Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn sáng kiến
Nghị quyết số 29-NQTW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của hội nghị lần thứ 8, Ban chấp
hành Trung ương khóa XI với nội dụng đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu đổi mới là:“Tạo
chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày
càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo
dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng
tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu
quả. Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ
cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều
kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập
quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân
tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”.
Mục tiêu của cấp THPT là: “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm
chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho
học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền
thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến
thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”.
Để thực hiện mục tiêu của cấp học đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp
giáo dục và Đào tạo theo tinh thần nghị quyết số 29-NQ/TW của BCH TW Đảng khóa XI và
thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực” các trường THPT đã tiến hành chỉ đạo các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm tạo ra
những phương thức học hiệu quả, gắn lý thuyết với vận động với thao tác vật chất với đời
sống thực, giúp học sinh đạt được tri thức và kinh nghiệm, nhưng theo hướng tiếp cận hoàn
toàn không giống nhau, có tác dụng hỗ trợ tích cực để các em được phát triển toàn diện cả
về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà
trường.

+ Nghiên cứu cơ sở lí luận dạy học các ứng dụng kĩ thuật của Vật lí.
b) Nghiên cứu thực tiễn:
- Nghiên cứu thực tiễn việc dạy học vật lí ở trường THPT Gia Viễn B.
- Nghiên cứu hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở các trường trung học phổ thông hiện nay,
đặc biệt là hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở các tổ nhóm bộ môn trong trường THPT Gia
Viễn B.
- Điều tra và tìm hiểu về tâm tư, mong muốn và những kĩ năng học sinh có về trải
nghiệm sáng tạo trong học tập.
c) Thực nghiệm sư phạm:
- Tổ chức dạy học dự án “sử dụng an toàn tiết kiệm điện ” tại lớp học.
- Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo chuyên đề “Các loại máy điện. Truyền tải điện
năng” tại nhà máy thủy điện Hòa Bình.
Qua việc tiến hành thực nghiệm, đánh giá tính khả thi, tính hiệu quả và tính phổ dụng của
sáng kiến. Đồng thời, cũng nhằm hoàn thiện về mặt nội dung và lý luận trong sáng kiến.
6. Những điểm mới và ý nghĩa thực tiễn của sáng kiến
a) Về mặt lý luận:
Theo phương pháp dạy học mới thì tác dụng của hoạt động TNST được khẳng định ở
chỗ nó gắn kết được giữa lí thuyết với thực hành, làm cho vốn kiến thức của HS được liên
kết, được mở rộng và củng cố sâu hơn (vì nguồn tư liệu sưu tầm được rất phong phú và đa
dạng, biết cách xử lí tư liệu, phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề). Từng cá nhân học sinh
được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhà
trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng
lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong vật lí có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức
khác nhau. Mỗi hình thức hoạt động đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định.
b) Về mặt thực tiễn:
- Thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp học sinh củng cố lại những kiến thức
của mình đã học, vận dụng nó để giải thích các hiện tượng thực tế, giúp phát triển năng lực
sáng tạo, giúp học sinh có thể thiết kế, chế tạo ra các vật dụng, vật liệu liên quan đến các
kiến thức đã học.

Phụ lục: Phụ lục 1 và phụ lục 2

Trang 3/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1 Khái niệm về hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
Hoạt động TNST là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà
giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác
nhau của đời sống gia đình, nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của
hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng
sáng tạo của cá nhân mình.
1.1.2. Các đặc điểm chung của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo vật lí nói riêng và hoạt động trải nghiệm sáng tạo nói
chung có những đặc điểm cơ bản sau:
+ Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một hoạt động giáo dục như các môn học khác
trong chương trình giáo dục phổ thông được thực hiện một cách có tổ chức trong hoặc ngoài
nhà trường. Thông qua việc tham gia vào các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, học sinh được
phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân.
+ Nội dung của hoạt động trải nghiệm sáng tạo: Nội dung giáo dục của hoạt động trải
nghiệm sáng tạo thiết thực và gần gũi với cuộc sống thực tế, đáp ứng được nhu cầu hoạt
động của học sinh, giúp các em vận dụng những hiểu biết của mình vào trong thực tiễn cuộc
sống một cách thuận lợi.
+ Về quy mô tổ chức: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo có thể tổ chức theo những quy
mô khác nhau như theo nhóm, theo lớp, theo trường…
+ Về địa điểm: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo có thể tổ chức tại nhiều địa điểm khác
nhau ở trong hoặc ngoài nhà trường như: lớp học, thư viện, vườn trường, công viên, viện

b. Hình thức có tính Thể nghiệm (Hoạt động hướng nghiệp): Như diễn đàn, giao lưu,
hội thảo/xemina, sân khấu hóa.
c. Hình thức có tính Tham gia lâu dài (Hoạt động câu lạc bộ): Dự án và nghiên cứu
khoa học; câu lạc bộ.
d. Hình thức có tính Cống hiến XH (Hoạt động tình nguyện): Thực hành lao động
việc nhà, việc trường Các hoạt động xã hội, tình nguyện.
1.1.5. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
- Phương pháp giải quyết vấn đề: Giải quyết vấn đề là một phương pháp giáo dục
nhằm phát triển năng lực tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề của học sinh. Các em được đặt
trong tình huống có vấn đề, thông qua việc giải quyết vấn đề giúp học sinh lĩnh hội tri thức,
kĩ năng và phương pháp. Trong tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo, phương pháp giải
quyết vấn đề thường được vận dụng khi học sinh phân tích, xem xét và đề xuất những giải
pháp trước một hiện tượng, sự việc nảy sinh trong quá trình hoạt động. Phương pháp giải
quyết vấn đề có ý nghĩa quan trọng, phát huy tính tích cực,sáng tạo của học sinh, giúp các
em có cách nhìn toàn diện hơn trước các hiện tượng, sự việc nảy sinh trong hoạt động, cuộc
sống hàng ngày. Để phương pháp này thành công thì vấn đề đưa ra phải sát với mục tiêu
hoạt động, kích thích học sinh tích cực tìm tòi cách giải quyết. Đối với tập thể lớp, khi giải
quyết vấn đề giáo viên phải coi trọng nguyên tắc tôn trọng, bình đẳng, tránh gây ra căng
thẳng không có lợi khi giáo dục học sinh.
- Phương pháp làm việc nhóm: Làm việc theo nhóm nhỏ là phương pháp tổ chức dạy
học - giáo dục, trong đó: giáo viên sắp xếp học sinh thành những nhóm nhỏ theo hướng tạo
ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên, từ đó học sinh trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và
cùng nhau phối hợp làm việc để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm.
- Phương pháp dạy học dự án: Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó
người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực
hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với
tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến
việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Làm việc
nhóm là hình thức cơ bản của dạy học dự án.
1.1.6. Quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo về vật lí

thì việc giảng dạy cần giúp học sinh đạt các chuẩn kiến thức, kĩ năng như sau:
1.2.1.1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng chương 2 Dòng điện không đổi Vật lí 11
a, Kiến thức
- Nêu được dòng điện không đổi là gì.
- Nêu được suất điện động của nguồn điện là gì.
- Nêu được cấu tạo chung của các nguồn điện hoá học (pin, acquy).
- Viết được công thức tính công của nguồn điện : Ang = Eq = EIt
- Viết được công thức tính công suất của nguồn điện : Png = EI
- Phát biểu được định luật Ôm đối với toàn mạch.
- Viết được công thức tính suất điện động và điện trở trong của bộ nguồn mắc nối tiếp,
mắc song song.
b, Kĩ năng
- Vận dụng được hệ thức

I=

E
R N +r

hoặc U = E – Ir để giải các bài tập đối với toàn mạch,

trong đó mạch ngoài gồm nhiều nhất là ba điện trở.
- Vận dụng được công thức Ang = EIt và Png = EI.
- Tính được hiệu suất của nguồn điện.
- Nhận biết được, trên sơ đồ và trong thực tế, bộ nguồn mắc nối tiếp hoặc mắc song
song.
- Tính được suất điện động và điện trở trong của các loại bộ nguồn mắc nối tiếp hoặc
mắc song song.
- Tiến hành được thí nghiệm đo suất điện động và xác định điện trở trong của một pin.
1.2.1.2 Chuẩn kiến thức kĩ năng Các loại máy điện – truyền tải điện năng đi xa

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin.
- Đọc, hiểu tài liệu ( SGK, nguồn tư liệu khác…).
1.2.2 Thực trạng dạy và học Vật lý của các trường THPT hiện nay
1.2.2.1. Đối với giáo viên
Hầu hết các giáo viên vẫn mang nặng phương pháp truyền thụ, thuyết trình, thông báo.
Trong các tiết dạy của chương "Dòng điện không đổi" Vật lý 11 và “Các loại máy điện,
truyền tải điện năng đi xa” của lớp 12, giáo viên ít tiến hành thí nghiệm, cũng như không sử
dụng thiết bị trực quan, học sinh chỉ được học những nội dung thuần túy lí thuyết. Do đó,
học sinh khó có thể hiểu sâu được kiến thức, khả năng tư duy, sáng tạo, chế tạo, vận dụng lí
huyết vào thực tế là hạn chế.
+ Các giáo án của giáo viên chủ yếu là tóm tắt lại kiến thức sách giáo khoa, không
hoạch định hoặc hoạch định không rõ ràng các hoạt động của giáo viên và học sinh trong
mỗi giờ học, vai trò tổ chức, định hướng của giáo viên chưa được thể hiện rõ.
+ Trong giờ dạy, cũng có một số giáo viên đã tìm cách tích cực hóa hoạt động nhận thức
của học sinh với những câu hỏi phỏng vấn yêu cầu học sinh suy nghĩ giải quyết nhưng phần
lớn những câu hỏi đó ít đòi hỏi ở học sinh sự suy luận, phân tích, tìm tòi mà chỉ chủ yếu yêu
cầu ở học sinh sự tái hiện thông thường nên chưa phát huy được tính tích cực của học sinh
cũng như ít có tác dụng đối với sự phát triển tư duy của học sinh trong quá trình học tập.
+ Phương pháp dạy học chưa phát triển được tính sáng tạo của học sinh.
+ Hầu hết các giáo viên không chế tạo thêm dụng cụ thí nghiệm cũng như các thiết bị
trực quan cho phần này.
+ Có rất ít giáo viên giờ tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo về vật lí cho học sinh,
thậm chí có những giáo viên chưa bao giờ tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học
sinh do đó không nắm được phương pháp tổ chức thế nào cho hiệu quả.

Trang 8/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông


kết quả học tập
- Kĩ năng thuyết trình trước đám đông.
c) Thái độ
Có thái độ học tập nghiêm túc, trung thực
- Rèn luyện được thói quen tiết kiệm điện năng và an toàn trong sử dụng điện.
- Tuyên truyền cho các thành viên trong gia đình và cộng đồng cùng tiết kiệm điện năng.
- Có hiểu biết trong việc sử dụng điện năng an toàn.
- Biết sử dụng các dụng cụ tiết kiệm điện năng.
- Có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường sống và tài nguyên thiên nhiên.
- Hứng thú với phương pháp học tập mới, bồi dưỡng sự yêu thích, say mê đối với môn Vật
lí.
d) Định hướng phát triển năng lực
- Các năng lực chung: tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ, sử
dụng công nghệ thông tin và truyền thông.

Trang 10/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

- Các năng lực chuyên biệt của môn Vật lí: Năng lực sử dụng kiến thức, năng lực về phương
pháp, năng lực trao đổi thông tin, năng lực cá thể.
Bảng mô tả các năng lực cần phát triển
Nội dung

An toàn
điện

Tiết kiệm
điện

điện trong đời
sống và kĩ thuật.

Biết được thế Đưa ra các hiểu Đưa ra biện pháp Chế tạo được
nào là tiết kiệm hiện của việc tiết kiệm điện.
sản phẩm tiết
điện, lãng phí lãng phí điện
kiệm điện.
điện

2.1.3. Xác định nội dung và hình thức của hoạt động
Nội dung

Hình thức hoạt động

Địa điểm

1. Làm nảy sinh vấn đề
“Sử dụng điện theo nguyên tắc
bốn đúng: đúng lúc, đúng chỗ, - Làm việc theo nhóm theo hướng dẫn
đúng cách và đúng nhu cầu”.
của giáo viên.
? Em có thể làm gì để tiết kiệm - Trình bày hướng nghiên cứu của - Ở lớp
và sử dụng điện một cách an nhóm.
toàn.
- Đưa ra các vấn đề cần nghiên
cứu
2. Tìm hiểu về cách sử dụng điện
an toàn và tiết kiệm
Thống nhất các vấn đề cần

- Giáo án điện tử trình chiếu trên PowerPoint.
- Một số hình ảnh minh họa, các số liệu thống kê có liên quan.
- Máy tính, máy chiếu, máy quay phim, chụp ảnh, máy ghi âm.
- Phiếu đánh giá kết quả.
- Trò chơi Ô Chữ để học sinh củng cố sau bài học.
b) Học sinh
- Sưu tầm tài liệu về an toàn và tiết kiệm điện trong đời sống và kĩ thuật.
- Các phần mềm ứng dụng công nghệ thông tin: Microsoft Word , Microsoft
PowerPoint
- Các sản phẩm do học sinh tự thiết kế
2.1.5. Lập kế hoạch
a) Đối tượng tham gia
- Học sinh lớp 11
- Giáo viên bộ môn.
- Khách mời : Ban giám hiệu và các thầy cô giáo trong hội đồng sư phạm nhà trường.
b) Thời gian dự kiến: dự kiến thực hiện trong 3 tuần, trong đó có 2 tiết trên lớp: 1 tiết
giới thiệu, nghiên cứu và thảo luận vấn đề; 1 tiết báo cáo sản phẩm và 2 tuần học sinh chuẩn
bị ở nhà, thời gian thực hiện 20/11.
2.1.6. Chi tiết chương trình
Thời gian

Nội dung công việc

- 1 tiết nghiên Làm nảy sinh vấn đề:
cứu thảo luận - Giáo viên đưa ra một khẩu hiệu là câu hỏi khái
tại lớp học
quát và câu hỏi bài học: “Sử dụng điện theo
nguyên tắc bốn đúng: đúng lúc, đúng chỗ, đúng
cách và đúng nhu cầu”. Em hiểu thế nào về khẩu
hiệu này?

nhóm, giáo viên đôn
đốc, theo dõi và kiểm
tra tiến độ.

- Giáo viên gặp học sinh theo lịch để giải đáp câu
hỏi và hỗ trợ học sinh về công nghệ.
- Học sinh báo cáo được kết quả làm việc của các
nhóm.
- Sau khi các nhóm trình bày xong, các nhóm khác - Học sinh báo cáo kết
quả, phát vấn và đánh
nhận xét, đưa ra câu hỏi phát vấn.
giá nhóm khác bằng
- 1 tiết báo - Học sinh các nhóm thảo luận, rút kinh nghiệm, phiếu đánh giá.
cáo trên lớp
đánh giá các thành viên trong nhóm khác bằng
- Giáo viên tổ chức
“Phiếu đánh giá kết quả“.
trò chơi.
- Giáo viên tổ chức trò chơi Ô chữ với các câu hỏi - Giáo viên tổng kết.
đơn giản, liên quan đến bài học.
- Giáo viên tổng kết.

2.2. Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo chủ đề “Các loại máy điện – truyền tải điện
năng đi xa” – Vật lý 12
2.2.1. Tên hoạt động: Một ngày làm kĩ sư điện
2.2.2. Mục tiêu của hoạt động:
a) Kiến thức
- Mô tả sơ bộ được hoạt động của các tổ máy trong nhà máy thủy điện.
- Nêu được sự chuyển hóa năng lượng trong nhà máy thủy điện.
- Vẽ một cách đơn giản hệ thống điện lưới tại nhà máy thủy điện.

máy biến áp, các loại hệ thống đường dây truyền tải….
c) Thái độ
- Cảnh báo về việc:
+ An toàn khi sử dụng các thiết bị điện.
+ Tiết kiệm điện.
- Cảnh báo về an toàn khi vào tham quan nhà máy thủy điện Hòa Bình
- Nhận ra được vai trò của nhà máy thủy điện Hòa Bình và hệ thống điện lưới quốc gia
trong lịch sử phát triển khoa học.
- Nhận ra được vai trò của sự ra đời các loại động cơ không đồng bộ trong lịch sử phát
triển khoa học.
- Nhận ra được vai trò của máy biến áp trong quá trình truyền tải điện năng.
d) Định hướng phát triển năng lực
Nhóm
năng
lực

Năng lực thành phần

Mô tả mức độ thực hiện trong chủ đề

- Vận dụng mô hình hệ thống điện lưới quốc gia
K4: Vận dụng (giải thích, dự đã học trong công nghệ: vẽ một cách đơn giản hệ
đoán, tính toán, đề ra giải thống điện lưới tại nhà máy thủy điện Hòa Bình.
pháp, đánh giá giải pháp,…) - Vận dụng các kiến thức đã học về máy biến áp,
kiến thức vật lí vào các tình máy phát điện: vẽ sơ bộ cấu tạo của máy phát
huống thực tiễn.
điện, cấu tạo và các thông số của máy biến áp tại
nhà máy thủy điện Hòa Bình.
Trang 14/39


từ các nguồn khác nhau: đọc sách giáo khoa Vật
lí, sách tham khảo, báo chí, các thông tin khoa
học, Internet, tìm hiểu từ các kĩ sư, hướng dẫn
viên, phòng truyền thống của nhà máy thủy điện
Hòa Bình… để tìm hiểu hoạt động của nhà máy
thủy điện, hoạt động của các tổ máy, hoạt động
của hệ thống truyền tải điện năng.

P6: Chỉ ra được điều kiện lí Chỉ ra được hiệu suất của các động cơ điện, của
tưởng của hiện tượng vật lí
quá trình truyền tải điện năng trong thực tế.
Năng
lực trao
X1: Trao đổi kiến thức và
đổi
ứng dụng vật lí bằng ngôn
thông
ngữ vật lí và các cách diễn
tin
tả đặc thù của vật lí

- HS trao đổi những kiến thức và các ứng dụng
của hiện tượng cảm ứng điện từ trong thực tế như
máy biến áp, máy phát điện, động cơ điện bằng
ngôn ngữ vật lí: gọi đúng tên các bộ phận: roto,
stato, phần cảm, phần ứng, hiệu suất truyền tải…;
xác định đúng các thông số trên các loại máy điện
quan sát được trong thực tế.

X3: Lựa chọn, đánh giá - So sánh những nhận xét từ kết quả tìm hiểu

liên quan dưới góc nhìn vật
lí
X8 Tham gia hoạt động Nhiệt tình tham gia hoạt động trải nghiệm, hoạt
nhóm trong học tập vật lí
động nhóm trong học tập.
C3: Chỉ ra được vai trò (cơ
hội) và hạn chế của các Trình bày được vai trò của hệ thống điện lưới
quan điểm vật lí trong các quốc gia, những khó khăn khi gặp phải trong quá
trường hợp cụ thể trong môn trình sản xuất điện.
vật lí và ngoài môn vật lí
C4: So sánh và đánh giá
được - dưới khía cạnh vật lí - So sánh đánh giá được các giải pháp khác nhau
- các giải
trong việc thiết kế, chế tạo các loại máy biến áp,
pháp kĩ thuật khác nhau về các loại hệ thống đường dây truyền tải….
mặt kinh tế, xã hội và môi
trường
C5: Sử dụng được kiến thức
vật lí để đánh giá và cảnh
báo mức độ an toàn của thí
nghiệm, của các vấn đề
trong cuộc sống và của các
công nghệ hiện đại

- Cảnh báo về việc:
+ An toàn khi sử dụng các thiết bị điện.
+ Tiết kiệm điện.
+…
- Cảnh báo về an toàn khi vào tham quan nhà máy
thủy điện Hòa Bình

- đặt câu hỏi tìm hiểu cho hướng dẫn
năng lượng.
viên, các kĩ sư vận hành nhà máy.
- tìm hiểu hoạt động của các tổ
Trang 16/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

máy phát điện.
2. Tìm hiểu hệ thống truyền tải
điện
- Làm việc theo nhóm theo hướng dẫn
- Tìm hiểu các bộ phận của hệ của giáo viên phụ trách, thu thập số
Nhà máy
thống truyền tải điện tại nhà máy liệu, thông tin…
thủy điện
thủy điện.
- đặt câu hỏi tìm hiểu cho hướng dẫn Hòa Bình
- Tìm hiểu hoạt động của máy viên, các kĩ sư vận hành nhà máy.
biến áp trước khi đưa dòng điện
hòa vào điện lưới quốc gia.
3. Hoàn thành bài thu hoạch - Làm việc theo nhóm, tổng hợp các Nhà máy
của nhóm
kết quả thu được để tổng hợp vào bài thủy điện
báo cáo.
Hòa Bình
- ở nhà
4. Báo cáo kết quả


Trang 17/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

Word, hoặc trình chiếu MS Powerpoint, hoặc video, …
Yêu cầu báo cáo:
• Trả lời đầy đủ, chính xác, có sáng tạo về các vấn đề.
• Có tư liệu minh họa phù hợp, sinh động.
• Nêu rõ nhiệm vụ và kết quả làm việc của từng thành viên trong nhóm.

b) Những yêu cầu đối với HS
QUY ĐỊNH
V/v Đi tham quan trải nghiệm sáng tạo tại Nhà máy thủy điện Hòa Bình
1. Bắt buộc học sinh phải đi xe của nhà trường tổ chức, phải mặc đồng phục phù hợp,
đi giầy hoặc dép quai hậu.
2. Phải đi và về theo đúng thời gian, địa điểm nhà trường quy định. Phải ngồi đúng
xe của lớp mình, tuân thủ sự chỉ đạo của trưởng xe, không xả rác ra xe. Khi xe chạy không
thò đầu, thò tay ra ngoài, không chạy lung tung trên xe.
3. Trước giờ xe chạy, giáo viên chủ nhiệm phải gọi tên, đủ sĩ số xe mới chuyển bánh,
nếu thiếu phải báo cáo giáo viên chủ nhiệm hoặc Ban giám hiệu qua điện thoại di động.
4. Khi tham quan phải đi theo lớp, theo nhóm, không leo trèo, đi qua các đường tắt.
Chú ý lắng nghe hướng dẫn viên thuyết minh, ghi chép lại làm bài thu hoạch. Nếu cần hỏi
vấn đề gì phải giơ tay xin phát biểu ý kiến. Phải giữ gìn vệ sinh chung, góp phần bảo vệ
cảnh quan, môi trường nơi đến tham quan.
5. Nhiệt tình tham gia các hoạt động của trường, của chi đoàn, của lớp, của nhóm.
Sau khi tham quan phải viết thu hoạch nộp giáo viên chủ nhiệm. Lớp phải tổ chức tổng kết,
rút kinh nghiệm.
6. Những điều học sinh cần lưu ý khi đi tham quan:
- Không mang đồ trang sức, đồ dùng cá nhân quá đắt tiền, không mang quá nhiều

Thời gian

Nội dung công việc

6h15

Tập trung tại sân trường, nhắc nhở nội quy, học
sinh lên xe

6h30

Xuất phát

9h30

Đến nhà máy thủy điện Hòa Bình
- Tập trung học sinh
- Dặn dò các nhóm về hoạt động trải nghiệm

Người thực hiện
Giáo viên chủ nhiệm
và giáo viên nhóm vật
lí

Giáo viên chủ nhiệm
và giáo viên nhóm vật
lí

9h45- 11h30 Học sinh được thăm quan và nghe hướng dẫn viên
giới thiệu


Trang 19/39


Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

KẾT LUẬN
Qua quá trình thực hiện đề tài, đối chiếu với mục đích nghiên cứu và phạm vi nghiên
cứu của đề tài chúng tôi đã đạt được những kết quả sau:
•
Chúng tôi đề xuất quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo và đã xây dựng
được nội dung “Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở
trường phổ thông” cụ thể:
•
Lớp 11: Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chuyên đề học tập “Sử
dụng an toàn và tiết kiệm điện năng”.
•
Lớp 12 Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chuyên đề học tập ‘Các
loại máy điện – truyền tải điện năng đi xa”
Tôi cũng đã tiến hành áp dụng sáng kiến này tại đơn vị công tác từ năm học 20162017. Đồng thời tôi cũng dự kiến những khó khăn mà học sinh có thể gặp phải và dự kiến
phương pháp giúp đỡ các em vượt qua những khó khăn. Sáng kiến được hoàn chỉnh sau mỗi
lần áp dụng. Thực nghiệm đã thu được kết quả đáng kể. Kết quả thực nghiệm bước đầu cho
thấy tính hiệu quả, tính khả thi và phổ dụng của sáng kiến này. Tổ, nhóm của chúng tôi cũng
đang xây dựng nội dụng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh khối 10, dự
kiến tiến hành áp dụng năm học 2018-2019.
Chúng tôi cũng đã hướng dẫn HS chế tạo thành công một số sản phẩm tiết kiệm điện
từ những vật liệu đơn giản (Sử dụng chai nước làm đèn chiếu sáng), dễ kiếm, rẻ tiền để
phục vụ cho hoạt động dạy học, có thể làm mẫu cho học sinh trong giờ học lí thuyết trên lớp
Nội dung sáng kiến này rất có ý nghĩa đối với chúng tôi. Là tài liệu tham khảo bổ ích
cho các thầy cô và học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Đồng thời, bồi dưỡng

tải
Màu nền, font chữ có tính
thẩm mĩ
Hình ảnh đẹp, hợp lí, sáng tạo
Có sản phẩm sáng tạo
Khái quát được nội dung và
đưa ra được thông điệp cụ thể
Trình bày lưu loát, hấp dẫn,
đưa ra thông tin có chọn lọc
Trả lời tốt các câu hỏi chất
vấn
Đưa ra cho nhóm bạn các câu
hỏi chất vấn có giá trị
Đúng thời gian quy định

Tổ 1

Tổ 2

Tổ 3

4
3
2
2
3
1
2
1
1

Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Vật lý ở trường phổ thông

Trang 25/39