BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

NGUYỄN ĐỨC CHÍ

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI BỀN VỮNG
TẠI HUYỆN CỦ CHI - TP.HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

NGUYỄN ĐỨC CHÍ

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI BỀN VỮNG
TẠI HUYỆN CỦ CHI - TP. HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN QUYẾT THẮNG


TS. Trần Văn Thông

Phản biện 2

4

TS. Trần Đức Thuận

Ủy viên

5

TS. Nguyễn Thành Long

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá luận văn

PGS.TS. NGUYỄN PHÚ TỤ


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày 15 tháng 3 năm 2018

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn
này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Học viên thực hiện Luận văn

Nguyễn Đức Chí


ii

LỜI CẢM ƠN
Bài luận văn “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch sinh
thái bền vững huyện Củ Chi” được hoàn thành với sự giúp đỡ của rất nhiều Quý
lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên các sở, ban ngành Thành phố và Uỷ ban nhân dân
huyện Củ Chi; các thầy cô giảng dạy nghiên cứu khoa học tại các viện, trường
đào tạo cùng cộng đồng các doanh nghiệp, hướng dẫn viên hoạt động liên quan
đến lĩnh vực du lịch.
Ngoài ra tôi cũng nhận được sự động viên, hỗ trợ từ gia đình, đồng nghiệp,
bạn bè và các thầy, cô trực tiếp giảng dạy lớp Cao học Quản trị Dịch vụ Du lịch
và Lữ hành thuộc trường Đại học HUTECH.
Tôi mong muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc trực tiếp đến Phó Giáo sư -Tiến sĩ

loại trừ yếu tố sự tham gia của cộng đồng địa phương thì có 05 nhóm yếu tố ảnh
hưởng đến phát triển du lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi theo thứ tự giảm
dần gồm: Bảo vệ môi trường, Tổ chức quản lý điểm đến, Sản phẩm và dịch vụ du
lịch, Cơ sở vật chất kỹ thuật và Tài nguyên du lịch sinh thái. Khảo sát cũng cho thấy
du khách có độ tuổi càng cao, thu nhập càng cao và nghề nghiệp có nhiều kinh
nghiệm khoa học thì mức độ đánh giá càng cao đối với các yếu tố ảnh hưởng đến
phát triển du lịch sinh thái bền vững huyện Củ Chi.
Bên cạnh đó do tài nguyên du lịch sinh thái hạn chế chưa có nhiều thuận lợi
phát triển bền vững và đặc điểm nền kinh tế nông nghiệp đô thị nên huyện Củ Chi
cần nghiên cứu các chính sách phát triển du lịch sinh thái bền vững gắn với du lịch
xanh, du lịch nông nghiệp công nghệ cao và trang trại, nhà vườn
Mặt hạn chế của đề tài là với phương pháp lấy mẫu thuận tiện với đối tượng là
các du khách nên đối tượng trả lời không được chọn lọc sẵn, thời gian trả lời của
khách du lịch không được lâu nên có thể có một phần các trả lời sai lệch và không
trùng quan điểm dự kiến của luận văn. Đây cũng là hướng nghiên cứu tiếp theo cho
các đề tài sau này.
Từ khoá: Du lịch sinh thái, các yếu tố ảnh hưởng phát triển bền vững, Củ Chi,


iv

ABSTRACT
This research aimed to explore the current status of ecotourism in Cu Chi
District - Ho Chi Minh City and study the models of sustainable ecotourism
development by local and foreign researchers. From that, the author proposes a
research model with scales of the importance of factors affecting sustainable
ecotourism development in Cu Chi district and survey the tourists who have
traveled here.
Finally, based on the results of the survey and analysis of the most important
influencing factors to propose policy implications for sustainable ecotourism


ii

TÓM TẮT………………………………………………………….........

iii

MỤC LỤC………………………………………………………….........

v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT…………………………………………..

x

DANH MỤC CÁC BẢNG……………………………………………. xi
DANH MỤC CÁC HÌNH ………………………………………………. xiv
Chương 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ……………..........

1

1.1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài………………………………...….

1

1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài………………………………...........

3

1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: ………………………………….

4

1.4.2.1. Phương pháp định tính………………………….................

4

1.4.2.2. Phương pháp định lượng…………………………..............

5

1.5. Lược khảo tài liệu nghiên cứu và điểm mới của đề tài ………………

6

1.5.1. Lược khảo tài liệu nghiên cứu………………………….............

6

1.5.2. Điểm mới của đề tài …………………………............................

7

1.6. Kết cấu của đề tài…………………………........................................

8

Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ....... 9
2.1. Cơ sở lý thuyết về phát triển du lịch sinh thái..................................... 9



2.2.2 Du lịch sinh thái và phát triển bền vững....................................... 15
2.2.3. Vai trò của phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững….

15

2.3. Các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến PTDLST theo hướng bền vững ….

17

2.3.1. Nhóm các yếu tố về tài nguyên ……........................................

17

2.3.1. Nhóm các yếu tố về công tác quản lý tổ chức ..........................

17

2.3.3. Yếu tố liên quan đến du khách………………….......................

18

2.3.4. Nhóm các yếu tố khác………………….....................................

19

2.4. Các mô hình nghiên cứu về phát triển du lịch sinh thái bền vững ….

20

2.4.1. Các mô hình trên thế giới …….. ……………............................

3.1.3. Thiết kế mẫu ..…………...….......................................................

35

3.1.4. Phương pháp phân tích dữ liệu ...................................................

36

3.1.4.1 Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng phương pháp hệ số tin

36

cậy Cronbach’s Alpha……………………...…......................................
3.1.4.2 Đánh giá giá trị của thang đo bằng phân tích EFA..............

36

3.1.4.3 Xây dựng mô hình hồi quy…………………...…....................... 37
3.1.4.4 Kiểm định khác biệt trung bình……….…………...…...............

38

3.2. Quy trình nghiên cứu …………………...….......................................

39

3.3. Xây dựng thang đo ………………...…............................................... 40
Tóm tắt Chương 3 …………………...…................................................... 42
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..................................................


4.1.2. Thực trạng hoạt động du lịch sinh thái tại Củ Chi

48

4.1.2.1 Thực trạng về tài nguyên du lịch sinh thái tại Củ Chi

48

4.1.2.2. Thực trạng về cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, khu điểm du

50

lịch sinh thái…...…...........................................................................
4.1.2.3 Thực trạng nguồn nhân lực du lịch......................................

56

4.1.2.4 Quy hoạch, đầu tư trong du lịch sinh thái.............................

57

4.1.2.5 Vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm..............................

58

4.2. Kết quả nghiên cứu ……….................................................................

58

4.2.1. Thống kê mô tả mẫu ...................................................................

4.2.4. 1 Phân tích hệ số tương quan Pearson.................................... 68
4.2.4. 2 Phân tích hồi quy và kiểm định sự phù hợp của mô hình...

69

4.2.5. Kết quả đánh giá mức độ ảnh hưởng trong từng yếu tố .............

75

4.2.6. Kiểm định sự khác biệt của mô hình ........................................... 77
4.2.6.1 Kiểm định theo giới tính........................................................ 77
4.2.6.2. Kiểm định theo độ tuổi......................................................... 77
4.2.6.3 Kiểm định theo nghề nghiệp.................................................

78

4.2.6.4 Kiểm định theo thu nhập ......................................................

79

4.3 Đánh giá chung thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến PTDLST
bền vững DLST huyện Củ Chi ….............................................................. 80
43.1. Yếu tố Tài nguyên du lịch sinh thái..............................................

80

4.3.2 Yếu tố Cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng.........................................

81



5.1.2.5 Đề xuất về phát triển tài nguyên DLST huyện Củ Chi……. 92
5.1.2.6 Các nội dung đề xuất khác ................ ................................... 93
5.2. Một số hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .................. 95
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................

96

PHỤ LỤC 1...............................................................................................

101

PHỤ LỤC 2...............................................................................................

106

PHỤ LỤC 3...............................................................................................

111

PHỤ LỤC 4...............................................................................................

123

HÌNH ẢNH KHẢO SÁT TẠI CỦ CHI..................................................

130

BẢN ĐỒ GIAO THÔNG - DU LỊCH HUYỆN CỦ CHI …….……… 132



: Bộ tiêu chí đánh giá điểm đến du lịch

DLST

: Du lịch sinh thái

PTDLST

: Phát triển du lịch sinh thái

PTDLBV

: Phát triển du lịch bền vững

ANOVA

: Analysis of variance (Phân tích phương sai)

DTC

: Độ tin cậy

EFA

: Exploratary factor analysis (Nhân tố khám phá)

SERVQUAL

: Mô hình chất lượng dịch vụ

14

Bảng 2.3

Tiêu chuẩn sức chứa theo hình thức DLST

19

Bảng 2.4

Thang đo dự kiến các yếu tố tác động đến phát triển
DLST bền vững huyện Củ Chi

29

Bảng 2.5

Tóm tắt giả thuyết trong mô hình nghiên cứu sau đánh giá

31

Bảng 3.1

Biến quan sát của thang đo các yếu tố ảnh hưởng đến
phát triển DLST bền vững huyện Củ Chi

41

Bảng 4.1


Bảng 4.6

Tình hình thu thập dữ liệu nghiên cứu định lượng

58

Bảng 4.7

Đặc tính của mẫu nghiên cứu

59

Bảng 4.8

Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố TN

60

Bảng 4.9

Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố VC

61

Bảng 4.10

Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố DV

61



63

Bảng 4.15

Tổng hợp các biến quan sát sau khi phân tích hệ số
Cronbach’s Alpha

64

Bảng 4.16

Kiểm định KMO

65

Bảng 4.17

Kết quả EFA cho các biến độc lập

66

Bảng 4.18

Kiểm định KMO cho biến phụ thuộc

68

Bảng 4.19


Bảng 4.24

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội

71

Bảng 4.25

Kiểm định giả định phương sai của phần dư

73

Bảng 4.26

Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu

75

Bảng 4.27

Kiểm định theo giới tính

77

Bảng 4.28

Kiểm định ANOVA theo độ tuổi

77



Tên bảng

Trang

Bảng 4.33

Ảnh hưởng của thu nhập lên đánh giá phát triển du lịch
sinh thái bền vững huyện Củ Chi

79

Bảng 5.1

Nâng cao công tác bảo vệ môi trường

85

Bảng 5.2

Nâng cao công tác tổ chức quản lý điểm đến

86

Bảng 5.3

Các chương trình dự kiến tham quan DLST tại Củ Chi

87



STT

Tên bảng

Trang

Hình 2.1

Sự tiếp cận của PTBV là nền tảng của DLST

15

Hình 2.2

Mô hình nghiên cứu PTDL BV của Maythawn

20

Polnyotee
Hình 2.3
Hình 2.4

Mô hình nghiên cứu PTDLBV của Manuel Rodríguez
Díaz và Tomás F. Espino Rodríguez
Mô hình nghiên cứu của Ibrahim Bazazo và các cộng

21
22



31

Hình 3.1

Quy trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát
triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi

39

Hình 4.1

Đồ thị phân tán giữa giá trị phần dư đã được chuẩn
hoá và giá trị dự báo đã được chuẩn hoá

73

Hình 4.2

Đồ thị phân phối tần số của phần dư (đã chuẩn hóa)

74

Hình 4.3

Đồ thị P-P Plot của phần dư đã chuẩn hoá

74

Hình 4.4

ngàn tỷ đồng, tăng 12,6% so cùng kỳ năm 2016, chiếm 22,7 % doanh thu cả nước
(Sở Du lịch Tp. HCM, 2017).
Tuy nhiên, các kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng phát
triển du lịch của Thành phố đặc biệt là DLST. Để thực hiện hiệu quả chiến lược
phát triển bền vững, Thành phố đã xác định xây dựng các sản phẩm DLST tại một
số quận huyện như huyện Cần Giờ, huyện Củ Chi, quận 9 và xem phát triển DLST
ngày càng trở thành một mục tiêu quan trọng khi tốc độ đô thị hóa tại vùng nông
thôn đang diễn ra nhanh chóng, ảnh hưởng môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến đời
sống kinh tế, văn hóa và xã hội của cộng đồng dân cư địa phương thuộc các quận,
huyện ngoại thành (Sở Du lịch Tp. HCM, 2017). Trong đó, tại huyện Củ Chi ngoài
loại hình du lịch di tích lịch sử nổi tiếng với Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi còn
có các khu, điểm du lịch sinh thái như vườn trái cây, tuyến du lịch ven sông Sài
Gòn, các làng nghề thủ công truyền thống, vườn hoa lan xuất khẩu, các nông trang,
hợp tác xã nông nghiệp nuôi bò sữa, cá sấu, trồng rau an toàn, các cơ sở nuôi trồng
cây kiểng, cá cảnh nổi tiếng xuất khẩu nổi tiếng và đặc biệt là khu trung tâm nông
nghiệp công nghệ cao duy nhất của Thành phố.
Với điều kiện tự nhiên thích hợp cho sản xuất nông nghiệp, quy hoạch chung
xây dựng huyện Củ Chi đến năm 2020 đã được Ủy ban nhân dân Thành phố phê


2

duyệt tại Quyết định số 2645/QĐ-UBND là phát triển nông nghiệp kết hợp với du
lịch sinh thái và dân cư nhà vườn với khoảng 24.385 ha cho sản xuất nông nghiệp
chủ yếu phát triển vườn cây ăn trái kết hợp với du lịch sinh thái (UBND Tp.HCM,
2014). Tuy nhiên, do chậm đổi mới trong việc đầu tư xây dựng sản phẩm du lịch,
chưa khai thác đúng thế mạnh sẵn có nên DLST kết hợp nông nghiệp ở “vùng đất
thép” thời gian qua chưa thực sự lôi cuốn đối với du khách trong và ngoài nước để
kéo dài thời gian tham quan và lưu trú trên địa bàn Huyện nới riêng và thời gian lưu
trú tại Thành phố nói chung. Đa số khách đi du lịch Củ Chi vẫn tập trung vào tuyến

huyện Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh.
- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST bền vững tại huyện
Củ Chi và xây dựng mô hình nghiên cứu.
- Đo lường và kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST bền
vững kết hợp đánh giá thực trạng phát triển DLST tại huyện Củ Chi
- Đề xuất các kiến nghị và hàm ý, chính sách cho việc phát triển DLST bền
vững tại huyện Củ Chi

1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du
lịch sinh thái bền vững tại huyện Củ Chi.
Đối tượng khảo sát là du khách trong nước đã từng tham quan, du lịch tại Củ
Chi để thông qua nhu cầu của họ nhằm xác định các yếu tố quan trọng trong việc
phát triển DLST bền vững tại huyện Củ Chi.
Đối tượng tham gia góp ý cho đề tài nghiên cứu gồm cơ quan quản lý nhà
nước địa phương, các chuyên gia, nhà quản lý doanh nghiệp du lịch, hướng dẫn
viên đã từng đi du lịch đến huyện Củ Chi, nhân viên các khu, điểm du lịch trên địa
bàn Huyện nhằm xây dựng thang đo các chỉ tiêu đánh giá việc việc phát triển DLST
bền vững tại huyện Củ Chi.
1.3.2..Phạm vi nghiên cứu
-Về không gian: phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ giới hạn trên địa bàn huyện
Củ Chi - Thành phố Hồ Chí Minh.
- Về thời gian: Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2017.


4

+ Số liệu thứ cấp lấy từ năm 2013 đến 2017.
+ Số liệu sơ cấp được điều tra từ tháng 9 – 12/2017.

5

Chi, các sở, ban, ngành, địa phương có liên quan, các doanh nghiệp chuyên về du
lịch trên địa bàn Thành phố và UBND huyện Củ Chi. Từ các nguồn số liệu trên, tác
giả sử dụng phương pháp phân tích thống kê để đánh giá thực trạng phát triển
DLST của Củ Chi.
- Phương pháp chuyên gia:
Tiếp cận và làm việc với các chuyên gia, cán bộ quản lý du lịch, một số lãnh đạo
doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch của TP.HCM để phỏng vấn, điều tra, có thêm
dữ liệu nhằm bổ sung cho các nghiên cứu định tính; đề xuất các thang đo, cũng như
phân tích chính xác hơn về thực trạng, kiến nghị và đưa ra các hàm ý, chính sách
phù hợp với thực tiễn của địa phương.
- Phương pháp tham chiếu và suy diễn quy nạp:
Thông qua việc nghiên cứu các tài liệu lý thuyết về DLST của Viện Nghiên cứu
Phát triển Du lịch - Tổng cục Du lịch Việt Nam, các công trình khoa học đã được
công bố về phát triển du lịch bền vững, những mô hình, cách làm hiệu quả trong
phát triển DLST, nhất là ở khu vực TP.HCM, tác giả áp dụng để suy diễn, hệ thống
lại các nội dung từ lý luận cũng như thực tiễn nghiên cứu tiềm năng và phát triển
DLST theo hướng bền vững.
- Phương pháp so sánh:
Sử dụng phương pháp so sánh để phân tích, đánh giá so sánh giữa Củ Chi
với một số nơi có điều kiện tương tự. Trên cơ sở những cơ sở lý thuyết, tiêu chuẩn,
mô hình sẵn có và sự nghiên cứu những đặc thù của DLST tại Củ Chi, đề tài lựa
chọn mô hình đánh giá và xây dựng các tiêu chí phù hợp với tiến trình nghiên cứu.
1.4.2.2. Phương pháp định lượng
Nghiên cứu chính thức là nghiên cứu định lượng với kỹ thuật thu thập dữ
liệu là phỏng vấn qua bảng câu hỏi đóng dựa trên quan điểm ý kiến đánh giá của du
khách về phát triển DLST bền vững đã từng tham quan du lịch tại huyện Củ Chi.
Thông tin thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm SPSS 20. Thang đo sau
khi được đánh giá bằng phương pháp hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích