ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHẠM HỮU DŨNG

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP
GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI MỎ ĐÁ QUANG SƠN
XÃ QUANG SƠN - HUYỆN ĐỒNG HỶ - TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁ I NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHẠM HỮU DŨNG

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP
GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI MỎ ĐÁ QUANG SƠN
XÃ QUANG SƠN - HUYỆN ĐỒNG HỶ - TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Khoa học Môi trường
Mã số: 60.44.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

ii

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận
được sự dạy bảo tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ của các bạn đồng
nghiệp, sự động viên to lớn của gia đình và những người thân.
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn TS.
Hà Xuân Linh cùng các thầy, cô trong Khoa Tài nguyên và Môi trường Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ động
viên tôi học tập, nghiên cứu khoa học và thực hiện luận văn, đã dìu dắt
tôi từng bước trưởng thành trong chuyên môn cũng như trong cuộc sống.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên và cố vũ tôi
trong suốt thời gian học tập.
Do thời gian có hạn, lại là bước đầu làm quen với phương pháp nghiên
cứu mới nên không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được
những kiến thức đóng góp của các thầy, cô giáo cùng toàn thể các bạn
để khóa luận này được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày…. tháng …năm 2015
Người viết cam đoan

Phạm Hữu Dũng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


3


1.1.3. Quá trình khai thác mỏ ............................................................................
5
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n


4

1.1.4. Công nghệ khai thác ................................................................................
5
1.1.5. Phương pháp khai thác ............................................................................
6
1.1.6. Các hình thức khai thác, chế biến khoáng sản ........................................
7
1.2. Tình hình khai thác trong và ngoài nước ................................................
10
1.2.1. Tình hình khai thác khoáng sản trên thế giới........................................
10
1.2.2. Đặc điểm ngành công nghiệp khai thác đá vôi ở Việt Nam ................. 13

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


5

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n


6

3.2. Quy mô dự án và đặc tính công nghệ khai thác ....................................... 45
3.2.1. Hệ thống khai thác vật liệu đá............................................................... 45
3.2.2. Đặc tnh công nghệ khai thác ................................................................ 47
3.3. Hiện trạng môi trường đất, nước, không khí tại mỏ khai thác đá Quang
Sơn. 49
3.3.1. Hiện trạng môi trường đất .....................................................................
49

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


7

3.3.2. Hiện trạng môi trường nước..................................................................
50
3.3.3. Hiện trạng môi trường không khí.......................................................... 52
3.4. Đánh giá cán bộ và người dân về sự tác động của quá trình khai thác mỏ
đá đến môi trường. ..........................................................................................


8

3.6.7.Phòng chống thiên tai, sự cố và rủi ro môi trường ................................
75
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 77
1.KẾT LUẬN .................................................................................................. 77
2.KIẾN NGHỊ ................................................................................................. 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 78
PHỤ LỤC .......................................................................................................
81

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


9

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1.Sản Lượng và trữ lương đồng trên thế giới ..................................... 11
Bảng 1.2. Kết quả môi trường không khí tại Tân Phú Xuân xã Liên Khê, Thủy
Nguyên,Hải Phòng ......................................................................... 18
Bảng 3. 1. Tọa độ các điểm góc khu vực dự án .............................................. 32
Bảng 3. 2. Nhiệt độ không khí trung bình tháng............................................. 37
Bảng 3. 3. Độ ẩm không khí trung bình các tháng trong năm ........................ 38
Bảng 3. 4. Tổng lượng mưa các tháng trong năm........................................... 39
Bảng 3. 5. Tổng hợp tình hình kinh tế trên địa bàn xã Quang Sơn ................ 41
Bảng 3. 6. Đặc điểm dân cư, y tế và giáo dục trên địa bàn xã Quang Sơn ..... 44

huyện Đồng Hỷ ............................................................................................... 10
Hình 3. 1. Sơ đồ vị trí mỏ đá vôi Quang Sơn ………………………………33
Hình 3. 2. Sơ đồ công nghệ khai thác mỏ đá Quang Sơn ............................... 48
Hình 3. 3. Sơ đồ công nghệ chế biến đá.......................................................... 48

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


viii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1

BTNMT

Bộ tài nguyên môi trường

2

BVMT

Bảo vệ môi trường

3

TN&MT


Quyết định

9

UBND

Ủy ban nhân dân

10

UBMTTQ

Ủy ban mặt trận tổ quốc

11

BOD5

Nhu cầu ô xy sinh hóa (sau 5 ngày)

12

COD

Nhu cầu ô xy hóa học

13

BYT


Tổ chức Y tế thế giới

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


1


2

MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thết của đề tài
Hoạt động khai thác, chế biến đá vôi tại các địa phương đã góp phần
phát triển kinh tế xã hội, tạo được việc làm và thu nhập cho một bộ
phận người dân địa phương. Hoạt động đầu tư của doanh nghiệp đã tạo
được uy tn và thương hiệu riêng tại thị trường trong nước và một số khu
vực trên thế giới. Tuy nhiên, hiện ngành công nghiệp khai thác đá vôi
còn gặp phải không ít khó khăn khi thiếu chế tài chặt chẽ đối với việc hành
nghề thăm dò khoáng sản dẫn đến nhiều tổ chức, cá nhân thiếu năng lực
và kinh nghiệm vẫn được thuê thăm dò. Do đó, nhiều mỏ khi đi vào khai
thác không như kết quả đánh giá trữ lượng dẫn tới chủ đầu tư thua lỗ,
kinh doanh không hiệu quả. Với số lượng Giấy phép hoạt động khoáng
sản đã cấp và sẽ cấp cho thấy, sau năm 2012 có thể có khoảng 100 doanh
nghiệp hoạt động trên lĩnh vực này tập trung chủ yếu tại các 3 – 4 vùng mỏ,
như vậy có thể gây hiện tượng khai thác tràn lan, lãng phí tài nguyên, tranh
giành diện tích, mất an ninh trật tự và đặc biệt ảnh hưởng lớn tới cảnh quan
môi trường và cơ sở hạ tầng không thể đáp ứng.

đề xuất một số biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại mỏ đá Quang
Sơn xã Quang Sơn-Huyện Đồng Hỷ - Tỉnh Thái Nguyên”.
2.Mục tiêu của đề tài
2.1.Mục tiêu tổng quát

Đánh giá hiện trạng môi trường và ảnh hưởng của các loại chất thải
trong quá trình hoạt động từ đó đề xuất một số biện pháp giảm thiểu ô
nhiễm môi trường tại mỏ đá Quang Sơn.
2.2.Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá đầy đủ, chính xác thực trạng khai thác và ảnh hưởng của các
loại chất thải tới môi trường của mỏ đá Quang Sơn
- Đánh giá được sự ảnh hưởng của các loại chất thải trong quá
trình hoạt động khai thác đá của mỏ đá Quang Sơn đến môi trường xung
quanh
- Đề xuất các biện pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho
mỏ đá Quang Sơn.
3. Yêu cầu của đề tài
- Đánh giá đầy đủ, chính xác hiện trạng sản xuất và ảnh hưởng của các
loại chất thải tới môi trường nghiên cứu.
- Các loại mẫu đất, nước, không khí phải đánh giá được khu vực chịu tác
động của hoạt động khai thác
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n


- Các biện pháp được đề xuất phải mang tính khả thi và phù hợp
với điều kiện thực tế của cơ sở nghiên cứu.

dụng một loại trong tích tụ đó. Có khả năng đem lại lơi ích kinh tế trong thời
điểm hiện tại hoặc tương lai. Chúng được nhận định là có giá trị kinh tế và có
đặc trưng địa chất xác định.
Tài nguyên khoáng sản được phân loại theo nhiều cách:
- Theo dạng tồn tại: Rắn (nhôm, sắt, mangan, đồng, chì, kẽm, …), khí
(khí đốt, Acgon, Heli), lỏng (thủy ngân, dầu, nước khoáng, nước ngầm, ….);
- Theo nguồn gốc: Nội sinh (sinh ra trong lòng trái đất), ngoại sinh
(sinh ra trên bề mặt trái đất);
- Theo thành phần hoá học: Khoáng sản kim loại (kim loại đen, kim
loại màu, kim loại quý hiếm), khoáng sản phi kim (vật liệu khoáng, đá quý,
vật liệu xây dựng), khoáng sản cháy (than, dầu, khí đốt, đá cháy).
Tài nguyên khoáng sản thường tập trung trong một khu vực gọi là mỏ
khoáng sản. “Mỏ là một bộ phận của vỏ trái đất, nơi tập trung tự nhiên
các loại khoáng sản do kết quả của một quá trình địa chất nhất định tạo nên”.
[12]
1.1.2. Khai thác tài nguyên khoáng sản
Khai thác khoáng sản hay còn gọi là hoạt động khai thác mỏ hoặc các
vật liệu địa chất từ lòng đất, thường là các thân quặng, mạch hoặc vỉa
than. Các vật liệu được khai thác từ mỏ như kim loại cơ bản, kim loại
quý, sắt, urani, than, kim cương, đá vôi, đá phiến, dầu, đá muối và kali
cacbonat. Bất kỳ vật liệu nào không phải từ trồng trọt hoặc được tạo ra
trong phòng thí nghiệm hoặc nhà máy đều được khai thác từ mỏ. Khai thác
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n


mỏ ở nghĩa rộng hơn bao gồm việc khai thác các nguồn tài nguyên không tái

lai[12].
1.1.4. Công nghệ khai thác
Công nghệ khai thác sử dụng phổ biến hiện nay là công nghệ dùng
máy xúc phối hợp với ô tô tự đổ, gồm các công đoạn chủ yếu sau:
- Khoan nổ mìn để phá vỡ đất đá nguyên khối;
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n


- Sử dụng thiết bị cơ giới để xúc đất đá và qu ặng lên các
phương tện vận chuyển;

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

n


- Sử dụng thiết bị vận tải bằng xe tải để chuyển đất đá thải từ khai
trường ra bãi thải và vận chuyển các loại quặng khai thác về kho chứa;
- Sản phẩm từ kho chứa được thiết bị xúc lên phương tiện vận
tải đường bộ về nơi tiêu thụ. [12]
1.1.5. Phương pháp khai thác
Trong thực tế sản xuất hiện nay, tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên của
khu vực có mỏ khoáng sản, điều kiện địa chất của các thân quặng và tính
chất hóa lý của loại quặng, người ta tiến hành các phương pháp khai thác mỏ
khoáng sản chủ yếu sau[28]:

nguyên liệu hóa chất. Tổng công ty Xi măng khai thác mỏ đá vôi xi măng, sét
xi măng và các mỏ nguyên liệu phụ gia xi măng. Tổng công ty Dầu khí khai
thác các mỏ dầu, khí đốt thiên nhiên[12].
Các Tổng công ty, Công ty xây dựng của Bộ Xây dựng; Tổng công ty,
Công ty Giao thông của Bộ giao thông vận tải; các Công ty Khoáng sản thuộc
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khai thác các mỏ khoáng sản quy mô
vừa và nhỏ trên khắp các địa phương trong cả nước.
Khai thác, chế biến khoáng sản quy mô công nghiệp đang từng bước
được nâng cao về năng lực công nghệ, thiết bị, quản lý. Hoạt động sản xuất,
kinh doanh nhìn chung đảm bảo theo nội dung phương án, đề án, thiết kế,
báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt; từng bước gắn
kết chặt chẽ giữa mục têu lợi nhuận, kinh tế với trách nhiệm BVMT, an
toàn lao động, bảo vệ tài nguyên khoáng sản. Do khả năng đầu tư còn hạn
chế nên các mỏ khai thác quy mô công nghiệp ở nước ta hiện chưa đồng đều
về hiệu quả kinh tế, về việc chấp hành các quy định của pháp luật về
khoáng sản, pháp luật về BVMT[12]
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.v
n