BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

TRẦN THỊ TÙNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN
VỊ SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC CÔNG LẬP TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành : 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 06 năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

TRẦN THỊ TÙNG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN
VỊ SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC CÔNG LẬP TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ

gia đình và bạn bè.
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, Tôi xin gửi đến quý Thầy Cô ở khoa Kế toán –
Tài chính – Ngân hàng; phòng Quản lý khoa học và đào tạo sau đại học – Trường
Đại học Công nghệ Tp. HCM; tất cả quý Thầy Cô đã cùng với tri thức và tâm huyết
của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho
chúng tôi trong suốt thời gian học tập tại trường.
Tôi chân thành cảm ơn PGS. TS Võ Văn Nhị đã tận tâm hướng dẫn tôi trong
suốt thời gian thực hiện đề tài luận văn. Nếu không có những lời hướng dẫn tận tình
của thầy thì tôi rất khó hoàn thiện được luận văn này.
Mặc dù, tôi đã cố gắng rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện
luận văn. Nhưng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm trong
nghiên cứu nên đề tài luận văn chắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót. Tôi rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô để luận văn của
tôi được hoàn thiện hơn nữa.
Tp. HCM, tháng 06 năm 2015
Tác giả

TRẦN THỊ TÙNG


3

TÓM TẮT
Mục tiêu nâng cao chất lượng thông tin nói chung và chất lượng thông tin kế
toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập nói riêng đang ngày càng là mối
quan tâm chung của toàn xã hội. Vì vậy, đã có không ít các nghiên cứu về vấn đề
này kể cả trong nước và trên thế giới. Tuy nhiên, các đề tài trước đây chủ yếu xoay
quanh vấn đề nghiên cứu chất lượng thông tin kế toán tại các doanh nghiệp ngoài
quốc dân, còn tại các đơn vị công nói chung và các đơn vị sự nghiệp giáo dục công
lập nói riêng còn rất hạn chế.

trực tiếp đến các nhân tố nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán tại các đơn
vị sự nghiệp giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Tuy nhiên, các đề
xuất này chỉ mang tính chất chung chung, chưa cụ thể và đi sâu vào từng yếu tố
của các nhân tố ảnh hưởng. Và đây chính là một trong những hạn chế của đề tài.
Một hạn chế nữa là phạm vi nghiên cứu của đề tài chưa được đa dạng, chỉ mới
tập trung ở một số đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập (bậc cao đẳng, đại học) trên
địa bàn tỉnh Bình Dương nên số lượng mẫu không cao, kết quả chưa bao quát. Vì
vậy hướng nghiên cứu cho đề tài tiếp theo mà tác giả lựa chọn là nghiên cứu về
chuẩn mực kế toán công – nghiên cứu về các giải pháp để thống nhất các quy định
kế toán, hình thành một chế độ kế toán chung cho khu vực công tại Việt Nam trong
đó có đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập.


5

ABSTRACT
An Objective to improve the quality of information in general and the
quality of accounting information in the state educational institutions in particular
is increasingly a general concern of the whole society. Therefore, there have
been quite a few researches on this issue both at home and around the world.
However, the former main topics revolved around the issues of the research of in
quality accounting information outside national enterprises, while those in public
agencies in general and the state educational institutions in particular are very
limited.
In this study, the author's goal is to review and find out the relationship
between factors affecting the quality of accounting information in state
educational institutions (in which,03 universities and 03 colleges) in

the




6

= 0.364) and political context (β = 0.280), the remaining factors also have an impact


7

but not at a high level: the cultural context (β = 0.180), the economic context (β =
0.161) and Educational context (β = 0.068).
From the results of the research, the author has proposed a number
of solutions which have a direct impact on the factors to improve the quality of
accounting information in the state educational institutions in particular in
the province of Binh Duong. However, these recommendations are general in
nature, not specific and go into every aspect of the contributing factors. And this
is one of the limitations of the subject. Another limitation is that the study's scope
is not diverse, just focusing on some state educational institutions (college,
university), Binh Duong province, the number of samples is not high, and the result
is not extensive. So, in the next research the author will study about public
accounting standards - solutions to unify accounting rules, forming a common
accounting system for the public sector in Vietnam including the state educational
institutions.


vii

MỤC LỤC
Trang bìa
Trang phụ bìa



8

2.1.1.2
Phân
loại
........................................................................................................7

kế

toán

2.1.2 Tổng quan về kế toán hành chính sự nghiệp .............................................8
2.1.2.1
Tổng quan về
...........................................................8

đơn

2.1.2.2
Đặc
điểm
của
đơn
............................................................9
2.1.2.3
Đặc
điểm
kế


2.1.3 Pháp luật và cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị HCSN ........................10
2.1.3.1
Luật
sách...........................................................................................................10

ngân

2.1.3.2
Luật
kế
...............................................................................................................11

toán

2.1.3.3 Cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị hành chính sự nghiệp
...............................12
2.1.4 Đặc tính chất lượng thông tin kế toán (TTKT) trình bày trên BCTC ......12
2.1.4.1
Chất
lượng
tin................................................................................................12
2.1.4.2
Chất
lượng
thông
....................................................................................15

thông


................................................................................31

niêm

yết

ở

Việt

Nam”


9

2.3.2.3 Nghiên cứu của Choi và Mueller (1984) về các nhân tố ảnh hưởng đến
sự phát triển của kế toán và sự liên hệ với chất lượng thông tin BCTC
.......................................33
2.3.2.4 Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hiền (2014) “Hoàn thiện báo cáo tài
chính khu vực công – nghiên cứu cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt
Nam ..........35
2.3.3 Đánh giá khái quát về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT tại
các đơn vị SNGD công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương.................................36
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2........................................................................................ 39


10

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................................. 40
3.1 Giả thuyết nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT tại

3.2.2.2 Các giả thuyết nghiên cứu cần kiểm định:
............................................................50
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3........................................................................................ 51
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG
THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA
BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG.................... 52
4.1 Đánh giá thang đo ...........................................................................................52
4.1.1 Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường pháp lý (PL) .............53
4.1.2. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường chính trị (CT) ..........53
4.1.3. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường Kinh tế (KT) ............54
4.1.4. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường giáo dục (GD)..........54
4.1.5. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường văn hóa (VH)...........55
4.1.6. Cronbach Alpha của thang đo đặc tính chất lượng TTKT .......................55
4.2 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) chất lượng thông tin kế toán tại các đơn vị
sự nghiệp giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương ..................................56
4.2.1. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) ..........................................................57


11

4.2.2 Kết luận phân tích nhân tố khám phá mô hình đo lường
..........................59
4.3 Phân tích tương quan
......................................................................................59


12

4.4 Kiểm định độ phù hợp của mô hình nghiên cứu............................................60
4.4.1 Phương pháp nhập các biến thành phần trong mô hình hồi quy bội

........................................................75
5.3.1 Hạn chế của luận văn ...............................................................................75


13

5.3.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo
.....................................................................76
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 1
Danh mục tài liệu tham khảo
Phụ lục


14

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BCTC

: Báo cáo tài chính

CL

: Chất lượng

CLTTKT

: Chất lượng thông tin kế toán

CP


MTGD

: Môi trường giáo dục

MTKT

: Môi trường kinh tế

MTPL

: Môi trường pháp lý

MTVH

: Môi trường văn hoá

PL

: Pháp lý

SNGD

: Sự nghiệp giáo dục

TNHH

: Trách nhiệm hữu hạn

TTKT


Chuẩn mực kế toán công quốc tế

-

International Public Sector Accounting Standards Board

:

Hội đồng chuẩn mực kế toán công quốc tế

-

Financial Accounting Standards Board

:

Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính

-

Viet Nam Accounting Standards

:

Chuẩn mực kế toán Việt Nam


13

DANH MỤC BẢNG BIỂU

15

DANH MỤC PHỤ LỤC
Phụ lục PL – 01 : Nội dung bảng khảo sát
Phụ lục PL – 02 : Kết quả bảng khảo sát thu về (phần số liệu trả lời câu hỏi)
Phụ lục PL – 03 : Danh sách các cá nhân tham gia khảo sát
Phụ lục PL – 04 : Kết quả nghiên cứu
Phụ lục PL – 4.1 : Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường pháp lý
Phụ lục PL – 4.2 : Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường chính trị
Phụ lục PL – 4.3 : Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường kinh tế
Phụ lục PL – 4.4 : Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường giáo dục
Phụ lục PL – 4.5 : Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Môi trường văn hoá
Phụ lục PL – 4.6 : Cronbach Alpha của thang đo đặc tính chất lượng TTKT Phụ
lục PL – 4.7 : Hệ số KMO và kiểm định Bartlet các thành phần
Phụ lục PL – 4.8 : Bảng phương sai trích
Phụ lục PL – 4.9 : Bảng ma trận xoay
Phụ lục PL – 4.10: Ma trận tương quan giữa biến phụ thuộc và biến độc lập
Phụ lục PL – 4.11: Phương pháp nhập các biến vào phần mềm SPSS
Phụ lục PL – 4.12: Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính bội
Phụ lục PL – 4.13: Kiểm định tính phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính bội
Phụ lục PL – 4.14: Bảng kết quả các trọng số hồi quy
Phụ lục PL – 4.15: Bảng kiểm định giả định phương sai của sai số
Phụ lục PL – 4.16: Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy
Phụ lục PL – 4.17: Đồ thị P – P Plot của phần dư – đa chuẩn hoá
Phụ lục PL – 4.18: Đồ thị Histogram của phần dư – đã chuẩn hoá


1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU


Chính vì vậy mà chất lượng thông tin kế toán là một yếu tố rất quan trọng cần
được tìm hiểu và hoàn thiện nhằm phát huy tốt nhất vai trò của kế toán hành
chính sự nghiệp.
1.2Tính cấp thiết của đề tài
Thông tin kế toán, mô tả vấn đề tài chính tại các đơn vị hành chính sự nghiệp, là
kết quả của hệ thống thông tin kế toán; phản ánh được hiệu quả hoạt động cũng
như mức độ tuân thủ pháp luật trong việc chấp hành theo đúng các quy định
do Nhà nước ban hành.
Tuy nhiên, hiện nay chất lượng thông tin kế toán ngày càng phát sinh nhiều sai
sót và gian lận. Tình trạng này không chỉ diễn ra trong các doanh nghiệp kinh doanh
lớn trên toàn thế giới đã được công bố như: Lucent, Enron, Worldcom, Tyco…. Mà
còn diễn ra ngay trong các doanh nghiệp, các đơn vị hành chính sự nghiệp cả trong
nước.
Vì vậy, nâng cao chất lượng thông tin kế toán đã và đang trở thành nhu cầu
bức thiết trong toàn xã hội và trong mọi lĩnh vực. Đặc biệt, chất lượng thông tin
trong các đơn vị giáo dục sự nghiệp công lập đang dần được quan tâm nhằm cải
tạo chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động. Để thực hiện được mục tiêu này,
chúng ta cần phải nghiên cứu và tìm hiểu các nhân tố cũng như mức độ ảnh hưởng
của các nhân tố đó đến chất lượng thông tin kế toán; từ đó có hướng tác động,
điều chỉnh tích cực, phù hợp đến các nhân tố trọng yếu giúp cải thiện chất lượng
thông tin kế toán theo mong muốn.
Bình Dương là một tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ; là một trong những địa
phương năng động trong kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài; là một tỉnh phát triển
mạnh mẽ trong tất cả các lĩnh vực, đặc biệt lĩnh vực giáo dục. Hệ thống giáo dục sự
nghiệp tại tỉnh Bình Dương có 08 trường đại học, 04 trường cao đẳng, 08 trường
trung cấp chuyên nghiệp cả công lập và ngoài công lập; là nơi đào tạo ra đội ngũ lao
động dồi dào, có trình độ kỹ thuật cao. Để nền kinh tế nói riêng và mọi lĩnh vực nói
chung trong tỉnh ngày càng phát triển thì đòi hỏi nền giáo dục tỉnh Bình Dương
phải cung cấp cho xã hội một đội ngũ lao động ngày càng cao về trình độ chuyên

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
- Chất lượng thông tin kế toán
- Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tại các đơn vị
SNGDcông lập (bao gồm 03 trường đại học và 03 trường cao đẳng công lập) trên
địa bàn tỉnh Bình Dương thông qua việc khảo sát các đối tượng là giảng viên, nhân
viên kế toán công tác tại các đơn vị này.


4

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Không gian nghiên cứu: đề tài tập trung vào việc tìm hiểu, xác định các nhân
tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT và mức độ tác động của các nhân tố này đến
chất lượng TTKT được công bố trên báo cáo tài chính tại các đơn vị SNGD công
lập (gồm 03 trường đại học và 03 trường cao đẳng) trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
- Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu nghiên cứu, khảo sát được tiến hành từ tháng
02 năm 2015 đến tháng 05 năm 2015.
1.5Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng đồng thời hai phương pháp nghiên cứu: định tính và định
lượng. Phương pháp nghiên cứu định tính được dùng để khái quát hóa, mô tả các
lý thuyết về thông tin kế toán, chất lượng thông tin kế toán, các nhân tố ảnh hưởng
đến chất lượng thông tin kế toán. Phương pháp nghiên cứu định lượng được sử
dụng để xác định, kiểm chứng các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin
kế toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương,
trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng thông tin
kế toán tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh Bình Dương nói
riêng và cả nước nói chung.
1.6Ý nghĩa khoa học và thực tễn của đề tài
1.6.1 Ý nghĩa khoa học
-