BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
-----------------------------

HUỲNH THỊ THANH VI

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU
QUẢ HOẠT ĐỘNG CÁC CÔNG TY
NGÀNH CÔNG NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN
SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 4 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
------------------------------

HUỲNH THỊ THANH VI

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU
QUẢ HOẠT ĐỘNG CÁC CÔNG TY
NGÀNH CÔNG NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN
SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60340301
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN NGỌC

G
T
S.

C
h
P
bi
P
bi
Ủ
v

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV

PGS.TS Trần Phước



TRƯỜNG ĐẠI HỌC
CÔNG NGHỆ TP.HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày 31 tháng 3 năm 2017


quan đến đề tài để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.



Thu thập và xử lý số liệu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của
các công ty ngành công nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán
Tp.HCM. Từ đó xác định được các yếu tố ảnh hưởng và mức độ tác động
của các yếu đó đến hiệu quả hoạt động.



Đề xuất một số giải pháp do các yếu tố tác động đến nhằm nâng cao hiệu quả
hoạt động các công ty ngành công nghiệp.

III- Ngày giao nhiệm vụ

: Ngày 26 / 09 / 2016

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ

: Ngày 31 / 03 / 2017

V- Cán bộ hướng dẫn

: Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

TS. Nguyễn Ngọc Huy


Luận văn. Nếu không có những lời dạy bảo, sự hướng dẫn nhiệt tình của thầy thì
Luận văn của tôi khó có thể hoàn thành được. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm
ơn thầy.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 31 tháng 3 năm 2017
Học viên thực hiện Luận văn

Huỳnh Thị Thanh Vi


3

TÓM TẮT
Đề tài đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động công ty (Firm
Performance) được rất nhiều tác giả nổi tiếng trên thế giới nghiên cứu trong nhiều
thập niên qua. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, có rất nhiều các yếu tố tác động
đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các yếu tố có thể xuất phát
từ môi trường bên ngoài doanh nghiệp như: tình hình kinh tế - chính trị - xã hội,
chính sách quy định của Nhà nước… Hoặc các yếu tố đó có thể xuất phát từ bản
thân nội tại của doanh nghiệp như: năng lực tài chính, việc huy động và sử dụng
vốn, vấn đề công nghệ, con người, cách thức quản lý… Và tùy theo từng ngành
nghề kinh doanh mà các doanh nghiệp hoạt động trong những ngành khác nhau thì
chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố tác động khác nhau.
Nhằm nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp niêm yết ngành công nghiệp, bài viết tiến hành phân tích 91 doanh nghiệp
trong ngành công nghiệp trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2015 thông qua
phương pháp định lượng FEM (Fixed effects model) và REM (Random effects
model). Mô hình nghiên cứu sử dụng chỉ tiêu Lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) để đo lường hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp. Trong mô hình nghiên cứu này, tác giả sử dụng 6 biến độc lập, bao gồm: cơ
cấu vốn (LEV), tính thanh khoản (LIQ), tỷ lệ tài sản cố định (TANG), quy mô

Results of the study suggest that capital structure, firm size and total asset
turnover of the firm affect firm performance positively whereas other variables do
not show this impact relationship. Base on this study results, the authors propose
some recommendations to companies in the industrial sector to increase
performance and capacity of firms: (i) to choose a reasonable capital structure (ii)
to increase the firm size (iii) to carry out an effective asset management practice.


5

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
TÓM TẮT .............................................................................................................. iii
ABSTRACT ............................................................................................................ iv
MỤC LỤC ................................................................................................................ iv
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................ iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................x
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH............................ xi
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................1
1. Lý do nghiên cứu đề tài:..........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu:...............................................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:..........................................................................2
4. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................3
5. Kết cấu của luận văn ...............................................................................................3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU...................................5
1.1. Nghiên cứu nước ngoài ........................................................................................5
1.2. Nghiên cứu trong nước.......................................................................................11
1.3. Nhận xét .............................................................................................................14
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..........................................................................................16

3.4.3. Giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa các yếu tố: ..........................34
3.4.4. Phương pháp ước lượng mô hình ..............................................................37
3.4.5. Kiểm định mô hình....................................................................................38
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..........................................................................................39
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..............................................................40


vii

4.1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu: ................................................................40
4.1.1. Mô tả các biến trong mô hình ...................................................................40
4.1.2. Thống kê mô tả các biến trong mô hình....................................................40
4.2. Phân tích tương quan..........................................................................................42
4.3. Phân tích hồi quy................................................................................................43
4.3.1. Lựa chọn phương pháp ước lượng ............................................................43
4.3.2. Kết quả ước lượng mô hình ......................................................................45
4.4. Phân tích kết quả nghiên cứu .............................................................................47
4.4.1. Phân tích nhóm yếu tố không có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ......48
4.4.2. Phân tích nhóm yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động..........................49
4.4.3. Phân tích tác động của yếu tố định tính ....................................................51
4.5. Các kết quả kiểm định độ tin cậy của mô hình nghiên cứu ...............................51
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.........................................................54
5.1. Kết luận ..............................................................................................................54
5.1.1. Kết quả đạt được về nghiên cứu lý thuyết ................................................54
5.1.2. Kết quả đạt được về mặt ý nghĩa thực tiễn ...............................................54
5.2. Một số giải pháp kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh
nghiệp ngành công nghiệp ........................................................................................55
5.2.1. Đối với doanh nghiệp ngành công nghiệp ..................................................55
5.2.2. Đối với Nhà nước ........................................................................................58
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5..........................................................................................60

LEV

Cơ cấu vốn

LIQ

Tính thanh khoản

MBVR

Tỷ số giá thị trường trên giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu

P/E

Chỉ số giá trên thu nhập mỗi cổ phần

PROF

Lợi nhuận trước thuế và lãi vay cộng với khấu hao trên tổng tài sản

REM

Random effects model ROA

Lợi nhuận trên tổng tài sản ROE

Lợi

nhuận trên vốn chủ sở hữu ROS


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1 Mô tả các biến............................................................................................33
Bảng 3.2 Dự đoán dấu của biến ................................................................................37
Bảng 4.1: Thống kê mô tả các biến ...........................................................................40
Bảng 4.2: Ma trận hệ số tương quan giữa các biến ...................................................42
Bảng 4.3: Kết quả kiểm định hệ số VIF của các biến độc lập ..................................43
Bảng 4.4: Kết quả ước lượng ....................................................................................45
Bảng 4.5: Kết quả ước lượng ....................................................................................46
Bảng 4.6: Kết quả phân tích tương quan so với kỳ vọng dấu ban đầu .....................48


10

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
Hình 2.1: Khái quát về hiệu quả hoạt động doanh nghiệp ........................................18
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu ................................................................................30


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do nghiên cứu đề tài:
Nền kinh tế nước ta đang từng bước xây dựng theo cơ chế thị trường với
nhiều thành phần kinh tế song song tồn tại dưới sự quản lý vĩ mô của nhà nước. Một
nền kinh tế vững mạnh là một nền kinh tế trong đó các tế bào của nó là các doanh
nghiệp tồn tại và phát triển. Hiệu quả là vấn đề cơ bản sản xuất kinh doanh của một
hình thái kinh tế xã hội. Các doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế tiến hành sản
xuất kinh doanh phải đặt mục tiêu hiệu quả lên hàng đầu cùng với nâng cao năng
suất và chất lượng. Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có hiệu quả là doanh nghiệp
thỏa mãn tối đa nhu cầu về hàng hóa - dịch vụ của xã hội trong giới hạn cho phép

động các công ty ngành công nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán
Tp. HCM”. Qua đó nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các doanh
nghiệp ngành công nghiệp, giúp các doanh nghiệp kịp thời có những chính sách phù
hợp với hoạt động kinh doanh của mình tránh được nguy cơ phá sản, đồng thời tạo
điều kiện để ổn định và phát triển kinh tế.
2. Mục tiêu nghiên cứu:
- Xem xét các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp
ngành công nghiệp.
- Đề xuất các kiến nghị để nâng cao hiệu quả hoạt động các công ty ngành
công nghiệp.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến hiệu quả
hoạt động các doanh nghiệp ngành công nghiệp.
- Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của luận văn nghiên cứu các yếu tố
ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của 91 công ty ngành công nghiệp niêm yết trên
Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM. Học viên dựa trên tiêu chuẩn phân ngành ICB
(Industry Classification Benchmark) để chọn ra 91 công ty thuộc ngành này trong
giai đoạn từ 2009-2015. Tiêu chuẩn phân ngành ICB do đơn vị Stoxplus cung cấp.
- Dạng dữ liệu: dữ liệu bảng (panel data) dạng không cân bằng.


3

4. Phương pháp nghiên cứu
- Nguồn dữ liệu: báo cáo tài chính đã kiểm toán từ năm 2009 đến năm 2015
của 91 công ty ngành công nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán
Tp.HCM. Cơ sở dữ liệu được đơn vị Stoxplus hỗ trợ.
- Phương pháp thực hiện: nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và
phương pháp định lượng. Trong phương pháp định lượng, tác giả sử dụng phân tích
hồi quy đa biến nhằm kiểm định các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của các

5

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. Nghiên cứu nước ngoài
Nghiên cứu Skandalis and Liagovas (2005); khi xem xét các nhân tố tác
động đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp tại Hy Lạp. Mẫu quan sát là 102
công ty tại sàn Athens. Hiệu quả được nhóm tác giả sử dụng là ROA, ROE, ROS.
Các yếu tố tác động bao gồm cơ cấu vốn (Leverage), tính thanh khoản (Liquidity),
tỷ lệ vốn, đầu tư ròng, quy mô doanh nghiệp, tuổi doanh nghiệp… Kết quả cho thấy
cơ cấu vốn, đầu tư ròng…có tương quan với hiệu quả hoạt động. Điều này thể hiện
hiệu quả hoạt động các công ty Hy Lạp có hoạt động xuất khẩu, có năng lực cạnh
tranh và có tỷ lệ nợ hợp lý.
Nghiên cứu của Rami Zeitun và Gary Gang Tian (2007) về các yếu tố tác
động đến hiệu quả kinh doanh dưới góc độ tài chính của 167 công ty thuộc 16
ngành nghề kinh doanh khác nhau trong lĩnh vực phi tài chính niêm yết trên sàn
giao dịch chứng khoán Amman – Jordan từ năm 1989 - 2003. Hiệu quả kinh doanh
được đo lường bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) . Kết quả nghiên cứu
cho thấy, các yếu tố tác động dương (+) đến hiệu quả kinh doanh gồm: quy mô công
ty (SIZE), tốc độ tăng trưởng của tổng tài sản (GROWTH), thuế thu nhập (TAX).
Còn tỷ trọng tài sản cố định (TANG) có tác động âm (-) đến hiệu quả kinh doanh,
kết quả này trái với lý thuyết. Trong đó, tỷ lệ nợ (D) có tác động mạnh nhất, yếu tố
ngành nghề kinh doanh (INDUST) có tác động mạnh ở một số lĩnh vực như: bất
động sản, dịch vụ giáo dục, hóa học và dầu mỏ, thuốc lá. Ưu điểm của nghiên cứu
là xác định được một số yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh ROA. Tuy nhiên
cần phải nghiên cứu tác động đến hiệu quả kinh doanh đo bằng ROE.
Nghiên cứu Teruel and Solano (2007) đã công bố nghiên cứu tác động của
việc quản lý vốn lưu động đến lợi nhuận các doanh nghiệp trong giai đoạn 19962002. Theo đó; tác giả đã chỉ ra tác động của chu chuyển tiền mặt cải thiện lợi
nhuận; giảm hàng tồn kho và số ngày hàng tồn kho để gia tăng lợi nhuận. Trong
nghiên cứu này, ROA được xem xét đến là biến phụ thuộc; các biến độc lập bao
gồm: số ngày tồn kho, số ngày phải thu, số ngày phải trả, vòng quay tiền mặt, quy

mạnh của mô hình hồi quy. Do đó các yếu tố quyết định hiệu quả của công ty niêm
yết ở New Zealand có thể được tiếp tục nghiên cứu . Khi dữ liệu trở nên có sẵn và
có nhiều thời gian.


7

Nghiên cứu của Onaolapo and Kajola (2010) về các yếu tố tác động đến
hiệu quả kinh doanh dưới góc độ tài chính của 30 công ty phi tài chính được niêm
yết trên sàn chứng khoán Nigeria từ năm 2001 – 2007. Hiệu quả kinh doanh được
đo lường bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), và tỷ suất sinh lời trên vốn
chủ sỡ hữu (ROE). Ưu điểm của nghiên cứu là tác giả đã tiến hành nghiên cứu đo
lường hiệu quả kinh doanh bằng 2 biến ROA và ROE trên tất cả các ngành nghề
kinh doanh (IND). Kết quả nghiên cứu cho thấy ngành rượu bia, thực phẩm và đồ
uống, ngành in ấn, thuốc lá, thiết bị điện tử có tác động đến hiệu quả kinh doanh
(ROA); còn ngành rượu bia, thực phẩm và đồ uống, thuốc lá, ngành xây dựng có tác
động mạnh đến hiệu quả kinh doanh (ROE). Vòng quay tài sản (TURN) tác động
dương (+) tới ROA và ROE, quy mô công ty (SIZE) và năm thành lập (AGE) tác
động dương (+) tới ROE. Còn tỷ trọng tài sản cố định (TANG) tác động âm (-) tới
ROA, trái với lý thuyết nhưng giống với kết quả nghiên cứu của Zeitun và Tian
(2007).
Nghiên cứu Kharuddin, Ashari and ctg (2010) nghiên cứu về hiệu quả
của các doanh nghiệp tại Malaysia. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 205 doanh
nghiệp trong giai đoạn 2004 - 2008. ROA được sử dụng là biến để đánh giá hiệu
quả. Kết quả cho thấy biến quy mô đo bằng tổng tài sản, biến tỷ lệ nợ có tương quan
âm; theo đó khi doanh nghiệp càng lớn hay khi doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy càng
cao thì hiệu quả sẽ giảm xuống.
Nghiên cứu của Marian Siminica, Daniel Circiumaru, Dalia Simion
(2011) về “Determinants of profitability what factors play a role when assessing a
firm’s return on assets?” nghiên cứu hiệu quả kinh doanh dưới góc độ tài chính của

Amma trong 5 năm 2002 – 2007. Hiệu quả được đánh giá thông qua tỷ suất sinh lời
trên tổng tài sản (ROA). Kết quả nghiên cứu cho thấy tất cả các biến như đòn bẩy
tài chính (Leverage), tính thanh khoản (Liquidity), quy mô của doanh nghiệp (Size),
và chỉ số năng lực quản lý (Management competence index) đều có tác động cùng
chiều đến hiệu quả tài chính của các công ty bảo hiểm ở Jordan. Riêng yếu tố tuổi
công ty (Age) không có ý nghĩa thống kê về hoạt động tài chính của các công ty bảo
hiểm. Phát hiện này là phù hợp với những gì (Liargavvas and Skandalis, 2008) cho
thấy rằng tuổi không có tác động ý nghĩa thống kê về hoạt động tài chính.


9

Nghiên cứu của Vatavu (2014) về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài
chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Bucharest của
126 doanh nghiệp trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2012. Hiệu quả được đánh
giá thông qua tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA). Kết quả nghiên cứu cho thấy:
quy mô doanh nghiệp có mối quan hệ cùng chiều (+); các biến tỷ trọng tài sản cố
định trên tổng tài sản, rủi ro kinh doanh, mức thuế suất, tỷ lệ lạm phát, đòn bẩy tài
chính và khủng hoảng có mối quan hệ ngược chiều (-) với hiệu quả tài chính. Khả
năng thanh toán thì không có mối tương quan.
Nghiên cứu của Hatem (2014) so sánh của các nước Châu Âu về các yếu tố
ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Với dữ liệu nghiên cứu
mẫu từ 103 doanh nghiệp từ Italy, 103 công ty từ Thụy sĩ và 103 công ty từ Thụy
Điển từ giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2011. Hiệu quả hoạt động được đo lường
bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sỡ hữu
(ROE), tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS), và tỷ suất sinh lời trên mỗi cổ phiếu
thường (EPS). Kết quả nghiên cứu cho thấy giá thị trường trên giá trị sổ sách, thời
gian hoạt động có mối tương quan dương (+) đến hiệu quả hoạt động; còn quy mô
doanh nghiệp, khả năng thanh toán có mối tương quan âm (-) đến hiệu quả của
doanh nghiệp.

được đánh giá thông qua tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA). Kết quả nghiên
cứu cho thấy: tỷ số nợ trên tổng tài sản, doanh thu trên tổng tài sản và tài sản cố
định trên tổng tài sản không có mối tương quan với hiệu quả tài chính.
Nghiên cứu của Mwangi, M. & Wanjugu, J. (2015) các yếu tố vi mô tác
động đến hiệu quả hoạt động của 23 doanh nghiệp bảo hiểm ở Kenya giai đoạn từ
năm 2009 đến năm 2012. Hiệu quả hoạt động được đánh giá thông qua tỷ suất sinh
lời trên tổng tài sản (ROA). Kết quả nghiên cứu cho thấy hiệu quả hoạt động của
doanh nghiệp có mối quan hệ cùng chiều (+) với đòn bẩy tài chính, vốn chủ sở hữu,
lợi nhuận trên tổng số các chuyên gia và chỉ số năng lực quản lý. Còn khả năng
thanh toán, quy mô doanh nghiệp và quyền sở hữu nước ngoài có tác động ngược
chiều (-). Nghiên cứu không tìm thấy mối quan hệ giữa hiệu quả với tính thanh
khoản, rủi ro bảo lãnh phát hành và tuổi của doanh nghiệp, thời gian hoạt động, và
lợi nhuận giữ lại.