Phòng giáo dục huyện gia viễn
Trờng trung học cơ sở gia phơng
**********************************
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài: ứng dụng toán sơ cấp vào giải các bài toán thực tế


Họ và tên: trần quốc hng
Đơn vị :

Trờng THCS Gia phơng
Gia Phơng, 20 tháng 4 năm 2009
Phần I
Những vấn đề chung.
1. Lý do chọn đề tài.
Toán học là chìa khóa vàng cho mọi tri thức. Toán học có nguồn gốc lâu đời
trong những nền văn hoá và các nhà Toán học xuất sắc trong lịch sử đều đã có những
cống hiến to lớn cho sự phát triển khoa học. Toán học có mặt trong tất cả các ngành
khoa học tự nhiên và trong hầu hết các ngành khoa học xã hội, các phát minh đều có sự
trợ giúp của Toán học. Không có môn khoa học nào có thể giúp cho sự phát triển trí tuệ
ở học sinh nhiều bằng môn Toán mà trí tuệ hiện nay đợc coi là yếu tố chiến lợc trong sự
phát triển kinh tế của một đất nớc. Không có ngành khoa học nào lại đợc tất cả mọi ngời
biết đến nh là Toán học, toàn thế giới đều sử dụng các con số và các kí hiệu cộng trừ
nhân chia giống nhau, ai cũng biết làm các phép toán cộng trừ nhân chia.
Học Toán là biết giải toán và áp dụng kiến thức Toán vào trong thực tế, để giải
một bài toán nói chung không phải chỉ có một cách giải mà có thể có nhiều cách giải
khác nhau. Học sinh muốn giải Toán tốt thì phải cần nhiều tới sự trợ ngiúp của ngời
thầy. Vai trò của ngời thày giáo chủ yếu và quyết định ở khâu hớng dẫn tìm lời giải,
thày giáo phải dự kiến đợc các hớng giải và phân tích nên chọn hớng nào tiếp theo cần
đa ra một số đề toán giúp học sinh luyện tập khả năng tìm lời giải. Để học tập tốt khi
học Toán, làm Toán học sinh cần khai thác từ một bài toán để có đợc những bài toán t-

số.
Có lẽ trong cuộc sống hàng ngày nhiều bạn đã phải tiến hành các công việc tính
toán khác nhau hẳn các bạn đều thấy rằng việc tính toán bằng tay trên giấy nhất là tính
nhẩm là công việc cũng lắm rác rối, hơn nữa bản thân nhiều khi vẫn còn băn khoăn với
kết quả tính toán của mình và việc kiểm tra có nghĩa là làm lại toàn bộ công việc từ đầu
và rồi nếu nếu kết quả kiểm tra lại khác với kết quả trớc thì biết tin vào kết quả nào hơn.
Và nh vậy lại phải kiên trì lấy thêm nghị lực để tính toán lại và cũng có thể không phải
chỉ là một lần. Các bạn có thể hỏi tại sao không dùng máy tính, máy tính đang tràn ngập
thị trờng với nhiều loại, nhng có điều không phải lúc nào bên cạnh ta cũng có máy tính
mà ta cần rèn luyện kĩ năng tính toán làm cho t duy phát triển nhất là đối với thế hệ trẻ
vì vậy nhiều khi ta cũng phải làm những coong việc buồn tẻ và sử dụng các phơng pháp
khác nhau nhằm đơn giản hoá các biến đổi và công việc kiểm tra. Bây giờ ta xét những
bài toán nhằm phát huy những thủ thuật nh vậy.
I. Phép cộng và phép trừ.
1. Cộng nhiều số có một chữ số.
Làm thế nào để giảm nhẹ công việc và thu đợc kết quả đúng một cách nhanh hơn
khi phải cộng nhiều số có một chữ số? Có phơng pháp gì để đơn giản hoá công việc
cộng nhiều số có hai chữ số?
Nên đếm xem các số hạng 1, 2, 3,...9 gặp bao nhiêu lần trong tổng đó, nếu
số lần đó tơng ứng là a, b, c,...m thì tổng phải tính sẽ là a + 2xb + 3xc +...+ 9xm cách
làm này tiết kiệm thời gian hơn và ít sai xót.
Nếu số có hai chữ số trong tổng có nhiều thì rất có khả năng gặp những cặp số
hoặc bộ ba số có tổng là số chẵn chục. Ta thay các nhóm đó bằng các tổng của chúng
sau đó trong các số hạng mới lại gộp lại những nhóm cho ta tổng là những số chẵn
trăm. Làm nh vậy ta có thể giảm nhẹ rất nhiều công việc.
2. Thay phép nhân bằng phép trừ.
Ta có thể thay phép nhân một số nào đó với 9 bằng phép trừ hai số. Bạn hãy nghĩ
xem hai số nào?. Hãy đa ra phơng pháp tơng tự khi nhân một số với 99 và 999, với các
số gần 10, 100, 1000,...
Vì 9n = 10n + n nên để nhân số n với 9 ta chỉ việc tăng số đó lên 10 lần và

100; nhân hiệu đó với 100 và cuối cùng cộng tích của hai phần thiếu của chính hai số đó
so với 100. Chẳng hạn nh:
96 x 98 = (96 - 2) x 100 + 4 x 2 = 9408
Hãy chứng minh phơng pháp đó.
Ta có
(100 - a)(100 - b) = (100 - a).100 - 100b + ab = 100((100 - a) - b) + ab
trong đó a, b là phần thiếu tới 100 của hai thừa số tơng ứng thứ nhất và thứ hai.
4. Nhân các số gần 1000.
Để nhân hai số gần 1000 ta làm nh ví dụ sau:
988 x 997 = (988 - 3) x 1000 + 12 x 3 = 985036
Hãy nêu phơng pháp và chứng minh phơng pháp đó.
Ta có:
(1000 - a)(1000 - b)=(1000 - a).1000 1000b + ab = 1000((1000 - a) - b) + ab
5. áp dụng phân số thờng.
Hãy đa ra các phơng pháp nhân nhanh một số với 2,5; 1,25; 1,5; 0,75 bằng cách
sử dụng cách biểu diễn phân số thập phân dới dạng phân số thờng.
Ta có 2,5 = 10 : 4; 1,25 = 10 : 8 = 1 + 1/4; 1,5 = 1 + 1/2; 0,75 = 1 -S 1/4
Do đó khi nhân với 2,5 ta có thể nhân số đó với 10 sau đó chia cho 4; khi nhân
với 1,25 ta có thể cộng vào số đó một phần t của nó; khi nhân với 1,5 ta có thể cộng
vào số đó với một nửa của nó; khi nhân với 0,75 ta lấy số đó trừ đi một phần t
của nó.

Nội dung 2:
ứng dụng Toán sơ cấp vào đo đạc và tính toán trên đ-
ờng đi.
Một loạt những câu hỏi sẽ xuất hiện trong đầu chúng ta trong thời gian ta mỗi khi
ta đi trên đờng trong thời gian du lịch, đi cắm trại chẳng hạn nh : chiếc ôtô, tàu hoả
đang chạy với vận tốc là bao nhiêu, tốc độ dòng chảy của con sông là bao nhiêu, khoảng
cách giữa các điểm là bao nhiêu, liệu hai vật thể đang chuyển động có va chạm vào
nhau không? Nhng những câu trả lời hoặc đáp số đâu có phải lúc nào cũng có ngay lập

1
===
Một phơng pháp khác dựa trên cơ sở là khi trong tàu bạn có thể nghe tiếng va
đập giữa bánh xe tàu và các điểm ghép hai thanh ray. Độ dài của thanh ray thờng
bằng 12,5m bạn có thể đếm số thanh ray ví dụ là n trong khoảng thời gian chẳng hạn
nh 1 phút là bạn có thể tính đợc tốc độ của con tàu:
hkmn
n
gio
kmn
phut
mn
/
4
3
.
1000
60.5,12.
60
1
1000
5,12
.
1
5,12.
===
3. Tốc độ trung bình.
Một chiếc xe tải chở đầy hàng chạy từ một thành phố này tới thành phố kia với
tốc độ 50km/h. Khi quay lại không hàng thì chạy với tốc độ 70km/h. Vậy tốc độ trung
bình của xe tải dó là bao nhiêu? Đừng vội trả lời rằng 60km/h đấy!