BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM-ĐẠI HỌC HUẾ

LÊ NỮ LINH SANG

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP NHẰM PHÁT TRIỂN
TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG CHO HS DÂN TỘC THIỂU SỐ
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thừa Thiên Huế, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM-ĐẠI HỌC HUẾ

LÊ NỮ LINH SANG

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP NHẰM PHÁT TRIỂN
TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG CHO HS DÂN TỘC THIỂU SỐ
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Hóa học

Demo Version - Select.Pdf SDK
Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Em xin chân thành cảm ơn đến ban giám hiệu và các thầy cô ở trường THPT
Hương Giang và trường THT A Lưới đã giúp đỡ, hướng dẫn và tạo điều kiện cho
em có được những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian thực
nghiệm tại trường.
Mặc dù đã cố gắng nỗ lực nhưng do bị giới hạn về thời gian, kiến thức cũng
như kỹ năng nên luận văn của em không thể tránh khỏi những thiếu sót.
Kính mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô, các anh chị và bạn bè để
luận văn được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Huế, tháng 9 năm 2018

Demo Version - Select.Pdf SDK

Tác giả

Lê Nữ Linh Sang

iii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... ii
LỜI CÁM ƠN .......................................................................................................... iii
MỤC LỤC ..................................................................................................................1
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ...................................................6
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ ....................................................................7
PHẦN I: MỞ ĐẦU ....................................................................................................8
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................8
2. Mục đích nghiên cứu ...........................................................................................9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................9


1.4.1.2. Đặc điểm TTC trong học tập [26] .....................................................20
1.4.1.3. Biểu hiện của TTC [16], [25] ...........................................................20
1.4.1.4. Các biện pháp phát huy TTC nhận thức của HS [11], [21] ..............21
1.4.2. Tính chủ động của HS trong học tập [31], [32] .......................................22
1.4.3. Dạy học theo hướng phát huy TTC, chủ động [4], [7] ............................23
1.5. Phương tiện dạy học (PTDH) [12], [22], [30] ................................................24
1.5.1. Khái niệm PTDH .....................................................................................24
1.5.2. Phân loại PTDH .......................................................................................25
1.5.2.1. Theo tính chất của PTDH..................................................................25
1.5.2.2. Theo cách sử dụng PTDH .................................................................26
1.5.2.3. Theo mức độ chế tạo PTDH .............................................................26
1.5.2.4. Theo tính chất của PTDH..................................................................26
1.5.3. Vai trò của PTDH ....................................................................................28
1.5.3.1. Vai trò chung [12] .............................................................................28
1.5.3.2. Vai trò đối với GV ............................................................................30
1.5.3.3. Vai trò đối với HS .............................................................................30

Demotắc
Version
- Select.Pdf
1.5.4. Nguyên
sử sụng PTDH
[2], [12]SDK
........................................................30
1.5.4.1. Đảm bảo an toàn ..............................................................................30
1.5.4.2. Đảm bảo sử dụng đúng lúc, đúng chỗ và đủ cường độ .....................30
1.5.4.3. Đảm bảo tính hiệu quả ......................................................................32
1.5.5. Một số sai lầm khi sử dụng PTDH [12] ...................................................32
1.6. Phiếu học tập [18], [23] ..................................................................................33

SDK
2.2. Thiết Demo
kế PHTVersion
trong dạy-học
hóa học lớp
10 THPT cho HS dân tộc thiểu số
[14], [24] ................................................................................................................55
2.2.1. Một số nguyên tắc khi thiết kế PHT ........................................................55
2.2.1.1. Nội dung của PHT phải phù hợp với mục tiêu, nội dung bài học ....55
2.2.1.2. Nội dung của PHT phải phù hợp với trình độ HS.............................55
2.2.1.3. PHT phải nêu được nhiệm vụ học tập, hướng dẫn và gợi ý cách thực
hiện .................................................................................................................56
2.2.1.4. PHT phải thể hiện được phương pháp hoạt động và giao tiếp của HS
........................................................................................................................56
2.2.1.5. PHT phải đảm bảo tính khoa học, độ tin cậy và tính thẩm mỹ .........56
2.2.1.6. PHT phải phù hợp điều kiện, cơ sở vật chất hiện có và trong thời
gian cho phép .................................................................................................57
2.2.2. Quy trình thiết kế PHT ............................................................................57
2.2.3. Thiết kế một số dạng PHT cơ bản ...........................................................58

3


2.2.3.1. Dùng trong quá trình xây dựng kiến thức mới ..................................58
2.2.3.2. Dùng để luyện tập, ôn tập, củng cố kiến thức – kĩ năng ...................61
2.2.3.3. Dùng để hỗ trợ HS tự học .................................................................62
2.2.3.4. Dùng để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS .........................64
2.2.4. Một số thuận lợi và khó khăn trong việc thiết kế PHT cho HS dân tộc thiểu số
...........................................................................................................................65
2.2.5. Kinh nghiệm khi thiết kế PHT cho HS dân tộc thiểu số..........................66


4


2.4.3.1. Kết hợp phương pháp đàm thoại .......................................................76
2.4.3.2. Kết hợp phương pháp thảo luận nhóm ..............................................78
2.4.4. Gây hứng thú cho HS ..............................................................................80
2.5. Một số giáo án TN ..........................................................................................80
2.5.1. Giáo án bài “Flo – Brom – Iot” ...............................................................80
2.5.2. Giáo án bài “Hidrosunfua” ......................................................................86
Tiểu kết chương 2......................................................................................................99
Chương 3: TNSP ...................................................................................................100
3.1. Mục đích TN.................................................................................................100
3.2. Nhiệm vụ TNSP ...........................................................................................100
3.3. Địa điểm TNSP.............................................................................................100
3.4. Tiến trình TNSP ...........................................................................................100
3.4.1. Chọn lớp TN và lớp đối chứng ..............................................................100
3.4.2. Trao đổi với GV dạy TN........................................................................101
3.4.3. Tiến hành TN .........................................................................................101
3.4.3.1. Chuẩn bị cho tiết lên lớp .................................................................101
3.4.3.2. Tổ chức kiểm tra .............................................................................102
3.4.3.3.
Nội dung
TNSP -...............................................................................
102
Demo
Version
Select.Pdf SDK
3.5. Phân tích và xử lý số liệu TN [10] ...............................................................102
3.6. Kết quả TNSP ...............................................................................................103

2

GV

GV

3

HS

HS

4

PHT

Phiếu học tập

5

PPDH

Phương pháp dạy học

6

PTDH

Phương tiện dạy học


Bảng 2.1. Bảng phân phối chương trình lớp 10 cơ bản ....................................................... 46
Bảng 3.1 Lớp tham gia TN ................................................................................................ 101
Bảng 3.2. Bảng tổng hợp đánh giá TTC, chủ động của HS ............................................... 104
Bảng 3.3. Bảng điểm bài kiểm tra 15 phút lần 1 ............................................................... 105
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 1 105
Bảng 3.5. Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 1 ........................................ 106
Bảng 3.6. Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 15 phút lần 1 ............................. 107
Bảng 3.7. Bảng điểm bài kiểm tra 15 phút lần 2 ............................................................... 107
Bảng 3.8. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 2 108
Bảng 3.9. Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 2 ........................................ 109
Bảng 3.10. Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 15 phút lần 2 ........................... 109
Bảng 3.11. Bảng điểm bài kiểm tra 15 phút lần 3 ............................................................. 110
Bảng 3.12. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 3
........................................................................................................................................... 110
Bảng 3.13. Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 3 ...................................... 111
Bảng 3.14. Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 15 phút lần 3 ........................... 112

Demo Version - Select.Pdf SDK
Hình 1.1: Mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình dạy học ......................................... 29
Hình 3.1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 1 ............................................... 106
Hình 3.2. Biểu đồ kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 1 ........................................... 107
Hình 3.3. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 2 ............................................... 108
Hình 3.4. Biểu đồ kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 2 ........................................... 109
Hình 3.5. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút lần 3 ............................................... 111
Hình 3.6. Biểu đồ kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút lần 3 ........................................... 111

7


PHẦN I: MỞ ĐẦU

và đạt được nhiều thành tựu. Tuy nhiên, do một số đặc thù nên kết quả học tập của
đa số HS dân tộc thiểu số còn yếu kém so với mặt bằng chung toàn quốc. Một phần
do Hóa học là một bộ môn trừu tượng đòi hỏi HS phải có khả năng tư duy, trong khi
đa phần HS dân tộc thiểu số có suy nghĩ đơn giản, tư duy theo kiểu “lối mòn” và đã
quen với cách học thụ động nên các em thường gặp khó khăn trong quá trình tiếp

8


thu kiến thức hóa học. Do đó, để đạt hiệu quả cao hơn trong việc giảng dạy HS dân
tộc thiểu số thì người GV ngoài việc nắm rõ phong tục, đặc điểm tâm sinh lí HS thì
còn phải có PPDH phù hợp với khả năng của các em.
Hiện nay trong các trường THPT (THPT), nhất là các trường thuộc khu vực
miền núi đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất trường lớp còn thiếu
thốn nên việc sử dụng PPDH tích cực trong trường phổ thông nói chung và với bộ
môn Hóa học nói riêng đã có chuyến biến nhưng còn chậm. Một bộ phận không nhỏ
GV vẫn sử dụng các PPDH (PPDH) truyền thống như thuyết trình, vấn đáp, giải
thích, minh họa là chủ yếu. Dần đến việc học của HS còn thụ động, không có cơ hội
nghiên cứu, trao đổi, thể hiện mình trong các giờ học, làm cho chất lượng dạy học
bị hạn chế . Để tổ chức hoạt động học tập cho HS theo hướng tích cực hóa thì người
dạy cần phải có công cụ, phương tiện tham gia tổ chức như: câu hỏi, bài tập, bài
toán nhận thức, tình huống có vấn đề, PHT (PHT)... Trong đó, PHT có những ưu
điểm rất lớn như dễ sử dụng, hiệu quả cao, sử dụng được trong nhiều khâu của quá
trình dạy học, phát huy được hoạt động độc lập của từng cá nhân và hoạt động tập
thể, hướng dẫn cách tự học cho HS. Đồng thời rèn luyện năng lực tư duy sáng tạo

- Select.Pdf SDK
và xử lí linh Demo
hoạt choVersion
HS.

- Cơ sở của quá trình dạy học nhằm rèn luyện TTC, chủ động của HS dân tộc
thiểu số trong quá trình tìm tòi và tiếp thu kiến thức ở lớp 10 THPT. Thiết kế và sử
dụng PHT phù hợp với khả năng tiếp thu, tư duy của HS dân tộc thiểu số.

Demo
Version
5. Phương pháp
nghiên
cứu - Select.Pdf SDK
5.1. Nghiên cứu lý luận
Thể hiện quan điểm tiếp cận và phép duy vật biện chứng. Bao gồm:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận dạy học hóa học ở trường THPT.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận lý thuyết về kiểm tra đánh giá quá trình học tập
của HS.
- Nghiên cứu, phân tích và sử dụng PHT theo hướng rèn luyện TTC, chủ
động của HS dân tộc thiểu số.
5.2. Nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra cơ bản để tìm hiểu tình hình xây dựng và sử dụng PHT để rèn
luyện TTC, chủ động cho HS dân tộc thiểu số trong daỵ học hóa học ở trường
THPT.
- Quan sát các biểu hiện tích cực, chủ động của HS trong quá trình học tập.
- TNSP để đánh giá đề tài.

10


5.3. Phương pháp toán học:
- Dùng toán học thống kê để xử lý số liệu TN.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu GV thiết kế và sử dụng PHT phù hợp,vận dụng hợp lí trong quá trình

quan trọng của việc sử dụng PTDH trong quá trình dạy và học bộ môn Hóa học.

11