LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hƣớng

dẫn của hai giáo viên hƣớng dẫn là TS. Hoàng Văn Tƣởng và TS. Trần Hải
Long
Các số liệu, kết quả trong Luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc
công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận án

Ngô Tiến Dũng

1


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................. 1
MỤC LỤC......................................................................................................... 2
DANH MỤC BẢNG......................................................................................... 7
DANH MỤC ĐỒ THỊ ....................................................................................... 9
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.......................................................................... 10
MỞ ĐẦU......................................................................................................... 11
1.Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................... 11
2. Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án................. 12
2.1. Các công trình nghiên cứu về KTQT chi phí ở trong nƣớc ..................... 12
2.1.1. Các nghiên cứu về nhận diện chi phí .................................................... 12
2.1.2. Các nghiên cứu về dự toán chi phí........................................................ 13
2.1.3. Các nghiên cứu về phân bổ chi phí, xác định giá phí ........................... 15
2.1.4. Các nghiên cứu về phân tích chi phí ..................................................... 16
2.1.5. Các nghiên cứu về báo cáo kế toán quản trị chi phí ............................. 16

1.1.BẢN CHẤT, VAI TRÒ CỦA KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ............. 33
1.1.1.Bản chất của kế toán quản trị chi phí ..................................................... 33
1.1.2.Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp............................. 35
1.2.CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KTQT CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DỊCH VỤ ................................................. 37
1.2.1. Nhóm các nhân tố bên trong doanh nghiệp .......................................... 37
1.2.2. Nhóm nhân tố bên ngoài doanh nghiệp ................................................ 40
1.3.NỘI DUNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH
NGHIỆP DỊCH VỤ........................................................................................... 44
1.3.1.Phân loại chi phí..................................................................................... 45
1.3.1.1.Phân loại chi phí theo ch ức năng hoạt động.................................... 46
1.3.1.2.Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế............................................... 47
1.3.1.3.Phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động........................ 48
1.3.1.4.Phân loại chi phí trong việc lựa chọn các phƣơng án tối ƣu ............... 51
1.3.1.5.Phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định................................ 52
1.3.1.6.Phân loại chi phí theo khả năng quy nạp vào các đối tƣợng chịu chi
phí

......................................................................................................... 53

1.3.2. Xây dựng định mức chi phí và lập dự toán chi phí............................... 54
1.3.2.1.Xây dựng định mức chi phí................................................................. 54
1.3.2.2.Lập dự toán chi phí hoạt động dịch vụ................................................ 55
1.3.3.Các phƣơng pháp xác định chi phí......................................................... 61

3


1.3.3.1.Phƣơng pháp xác định chi phítheo các mô hình KTQT chi phí truyền
thống

VỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BƢU CHÍNH VIỆT NAM.............. 100
2.2.1. Thực trạng phân loại chi phí ............................................................... 100
2.2.2. Thực trạng xây dựng định mức chi phí và lập dự toán trong các DNBC
Việt Nam ....................................................................................................... 105
2.2.2.1. Thực trạng xây dựng định mức chi phí trong các DNBC Việt Nam105
2.2.2.2. Thực trạng công tác lập dự toán trong các DNBC Việt Nam.......... 109
2.2.3. Thực trạng xác định chi phí hoạt động dịch vụ trong các DNBC Việt Nam
....................................................................................................................... 111
4


2.2.3.1. Thực trạng lựa chọn phƣơng pháp xác định chi phí trong các DNBC Việt
Nam................................................................................................................ 111
2.2.3.2. Xác định chi phí hoạt động dịch vụ bƣu chính trong các DNBC Việt
Nam ............................................................................................................... 114
2.2.4. Thực trạng phân tích thông tin chi phí phục vụ quản trị ............................... 130
2.2.5. Th ực trạng báo cáo kế toán quản trị chi phí ho ạt động dịch vụ .... 131
2.2.6. Đánh giá trung tâ p trách nhiệ m chi phí ........................................... 132
2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG

DỊCH VỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BƢU CHÍNH VIỆT NAM ........... 132
2.3.1. Nh ững kết quả đạt đƣợ c.................................................................... 133
2.3.2. Nh ững mặt tồn tại.............................................................................. 135
2.3.3. Nguyên nhân ...................................................................................... 140
2.3.3.1. Nguyên nhân khách quan .............................................................. 140
Kết luận chƣơng 2 ........................................................................................ 142
Chƣơng 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ HOẠT
ĐỘNG DỊCH VỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BƢU CHÍNH VIỆT NAM

....................................................................................................................... 143

3.3.5. Hoàn thiện việc phân tích chi phí hoạt động dịch vụ để ra các quyết
định kinh doanh............................................................................................. 177

3.3.6. Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán quản trị chi phí......................... 178
3.4. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KTQT CHI PHÍ
HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ TRONG CÁC DNBC VIỆT NAM..................... 179
3.4.1. Đối với nhà nƣớc................................................................................. 179

3.4.2. Đối với các doanh nghiệp bƣu chính Việt Nam.................................. 181
3.4.3. Về phía các tổ chức đào tạo, tƣ vấn tài chính kế toán ........................ 182

Kết luận chƣơng 3 ......................................................................................... 184
KẾT LUẬN ................................................................................................... 185
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................... 187
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ .......... 194
PHỤ LỤC ...................................................................................................... 195

6


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Tiêu thức phân loại chi phí trong các DNBC............................... 101
Bảng 2.2: Định mức dịch vụ bƣu chính ............................................................ 106
Bảng 2.3: Kết quả xác định chi phí trong tổng công ty Bƣu Điện Việt Nam118
Bảng 2.4: Phân bổ chi phí quản lý, chi phí bán hàng.................................... 119
Bảng 2.5: Phân bổ chi phí BC- PHBC cho 4 công đoạn............................... 121
Bảng 2.6: Chi phí dịch vụ thƣ cơ bản trong nƣớc......................................... 123
Bảng 2.7: Chi phí dịch vụ thƣ cơ bản quốc tế chiều đi ................................. 123
Bảng 2.8. Tập hợp sản lƣợng dịch vụ bƣu chính .......................................... 124
Bảng 2.9: Hệ số quy đổi sản lƣợng và giá thành dịch vụ ............................. 124

Sơ đồ 2.5: Trình tự lập dự toán tại Tổng công ty CP bƣu chính Viettel ...... 110
Sơ đồ 2.6: Xác định chi phí sản xuất kinh doanh dịch vụ bƣu chính .......... 115
Sơ đồ 2.7: Phân bổ chi phí BC-PHBC cho nhóm dịch vụ BC và nhóm dịch vụ

PHBC ............................................................................................................ 120
Sơ đồ 3.1: Phản ánh xu hƣớng phát triển bƣu chính ..................................... 143
Sơ đồ 3.2: Phƣơng án khai thác bƣu chính .................................................. 145
Sơ đồ 3.3: Phản ánh chuỗi giá trị mới của dịch vụ chuyển phát tài liệu....... 146
Sơ đồ 3.4: Phản ánh chuỗi giá trị mở rộng với dịch vụ chuyển phát nhanh. 147

8


DANH MỤC ĐỒ THỊ
Đồ thị 2.1: Doanh thu ngành bƣu chính qua các năm ................................... 91
Đồ Thị 2.2: Phƣơng pháp xác định chi phí.............................................. 113

9


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DN

Doanh nghiệp

KTTC

Kế toán tài chính

KTQT


SXKD

Sản xuất kinh doanh

BCĐ T

Bảng cân đối kế toán

BCTC

Báo cáo tài chính

HNKTQT

Hội nhập kinh tế quốc tế

DNSX

Doanh nghiệp sản xuất

QĐ

Quyết định

BKH

Bộ Kế Hoạch và Đầu Tƣ

TT

rất quan trọng trong việc cung cấp thông tin phục vụ cho việc quản lý sản xuất
kinh doanh tại doanh nghiệp. Đặc biệt thông tin chi phí do kế toán quản trị
cung cấp chủ yếu phục vụ cho yêu cầu quản lý của nhà quản trị trong các
doanh nghiệp giúp các nhà quản trị doanh nghiệpViệt Nam nói chung và
doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bƣu chính nói riêng có thể hoạch định,
ra quyết định và kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp mình. Do đó, kế toán quản trị chi phí có vai trò quan trọng giúp nhà
quản trị đƣa ra các quyết định tối ƣu đối với doanh nghiệp mình. Tuy nhiên
việc vận dụng kế toán quản trị nói chung và kế toán quản trị chi phí nói riêng
ở các doanh nghiệpViệt Nam nói chung và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh

vực bƣu chính nói riêng chƣa đƣợc quan tâm và thực hiện một cách khoa học.
Dẫn đến thông tin chi phí cung cấp cho các nhà quản trị trong các doanh
nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp bƣu chính nói riêng làchƣa
chính xác, kịp thời và hiệu quả. Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện kế
11


toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp
hoạt động trong lĩnh vực bƣu chính nói riêng cần thiết và cấp bách.
Xuất phát từ nhữ lý dotrên nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài“Hoàn
thiện kế toán quản trị chi phí hoạt động dịch vụ trong các doanh nghiệp bưu
chính Việt Nam” làm đề tài nghiên cứucho luận án tiến sĩ của mình.
2. Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án
2.1. Các công trình nghiên cứu về KTQT chi phí ở trong nƣớc
2.1.1. Các nghiên cứu về nhận diện chi phí
Theo mục đính cung cấp thông tin chi phí, những đề tài nghiên cứu về
KTQT chi phí đã đề cập đến cách nhận diện chi phí nhƣ sau:
- Theo chức năng để tính giá thành sản phẩm với mục tiêu để lập báo
cáo tài chính

Đinh Thị Kim Xuyến (2014) “Công tác kế toán quản trị chi phí và giá

thành tại các doanh nghiệp viễn thông di động Việt Nam”. Luận án đã hệ
thống hóa cơ sở lý luận về KTQT chi phí và giá thành trong doanh nghiệp
dịch vụ, từ việc làm rõ bản chất của KTQT chi phí và giá thành, nhu cầu
thông tin chi phí và giá thành cho quản trị doanh nghiệp, đến nội dung của
KTQT chi phí và giá thành trong các doanh nghiệp dịch vụ. Luận án trình bày
khá rõ những ảnh hƣởng của đặc điểm kinh doanh và tổ chức kinh doanh đến
công tác KTQT chi phí và giá thành tại các doanh nghiệp viễn thông di động
Việt Nam. Đặc biệt, căn cứ vào kết quả khảo sát, tác giả đã đƣa ra một số
đánh giá khác xác đáng về thực trạng KTQT chi phí và giá thành trong các

doanh nghiệp viễn thông di động. Chƣơng 3 tác giả đã đề xuất các giải pháp
hoàn thiện công tác KTQT chi phí và giá thành tại các doanh nghiệp viễn
thông di động tại Việt Nam. Tác giả đã nghiên cứu các cách nhận diện chi phí
trong

TQT nhƣ phân loại chi phí theo khả năng quy nạp chi phí cho đối

tƣợng hạch toán chi phí, phân loại chi phí theo mối quan hệ với báo cáo tài

chính, phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động…Để phục vụ
cho việc ra quyết định quản trị DN, các chi phí kinh doanh của các DN viễn
thông đƣợc phân loại thành chi phí cố định hay chi phí biến đổi.

2.1.2. Các nghiên cứu về dự toán chi phí
Để kiểm soát chi phí, dự toán chi phí đƣợc lập cho từng sản phẩm hoặc

từng bộ phận sản xuất trong các doanh nghiệp. Do đó, dự toán chi phí là môt
13

công lập ở Việt Nam”. Tác giả đã có đề cập đến việc xây dựng định mức chi
phí thông qua quy chế chi tiêu nội bộ để kiểm soát chi phí, tuy nhiên chƣa đƣa
ra đƣợc giải pháp đối với việc xây đựng định mức chi phí này.

14


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full