BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG
QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở
CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN PHÙ
CỪ, TỈNH HƯNG YÊN ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU XÃ HỘI


- Định hướng của phòng giáo dụcvà đào tạo huyện Phù
Cừ, tỉnh Hưng Yên về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
trung học cơ sở
Dưới sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT tỉnh Hưng Yên, Sở GD&ĐT
đã đưa ra định hướng phát triển như sau:
GD&ĐT Hưng Yên là trung tâm giáo dục và đào tạo chất
lượng cao hàng đầu trong cả nước, có uy tín trong khu vực và quốc
tế. Phát triển giáo dục toàn diện: Tri thức- Thể chất - Nhân cách
người Hà Nội thanh lịch, văn minh cho mọi công dân Thủ đô.
- Mục tiêu chung: Xây dựng và phát triển hệ thống giáo dục
mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục
chuyên nghiệp cả về quy mô và chất lượng, giữ vững vị trí dẫn đầu
cả nước và tiếp cận nền giáo dục tiên tiến của các nước trong khu
vực và quốc tế góp phần thực hiện 3 nhiệm vụ chiến lược: Nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; xây dựng xã hội học
tập, tạo tiền đề phát triển kinh tế tri thức, phục vụ thiết thực yêu cầu
công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Đầu tư phát triển mạng lưới trường, lớp học đảm bảo cơ cấu hợp
lý theo hướng kiên cố hóa, hiện đại hóa, chuẩn hóa và đáp ứng nhu cầu
học tập mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo


dục chuyên nghiệp, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Qua các chỉ thị phản ánh yêu cầu giáo dục kỹ năng sống về
một số vấn đề như: Quyết định 1363/TTg của Thủ tướng Chính phủ
về việc “Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục
quốc dân”; Chỉ thị 10/GD&ĐT ngày 30/6/1995 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục-Đào tạo về tăng cường công tác phòng chống AIDS và các
tệ nạn xã hội trong ngành Giáo dục và Đào tạo; Chỉ thị 24/CT GD&ĐT ngày 11/11/1996 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
về tăng cường công tác phòng chống tệ nạn ma tuý ở các trường
học.
Dựa trên các quan điểm của Đảng và Nhà nước, các cấp lãnh
đạo cùng Hiệu trường các trường THCS huyện Phù Cừ cần dựa trên
cở sở pháp lý cũng như văn bản chỉ đạo của các cấp, các ngành để


tổ chức triển khai các HĐGD trong nhà trường đặc biệt GD KNS
thông qua HĐTN phù hợp đặc điểm tình hình của địa phương.
- Phải góp phần hình thành, phát triển nhân cách và nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh THCS.
Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh
thông qua HĐTN cần phải nhằm vào việc hình thành và phát triển
nhân cách của học sinh theo đúng mục tiêu của cấp học, được thể
hiện rõ trong mục tiêu giáo dục tổng thể, cũng như mục tiêu chương
trình các môn học cụ thể.
Đảm bảo thống nhất mục tiêu giáo dục THCS: Như điều 27
Luật giáo dục 2005 quy định: “Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh
củng cố, phát triển những nội dung đã học ở Tiểu học, bảo đảm cho
học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về Tiếng Việt, toán,
lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự
nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối
thiểu về kĩ thuật và hướng nghiệp”.
Thống nhất trong quá trình nhận thức và quá trình thực hiện

thiết. Trong mọi hoạt động mà HS tham gia tổ chức, các em phải
giữ vai trò chủ thể. HS tự thực hiện, giải quyết các tình huống nảy
sinh, có sự cố vấn của người thầy. Nhà giáo dục giúp các em định
hướng mục tiêu, nội dung, cách thức hoạt động. Trên cơ sở ấy HS
tự thiết kế chương trình hoạt động, tự triển khai hoạt động, tự đánh
giá rút ra bài học kinh nghiệm. Có thể lúc đầu các em chưa quen,
song nếu biết kiên trì điều chỉnh và biết nhận ra tồn tại thì sẽ khắc
phục, tìm được cách giải quyết tốt hơn. Vấn đề ở chỗ, nhà giáo dục
phải thực sự có niềm tin ở HS, tôn trọng các em, tạo ra được quan
hệ phù hợp giữa HS với GV. Quan hệ giữa thầy giáo, cô giáo và HS
là quan hệ hợp tác, cộng đồng trách nhiệm, tạo cho HS có niềm tin
hơn, mạnh dạn hơn, sáng tạo hơn và khẳng định được tính chủ thể
của mình trong hoạt động.
- Phải tác động đồng bộ vào các yếu tố, các khâu của công
tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Một trong những yêu cầu đổi mới giáo dục của chúng ta hiện
nay là phát huy được tính tích cực của học sinh, học sinh là chủ thể
của nhận thức, chủ thể giáo dục trong mọi hoạt động. Tuy nhiên
trong việc tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có


sự tham gia của nhiều lực lượng: Giáo viên bộ môn, giáo viên chủ
nhiệm, đoàn thanh niên, PHHS, các lực lượng khác trong và ngoài
nhà trường.
Nguyên tắc này yêu cầu cần sự đồng bộ từ nhà trường, gia
đình và xã hội có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ, thống nhất. Các
lực lượng giáo dục như cán bộ công nhân viên, GVCN, giáo viên bộ
môn, cán bộ Đoàn- Đội, PHHS, các tổ chức đoàn thể ở địa phương,
các cơ quan chức năng phải có sự thống nhất cả về mục đích, nội
dung, hình thức hoạt động có thế mới huy động sức mạnh cả về vật

quản lý có tính đồng bộ thì các biện pháp sẽ hỗ trợ lẫn nhau và phát
huy những ưu thế và bổ trợ cho nhau.
Vì thế, khi đề xuất biện pháp không nên quá nhấn mạnh hay đề
cao biện pháp này, hạ thấp hay xem nhẹ biện pháp kia mà các biện


pháp cần phải được thực hiện một cách đồng bộ, phải hỗ trợ bổ sung
cho nhau, quy trình thực hiện phải liên hoàn.Hệ thống các biện pháp
phải tác động vào các khâu, các yếu tố của hoạt động quản lý và
hoạt động giáo dục học sinh, đảm bảo phát huy được sức mạnh tổng
hợp của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Phải kết
hợp các biện pháp chung với biện pháp mang tính đặc thù sao cho
phù hợp với điều kiện thực tế.
Để đảm bảo tính đồng bộ, người nghiên cứu cần phải xem xét
toàn bộ những yếu tố có thể ảnh hưởng đến các biện pháp, mối quan
hệ giữa những yếu tố này khi tác động đến quá trình thực hiện các
biện pháp. Có như thế thì các biện pháp mới sẽ được thực hiện một
cách đồng bộ, phát huy được hết thế mạnh và sự tương hỗ giữa các
biện pháp với nhau.
Ngoài ra các lực lượng xã hội phải đi tới thống nhất một
chương trình hành động chung mà trong đó có phân công nhiệm vụ
cụ thể của từng lực lượng. Trong chương trình đó cần chỉ rõ nhiệm
vụ, nội dung công việc, khả năng đóng góp, thời gian thực hiện, điều
kiện CSVC, tài chính cho hoạt động để mỗi lực lượng xã hội chủ
động được phần việc của mình, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp trong
quá trình giáo dục, giúp nhà trường thực hiện và đạt được mục tiêu
giáo dục.


- Các biện pháp quản lý cụ thể

và phương pháp giáo dục phổ thông ở Việt Nam.
Do vậy, GD KNS cho học sinh phải hướng tới mục tiêu của
giáo dục đào tạo: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài”. Sự thống nhất về mục tiêu sẽ giúp cho các LLGD xích lại
gần nhau vì mục tiêu tạo ra những con người đáp ứng được công
cuộc CNH- HĐH đất nước.
Việc xác định nhu cầu xã hội để xây dựng nội dung chương
trình GD KNS cho HS sẽ là cơ sở để các LLGD được định hướng
mục tiêu giáo dục kĩ năng và thống nhất nội dung, phương pháp,
hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho HS ở trường, ở gia
đình và ở ngoài xã hội. Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho HS ở
trường là thông qua các hoạt động dạy học hoặc hoạt động giáo dục


ngoài giờ lên lớp, do nhà trường hay các tổ chức đoàn thể trong
trường tổ chức, bằng các phương pháp sư phạm khoa học giúp cho
HS có thể lĩnh hội một cách nhanh nhất những tri thức, kĩ năng, kĩ
xảo từ đó giúp HS hình thành các phẩm chất, hành vi KNS cần thiết
cho bản thân. Gia đình với thế mạnh là một môi trường giáo dục
thường xuyên, liên tục, suốt đời đối với HS, có những nội dung,
phương pháp, hình thức giáo dục riêng. Các LLXH thông qua các
hoạt động ở địa phương như tổ chức các hoạt động sinh hoạt tại cụm
dân cư, sinh hoạt hè… để giáo dục kĩ năng sống cho HS.
Đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện, đảm bảo sự phát triển hài
hòa về đức, trí, mĩ, thể, các kĩ năng cơ bản, chú ý định hướng nghề
nghiệp, hình thành và phát triển cơ sở ban đầu của hệ thống các
phẩm chất, năng lực cần thiết cho lớp người lao động phục vụ cho
CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, thể hiện qua mục tiêu đào
tạo của từng cấp, bậc học, qua các môn học và các hoạt động.
+ Chỉ đạo định hướng đánh giá nhu cầu xã hội để xây dựng

cho học sinh sự tự tin, phương pháp tìm hiểu xử lý thông tin, trình
bày vấn đề và thực hiện hoạt động học tập một cách hiệu quả.
+ Soạn giáo án, chuẩn bị tiết dạy. Giáo án phải chi tiết, rõ
ràng, chú trọng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và chuẩn bị cơ
sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy phù hợp với phương pháp dạy
học đề ra
+ Dựa trên kết quả khảo sát nhu cầu về giáo dục KNS từ đó
thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức GD
KNS, một mặt đảm bảo sự thống nhất trong nhận thức, trong hành
động giáo dục từ đó tạo sức mạnh kích thích, thúc đẩy quá trình
phát triển nhân cách của học sinh, mặt khác tránh được sự tách rời,
mâu thuẫn, vô hiệu hóa lẫn nhau gây ra tâm trạng nghi ngờ hoang
mang, dao động trong việc chọn lựa, định hướng các giá trị nhân
cách; góp phần hạn chế các tác động của mặt trái nền kinh tế thị
trường vào sự phát triển nhân cách HS ...
+ Tạo sự đồng thuận cao giữa các LLGD về mục tiêu giáo dục
HS; thống nhất các nội dung giáo dục HS ở nhà, khi đến trường và


khi đi ra ngoài xã hội; trao đổi phương pháp giáo dục và xây dựng
được những hình thức giáo dục đa dạng phong phú giữa các LLGD
đảm bảo theo đúng chỉ đạo và quy định của ngành giáo dục/
c. Điều kiện thực hiện biện pháp
Mỗi năm học, nhà trường tổ chức một số hội nghị liên tịch với
sự tham gia của các thành viên trong hội đồng GD nhà trường và
tuỳ theo nội dung của từng hội nghị có thể mời thêm đại biểu của
các LLGD tham dự. Các hội nghị tập trung vào việc quán triệt về
mục tiêu giáo dục, trong đó tăng cường GD KNS như đã nêu ở trên,
Hiệu trưởng sẽ trình bày kế hoạch GD KNS nói chung và kế hoạch
phối hợp giữa các LLGD để GD KNS cho học sinh nói riêng. Hội

Luôn đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động mỗi chủ đề. Đa
dạng hoá các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức GD KNS


thông qua HĐTN là yếu tố quan trọng thu hút học sinh tích cực
tham gia các GD KNS thông qua HĐTN. Sự mới lạ bao giờ cũng có
sức hấp dẫn đối với học sinh THCS, khiến các em say mê khám
phá, nếu các hoạt động nội dung đơn điệu, hình thức không phong
phú học sinh dễ chán nản hoặc thờ ơ.
Tổ chức các hoạt động phong phú đa dạng nhân những ngày lễ
lớn trong năm, bằng các hoạt động như hội thi, hội diễn, hội trại thi
báo tường, thi các trò chơi dân gian, giao lưu với các cơ sở đoàn
mạnh, tham quan dã ngoại... tạo điều kiện cho HS được trải nghiệm
thực tế, thông qua đó hình thành tính tổ chức, tính kỷ luật, ý thức
trách nhiệm với tập thể, với cộng đồng.
Xây dựng các phương pháp, hình thức tổ chức GD KNS thông
qua HĐTN thiết thực, phù hợp với đặc điểm, điều kiện của nhà
trường, địa phương và đảm bảo tính hiệu quả. Phương pháp tổ chức
tổ chức hoạt động phải rất linh hoạt, đa dạng; khắc phục tính đơn
điệu, lặp đi lặp lại một vài phương pháp đã quá quen thuộc với học
sinh, gây ra nhàm chán, tẻ nhạt đối với các em.
Qua thực tế khảo sát nội dung, phương pháp, hình thức GD
KNS thông qua HĐTN cho HS tại trường THCS huyện Phù Cừ tại
chương 2 cho thấy, các hình thức, phương pháp còn nghèo nàn,
thiếu sinh động, học sinh không có hứng thú như thường sử dụng


nhất là phương pháp giảng giải, phương pháp đàm thoại, phương
pháp nêu gương, phương pháp khen thưởng, phương pháp trách
phạt… Các phương pháp trên đã có những tác dụng nhất định trong

hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường tổ chức các hoạt
động như: đọc sách báo tìm hiểu về BSVHDT Việt Nam ở thư viện,
tổ chức các buổi nói chuyện, tọa đàm, thuyết trình chuyên đề về lịch
sử, các danh nhân văn hóa của dân tộc, của địa phương…
+ Tổ chức tập huấn, chuyên đề, hội thảo và các hoạt động
ngoại khóa bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu quê hương đất nước,
lòng tự hào dân tộc, tự hào về truyền thống của địa phương, giá trị
văn hóa dân tộc, bản sắc dân tộc khác nhau trên địa bàn tỉnh; có
nhận thức và lối sống đúng đắn, phù hợp với chuẩn mực xã hội.


+ Tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao: Văn hóa thể thao là
một trong những nhu cầu, sở thích của học sinh. Các hoạt động về
lĩnh vực này thường thu hút được sự chú ý của đông đảo học sinh.
+ Đoàn thanh niên, Tổng phụ trách Đội, phối hợp với các bộ
phận chuyên trách của nhà trường tổ chức các hoạt động như: Hội
diễn văn nghệ theo các chủ đề mang tính truyền thống, liên hoan
tiếng hát dân ca trong các cụm trường và huyện…
+ Tổ chức các hoạt động tham quan, du lịch: điểm đến là
những khu di tích lịch sử, di tích cách mạng, bảo tàng, tìm hiểu lễ
hội, danh nhân, công trình văn hóa. Sau mỗi chuyến đi, cần cho học
sinh viết thu hoạch, báo cáo. Đây là những hoạt động bổ ích, hấp
dẫn, góp phần nâng cao chất lượng GD KNS thông qua HĐTN
trong trường THCS.
+ Tổ chức các hoạt động xã hội: các hoạt động xã hội là nét
tiêu biểu, nổi trội, mang ý nghĩa chính trị và xã hội sâu sắc đối với
hoạt động của Đoàn thanh niên, Đội TNTP. Đoàn, Đội của trường
cần tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động như: “Đền ơn đáp nghĩa”,
“Uống nước nhớ nguồn”, “Vì biên giới, hải đảo” ; nhân kỷ niệm
những ngày lễ lớn trong năm học, nhà trường tổ chức cho học sinh

quan điểm dạy học phân hóa sao cho phù hợp với thực tế cơ sở vật
chất của nhà trường cũng như điều kiện phát triển kinh tế - xã hội
của địa phương, hoàn cảnh gia đình của HS.
Quy định và quản lý nề nếp, chất lượng các hoạt động của tổ,
nhóm chuyên môn như: tổ chức hoạt động thảo luận nhóm, tổ GV
về nội dung chương trình và hình thức tổ chức đối với mỗi nội dung
HĐGD KNS.
-Biện pháp 3: Tổ chức tập huấn cho giáo viên nâng cao
năng lực tổ chức giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải
nghiệm
a. Mục tiêu và ý nghĩa biện pháp
Để cho GD KNS có hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào năng lực
của đội ngũ GV. Thực tế hiện nay, năng lực tổ chức các GD KNS
của GV, chưa đáp ứng yêu cầu cao đặt ra, nhất là trong việc triển
khai thực hiện chương trình mới về GD KNS. Vì vậy HT cần có
biện pháp nâng cao năng lực đội ngũ bao gồm nâng cao nhận thức,


xác định vai trò, trách nhiệm giáo dục kĩ năng sống; đào tạo, bồi
dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực quản lý, thực hiện GD
KNS cho HS
b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
+ Tổ chức học tập đầy đủ, nghiêm túc nội dung GD KNS
thông qua HĐTN, để đội ngũ CB, GV hiểu rõ vị trí, vai trò của GD
KNS, thấy được trách nhiệm của họ trong hoạt động này.
+ Tổ chức cho các LLGD được tham gia các buổi báo cáo tình
hình thời sự, chính trị trong và ngoài nước, tình hình địa phương để
giúp các LLGD nắm rõ hơn yêu cầu đổi mới của đất nước, hiểu sự
nghiệp CNH - HĐH đất nước cần những con người phát triển toàn
diện mà việc GD KNS góp phần tạo nên những con người đó.