Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9

A. PHẦN MỞ ĐẦU
-

-

-

-

-

-

1. Lí do chọn đề tài
a. Lí do khách quan
Thực phẩm là một trong những nhu cầu thiết yếu cho sự tồn tại của con người. Hiện nay,
tình hình ô nhiễm thực phẩm ngày càng gia tăng mà nhu cầu sử dụng thực phẩm của con
người ngày càng cao làm cho vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm càng trở nên
báo động hơn bao giờ hết.
Sử dụng các loại thực phẩm không an toàn, người tiêu dùng đã phải trả giá quá đắt bằng
chính sức khoẻ, thậm chí cả tính mạng của mình do bị ngộ độc thực phẩm và mầm
mống gây ra căn bệnh ung thư quái ác đang ngày một tích tụ chờ bộc phát. Việt Nam
cũng là một trong những nước có số lượng người mắc bệnh ung thư nhiều nhất thế giới
với nguyên nhân chính từ thực phẩm ăn hàng ngày của con người.
b. Lí do chủ quan:
Khi tham gia giảng dạy môn nấu ăn công nghệ 9 tôi thấy đa số các em chưa chú trọng đến
vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Đa số các em chưa tiếp cận nhiều với các công việc
trong nhà bếp, chưa nắm được cách sử dụng và bảo quản các dụng cụ nhà bếp cũng như
cách chế biến một bữa ăn hoàn chỉnh, đủ chất dinh dưỡng cần thiết mà vẫn đảm bảo vệ

Nội dung

Đối tượng liên hệ

tài liệu tham
khảo, thu thập thông tin
- Dự giờ một số tiết công
nghệ 9.
- Bắt tay vào viết nháp,
sửa chữa bổ sung cho
hoàn thiện.
- Hoàn thành SKKN, in ấn
và trang trí.

- Thư viện trường, các nhà

- Mượn

sách, thị xã, tỉnh…
- Giáo viên giảng dạy môn
công nghệ 9
- Tập hợp những nguồn kiến
thức, tài liệu đã tìm tòi được
để viết.
- Đánh vi tính tại nhà.

B. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
- Bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo


không cho phép, cũng như nhiều quy trình không đảm bảo vệ sinh gây khó khăn cho
công tác quản lý, kiểm soát.

Trang 2


Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9

Giá đỗ xử lý bằng hóa chất
Tiêm hóa chất cho mít nhanh chín
- Các bệnh do thực phẩm gây nên không chỉ là các bệnh cấp tính do ngộ độc thức ăn mà
còn là các bệnh mãn tính do nhiễm và tích lũy các chất độc hại từ môi trường bên ngoài
vào thực phẩm, gây rối loạn chuyển hóa các chất trong cơ thể, gây bệnh tim mạch và
ung thư. Số vụ ngộ độc thực phẩm ngày càng gia tăng về số lượng và quy mô.

Ngộ độc thực phẩm hàng loạt
- Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá các chương trình hành động đảm bảo
chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm trên toàn cầu đã xác định được nguyên nhân chính
gây tử vong ở trẻ em là các bệnh đường ruột, phổ biến là tiêu chảy. Đồng thời cũng nhận
thấy nguyên nhân gây các bệnh trên là do thực phẩm bị nhiễm khuẩn. Ở Việt Nam, theo
thống kê của Bộ Y tế, trong 10 nguyên nhân gây tử vong thì nguyên nhân do vi sinh vật
gây bệnh đường ruột đứng thứ 2.
3. Giải pháp
a. Giúp học sinh hiểu được tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm
 Đối với sức khỏe, bệnh tật
- Lồng ghép vào các tiết dạy chế biến món ăn, phải làm cho học sinh hiểu được
thực phẩm là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của
cơ thể, đảm bảo sức khỏe con người nhưng đồng thời cũng là nguồn có thể gây
bệnh nếu không đảm bảo vệ sinh.
- Về lâu dài thực phẩm còn ảnh hưởng đến nòi giống của dân tộc. Sử dụng các thực

Thực phẩm có nguồn gốc từ gia súc, gia cầm bị bệnh hoặc thủy sản sống ở nguồn
nước bị nhiễm bẩn.
- Các loại rau, quả được bón quá nhiều phân hóa học, sử dụng thuốc trừ sâu không
cho phép hoặc cho phép nhưng không đúng về liều lượng, thời gian cách ly.
- Cây trồng ở vùng đất bị ô nhiễm hoặc tưới phân tươi, nước thải bẩn.
 Do quá trình chế biến không đúng
- Quá trình giết mổ, chế biến gia súc, gia cầm, quá trình thu hái lương thực, rau,
quả không theo đúng quy định.
- Dùng chất phụ gia không đúng quy định của Bộ Y tế để chế biến thực phẩm.
- Dùng chung dao thớt hoặc để thực phẩm sống với thực phẩm chín.
- Dùng khăn bẩn để lau dụng cụ ăn uống.
- Bàn chế biến thực phẩm, bàn ăn hoặc dụng cụ ăn uống nhiễm bẩn.
- Rửa thực phẩm, dụng cụ ăn uống bằng nước nhiễm bẩn.
- Nấu thực phẩm chưa chín …
 Do quá trình sử dụng và bảo quản không đúng
- Dùng dụng cụ sành sứ, nhựa tái sinh … bị nhiễm chất chì để chứa đựng thực
phẩm.
- Để thức ăn qua đêm hoặc để cả ngày ở nhiệt độ thường; thức ăn không được đậy
kỹ, để bụi bẩn, các loại côn trùng gặm nhấm, ruồi và các động vật khác tiếp xúc
gây ô nhiễm.
- Do thực phẩm bảo quản không đủ độ lạnh hoặc không đủ độ nóng làm cho vi
khuẩn vẫn phát triển.
c. Thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm
-

Trang 4


Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9
Trong các bài thực hành chế biến món ăn. Ngoài việc giới thiệu quy trình chế

thật sạch và phơi cho khô ráo, tránh hơ trên lửa hoặc phơi ngoài nắng.
• Đối với đồ nhựa
Không để gần lửa, không nên chứa thức ăn đang nóng, sôi hoặc thức ăn có
nhiều dầu mỡ… Khi sử dụng xong nên rửa bằng nước rửa chén (hoặc xà phòng)
thật sạch và phơi cho khô ráo…
• Ngoài ra, phải chú ý học sinh giữ gìn vệ sinh khu vực nấu ăn trước và sau khi chế
biến món ăn.
- Cất giữ cẩn thận các dụng cụ và thiết bị nhà bếp.
- Khu vực chế biến thực phẩm không có nước đọng, xa nhà vệ sinh hoặc khu chăn
nuôi gia súc, rác thải gây ô nhiễm môi trường.
- Tất cả các bề mặt sử dụng để chuẩn bị thực phẩm phải dễ cọ rửa, luôn giữ gìn
sạch sẽ, khô ráo.
- Bếp phải đủ ánh sáng và thông gió.
- Ngăn ngừa sự đi lại của gián, chuột và các động vật khác trong khu vực chế biến
thực phẩm.
-

Trang 5


Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9
 Dạy phần nguyên liệu nhắc nhở HS chọn thực phẩm tươi sạch

Trong từng bài thực hành chế biến món ăn, tùy theo những nguyên liệu cần thiết mà
hướng dẫn các em cách lựa chọn, sử dụng hình ảnh thực tế để các em dễ tiếp thu, mỗi
loại nguyên liệu có cách lựa chọn khác nhau, cụ thể là:
• Chọn rau củ
Đối với rau, trái cây nên lựa chọn
loại tươi, còn nguyên cuống, không dập
nát, không có những đốm màu khác nhau.


Trứng: Khi chọn trứng, có thể dùng
đèn soi hoặc lắc trứng. Quả trứng mới
đẻ lắc sẽ không có tiếng kêu, còn nếu
trứng để càng lâu thì càng lắc càng kêu
to.

Nội tạng động vật: Nên lựa chọn loại
thực phẩm có chứng nhận kiểm dịch
thú y. Ngoài ra, màu sắc của nội tạng
phải tự nhiên, không có đốm xuất
huyết, không có mùi lạ, không có ruồi,
côn trùng đậu. Khi sờ bằng tay thấy
chắc, có độ đàn hồi tốt, không chảy
nước, không có nhớt và các mạch máu
trên nội tạng rõ, màu sắc tươi.
• Chọn cá, hải sản
Đối với cá tốt nhất nên mua cá đang còn
sống, đang bơi trong nước. Cá tươi có
miệng ngậm kín. Thân cá rắn chắc, đàn
hồi, không để lại vết ấn của ngón tay
trên thịt cá. Vảy cá óng ánh, bám chặt
thân cá, không có niêm dịch và mùi hôi
thối khó chịu. Mang có có màu đỏ hồng,
không bị nhớt hay mùi hôi. Trôn cá thụt
sâu vào bên trong, có màu trắng nhạt và
bụng cá lép.
- Nghêu sò ốc còn sống.
- Chọn tôm tép vỏ sáng lóng lánh,
dài và trơn láng.


Mực ống

Không sử dụng các loại thực phẩm lạ (cá lạ, rau, quả hoặc nấm lạ) chưa biết rõ
nguồn gốc.

Không sử dụng các phẩm màu, đường hóa học không nằm trong danh mục Bộ Y tế
cho phép.
 Giữ vệ sinh cá nhân tốt, sử dụng nước sạch trong ăn uống
- Cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi
tham gia chế biến món ăn.
- Mặc quần áo sạch sẽ, đầu tóc gọn gàng khi
chuẩn bị thức ăn.
- Không hút thuốc, không ho, hắt hơi trong khi
chuẩn bị thực phẩm.
- Giữ móng tay ngắn và sạch sẽ.
- Không tiếp xúc với thực phẩm khi đang bị
đau bụng, tiêu chảy, nôn, sốt hay có biểu hiện của bệnh truyền nhiễm.
- Dùng các nguồn nước thông dụng như nước máy, nước giếng, nước mưa, sông suối đã
qua xử lý để rửa thực phẩm, chế biến đồ ăn uống và rửa dụng cụ.
-

Trang 8


Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9

-

-

phòng ngừa các vi khuẩn phát triển trong quá trình bảo quản.
Sử dụng vật liệu bao gói thực phẩm sạch sẽ, thích hợp và đạt tiêu chuẩn vệ sinh.
 Thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, giữ gìn môi trường sống sạch sẽ
- Thực hiện các biện pháp diệt ruồi, gián, chuột … và hướng dẫn vệ sinh phòng
chống các dịch bệnh theo chỉ đạo của ngành Y tế.
- Rác thải phải đựng vào thùng kín có nắp đậy, đổ đúng giờ và đúng nơi quy định.
Hiệu quả của SKKN
- Với những biện pháp trên cùng với sự hợp tác từ các em. Tôi đã đạt được những
kết quả khả quan như sau:

Năm học 2015-2016

Năm học 2014-2015
Trang 9


Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm qua giảng dạy nấu ăn công nghệ 9

Lớp

-

-

-

Sĩ Số
HS

Số HS có ý thức giữ

91.3
89.7
90.2

9/1
39
31
79.5
9/2
37
26
70.3
9/3
40
29
72.5
Các em đã nhận biết, lựa chọn được một số loại
74.1
nguyên liệu thực phẩm thường dùng như: Thịt, tôm, cá, rau củ quả cho các món ăn được
thực hành.
Các em biết cách sử dụng và bảo quản một số dụng cụ nhà bếp, cũng như giữ gìn vệ sinh
khu vực thực hành.
Phần lớn các em thực hiện được quy trình chế biến món ăn trên cơ sở hướng dẫn của giáo
viên và sự tìm tòi học hỏi từ người thân, các phương tiện thông tin.
Cùng với những hiểu biết của mình phần nào các em cũng có sự tuyên truyền giáo dục
các em nhỏ về ý thức giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm, cũng như góp ý với gia đình
lựa chọn những thực phẩm có giá trị dinh dưỡng mà vẫn đảm bảo an toàn.
Nhà trường, xã hội: cải thiện được tình trạng ngộ độc thực phẩm ở học sinh, giảm bớt chi
phi khám chữa bệnh do ngộ độc thực phẩm gây ra.