng
trường ...................................................................................................... 76
Bảng 3.4. Đánh giá xếp loại học lực của HS các lớp đối chứng theo từng
trường ...................................................................................................... 76
Bảng 3.5. Đánh giá xếp loại học lực của HS cả 3 trường ............................... 78