BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN VŨ ANH

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT
HÀ NỘI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN VŨ ANH

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỆ THUẬT
HÀ NỘI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
PGS.TS. Nguyễn Xuân Thức

HÀ NỘI - 2018


LỜI CẢM ƠN


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 3
5. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 4
6. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
7. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 4
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG
CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC NGHỆ THUẬT THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC ............................................................................ 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................... 6
1.1.1. Các nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường phổ thông ........................ 6
1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường cao đẳng, đại học ........... 7
1.1.3. Đánh giá các công trình nghiên cứu đi trước và xác định các vấn đề
cần giải quyết trong nội dung nghiên cứu của luận văn................................... 9
1.2. Các khái niệm cơ bản ................................................................................. 9
1.2.1. Quản lý .................................................................................................... 9
1.2.2. Năng lực, phát triển năng lực ............................................................... 11
1.2.3. Dạy học theo hướng phát triển năng lực .............................................. 13
1.2.4. Quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực ................................. 14


1.3. Dạy học theo hướng phát triển năng lực ở trường cao đẳng, đại học nghệ

2.2.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học................................................. 42
2.2.2. Mức độ thực hiện nội dung chương trình dạy học ................................ 44
2.2.3. Mức độ thực hiện hình thức dạy học ..................................................... 46
2.2.5. Thực trạng thuận lợi, khó khăn trong dạy học ..................................... 50
2.3. Thực trạng quản lý dạy học ở Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo
hướng phát triển năng lực người học .............................................................. 54
2.3.1. Quản lý hoạt động chuẩn bị bài của giảng viên ................................... 54
2.3.2. Quản lý giảng dạy trên lớp của giảng viên ........................................... 56
2.3.3. Quản lý điều kiện và phương tiện dạy học............................................ 59
2.3.4. Quản lý học tập trên lớp và đánh giá kết quả học tập của sinh viên ... 61
2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hướng đến quản lý dạy học ở trường Cao đẳng
Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học ....................... 66
2.4.1. Các yếu tố bên ngoài nhà trường .......................................................... 66
2.4.2. Các yếu tố bên trong nhà trường .......................................................... 68
2.5. Đánh giá thực trạng quản lý dạy học trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội
theo hướng phát triển năng lực người học ...................................................... 72
2.5.1. Mặt mạnh và nguyên nhân .................................................................... 73
2.5.2. Mặt yếu và nguyên nhân ....................................................................... 73
Kết luận chương 2 ........................................................................................... 76
CHƢƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƢỜNG CAO
ĐẲNG NGHỆ THUẬT HÀ NỘI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC NGƢỜI HỌC ....................................................................................... 77
3.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý dạy học .................................... 77
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống........................................................ 77
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa.......................................................... 77


3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....................................................... 77
3.2. Biện pháp quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo
hướng phát triển năng lực người học .............................................................. 78

đẳng Nghệ thuật Hà Nội, luận văn đã đề xuất 6 biện pháp quản lý dạy học ở
trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người
học: ................................................................................................................ 108
2. Kiến nghị ................................................................................................... 109
2.1. Đối với Bộ Lao động - Thương binh và xã hội ...................................... 109
2.2. Đối với trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội........................................ 109
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................... 111
PHỤ LỤC


BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TT

Chữ viết tắt

Nội dung

1

CBQL

Cán bộ quản lý

2

CĐNTHN

Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội


8

QLDH

Quản lý dạy học

9

SV

Sinh viên

10 NL

Năng lực

11 PTNL

Phát triển năng lực


DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1. Cách cho điểm và thang đánh giá thực trạng dạy học theo hướng
phát triển năng lực người học ......................................................................... 39
Bảng 2.2. Cách cho điểm và thang đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản
lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học .................................... 39
................................................ 42
Bảng 2.4. Mức độ thực hiện mục tiêu dạy học ................................................ 43
Bảng 2.5. Mức độ thực hiện nội dung chương trình dạy học ......................... 44
Bảng 2.6. Mức độ thực hiện hình thức dạy học .............................................. 46

lực người học................................................................................................. 102
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý dạy học của nhà trường ................ 23
BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Tổng hợp đánh giá thực trạng dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ
thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học………………………53
Biểu đồ 2.2 Tổng hợp thực trạng quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ
thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học………………………65
Biểu đồ 2.3.Tổng hợp thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản
lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng
lực người học……………………………………………………………………..….72
Biểu đồ 3.1. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và khả thi của biện pháp quản lý
dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng
lực người học................................................................................................. 104


1

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Đất nước ta đang chuyển dần sang thời kì thực hiện công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế. Văn kiện Đại hội Đảng Cộng
Sản Việt Nam nhiều khoá đã nhấn mạnh : "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài và phát huy nguồn nhân lực to lớn của con người Việt
Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước". Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ
XII năm 2016 đã đưa ra một số giải pháp mà toàn Đảng, toàn quân, toàn dân
cần đẩy mạnh thực hiện với mong muốn “Trong 5 năm tới tiếp tục đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chú trọng công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nông nghiệp, nông thôn, phát triển nhanh, bền vững; phấn đấu sớm đưa

đã hết sức nỗ lực tìm ra những giải pháp hữu hiệu, xây dựng “Chiến lược phát
triển trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội giai đoạn 2015 - 2020, tầm nhìn
2030” nhằm góp phần cho sự phát triển của Nhà trường, với mục tiêu đáp ứng
được yêu cầu đào tạo phù hợp với sự phát triển của xã hội hiện nay và trong
giai đoạn tới. Quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học là
một vấn đề rất quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao
chất lượng đào tạo, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của Nhà trường.
1.3. Trong lĩnh vực nghiên cứu quản lý giáo dục đã có các công trình
nghiên cứu về loại hình trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội như: phát triển
đội ngũ giảng viên, quản lý đào tạo theo mô hình CIPO... nhưng nghiên cứu
về quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát
triển năng lực người học còn chưa được nghiên cứu. Vì vậy tác giả lựa chọn
nghiên cứu đề tài: “Quản lý dạy học ở trƣờng Cao đẳng Nghệ thuật Hà
Nội theo hƣớng phát triển năng lực ngƣời học” làm đề tài nghiên cứu của
mình, với mục đích góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong Nhà trường.


3

2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng quản lý dạy học đề xuất
các biện pháp quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người học
nhằm nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực cho sinh viên
trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học ở trường cao đẳng,
đại học theo hướng phát triển năng lực người học.
3.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý dạy học ở trường
Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.
3.3. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ

Phân tích, tổng hợp, hệ thống các tài liệu lý luận có liên quan đến quản
lý dạy học, năng lực và quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực người
học để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài luận văn.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu điều tra bằng phiếu, phỏng vấn,
tổng kết kinh nghiệm, chuyên gia... để nghiên cứu, thu thập số liệu, tư liệu...
xây dựng cơ sở thực tiễn đề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở trường Cao
đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học.
6.3. Nhóm phương pháp toán thống kê
Sử dụng các công thức toán thống kê như số trung bình cộng, số trường
vị, hệ số tương quan... để định lượng kết quả nghiên cứu. Trên cơ sở đó rút ra
các nhận xét khoa học về quản lý dạy học trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà
Nội.
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương:


5

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học ở trường cao đẳng, đại
học nghệ thuật theo hướng phát triển năng lực người học.
Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật
Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học.
Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học tại trường Cao đẳng Nghệ thuật
Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học.


6


hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trung học cơ
sở ở huyện Ea Kar, tỉnh Đak Lak” của Nguyễn Thanh Dương [9] đã đề ra một
số biện pháp nhằm đổi mới quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển
năng lực học sinh ở các trường tại địa phương; Tác giả Trần Bá Hoành [20]
với bài viết “Dạy học lấy học sinh làm trung tâm: nguồn gốc, bản chất, đặc
điểm”…
Luận văn Thạc sỹ Quản lý giáo dục: “Quản lý hoạt động dạy học của
hiệu trưởng trường Trung học phổ thông quận Hồng Bàng - Thành phố Hải
Phòng”, Vũ Quang Vinh [45]; “Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát
triển năng lực người học ở các trường trung học phổ thông huyện sông Lô
tỉnh Vĩnh Phúc”, Triệu Văn Hải [13]; “Quản lý dạy học ở các trường trung
học cơ sở thành phố Hưng Yên theo yêu cầu đổi mới giáo dục”, Trần Thị Hà
[12]; “Quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường trung học phổ
thông có nhiều dân tộc thiểu số huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng”, Tạ Công
Điệp [10]; “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường
trung học cơ sở huyện Ứng hòa, tỉnh Hà Tây”, Vũ Trí Thức [37].v.v... Các
luận văn thạc sĩ trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã đề xuất các biện
pháp quản lý hoạt động dạy học ở nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy
học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường cao đẳng
Đã có nhiều nghiên cứu khoa học về dạy học ở trường cao đẳng và
quản lý dạy học ở trường cao đẳng của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực
khoa học khác nhau, có thể nêu ra một số công trình nghiên cứu sau:
“Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm bậc 1 dùng trong các
trường trung học chuyên nghiệp”, Sở Giáo dục và đào tạo Hà Nội [36]; Tác
giả Nguyễn Quang Huỳnh [22] viết “Một số vấn đề lý luận giáo dục chuyên
nghiệp và đổi mới phương pháp dạy học” đã phân tích, tổng hợp những thông
tin hiện đại về đổi mới phương pháp dạy - học trong các trường đại học và





9

Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đây đã đề cập đến công tác
quản lý dạy học ở các trường cao đẳng nói chung đến các trường cao đẳng
đào tạo nghệ thuật theo nhiều cách tiếp cận.
1.1.3. Đánh giá các công trình nghiên cứu đi trước và xác định các vấn đề
cần giải quyết trong nội dung nghiên cứu của luận văn
a) Nhận xét: Các nghiên cứu về quản lý dạy học ở các trường phổ
thông nhiều còn nghiên cứu quản lý dạy học trên các trường cao đẳng ít hơn;
Nghiên cứu quản lý dạy học ở cao đẳng theo hướng phát triển năng lực người
học được đề cập nghiên cứu còn mỏng; cách tiếp cận chủ yếu trong các công
trình nghiên cứu tập trung vào tiếp cận chức năng, hoạt động. Hiện nay chưa
có đề tài nghiên cứu nào nghiên cứu cụ thể quản lý dạy học các ngành nghệ
thuật ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực
người học. Vì vậy, việc lựa chọn và xác định vấn đề nghiên cứu quản lý dạy
học ở trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực
người học đã xác định được điểm mới trong lĩnh vực quản lý giáo dục.
b) Xác định các vấn đề luận văn cần giải quyết: Xác lập cơ sở lí luận
về quản lý dạy học ở trường cao đẳng theo hướng phát triển năng lực người
học; phát hiện và đánh giá đúng thực trạng dạy học và quản lý dạy học ở
trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người
học; các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở trường
Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội theo hướng phát triển năng lực người học.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Quản lý là vấn đề trung tâm của nhiều khoa học, vì vậy đã có nhiều
quan niệm khác nhau của các nhà khoa học trong và ngoài nước. Có thể nêu
ra một số quan niệm:

hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Nhưng mục tiêu này đặc trưng
cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn”.
Trần Kiểm [31]: “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao
cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội”.


11

Các quan niệm có những điểm khác nhau về quản lý nhưng khi nói đến
quản lý thường thống nhất một số điểm chung:
- Quản lý là quá trình tác động có chủ đích, có kế hoạch, có định hướng
cụ thể.
- Quản lý là điều kiện quan trọng để xã hội tồn tại và phát triển, hoạt
động thực hiện có hiệu quả.
- Quản lý bao giờ cũng có: chủ thể quản lý và đối tượng quản lý và diễn
ra trong một môi trường quản lý nhất định.
Từ điểm chung về quản lý nói trên luận văn xác định: quản lý là tác
động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý
nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra.
1.2.2. Năng lực, phát triển năng lực
1.2.2.1. Năng lực
Từ điển Tiếng Anh có 3 từ chỉ khái niệm năng lực: Ability: năng lực
theo nghĩa có khả năng cho phép cá nhân thực hiện hoạt động về thể chất và
tinh thần; Capacity: năng lực theo nghĩa có khả năng tạo ra cái gì, làm được,
hiểu được, học được trong điều kiện khó khăn; Competence: năng lực theo
nghĩa có khả năng thực hiện công việc. Vì vậy cũng có rất nhiều cách hiểu về
năng lực. Có thể nêu ra một số quan niệm:
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới (OECD) [52]: “Năng
lực là khả năng đáp ứng một cách hiệu quả những yêu cầu phức hợp trong
một bối cảnh cụ thể”.

- Năng lực thể hiện qua hành vi cụ thể có thể đo đếm được.
- Năng lực được hình thành thông qua hoạt động của cá nhân trong nhà
trường và trong cuộc sống xã hội. Năng lực được hình thành thông qua hoạt
động đào tạo, bồi dưỡng của các tổ chức giáo dục.
- Năng lực đảm bảo cho cá nhân có khả năng hoàn thành công việc,
ứng phó linh hoạt, hiệu quả trong những điều kiện mới, không quen thuộc.


13

Với điểm chung xác định như trên năng lực được hiểu là tổ hợp các
kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ của con người, đảm bảo cho con người
hoàn thành có hiệu quả công việc, hoạt động mà cá nhân đang tiến hành.
Cấu trúc của năng lực bao gồm: tri thức, kỹ năng và thái độ. Năng lực
bao gồm nhiều thành phần. Việc mô tả cấu trúc và các thành phần năng lực
cũng khác nhau. Cấu trúc chung của năng lực hành động được mô tả là sự kết
hợp của 4 năng lực thành phần: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp,
năng lực xã hội và năng lực cá thể. Những năng lực này luôn gắn bó chặt chẽ
và không tách rời nhau. Muốn phát triển năng lực, con người phải thông qua
các hoạt động thực tiễn phong phú trong học tập, làm việc và cuộc sống.
1.2.2.2. Phát triển năng lực
Theo quan điểm triết học duy vật biện chứng: Phát triển là sự biến đổi từ
thấp đến cao, là sự mở rộng ra, làm cho mạnh hơn lên, tốt hơn lên, phát triển
không phải là sự biến đổi hoàn toàn mà là sự kế thừa trên cơ sở cái cũ, cái đã
có theo hướng hoàn thiện hơn nhưng phát triển không có nghĩa là đã đạt đến
đích cuối cùng. Ở thời điểm này, phát triển được coi là tốt, nhưng ở thời điểm
khác cái phát triển lại trở thành cái cũ nên cần có sự phát triển tiếp theo cao
hơn. Nội dung phát triển bao gồm về số lượng và chất lượng.
Từ cách hiểu về phát triển và năng lực có thể hiểu: Phát triển năng lực
là quá trình tăng lên về số lượng và chất lượng của năng lực con người (tri