ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HÀ THỊ HẢI YẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC CHO HỌC SINH
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HÀ THỊ HẢI YẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC CHO HỌC SINH
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60. 14.01. 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


dạy, góp ý, chỉ bảo, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học
tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới cán bộ, giáo viên, các em Học sinh trường PT
DTNT - THPT tỉnh Tuyên Quang đã nhiệt tình cộng tác, giúp đỡ để tôi hoàn thành
luận văn này.
Đặc biệt tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới PGS. TS.
Nguyễn Thị Tính - Người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn, động viên tôi trong suốt
thời gian nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận văn.
Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài,
song không thể tránh khỏi những thiếu sót trong luận văn, tôi kính mong nhận được
ý kiến đóng của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 9 tháng 7 năm 2015
Tác giả

Hà Thị Hải Yến

ii


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................

học sinh các trường PT dân tộc nội trú.................................................... 14
1.3.1. Mục tiêu giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh các
trường PT dân tộc nội trú ........................................................................ 14
iii


1.3.2. Nội dung giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh các
trường PT dân tộc nội trú ........................................................................ 15
1.3.3. Nguyên tắc và phương pháp, hình thức giáo dục giá trị di sản văn
hoá dân tộc cho học sinh các trường PT dân tộc nội trú ......................... 17
1.4. Quản lý giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh các
trường PT dân tộc nội trú ........................................................................ 21
1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh
các trường PT dân tộc nội trú .................................................................. 21
1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc
cho học sinh các trường PT dân tộc nội trú............................................. 22
1.4.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc
cho học sinh các trường PT dân tộc nội trú............................................. 23
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá thực hiện giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc
cho học sinh các trường PT dân tộc nội trú............................................. 24
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục giá trị di sản văn hoá dân
tộc cho học sinh các trường PT dân tộc nội trú ....................................... 26
Kết luận chương 1.............................................................................................. 29
Chương 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN
HÓA DÂN TỘC CHO HỌC SINH TRƯỜNG PT DÂN TỘC
NỘI TRÚ - THPT TỈNH TUYÊN QUANG................................................ 30
2.1. Tổ chức khảo sát ......................................................................................... 30
2.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của trường PT dân tộc
nội trú - THPT tỉnh Tuyên Quang ........................................................... 30
2.1.2. Tổ chức khảo sát ...................................................................................... 31

2.3.5. Những khó khăn trong quản lý giáo dục giá trị di sản văn hóa dân
tộc cho học sinh PT dân tộc nội trú - THPT tỉnh Tuyên Quang ............. 53
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giá trị di sản
văn hóa dân tộc cho học sinh PT dân tộc nội trú - THPT tỉnh Tuyên
Quang ........................................................................................... 54
Kết luận chương 2.............................................................................................. 56

v


Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ DI SẢN
VĂN HOÁ DÂN TỘC CHO HỌC SINH TRƯỜNG PT
DÂN TỘC NỘI TRÚ - THPT TỈNH TUYÊN QUANG.......................... 57
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ..............................................................
57
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích .........................................................
57
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................
57
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính vùng miền .......................................................
57
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đối tượng ........................................................ 58
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện, tính hệ thống ..................................
58
3.2. Các biện pháp quản lý giáo dục giá trị di sản văn hóa dân tộc cho học
sinh PT dân tộc nội trú - THPT tỉnh Tuyên Quang ................................. 58
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về giáo dục giá
trị di sản văn hóa dân tộc cho học sinh PT dân tộc nội trú - THPT
tỉnh Tuyên Quang .................................................................................... 58
3.2.2. Chỉ đạo thực hiện sử dụng di sản văn hóa dân tộc trong dạy học

3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 75
Kết luận chương 3.............................................................................................. 79
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 80
1. Kết luận.......................................................................................................... 80
2. Khuyến nghị................................................................................................... 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 83
PHỤ LỤC

vii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCHTƯ
Ban Chấp hành Trung ương
BGD&ĐT
Bộ giáo dục và đào tạo
BGH
Ban giám hiệu
CB-GV,CNV
Cán bộ giáo viên, công nhân viên
CM
Chuyên môn CNH
Công nghiệp hoá CNXH
Chủ nghĩa xã hội
ĐCSVN
Đảng cộng sản Việt Nam
DSVH
Di sản văn hóa
DTNT
Dân tộc nội trú

Ngoài giờ lên lớp NQTW
Nghị quyết trung ương PP
Phương pháp
PT
Phổ thông
PTDTNT- THPT
Phổ thông dân tộc nội trú- trung học phổ thông
QLGD
Quản lý giáo dục
TDTT
Thể dục thể thao
THPT,THCS
Trung học phổ thông, trung học cơ sở
VH
Văn hóa

4


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh và được khảo sát ............ 32
Bảng 2.2. Bảng đánh giá nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về ý
nghĩa của giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh ...... 33
Bảng 2.3. Nội dung giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho học sinh.............
35
Bảng 2.4. Phương pháp tổ chức giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc cho
học sinh ............................................................................................ 39
Bảng 2.5. Bảng đánh giá công tác lập kế hoạch về giáo dục giá trị di sản
văn hoá dân tộc cho học sinh .......................................................... 45

mới để đáp ứng yêu cầu xã hội trong tiến trình hội nhập quốc tế, xây dựng xã hội
học tập, chuyển đổi cơ chế kinh tế theo hướng thị trường của đất nước.Xuất phát từ
vấn đề đó, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng sự nghiệp phát triển giáo dục, giữ gìn
những giá trị di sản văn hoá của dân tộc. Lịch sử dân tộc Việt Nam đã để lại nhiều giá
trị di sản văn hoá vô cùng quý giá, những giá trị văn hóa quý giá của dân tộc đã tạo
nên bản sắc văn hoá Việt Nam, nhờ các giá trị di sản văn hóa mà dân tộc Việt Nam
đã luôn đứng vững và trường tồn trong suốt chiều dài lịch sử. Do vậy giá trị di sản
văn hoá của dân tộc cần được giáo dục, được truyền bá sâu rộng trong xã hội. Nghị
quyết số 33-NQ/TW ngày
9/6/2014 Hội nghị Trung ương 9 khóa XI đã nêu rõ: “phải xây dựng và phát triển văn
hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” [8, tr.01].
Với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, học sinh là đối tượng rất nhạy cảm với cái mới,
tiến bộ, chịu ảnh hưởng to lớn của những tác động từ bên ngoài, bởi vậy những thay
đổi về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội ở nước ta trong những năm qua nhất là quá
trình chuyển sang nền kinh tế thị trường mở cửa hội nhập quốc tế, đã tạo nên
những biến động mạnh mẽ trong đời sống tinh thần thế hệ trẻ.
Tuy nhiên, trong quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường đã nảy
sinh những ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận không nhỏ người dân, trong đó
có học sinh, làm thay đổi các quan điểm của họ về giá trị văn hoá của dân tộc. Điều
đáng lo ngại là sự sa sút về phẩm chất, đạo đức ở một bộ phận học sinh, thể hiện ở
1


việc chạy theo những giá trị vật chất đơn thuần, có tư tưởng sùng bái nước ngoài,
coi thường hoặc lãng quên các giá trị văn hoá của dân tộc. Tác hại của chúng là làm
rối loạn kỷ

2



di sản văn hoá dân tộc cho học sinh trường PTDTNT - THPT tỉnh Tuyên Quang phù
3


hợp với điều kiện của văn hóa truyền thống địa phương và điều kiện của nhà trường
thì sẽ góp phần nâng cao kết quả giáo dục giá trị di sản văn hóa dân tộc cho học sinh.

4


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục giá trị và giá trị văn hoá
dân tộc cho học sinh THPT.
Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giá trị di sản
văn hoá dân tộc cho học sinh trường PTDTNT - THPT tỉnh Tuyên Quang.
Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giá trị di sản văn hoá dân tộc
cho học sinh trường PTDTNT - THPT tỉnh Tuyên Quang.
6. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giá trị
di sản văn hóa dân tộc cho đối tượng học sinh THPT trong phạm vi hoạt động giáo
dục trường học.
Phạm vi không gian: Luận văn tiến hành điều tra, khảo sát tại trường PTDTNT THPT tỉnh Tuyên Quang.
Phạm vi thời gian: Dự kiến từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 5 năm 2015.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
- Quan điểm hệ thống - cấu trúc.
- Quan điểm khách quan.
- Quan điểm lôgic - lịch sử.
- Quan điểm thực tiễn giáo dục.
7.2. Hệ phương pháp nghiên cứu

dân tộc cho học sinh PT dân tộc nội trú.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục các giá trị di sản văn hóa cho
học sinh trường PT dân tộc nội trú - THPT tỉnh Tuyên Quang.
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giá trị di sản văn hóa cho
học sinh trường PT dân tộc nội trú- THPT tỉnh Tuyên Quang.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ DÂN TỘC CHO HỌC SINH PTDT NỘI TRÚ
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Nước Việt Nam của chúng ta có nền văn hóa lâu đời, phong phú, đa dạng, giàu
bản sắc của 54 dân tộc anh em. Nhận thức được giá trị của di sản văn hóa (DSVH)
trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc, nhiệm vụ bảo tồn và phát
huy các giá trị di sản văn hóa đã được đặt ra trong Đề cương văn hóa Việt Nam năm
1943 của Đảng cộng sản Việt Nam, trong Sắc lệnh số 65/SL ngày 23/11/1945 của Chủ
Tịch Hồ Chí Minh về bảo tồn cổ tích trên phạm vi cả nước Việt Nam và sau đó trong
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992. Điều 34 Hiến pháp
nêu: "Nhà nước và xã hội bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa dân tộc, chăm lo cho
công tác bảo tồn, bảo tàng tu bổ, tôn tạo và phát huy tác dụng của các di tch lịch
sử, cách mạng, các di sản văn hóa, các công trình nghệ thuật, danh lam thắng cảnh"

[3, tr.06]. Như vậy, di sản văn hóa đã rất được coi trọng từ khi đất nước giành
được chính quyền năm 1945. Tuy nhiên, nhận thức về DSVH khi đó chủ yếu tập
trung vào di sản vật thể và có quan tâm tới lễ hội, văn hóa dân gian.
Năm 2009, Việt nam đã chỉnh sửa một số điều của Luật di sản văn hóa cho
phù hợp với tình hình mới của đất nước trong giai đoạn hội nhập quốc tế. Tại điều 1
Luật di sản văn hóa (Sửa đổi, bổ sung năm 2009) xác định rõ: "Di sản văn hóa bao

Nam" (2002) của Hoàng Vinh... Qua đó các tác giả đã đi sâu phân tích lịch sử quá
trình hình thành, phát triển và nội dung các giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Việt
Nam trong mối quan hệ với bản sắc văn hóa dân tộc, chỉ rõ những mặt tích cực cần
kế thừa, phát huy và mặt hạn chế, lỗi thời cần khắc phục, xóa bỏ.
Các nghiên cứu về giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh đẩy mạnh CNH,
HĐH đất nước; phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN và chủ động hội nhập
kinh tế quốc tế như: "Giá trị truyền thống trước thách thức của toàn cầu hóa" (2002)
của Nguyễn Trọng Chuẩn - Nguyễn Văn Huyên; "Bảo tồn, làm giàu và phát huy các
giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong đổi mới và hội nhập" (2010) của Ngô Đức
Thịnh; "Kế thừa giá trị truyền thống văn hóa dân tộc trong xây dựng nền văn hóa
nghệ thuật Việt Nam" (1995) của Cù Huy Chử; "Sự biến đổi các giá trị văn hóa trong
bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam" (2008) của Nguyễn Duy Bắc;
"Kế thừa và đổi mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền
kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay" (2000) của Nguyễn Văn Lý; "Kế thừa và phát
huy các giá trị văn hóa truyền thống trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện
nay" (2005) của tác giả Võ Văn Thắng... Các tác giả đã phân tích sâu sắc các giá trị văn
hóa truyền thống dân tộc, chỉ rõ các thời cơ, thách thức của nó trong bối cảnh toàn
cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
hiện nay.
Các nghiên cứu về giáo dục giá trị văn hóa truyền thống dân tộc nhằm xây
dựng lối sống văn hóa cho thanh niên như: "Văn hóa, truyền thống dân tộc với việc
giáo dục thế hệ trẻ" (1976) của tác giả Phan Ngọc Liên và Nguyễn Cảnh Minh; "Quan
hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong giáo dục đạo đức cho thanh niên
Việt Nam hiện nay" (2003) của tác giả Lê Thị Hoài Thanh; "Phát huy tính tích cực của
thanh niên, học sinh, sinh viên nhằm đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
12