HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

TẠ VĂN LÂN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN
LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH BẮC
NINH

Chuyên ngành:

Quản trị kinh doanh

Mã số:

60.34.01.02

Người hướng dẫn khoa học:
Viện

PGS.TS. Đỗ Văn

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
và kết quả nêu trong luận văn " Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các
Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh" là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo
vệ một học vị nào.
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã


Tạ Văn Lân

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan .....................................................................................................................
i

Lời

cảm

ơn

........................................................................................................................ ii Mục lục
............................................................................................................................ iii Danh
mục các ký hiệu, chữ viết tắt.................................................................................. vi
Danh mục các bảng biểu .................................................................................................
vii

Danh

mục

đồ

thị,


1.3.1. Đối tượng nghiên cứu ...........................................................................................
2
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu...............................................................................................
2
Phần
2.
Cơ
sở
lý
luận
..............................................................................3
2.1.
3

và

thực

tiễn

Cơ sở lý luận .........................................................................................................

2.1.1. Một số khái niệm cơ bản .......................................................................................
3
2.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực .......................................
7
2.1.3. Vai trò của nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế
xã hội................................................................................................................... 11
3


3.2.

Phương pháp nghiên cứu..................................................................................... 35

3.2.1 Chọn vùng nghiên cứu ........................................................................................ 35
3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu ..............................................................................
36
3.2.3. Phương pháp xử lý thông tin............................................................................... 36
3.2.4. Phương pháp phân tch thông tin ........................................................................
37
3.2.5. Phương pháp chuyên gia .....................................................................................
37
3.3.

Các tiêu chí đánh giá chất lượng nhân lực .......................................................... 38

3.3.1. Trí lực.................................................................................................................. 38
3.3.2. Tâm lực ............................................................................................................... 39
3.3.3. Thể lực ................................................................................................................ 40
3.3.4. Tổng hợp các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN
Bắc Ninh ............................................................................................................. 41
Phần 4. Kết quả và thảo luận
....................................................................................43
4.1.

Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh .............. 43

4.1.1. Tình hình sử dụng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp .......................... 43
4.1.2. Tình hình phân bổ nhân lực trong các khu công nghiệp ..................................... 44
4.1.3. Tình hình chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trong

KCN Bắc Ninh trong thời gian tới ...................................................................... 67

4.4.1. Định hướng và mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các
KCN của tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới ........................................................ 67
4.4.2. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh
trong thời gian tới................................................................................................
70
Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...................................................................................79
5.1.

Kết luận ............................................................................................................... 79

5.2.

Kiến nghị ............................................................................................................. 79

Danh mục tài liệu tham khảo .......................................................................................... 82
Phụ lục ............................................................................................................................ 83

5


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BHXH

Bảo hiểm Xã hội

KKT

Khu kinh tế

KT - XH

Kinh tế - Xã hội NLĐ

Người

lao

động

Nguồn nhân lực UBND

NNL
Uỷ

ban nhân dân
WTO

Tổ chức Thương mại Thế giới

6


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1. Các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đến hết năm 2015 ............................... 27
Bảng 3.2. Kết quả hoạt động của các KCN Bắc Ninh .................................................... 31

Mã số: 62.34.01.03
Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN
tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh.
2. Phương pháp nghiên cứu
- Chọn điểm nghiên cứu.
- Phương pháp thu thập số liệu
+ Số liệu thứ cấp
+ Số liệu sơ cấp
- Phương pháp xử lý số liệu: Làm sạch số liệu điều tra, đưa số liệu vào
phần mềm exel phân loại, tổng hợp số liệu điều tra
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp thống kê: Tập hợp số liệu theo từng lĩnh vực, địa bàn và từ
các doanh nghiệp theo trình tự thời gian. Việc thu thập số liệu kết hợp giữa
tài liệu và thực tế đang được sử dụng phân tích để dự báo nguồn nhân lực.
- Phương pháp so sánh: Mô tả sự biến động các chỉ tiêu, các vấn đề
liên quan đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc
Ninh
- Phương pháp chuyên gia
3. Kết quả chính
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn nguồn nhân lực, chất
lượng nguồn nhân lực trong các Khu công nghiệp;
- Đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực, những nhân tố
ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh giai
đoạn
9



được áp dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng NNL đáp ứng nhu cầu
phát triển của các KCN, góp phần hoàn thành mục tiêu phát triển Kinh tế - Xã
hội của tỉnh nhà.

10


THESIS ABSTRACT
The writer: Ta Van Lan
The master thesis: Improving quality of human resources for industrial
parks in Bac Ninh province.
Major in: Business management

Code: 62.34.01.03

Trained at: Vietnam University of Agriculture
1. Research purpose:
Basing on the evaluating actual situation of human resources quality in
Industrial zones of Bac Ninh province, give out some solutions for improving
quality of human resources for industrial zones of Bac Ninh province.
2. Research method:
- Select place to research;
- Collect data method;
+ Primary data;
+ Secondary data;
+ Expert method.
- Data Processing Method : Clean the survey data, put data into excel
classification software, aggregate survey data.
- Methods of analysis:
+ Statistical methods: Summary data for fields, places and enterprises as

cooperated by all related parties.
The thesis contributes to systematize

maters of theory and pratice of

human resources and quality of human resources in enterprices. Evaluating
actual situation of the quality of human resources in the industrial parks. From
that, give out some solutions for improving quality of human resources to
conform to strategy of business developing of the enterprises in the area.
Be an officer of Bac Ninh industrial zones Administration, be aware of
important role of quality of human resources for attracting investment for next
time. I write this thesis with expectation that the thesis could be applied
into actual, to contribute improving quality of human resources to meet demand
of industrial zones developement and obtaining target of social-economic
developement of the province.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Sự phát triển kinh tế - xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhiều điều kiện,
nhưng chủ yếu nhất vẫn là phụ thuộc vào yếu tố con người. Con người là
vốn quý nhất của xã hội, con người sáng tạo ra xã hội, làm cho xã hội phát triển
đến những đỉnh cao của nền văn minh, sự phồn thịnh. Trong quá trình đó, con
người cũng tự hoàn thiện mình, trở thành con người có trí tuệ cao và cách
sống văn minh. Nguồn lực con người là nhân tố quyết định đối với sự phát triển
của mỗi quốc gia, địa phương và các khu công nghiệp.
Một nền kinh tế muốn phát triển cần có các nguồn lực: vốn, khoa học – công
nghệ, tài nguyên và nguồn nhân lực; muốn tăng trưởng nhanh và bền vững

+ Nguồn nhân lực là nguồn lực cơ bản của mỗi quốc gia, là tổng thể tiềm
năng lao động của con người. Theo Begg, Fircher và Dornbusch, khác với nguồn
lực vật chất khác, nguồn nhân lực được hiểu là toàn bộ trình độ chuyên môn
mà con người tch lũy được, nó được đánh giá cao vì tiềm năng đem lại thu
4


nhập trong tương lai. Giống như nguồn lực vật chất, nguồn nhân lực là kết quả
đầu tư

5


trong quá khứ với mục đích tạo ra thu nhập trong tương lai. Tuy nhiên, khác
với các nguồn lực vật chất khác, nguồn nhân lực là con người lao động có nhân
cách (có trí thức, kỹ năng nghề nghiệp và hoạt động xã hội, có các phẩm chất
tâm lý như động cơ, thái độ ứng xử với các tnh huống trong cuộc sống), có
khả năng tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp và vốn sống.
Tùy theo quy mô, đặc điểm, ngành nghề mà mỗi doanh nghiệp có cơ
cấu, số lượng, chất lượng, trình độ khác nhau. Yếu tố con người đóng vai trò
quan trọng trong nâng cao năng suất lao động của mỗi doanh nghiệp. Muốn đổi
mới trong doanh nghiệp trước hết phải có con người có khả năng đổi mới.
Nguồn nhân lực là một nguồn lực sống, là một yếu tố của sự phát
triển kinh tế xã hội. Nó được xem xét trên góc độ số lượng và chất lượng. Số
lượng nguồn nhân lực được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu quy mô và tốc
độ tăng nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực xem xét trên các mặt:
Trí tuệ, trí lực, trình độ văn hóa, sức khỏe, chuyên môn…của con người. Trong
các yếu tố trên thì trí lực và thể lực là hai yếu tố quan trọng trong việc xem xét
đánh giá chất lượng NNL.
- Khái niệm Nguồn nhân lực chất lượng cao

những đặc điểm của hàng hóa hay dịch vụ được thể hiện ở khả năng thỏa mãn
các nhu cầu của con người khi dùng sản phẩm hay dịch vụ đó. Bao nhiêu nghiên
cứu, hội thảo được tổ chức với kỳ vọng thống nhất được một khái niệm về chất
lượng. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có lời kết cho một khái niệm chuẩn về
chất lượng, tùy theo từng đối tượng và dưới mỗi góc độ khác nhau thì cách
nhìn nhận về chất lượng cũng có khía cạnh khác nhau.
Người sản xuất hàng hóa cho rằng chất lượng là phải đảm bảo sự hài lòng
theo yêu cầu của người sử dụng hàng hóa đó. Người tiêu dùng lại quan niệm
chất lượng là tất cả những chức năng, tác dụng, hình thức, tuổi thọ, ... của sản
phẩm phải thỏa mãn được mong muốn trong tiêu dùng của họ. Tổ chức quốc tế
về tiêu chuẩn hóa ISO đã đưa ra khái niệm được chấp nhận và tương đối thống
nhất: Chất lượng là khả năng tập hợp của các đặc tính của một sản phẩm, hệ
thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và của các bên có liên
quan (ISO 9001:2008).
Tuy nhiên, để đánh giá sự thỏa mãn của khách hàng không chỉ đơn
giản thông qua quyết định mua và thanh toán của họ. Sự thỏa mãn này được
đánh giá thông qua quá trình tiêu dùng sản phẩm trong khi việc tiêu dùng
giữa các đối tượng khách hàng khác nhau lại có cách sử dụng, bảo quản, gìn giữ,

7


... khác nhau nên tuổi thọ của sản phẩm sẽ khác nhau. Thông qua đó, khách hàng
sẽ có đánh giá khác nhau về chất lượng sản phẩm.

8


- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
Thuật ngữ “nâng cao chất lượng nguồn nhân lực” hàm ý chỉ việc thực