ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẠM DUY PHÚ

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
Ngành: Quản lý kinh tế

THÁI NGUYÊN - NĂM 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẠM DUY PHÚ

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH QUẢNG NINH
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨTHEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐỖ ĐÌNH LONG

THÁI NGUYÊN - NĂM 2018

Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đối với mọi sự giúp đỡ.
Thái Nguyên, tháng 7 năm 2018
Tác giả luận văn

Phạm Duy Phú


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................ vii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................. viii
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................. 3
4. Đóng góp của Luận văn ................................................................................ 3
5. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 4
Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ
NƯỚCĐỐI VỚI DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH ....................................... 5
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với dịch vụ lưu trú du lịch ........... 5
1.1.1. Khái niệm cơ bản về lưu trú, dịch vụ lưu trú du lịch ..............................
5
1.1.2.Quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch.......................................... 10
1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước dịch vụ lưu trú ............... 17
1.2. Cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch ...................
21

48
3.3.2. Công tác tổ chức điều hành quản lý nhà nước về dịch vụ lưu
trú du lịch........................................................................................................ 50
3.3.2.2. Phân loại, xếp hạng số lượng và chất lượng cơ sở lưu trú du lịch..... 55
3.3.3. Quản lý công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực
phẩm và an ninh, an toàn, phòng chống tệ nạn xã hội trong cơ sở dịch vụ
lưu trú .............................................................................................................. 65
3.3.4. Quản lý của nhà nước về khách lưu trú du lịch .................................... 70
3.4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước dịch vụ lưu trú
trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh .......................................................................... 74
3.4.1. Yếu tố về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên ....................... 74


5

3.4.2. Các yếu tố về kinh tế xã hội .................................................................. 75
3.4.3. Các yếu tố thuộc về đường lối phát triển .............................................. 76
3.4.4. Các yếu tố thuộc về sự phát triển của các cơ sở lưu trú du lịch ........... 77
3.4.5. Các yếu tố thuộc về cơ quan quản lý nhà nước về du lịch ................... 79
3.5. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch theo
trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh .......................................................................... 79
3.5.1. Những kết quả đạt được trong quản lý nhà nước đối với dịch vụ
lưu trú du lịch tỉnh Quảng Ninh ...................................................................... 79
3.5.2. Những hạn chế trong quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch
trên địa bàn tỉnh............................................................................................... 83
3.5.3. Nguyên nhân của hạn chế ..................................................................... 86
Chương 4:GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH TẠI TỈNH QUẢNG NINH ................... 87
4.1. Cơ sở định hướng giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về dịch vụ
lưu trú du lịch tỉnh Quảng Ninh ...................................................................... 87

C
S
Đ
V
L
T
Q
L
V
H

B
ảo
C
ơ
Đ
ơ
L
ư
Q
uả
V
ăn


8

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Số lượng khách du lịch và tổng doanh thu du lịchở QuảngNinh
giai đoạn 2016- 2017 .................................................................... 37


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngành du lịch Việt Nam đang đứng trước một tương lai đầy hứa hẹn.
Trên cơ sở nhiều lợi thế về tài nguyên du lịch, nền tảng pháp lý không ngừng
được cải thiện và sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, ngành du lịch Việt Nam đã
và đang nỗ lực từng bước khẳng định mình với tư cách là ngành kinh tế mũi
nhọn; đóng góp ngày càng tích cực vào quá trình phát triển chung của đất
nước, cũng như của du lịch quốc tế.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành Du lịch, những năm qua Du
lịch Quảng Ninh cũng đã có những bước phát triển đột phá. Để có được
những thành tựu đó, tỉnh Quảng Ninh đã chủ trương lựa chọn phát triển dịch
vụ lưu trú du lịch làm khâu đột phá để thay đổi diện mạo của Du lịch Quảng
Ninh. Bởi lẽ, dịch vụ lưu trú đóng vai trò rất quan trọng trong việc làm hài
lòng du khách trong một chuyến du lịch. Các loại cơ sở lưu trú du lịch đã và
đang phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng, cơ bản đáp ứng nhu cầu
đa dạng của du khách. Hệ thống cơ sở lưu trú du lịch và các dịch vụ bổ sung
trong cơ sở lưu trú du lịch đang ngày càng góp phần tích cực tạo nên sức hấp
dẫn chung của sản phẩm du lịch địa phương. Những năm gần đây Quảng
Ninh đã thu hút được nhiều nhà đầu tư xây dựng hệ thống khách sạn, khu
nghỉ dưỡng 4-5 sao. Hàng loạt các dự án do các nhà đầu tư, quản lý khách sạn
hàng đầu Việt nam và quốc tế đã và đang được triển khai,nhiều sản phẩm du
lịch quy mô lớn, thương hiệu đẳng cấp, đạt chất lượng cao đã ra đời như:
VinPearl Hạ Long, Mường Thanh Luxury Quảng Ninh, Novotel Hạ Long,
Sheraton Hạ Long, Double Tree by Hilton, Mellia Ha Long Hotel và một số
lượng lớn tàu thủy lưu trú du lịch chất lượng cao như Au Co Cruises, Paradise
Cruise lines, Victory Cruises, Indochina Sails… cung cấp dịch vụ lưu trú trên
vịnh Hạ Long. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả khả quan đó, trước thực trạng
phát triển quá nhanh và đa dạng, hoạt động lưu trú du lịch cũng bộc lộ nhiều


lưu trú du lịch.


3

- Phân tích thực trạng dịch vụ lưu trú du lịch, công tác quản lý nhà
nước của ngành du lịch đối với dịch vụ lưu trú du lịch ở tỉnh Quảng Ninh
- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường quản lý nhà
nước về dịch vụ lưu trú du lịch ở tỉnh Quảng Ninh.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch và những vấn đề
có liên quan.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Tại tỉnh Quảng Ninh.
- Về thời gian:Do tính chất phát triển mạnh mẽ, nhạy cảm của ngành
lưu trú du lịch và sự biến động không ngừng của kinh tế thế giới, kinh tế khu
vực và ở Việt Nam, đề tài nghiên cứu, tham khảo và đánh giá các số liệu, tài
liệu đã công bố chủ yếu từ năm 2016 đến năm 2017.
- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến
lưu trú du lịch, thực trạng phát triển của dịch vụ lưu trú du lịch và về công tác
quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Từ
đó đưa ra các đề xuất, khuyến nghị nhằm tăng cường quản lý nhà nước đối
với dịch vụ lưu trú du lịch tại tỉnh Quảng Ninh.
4. Đóng góp của Luận văn
Về mặt lý luận: Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về
quản lý nhà nước đối với dịch vụ lưu trú du lịch. Kết quả này kỳ vọng là
nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy, học tập và nghiên cứu
khoa học trong lĩnh vực du lịch nói riêng và kinh tế nói chung.
Về mặt thực tiễn: Việc nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác quản

ĐỐI VỚI DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với dịch vụ lưu trú du lịch
1.1.1. Khái niệm cơ bản về lưu trú, dịch vụ lưu trú du lịch
1.1.1.1. Khái niệm lưu trú, dịch vụ lưu trú du lịch
Theo Từ điển Tiếng Việt “lưu trú” có nghĩa là “ở lại”, Từ điển trực
tuyếnwww.informatik.uni-leipzig.de định nghĩa “lưu trú” là “ở tạm”, Từ điển
Tiếng Việt www.vi.wikitionary.org thì “lưu trú” cũng được khái niệm là “ở
tạm”.
Bên cạnh đó, lưu trú còn được hiểu là việc một người ở lại trong thời
gian nhất định tại một địa phương không phải là nơi cư trú của mình.
- Dịch vụ lưu trú du lịch: Là dịch vụ cho thuê buồng ngủ và một sốdịch
vụ bổ sung cho khách du lịch trong thời gian họ lưu lại tạm thời tại cơ sở
kinhdoanh lưu trú du lịch nhằm mục đích có lãi.
Các dịch vụ bổ sung trong kinh doanh lưu trú du lịch bao gồm các dịch
vụ bổsung bắt buộc và dịch vụ bổ sung không bắt buộc, trong đó các dịch vụ
bổ sungbắt buộc là những dịch vụ mà các cơ sở lưu trú bắt buộc phải cung cấp
cho kháchtheo quy định trong hệ thống tiêu chuẩn xếp hạng cơ sở lưu trú của
các quốc gia. Số lượng và sựđa dạng của các dịch vụ bổ sung bắt buộc trong
kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch tùy thuộcvào từng cấp hạng và từng loại
hình của cơ sở lưu trú du lịch. Ngoài ra, các cơ sở lưu trú du lịch có thể cung
cấp thêm các dịch vụ bổ sung không bắt buộc khác mà không có trong quy
định tiêu chuẩn xếp hạng quốc gia tương ứng cho thứ hạng của cơ sở lưu trú
du lịch nếu như khách hàng mục tiêu của doanh nghiệp có nhu cầu và nằm
trong khuôn khổ chophép của pháp luật hiện hành.
1.1.1.2. Khái niệm và phân loại cơ sở lưu trú du lịch
- Theo ISO 18153-2003: Thuật ngữ khách sạn và các loại hình khác của
cơ sở lưu trú du lịchcủa Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tếthì khái niệm cơ sở lưu
trú có nghĩa là nơi cung cấp tối thiểu hai dịch vụ: (i) ngủ và (ii) các trang thiết
bị vệ sinh.


được bố trí đơn lẻ thành cụm hoặc tập trung theo một quy hoạch cụ thể. Nội


7

thất của loại hình cơ sở lưu trú không được sang trọng nhưng lại đầy đủ cho
sinh hoạt gia đình hay tập thể. Loại hình này có đối tượng phục vụ là các gia
đình, hiện nay ở nước ta loại hình này vẫn chưa phát triển.
- Khách sạn nổi (floating hotel) là khách sạn di chuyển hoặc neo đậu
trên mặt nước.
Ví dụ: Park Hyatt Saigon ở TP. Hồ Chí Minh, Sofitel Metropole ở Hà
Nội.
- Khách sạn bên đường (motel)là một dạng cơ sở lưu trú được xây dựng
gần đường giao thông, có kiến trúc thấp tầng (thường chỉ có một tầng) phục
vụ khách đi bằng phương tiện riêng (xe con, xe máy...) tại cơ sở lưu trú này
có bộ phận bảo dưỡng, kiểm tra sửa chữa xe cho khách. Đối tượng phục vụ
của loại hình này thường là khách có thu nhập trung bình. Ở nước ta loại hình
này còn chưa phát triển.
Làng du lịch (holiday village) là cơ sở lưu trú du lịch gồm tập hợp các
biệt thự hoặc một số loại cơ sở lưu trú khác như căn hộ, băng-ga-lâu
(bungalow) và bãi cắm trại, được xây dựng ở nơi có tài nguyên du lịch, cảnh
quan thiên nhiên đẹp, có hệ thống dịch vụ gồm các nhà hàng, quầy bar, cửa
hàng mua sắm, khu vui chơi giải trí, thể thao và các tiện ích khác phục vụ
khách du lịch.
Biệt thự du lịch (tourist villa) là biệt thự có trang thiết bị, tiện nghi cho
khách du lịch thuê, có thể tự phục vụ trong thời gian lưu trú. Có từ ba biệt thự
du lịch trở lên được gọi là cụm biệt thự du lịch.
Ví dụ: Biệt thự Đà Lạt Edensee vip, Biệt thự Đà Lạt Edensee Mimoda
Supperior, Biệt thự Vũng Tàu-196A...
Căn hộ du lịch (tourist apartment) là căn hộ có trang thiết bị, tiện nghi

việc phân loại này góp phần đưa hình ảnh, chất lượng khách sạn đến gần hơn
với khách du lịch và khách dự kiến có nhu cầu sử dụng dịch vụ tại khách sạn.
Bên cạnh đó, mỗi quốc gia có cách khái quát, định hướng tên gọi cơ sở lưu trú
du lịch của mình một cách khác nhau nhằm tạo thuận tiện cho việc triển khai
công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực. Trong khu vực ASEAN, Thái Lan
phân loại cơ sở lưu trú du lịch thành khách sạn, khách sạn nghỉ dưỡng, căn hộ


9

cho thuê và nhà nghỉ du lịch; Malaysia chia cơ sở lưu trú du lịch thành khách
sạn, nhà nghỉ du lịch, khách sạn nghỉ dưỡng, căn hộ cho khách du lịch thuê,
ký túc xá, nhà trọ du lịch. Như vậy, đối tượng quản lý được chú trọng nhất và
chủ yếu nhất vẫn là khách sạn.
Về cơ bản, khách sạn được phân thành các đối tượng như sau:
Phân loại khách sạn theo vị trí địa lý:
- Khách sạn thành phố;
- Khách sạn nghỉ dưỡng;
- Khách sạn ven đô;
- Khách sạn ven đường;
- Khách sạn sân bay.

Phân loại khách sạn theo quy mô:
- Khách sạn quy mô lớn;
- Khách sạn quy mô vừa;
- Khách sạn quy mô nhỏ.

Tuy nhiên thế nào là khách sạn quy mô lớn, thế nào là khách sạn quy
mô vừa, khách sạn nào là quy mô nhỏ vẫn phụ thuộc vào các quốc gia khác
nhau. Đơn vị định lượng quy mô thì tại mỗi quốc gia, quy định có những sự

thức trên).
+ Phân loại theo cơ sở vật chất
- Khách sạn truyền thống;
- Khách sạn hội nghị;
- Khách sạn gia đình.

+ Phân loại theo quy mô quản lý
- Khách sạn độc lập (indepedent hotel): Là khách sạn hoạt động độc lập,

không liên kết hoặc có một chi nhánh nào;
- Khách sạn dạng chuỗi (chain - hotels): Một chuỗi khách sạn gồm ba

hay nhiều khách sạn trở nên do cùng một công ty sở hữu, quản lý hoặc hoạt
động dưới cùng một danh hiệu.
1.1.2.Quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch
1.1.2.1. Khái niệm về quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về dịch vụ lưu
trú du lịch
* Khái niệm về quản lý nhà nước
Quản lý nhà nước là: “Hoạt động thực thi quyền hành pháp của nhà
nước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực pháp luật


11

Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người do
các cơ quan trong hệ thống Chính phủ từ Trung ương đến cơ sở tiến hành để
thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước nhằm duy trì và phát
triển cao các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật, thỏa mãn các nhu cầu
hợp pháp của con người trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [4].
Quản lý nhà nước bao gồm các yếu tố:

động kinh doanh lưu trú trong tổng thể ngành du lịch của đất nước, từ đó thực
hiện được mục tiêu kinh tế - xã hội nhà nước đã đặt ra trong từng thời kỳ.
1.1.2.2.Đặc điểm của quản lý nhà nước về dịch vụ lưu trú du lịch
Một là, Nhà nước là người tổ chức và quản lý các hoạt động dịch vụ lưu
trú du lịch diễn ra trong nền kinh tế thị trường
Xuất phát từ đặc trưng của nền kinh tế thị trường là tính phức tạp, năng
động và nhạy cảm. Vì vậy, hoạt động du lịch đòi hỏi phải có một chủ thể có
tiềm lực về mọi mặt để đứng ra tổ chức và điều hành, chủ thể ấy không ai
khác chính là Nhà nước - vừa là người quản lý, vừa là người tổ chức hoạt
động du lịch. Để hoàn thành sứ mệnh của mình, Nhà nước phải đề ra pháp
luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,...và sử dụng các công cụ
này để tổ chức và quản lý hoạt động du lịch.
Hai là, hệ thống công cụ như pháp luật, chính sách, chiến lược, quy
hoạch, kếhoạch...phát triển du lịch là cơ sở, là công cụ để Nhà nước tổ chức
và quản lý hoạt động dịch vụ lưu trú du lịch
Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động du lịch diễn ra hết sức phức tạp
với sự đa dạng về chủ thể, về hình thức tổ chức và quy mô hoạt động.Dù
phức tạp thế nào đi chăng nữa, sự quản lý của Nhà nước cũng phải đảm bảo
cho hoạt động du lịch có tính tổ chức cao, ổn định, công bằng và có tính định
hướng rõ rệt. Do đó, Nhà nước phải ban hành pháp luật, đề ra các chính sách,
chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch và dùng các công cụ này để
tác động vào lĩnh vực du lịch.
Ba là, quản lý nhà nước đối với hoạt động dịch vụ lưu trú du lịchđòi hỏi
phải có một bộ máy nhà nước mạnh, có hiệu lực, hiệu quả và một đội ngũ cán
bộ quản lý nhà nước có trình độ, năng lực thật sự.


13

Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch phải tạo được những cân đối

Nội dung này gồm việc đề ra và ban hành các quan điểm, chủ trương,
chính sách vĩ mô; các mục tiêu tổng quát, chương trình, kế hoạch phát triển
mạng lưới lưu trú du lịch trong ngắn, dài hạn; xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật về lĩnh vực lưu trú du lịch.
- Tiêu chí đánh giá:
+ Công tác thực hiện xây dựng quy hoạch.
+ Kết quả thực hiện quy hoạch.
* Công tác tổ chức điều hành quản lý nhà nước về kinh doanh lưu trú du lịch
a) Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về kinh doanh lưu trú
Nhà nước bằng việc tạo lập các cơ quanần hệ thống tổ chức quản lý về
kinh doanh lưu trú du lịch nhằm sử dụng bộ máy này để hoạch định các chiến
lược, quy hoạch, các chính sách, xây dựng cơ sở pháp lý thông qua các văn
bản quy phạm pháp luật.
b) Thiết lập các khuôn khổ pháp lý, hệ thống các văn bản chỉ đạo, điều hành.
Công tác này nhằm để chi phối quản lý các đơn vị tham gia vào quá
trình hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch, ràng buộc và tạo môi trường cho
tất cả các hoạt động trong trật tự kỷ cương, tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan
nhà nước quản lý trong lĩnh vực lưu trú du lịch. Khuôn khổ pháp lý của lĩnh
vực kinh doanh lưu trú du lịch ở Việt Nam hiện nay tuân theo là Luật Du lịch,
các văn bản quy phạm pháp luật khác liên quan đến lĩnh vực du lịch và lưu trú
du lịch. Đặc biệt hơn, đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch phải tuân
theo Luật quản lý đầu tư và phải có quy định chung nhất về điều kiện cơ sở hạ
tầng kỹ thuật cho các cơ sở lưu trú du lịch.
c) Cấp, thu hồi giấy phép kinh doanh lưu trú du lịch
Cơ sở hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch bao gồm các doanh nghiệp,
tập thể, tổ chức, cá nhân, hộ gia đình tham gia thị trường đáp ứng nhu cầu lưu
trú của khách du lịch nhằm thu lợi. Các cơ sở hoạt động kinh doanh lưu trú du
lịch vừa là chủ thể phát triển hoạt động kinh doanh du lịch vừa là đối tượng