HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

QUẢNG VĂN HUY

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI
THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU
HỒI ĐẤT
ĐỂ XÂY TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG YÊN LẠC - VĨNH
YÊN
VÀ TRUNG TÂM VĂN HÓA - THỂ THAO XÃ TRUNG
KIÊN TẠI HUYỆN YÊN LẠC, TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số:

60.85.01.03

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. Cao Việt Hà

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


i



và Môi Trường huyện Yên Lạc, nhân dân cùng chính quyền các xã thuộc các dự án đã
giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài tại địa phương.
Tôi xin cảm ơn đến người thân, gia đình và bạn bè đã tạo điều kiện để cho
tôi công tác và học tập, đã động viên tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập và
hoàn thành đề tài.
Một lần nữa tôi xin chân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Quảng Văn Huy

ii

năm 2016


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................ i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục các chữ viết tắt ........................................................................................... vi
Danh mục bảng, biểu ..................................................................................................
vii Danh mục hình ảnh ...................................................................................................
viii

Trích


Phần
2.
Tổng
quan
..........................................................................................3
2.1.

tài

liệu

Cơ sở lý luận về bồi thường, giải phóng mặt bằng........................................... 3

2.1.1.
3

Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ...................................................

2.1.2.

Lý do phải bồi thường, giải phóng mặt bằng ................................................... 4

2.2.
hướng

Chính sách bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở một số nước và
dẫn của các tổ chức quốc tế............................................................................. 5

2.2.1.
........ 5


Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư .......................

Phần
3.
Nội
dung
và
........................................................21
3.1.

phương

pháp

nghiên

cứu

Đối tượng nghiên cứu ................................................................................... 21

4


3.2.

Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................... 21

3.3.


Phương pháp điều tra, thu thập tài liệu sơ cấp ............................................... 23

3.4.3.

Phương pháp tổng hợp, so sánh và xử lý số liệu ............................................ 23

3.4.4.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu ............................................................. 24

3.4.5.

Phương pháp minh họa bằng sơ đồ, bản đồ, hình ảnh .................................... 24

Phần 4. Kết quả và thảo luận
....................................................................................25
4.1.

Đặc Điểm Địa Bàn Nghiên Cứu .................................................................... 25

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên: ....................................................................................... 25

4.1.2.

Điều kiện kinh tế - xã hội:............................................................................. 26

4.2.


Kết quả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án 1.......................................... 49

4.3.5.

Kết quả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án 2.......................................... 59

3.3.5.2. Kết quả nhận tiền hỗ trợ................................................................................ 61
4.3.6.

Đánh giá chung công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ............................ 63

4


4.4.

Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại huyện Yên Lạc, tỉnh
Vĩnh
Phúc. ............................................................................................................ 66

4.4.1.

Giải pháp về cơ chế, chính sách .................................................................... 66

4.4.2.

Giải pháp về quy hoạch................................................................................. 67

4.4.3.


Ngân hàng phát triển Châu Á

CHXHCN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa GCN

Giấy chứng nhận
GPMB

Giải phóng mặt bằng

HĐ

Hạng đất

HĐBT

Hội đồng Bộ trưởng

HT

Hỗ trợ

NĐ-CP

Nghị định của chính phủ

QĐ-TTg


TT-BTNMT

Thông tư của Bộ Tài nguyên và Môi trường

TTg

Thủ tướng Chính phủ

TTTL-BTC-BTNMT

Thông tư liên tịch của Bộ Tài nguyên và Môi
trường, Bộ Tài chính

UBND
TT

Uỷ ban nhân dân VHVăn hóa - Thể thao WB

Ngân hàng thế giới XDCB
Xây dựng cơ bản

6


DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảnh 4.1.

Các dự án được thực hiện trong giai đoạn 2010 - 2014 ............................30

Bảng 4.2.


Bảng 4.10. Đơn giá hỗ trợ cho việc xây dựng lại mộ đã cải táng dự án 2 ...................49
Bảng 4.11. Kết quả bồi thường đất nông nghiệp dự án 1 ...........................................50
Bảng 4.12. Kết quả bồi thường đất ở dự án 1.............................................................51
Bảng 4.13. Kết quả bồi thường nhà ở và hoa màu dự án 1 .........................................52
Bảng 4.14. Ý kiến người dân về đối tượng nhận bồi thường, giá bồi thường về
đất, hoa màu và tài sản gắn liền với đất dự án 1 .......................................52
Bảng 4.15. Kết quả tiền hỗ trợ của dự án 1 ................................................................53
Bảng 4.16.
54

Ý kiến người dân về đối tượng nhận hỗ trợ và hình thức hỗ trợ dự án 1 ..........

Bảng 4.17. Ý kiến người dân về công tác tái định cư .................................................57
Bảng 4.18. Kết quả tiền hỗ trợ các hộ phải di chuyển mồ mả dự án 1 ........................58
Bảng 4.19. Kết quả bồi thường đất nông nghiệp dự án 2 ...........................................60
Bảng 4.20. Ý kiến người dân về đối tượng nhận bồi thường, giá bồi thường về
đất, hoa màu và mồ mả của dự án 2 .........................................................61
Bảng 4.21. Kết quả tiền hỗ trợ của dự án 2 ................................................................62
Bảng 4.22. Ý kiến người dân về đối tượng nhận hỗ trợ và hình thức hỗ trợ ...............63

vii


DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 3.1. Sơ đồ vị trí 2 dự án nghiên cứu tai huyện Yên Lạc .....................................21
Hình 4.1. Vị trí địa lý huyện Yên Lạc ........................................................................25
Hình 4.2. Vị trí tuyến đường Yên Lạc - Vĩnh Yên .....................................................31
Hình 4.3. Tuyến đường giao thông Yên Lạc - Vĩnh Yên ............................................32
Hình 4.4. Khu tái định cư tuyến đường giao thông Yên Lạc - Vĩnh Yên ...................33

hộ bị thu hồi. Các phụ lục về đơn giá bồi thường, hỗ trợ, GPMB. Bản đồ, sơ đồ
vị trí thu hồi đất. Các điều kiện về tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương.
- Phỏng vấn những người bị thu hồi đất với bộ câu hỏi soạn sẵn về
tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ảnh hưởng
của cơ chế này đến những người bị thu hồi đất. Từ dự án 1 điều tra 60 hộ trong
đó có 30 hộ bị thu hồi đất ở (Tất cả các hộ được tái định cư) và 30 hộ bị thu hồi
đất nông nghiệp và các hộ phải di chuyển mồ mả. Dự án 2 điều tra tất cả các hộ
bị thu hồi đất nông nghiệp bao gồm 20 hộ.
- Xử lý số liệu và trình bày kết quả thông qua các bảng, biểu. Sử dụng các
sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh để minh họa.

9


- Thông qua các số liệu đã được sử lý, người nghiên cứu đánh giá việc
thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại các dự án nghiên cứu.

10


3. Kết quả nghiên cứu
-Với vị trí địa lý thuận lợi, huyện Yên Lạc tếp giáp với thủ đô Hà Nội, địa
hình tương đối bằng phẳng và hệ thống sông chảy qua rất thuận lợi cho
giao thương kinh tế bằng đường bộ cũng như đường thủy. Tổng số lao động
chiếm
50,17 % tổng số dân trên toàn huyện.
- Trong giai đoạn 2010-2014 UBND huyện đã thu hồi, Giải phóng mặt
bằng nhiều dự án để phục vụ cho phát triển kinh tế của địa phương.
- Về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của các dự án: “Đánh giá việc
thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

THESIS ABSTRACT
Author name: Quang Van Huy
Specalizaton: Land mangement

Code: 60.85.01.03.

Training Facility: Vietnam national university of Agriculture.
The name of the thesis excerpt: “Evaluation of the implementation of
compensation policies, support and resetlement project in Yen Lac - Vinh Yen
roads and Cultural - Sports Center Trung Kien commune in Yen Lac district, Vinh
Phuc province”.
1. Research objectives
- Evaluatng the implementation of policies for compensaton, support and
resetlement project in Yen Lac - Vinh Yen roads and Cultural - Sports Center
Trung Kien commune in Yen Lac district, Vinh Phuc province.
- Recommended measures to implement more effective policies for
compensation, support and resettlement when the State recovers land for the
construction of transport infrastructure and public facilites in the district in
particular Yen Lac and Vinh Phuc province in general.
2. Research Methods
- Collect the documents related to research projects from the relevant
authorites of the decision on land recovery, recovery area, the number of
households is recovered. The annex on the compensation rate, support, land
clearance. Maps, diagrams and locaton of land acquisiton. The natural
conditons, the economy, local society.
- Interviews with the recovered land to the questionnaire prepared for the
implementaton of policies for compensation, support and resetlement and the
impact of this mechanism to the people whose land is recovered. 1 survey
project from 60 households of which 30 households whose land is recovered in
(All resetled households) and 30 households whose agricultural land, and the

implement

the


Ensure harmony between the interests of the State, investors and citizens.
There are long-term support mechanism for employees. Raise the level of staff
working on asset inventory service of the compensation. Need to improve the
system infrastructure of resettlement areas before implementation of
resettlement

xiii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THİẾT CỦA ĐỀ TÀİ
Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức
tạp, nó tác động tới mọi vấn đề của kinh tế - xã hội, văn hóa, An ninh – Quốc
phòng và các vấn đề dân sinh của cộng đồng dân cư quanh khu vực thu hồi
đất, ảnh hưởng đến Nhà nước, chủ đầu tư và đặc biệt là người dân có đất bị thu
hồi. Chính vì vậy Nhà nước cần có chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
cho người dân một cách phù hợp khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các
tuyến đường giao thông và các công trình văn hóa thể thao phục vụ dân sinh.
Với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020, Vĩnh Phúc cần
xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ làm nền tảng cho phát triển kinh tế
- xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (Thủ tướng Chính phủ, 2012;
Chính phủ, 2013). Định hướng đến năm 2015 cơ bản hoàn thiện hệ thống giao
thông và các công trình văn hóa thể thao phục vụ dân sinh tại các khu dân cư
(Chính phủ, 2008, Thủ tướng Chính phủ, 2009).
Trước khi Luật đất đai 2013 có hiệu lực, các địa phương thực hiện chính

địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc nói chung.
1.3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀİ
- Nắm vững các chính sách, văn bản pháp luật về đất đai, bồi thường, giải
phóng mặt bằng và các văn bản có liên quan.
- Nguồn tài liệu được thu thập, điều tra phải có độ chính xác, trung thực,
khách quan, phản ánh đúng quá trình thực hiện các chính sách bồi thường, giải
phóng mặt bằng của dự án được thực hiện trên địa bàn nghiêm cứu.
- Đưa ra các giải pháp hợp lý để góp phần thực hiện hiệu quả chính
sách bồi thường, giải phóng mặt bằng và nâng cao đời sống nhân dân nơi
có đất bị thu hồi.
1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
- Luận văn là công trình nghiên cứu có hệ thống và có tính toàn diện về
công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để xây
dựng cơ sở hạ tầng trên địa bàn huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc với nội dung là
làm rõ và hệ thống hóa các vấn đề về lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
- Luận văn đã phân tích các đặc điểm và các yếu tố làm ảnh hưởng đến
công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và những cơ sở
pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
- Các kết quả nghiên cứu của luận văn là một trong những tài liệu tham
khảo phục vụ cho sinh viên và các cán bộ quan tâm đến công tác bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư. Những giải pháp được đề cập trong luận văn có thể là tài
liệu tham khảo cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh
Phúc hoàn thiện hơn trong công tác thu hồi đất, GPMB, bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư trong thời gian tới.
3


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒİ THƯỜNG, GİẢİ PHÓNG MẶT BẰNG
2.1.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư


khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án
phát

5


triển. Hộ gia đình, cá nhân sau khi Nhà nước thu hồi đất ở được tái định cư để
ổn định cuộc sống và sản xuất tại nơi ở mới.
- Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ
ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức
sau:
+ Tái định cư bằng nhà ở.
+ Tái định cư bằng giao đất ở mới.
+ Tái định cư bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở.
- Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng
trong chính sách thu hồi đất. Các dự án tái định cư cũng được coi là dự án
phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác (QH nước
CHXHCN Việt Nam, 2013).
2.1.2. Lý do phải bồi thường, giải phóng mặt bằng
- Thu hồi đất không chỉ làm chấm dứt các mối quan hệ về đất đai
của người sử dụng đất, mà còn ảnh hưởng đến lợi ích của các bên liên quan như:
Lợi ích của người bị thu hồi đất, lợi ích của Nhà nước, lợi ích của xã hội, lợi ích
của những người được hưởng lợi từ việc thu hồi đất và lợi ích của người được
giao đất sau thu hồi.
- Hiến pháp 1992 của Việt Nam quy định: “Nhà nước giao đất cho các tổ
chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài”. Từ những quy định trên, đến nay các
thửa đất cơ bản đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng. Khi Nhà nước tến
hành thu hồi đất đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người
sử dụng đất bị thu hồi. Bởi vì họ không chỉ bị mất quyền sử dụng đất mà còn phải