MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong hoạt động thực tiễn của con người, để tránh những sai lầm
khuyết điểm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ xã hội của mình, con người cần
có sự chỉ dẫn của tư duy khoa học. Song thực tế, không phải khi nào vận dụng
tri thức khoa học vào thực tiễn cũng có thể đạt hiệu quả cao, điều này được
quy định bởi khả năng tư duy lôgic. Tư duy lôgic là một dạng tư duy khoa
học, phản ánh đúng lôgic khách quan, là sự thống nhất lôgic chủ quan với
lôgic khách quan, một trong những nhân tố rất quan trọng, phản ánh trình độ
nhận thức của chủ thể. Quyết định chất lượng và chỉ đạo hoạt động thực tiễn
của chính mình. Vì vậy trình độ tư duy lôgic thật sự là thước đo năng lực
nhận thức và vận dụng vào giải quyết nhiệm vụ thực tiễn đặt ra của mỗi con
người. Trong từng trường hợp cụ thể, con người thích ứng với xã hội ra sao,
hoạt động của họ có giải quyết được những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống
hay không? phụ thuộc rất lớn vào năng lực tư duy của họ.
Nhận thức rõ vai trò của phát triển năng lực nói chung và năng lực tư
duy học viên trong quá trình đào tạo sĩ quan, Nghị quyết số 769 của Quân ủy
Trung ương đã chỉ rõ: “ Mục tiêu: Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội có bản
lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với tổ quốc, với nhân
dân; có phẩm chất đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm; có kiến
thức, năng lực toàn diện…” [10]
Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới của toàn Đảng, toàn dân và sự
nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đang đặt
ra những yêu cầu cao hơn cho toàn xã hội và từng con người cụ thể. Đây là
điều kiện thuận lợi phát triển toàn diện con người mới xã hội chủ nghĩa, cũng
là sự đòi hỏi năng lực tư duy lôgic của học viên trong các nhà trường quân đội
nói chung, của học viên ở trường sĩ quan Pháo binh nói riêng, để đáp ứng mục
tiêu, yêu cầu nhiệm vụ giáo dục – đào tạo của Nhà trường. Với tính đặc thù
trong hoạt động như: tính toán các phần tử bắn, thao tác vũ khí, khí tài Pháo
binh hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cao sự hệ thống, chính xác trong tư duy


Lương Đình Hải, “Triết học và năng lực tư duy của con người trong kỷ
nguyên toàn cầu” [15]; Tô Duy Hợp, “Phương pháp tư duy - vấn đề kế thừa
và đổi mới” [20]; “Về việc bảo đàm sự nhất quán lôgic của tư duy” [22];

4


Dương Văn Minh, “Phát huy tư duy năng động sáng tạo của người học. Mâu
thuẫn và hướng giải quyết” [36]; Lê Hữu Nghĩa, “Một số căn bệnh trong
phương pháp tư duy của cán bộ ta” [37]; Phạm Ngọc Quang, “Yêu cầu về
năng lực tư duy của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay” [39]; Hổ Bá Thâm,
“Nâng cao năng lực tư duy của đội ngũ cán bộ cấp xã [45]; “Bàn về năng
lực tư duy" [46]; Lê Thi, ‘Thực trạng tư duy của cán bộ, đảng viên ta và căn
nguyên của nó” [47]. Các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu làm rõ khái
niệm tư duy, vai trò quan trọng của tư duy và đánh giá thực trạng tư duy của
đội ngũ cán bộ, đảng viên ta hiện nay; chỉ ra những mâu thuẫn, những thiếu
sót khuyết điểm trong phương pháp tư duy. Qua đó, đề cập đến vấn đề rèn
luyện và nâng cao năng lực tư duy cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, sinh viên
trong điều kiện hiện nay - kỷ nguyên hội nhập toàn cầu hóa.
Nghiên cứu về tư duy quân sự, có các công trình tiêu biểu như: Đào
Văn Tiến, “Nâng cao năng lực tư duy sáng tạo của đội ngũ sĩ quan cấp
phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [50], Luận án Tiến sĩ Triết
học, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội, 1998. Luận án đã làm rõ khái
niệm, cấu trúc năng lực tư duy sáng tạo và sự biểu hiện của nó ở đội ngũ sĩ
quan cấp phân đội; chỉ ra bản chất, đặc điểm vai trò của năng lực tư duy
sáng tạo đối với hoạt động thực tiễn của người sĩ quan trẻ quân đội ta; chỉ ra
vấn đề có tính quy luật trong tăng cường rèn luyện, trải nghiệm hoạt động
thực tiễn lãnh đạo, chỉ huy phân đội; phát triển trong sự tác động biện chứng
với các yếu tố khác trong nhân cách của họ; phát triển phụ thuộc sự tác động
biện chứng của các yếu tố chủ quan - điều kiện cho sự phát triển của năng

nguyên tắc của tư duy lôgic; vai trò của tư duy lôgic trong phát triển năng lực
tư duy sáng tạo. Các bài viết bàn nhiều về vai trò tư duy lôgic trong hình thành
phương pháp tư duy khoa học, những vấn đề có tính nguyên tắc của lôgic tư
duy và tư duy lôgic, về bản chất tư duy. Tuy vậy, ở Trường sĩ quan Pháo binh
chưa có công trình nghiên cứu nào về vấn đề này dưới góc độ Triết học. Do
việc xác định giới hạn đối tượng, mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
chưa có công trình nào nghiên cứu cơ bản, hệ thống những vấn đề lý luận và
thực tiễn về phát triển năng lực tư duy lôgic của đội ngũ học viên đào tạo sĩ
quan ở Trường sĩ quan Pháo Binh, nhất là nghiên cứu vấn đề đó trong giai đoạn
hiện nay. Vì vậy, tác giả chọn vấn đề: “Phát triển năng lực tư duy lôgic của
học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, từ đó đề xuất một
số giải pháp cơ bản phát triển năng lực tư duy lôgic của đội ngũ học viên ở
Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay.

9


* Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ thực chất và những vấn đề có tính quy luật phát triển năng lực
tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh, những biểu hiện cơ
bản tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh.
Đánh giá thực trạng và chỉ ra những yêu cầu phát triển năng lực tư duy
lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay.
Đề xuất một số giải pháp cơ bản phát triển năng lực tư duy lôgic của
học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu

Luận văn góp phần luận giải làm rõ năng lực tư duy lôgic của học viên
ở Trường sĩ quan Pháo binh. Thực chất, nội dung và một số giải pháp phát
triển năng lực tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh hiện nay.
Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, tài
liệu giảng dạy ở Trường sĩ quan Pháo binh và trong các nhà trường quân đội
hiện nay, làm tài liệu tham khảo cho lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ quản lý học
viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh.
7. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm có phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục
tài liệu tham khảo và phụ lục.

11


Chương 1
THỰC CHẤT VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ TÍNH QUY LUẬT
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY LÔGIC CỦA HỌC VIÊN
Ở TRƯỜNG SĨ QUAN PHÁO BINH

1.1. Thực chất phát triển năng lực tư duy lôgic của học viên ở
Trường sĩ quan Pháo binh
1.1.1. Tư duy lôgic và biểu hiện tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ
quan Pháo binh
Khái niệm tư duy và tư duy lôgic:
Nhận thức là một quá trình, trên cơ sở những dữ liệu đã thu nhận được
ở giai đoạn cảm tính, trong óc người với hàng loạt các thao tác như: phân tích,
so sánh, tưởng tượng, khái quát hóa, trừu tượng hóa…, đã rút ra những thuộc
tính chung, bản chất của đối tượng. Những hiểu biết đó đến lượt nó lại được
ngôn ngữ mã hóa thành các khái niệm, và những khái niệm này sẽ tiếp tục
được liên kết với nhau theo một cách thức nhất định để trở thành những phán

thực để phản ánh, cải tạo sự vật hiện tượng khách quan, tác động cải tạo đối
tượng làm cho nó bộc lộ những đặc trưng, những dấu hiệu, những thuộc tính,
những mối liên hệ. Bằng hệ thống các giác quan, con người thu thập những
thông tin mà đối tượng bộc lộ ra và trở thành nội dung phản ánh của tư duy.
Ba là, ngôn ngữ của tư duy: Kết quả tư duy được mã hóa, ghi lại bởi
ngôn ngữ, ngôn ngữ là vỏ vật chất của tư duy, không có ngôn ngữ, tư duy của
con người cũng không thể tồn tại và phát triển. Ngay từ khi xuất hiện, tư duy
đã gắn liền với ngôn ngữ và được thực hiện thông qua ngôn ngữ.
Bốn là, hình thức tổ chức, kết cấu của tư duy: Là phương thức tổ chức, sắp
xếp, liên kết các bộ phận cấu thành nội dung để hình thành các khái niệm, phán
đoán tạo nên tư tưởng phản ánh về đối tượng, ở đây thường xảy ra hai trường hợp:
Thứ nhất, quá trình tổ chức, sắp xếp, liên kết nội dung để hình thành
các khái niệm, phán đoán, suy lý đúng với quy luật, quy tắc, phù hợp với
lôgic của sự vật, hiện tượng đảm bảo cho tư duy phản ánh đúng hiện thực
khách quan, tức là các tri thức mới được con người mã hóa (khái niệm, phán
đoán, suy lý) này đúng.

13


Thứ hai, quá trình tổ chức, sắp xếp, liên kết các bộ phận cấu thành nội
dung hình thành các khái niệm, phán đoán, suy lý nếu không phù hợp lôgic
khách quan, không đúng quy luật, quy tắc thì các tri thức mới đó (phán đoán,
suy lý) này sai, hay nói cách khác là tư duy đó phản ánh sai hiện thực khách
quan. Như vậy, tư duy được hình thành gắn liền với bộ não người, nó vừa là
sản phẩm của bộ óc người, vừa là sản phẩm của lịch sử xã hội và quá trình
hoạt động thực tiễn xã hội của con người.
Do tính chất phản ánh gián tiếp của nó nên tư duy có thể đưa đến
những sai lầm, trong khi đó thực tiễn lại luôn đòi hỏi phải được hướng dẫn
bởi những chân lý – sản phẩm của một tư duy chính xác phù hợp với hiện

tối ưu hóa khả năng phát triển cá nhân và khả năng hoạch định tổ chức công
việc một cách hiệu qủa, đó chính là "Tư duy có lôgic" và một tư duy tuân
thủ lôgic ấy được gọi là tư duy lôgic. Nói đến tư duy lôgic thì nhân loại, ở
châu Phi hay ở châu Âu, ở châu Á hay ở châu Mỹ, từ Albert Einstein cho
đến mỗi người chúng ta, ai ai trong đầu cũng đều có so sánh, phán đoán, suy
lý, trên cơ sở các ý niệm, khái niệm về các hiện tượng, sự vật xung quanh.
Nghĩa là, tự nhiên ban cho con người bộ não hoạt động tư duy với các quy
luật lôgic vốn có, khách quan ở tất cả mọi người trên thế giới. Đối với tư
duy lôgic là tư duy phù hợp với lôgic của hiện thực khách quan, gắn bó chặt
chẽ với hiện thực khách quan, hình thành và phát triển cùng với sự hình
thành và phát triển của hiện thực khách quan, xét về hình thức tư duy lôgic
là thuộc về chủ quan, nó là sản phẩm của óc người – chủ thể tư duy, nhưng
xét về mặt nội dung, tư duy lôgic lại có nguồn gốc sâu xa từ hiện thực khách
quan, vì nội dung của tư duy lôgic do hiện thực khách quan quy định. Về
bản chất, tư duy lôgic là sự phản ánh đúng hiện thực khách quan, là tư duy
có hệ thống theo một trình tự tất yếu, chặt chẽ và chính xác, bảo đảm tính
đúng đắn, tính trật tự, tính quy luật của tư duy lôgic do hiện thực khách
quan quy định, không phải do ý muốn chủ quan. Nói cách khác tư duy của
con người phải đạt tới sự thống nhất với cái lôgic khách quan. Khi lôgic chủ
quan trong tư duy phù hợp với lôgic khách quan của hiện thực, có nghĩa là
con người đã đạt tới sự tư duy lôgic

15


Thứ hai, tư duy lôgic phản ánh hiện thực khách quan trong sự liên hệ,
vận động, biến đổi, phát triển không ngừng. Nếu tư duy siêu hình phản ánh
hiện thực khách quan theo kiểu soi gương, chụp ảnh, phản ánh một cách máy
móc phiến diện “nhìn thấy cây mà không thấy rừng” thì tư duy lôgic phản
ánh hiện thực khách quan trong sự liên hệ, quan hệ biện chứng. Tư duy lôgic

Biểu hiện tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh:
Học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh: là những học
viên đào tạo với mục tiêu để trở thành những sĩ quan chỉ huy Pháo binh – Tên
lửa. Họ là những thanh niên, sinh ra và lớn lên trong chế độ xã hội định
hướng đi lên chủ nghĩa xã hội, có sức khỏe, có kiến thức, kế thừa các giá trị
truyền thống của gia đình, dòng họ, quê hương, truyền thống yêu nước của
các thế hệ trước, quyết tâm vươn lên và có hoài bão ước mơ về cuộc sống tốt
đẹp. Là những học sinh, quân nhân đã trúng tuyển trong các kỳ tuyển sinh
quân sự và được thẩm tra, xét tuyển kỹ về lai lịch chính trị. Tuy vậy, họ chưa
được trải nghiệm qua thực tiễn cách mạng, nhận thức và kinh nghiệm cuộc
sống trong thực tiễn chưa nhiều, kinh nghiệm hoạt động quân sự và thực tiễn
đấu tranh cách mạng chưa có, để trở thành người sĩ quan chỉ huy Pháo binh
cấp phân đội đòi hỏi phải được học tập, rèn luyện nghiêm túc và công phu để
nâng cao trình độ về mọi mặt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, nếp sống lành
mạnh và năng lực tổ chức chỉ huy để có khả năng hoàn thành tốt chức trách
người sĩ quan chỉ huy Pháo binh theo mục tiêu yêu cầu đào tạo. Có thể khái
quát những đặc điểm cơ bản biểu hiện của tư du lôgic của học viên đào tạo sĩ
quan chỉ huy Pháo binh như sau:
Đặc điểm về mục tiêu, yêu cầu đào tạo sĩ quan chỉ huy Pháo binh: Quá
trình giáo dục đào tạo học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh,
người học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh phải suy luận, tính
toán hệ thống, lôgic các bài tập 8toán học, hình học, lượng giác… rất nhiều,
những giai đoạn giáo - dục đào tạo trong môi trường quân sự chung của các học
viện - nhà trường trong quân đội, phong phú về hình thức giáo dục - đào tạo,
mức - cường độ học tập cao, học tập, rèn luyện rất căng thẳng. Ngoài những

17


buổi học trên lớp, hình thức tổ chức huấn luyện dã ngoại, thực hành, thực tập


tri thức chuyên ngành Pháo binh. Sau khi ra trường có khả năng huấn luyện
bộ đội thuộc quyền tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc yêu cầu của bộ đội
Pháo binh, điều chỉnh phương pháp huấn luyện phù hợp với diễn biến tình
hình, đáp ứng những yêu cầu thực tiễn đang đặt ra trong tương lai. Chiến
tranh công nghệ cao trong tương lai đòi hỏi người sĩ quan chỉ huy Pháo
binh phải có khả năng phân tích xử lý linh hoạt sử dụng thành thạo các loại
vũ khí, khí tài hiện đại, tư duy phải nhanh nhạy để phân tích kỹ tình hình
trước khi đưa ra quyết định. Kiên định về tâm lý và bền bỉ về thể chất, có
nền tảng thể lực để làm việc liên tục trong dài ngày và trong suốt quá trình
chiến dịch; có bản lĩnh vững vàng trước mọi căng thẳng, khắc nghiệt của
chiến tranh để hành động và tổ chức lực lượng hành động thống nhất, đạt
chất lượng, hiệu quả cao, chiến đấu hiệp đồng để lập công tập thể. Nắm
chắc tính năng cấu tạo, nguyên lý hoạt động và tình trạng của vũ khí trang
bị kỹ thuật Pháo binh – Tên lửa, phương pháp sử dụng phải độc lập làm
chủ thông tin, nắm chắc tình hình và tự phân tích xử lý các thông tin để lập
kế hoạch chiến đấu và điều hành chính xác, kịp thời. Như vậy, sự vận hành
của một bộ phận, chất lượng kết quả huấn luyện sẽ phụ thuộc vào trình độ
chuyên môn, khả năng, ý thức trách nhiệm của sĩ quan trong huấn luyện,
giữa thành tích của tập thể và cá nhân gắn bó chặt chẽ, phụ thuộc nhau.
Điều này đã được khái quát sâu sắc qua khẩu hiệu truyền thống vẻ vang
của bộ đội Pháo binh đã được Bác Hồ tặng tám chữ vàng truyền thống:
“Chân đồng vai sắt, đánh giỏi- bắn trúng” và “ Đoàn kết hiệp đồng - Lập
công tập thể”, để đáp ứng những yêu cầu thực tiễn đang đặt ra, bộ đội Pháo
binh – Tên lửa đang thực hiện tốt phương châm “ Thao trường gắn với
chiến trường. Nhà trường gắn liền với đơn vị”.
Ngoài ra còn phải kể đến đặc điểm sự tác động của những yếu tố
khách quan như: vị thế người sĩ quan chỉ huy Pháo binh đã được bao thế hệ
cha anh xây dựng hun đúc và phát triển trong những năm qua, ảnh hưởng



20


Thứ hai, tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá
trình thực hiện hệ thống nguyên tắc và các thao tác tư duy trong quá trình
nhận thức chung và nhận thức về chuyên ngành. Biểu hiện là khả năng phân
tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa các tri thức chuyên ngành
Pháo binh thu nhận được thành các khái niệm công cụ chuyên ngành của
người học viên, phản ánh hoạt động đặc thù quá trình học tập rèn luyện
của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh, mang tính chuyên ngành
nhưng phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc và thao tác tư duy trong quá
trình nhận thức chung. Đây là giai đoạn thể hiện các thao tác quan trọng
nhất của tư duy lôgic của người học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan
Pháo binh, các quy luật, thao tác của tư duy lôgic, suy luận, phán đoán...
được tuân thủ chặt chẽ trong các nội dung chuyên ngành như tính toán
chuẩn bị phần tử, trong hệ thống các khẩu lệnh… của người học viên đào
tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh, tổng hợp các yếu tố, yếu lĩnh để
có những khẩu lệnh kịp thời, chính xác.
Thứ ba, tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá
trình đòi hỏi cao các phẩm chất tâm lý phù hợp với hoạt động nhận thức
trong lĩnh vực đặc thù. Đây là quá trình phản ánh các hoạt động học tập, rèn
luyện… đòi hỏi cao sự sâu sát, tỷ mỉ, cụ thể, chính xác của người học viên.
Đối với từng nhiệm vụ và các hoạt động, ở thời bình cũng như thời chiến, tư
duy lôgic thể hiện sự chặt chẽ giữa nói, viết và làm, đảm bảo không thừa,
không thiếu , không vòng quanh. Hơn thế, phải phấn đấu tới mức tối thiểu về
lời nói, từ ngữ, nhưng tối đa về ý nghĩa và nội dung; tránh sự hiểu lầm khi
dùng từ nhiều nghĩa, đảm bảo cho họ luôn luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ. Tư
duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh mang tính độc lập, tự
chủ, nhất quán và quyết đoán. Bởi hoạt động của sĩ quan chỉ huy Pháo binh

triển sẽ hình thành những tính quy định mới cao hơn về chất, làm tăng tính
phức tạp, kết cấu tổ chức, phương thức tồn tại và vận động của sự vật, hiện
tượng cùng chức năng vốn có của nó ngày càng hoàn thiện hơn. Tùy theo
trình độ tổ chức kết cấu của sự vật, hiện tượng khác nhau, các lĩnh vực khác
22


nhau (cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy) mà sự phát triển của các sự vật hiện
tượng, các lĩnh vực sẽ khác nhau. Biểu hiện sự phát triển trong lĩnh vực tư
duy là ở trình độ, khả năng nhận thức ngày càng đúng đắn, đầy đủ, sâu sắc cái
bản chất của hiện thực khách quan. Tuy nhiên, theo quan điểm của chủ nghĩa
duy vật biện chứng khuynh hướng chung của mọi sự phát triển là quá trình cái
mới phủ định cái cũ, quá trình phủ định đó cái mới vừa gạt bỏ cái cũ, vừa kế
thừa những yếu tố hợp lý trong lòng cái cũ, theo cơ chế chu kỳ phủ định cái
phủ định để khẳng định sự tiến lên, cứ như vậy…. Con đường tiến lên trong
quá trình phát triển không phải là đường thẳng, mà theo đường xoáy ốc quanh
co phức tạp, bao gồm cả sự thụt lùi tạm thời.
Trong “Luận cương về Phoiơbắc” C. Mác đã chỉ rõ: “Trong tính hiện
thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội” [3, tr. 11], đó
là con người được xem xét như một thực thể hoạt động sáng tạo ra mọi giá trị vật
chất, tinh thần – con người thực tiễn, ở đó bản chất của họ được biểu hiện ra qua
các mối liên hệ phổ biến, tất yếu, bản chất của họ. Hoạt động của con người bao
giờ cũng dựa trên một ý thức nhất định. Nó bao gồm nhiều yếu tố khác nhau: trí
thức, lòng tin, ý chí… trong đó tri thức là hạt nhân của ý thức. Dựa vào tri thức
đúng đắn con người mới hoạt động có hiệu quả và đạt tới mục đích nhất định.
Tri thức đóng vai trò rất quan trọng đối với năng lực của con người. Nhưng nếu
chỉ có tri thức thì chưa đủ hình thành năng lực của chủ thể, mà tri thức đó phải
biến thành niềm tin, ý chí, tình cảm…tức là những phẩm chất tâm lý. Do vậy,
năng lực phải là sự thống nhất hữu cơ của cả những phẩm chất tâm lý và tri thức.
Năng lực không phải trừu tượng, mặc dù tồn tại cả dưới dạng năng lực tiềm tàng

tiếp cận khác nhau mà quan niệm về năng lực được hiểu theo nhiều cách khác
nhau. Theo Từ điển tiếng Việt “năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc
tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó” [56, tr. 660-661]. Năng
lực là khái niệm dùng để chỉ một thuộc tính của con người trong nhận thức và
hoạt động thực tiễn. Năng lực tư duy lôgic thể hiện ở khả năng nắm vững và
vận dụng những quy luật, nguyên tắc và thao tác tư duy theo yêu cầu tư duy
đúng đắn một cách chủ động, sáng tạo phương pháp luận biện chứng duy vật

24


cũng như các nguyên tắc, quy luật, quy tắc, phạm trù của tư duy lôgic, là quá
trình hình thành những trí thức mới, theo những quy luật, nguyên tắc
thao tác và yêu cầu của tư duy đúng đắn, phản ánh đúng hiện thực
khách quan, là tổng thể các tác động hợp quy luật của các chủ thể nhằm hình
thành và từng bước biến đổi về chất các yếu tố cấu thành năng lực tư duy
lôgic, theo hướng ngang tầm với chức năng nhiệm vụ thực tiễn đặt ra trong
mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau. Theo đó có thể xem xét, phân loại năng lực
tư duy của chủ thể là cao hay thấp, tốt hay chưa tốt, nhuần nhuyễn hay chưa
nhuần nhuyễn. Chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ ra: năng lực tư duy lôgic là tổng
thể các tác động hợp quy luật của các chủ thể nhằm hình thành và từng bước
biến đổi về chất các yếu tố cấu thành năng lực tư duy lôgic, theo hướng đáp
ứng yêu cầu chức năng nhiệm vụ thực tiễn đặt ra trong thực tiễn.
Năng lực tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh, trước
hết là một dạng của năng lực tư duy, là một trình độ phát triển nào đó của tư
duy, phản ánh khả năng làm chủ và mức độ thành thạo hay cách vận dụng
các thao tác lôgic vào nhận thức giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề thực tiễn
đời sống học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh đang đặt ra.
Như vậy : Năng lực tư duy lôgic không phải trừu tượng, mà nó là khả năng tư
duy của con người phản ánh hiện thực khách quan theo nguyên tắc, quy luật

triển năng lực tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan Pháo binh là quá
trình chủ động, tích cực của các chủ thể tác động ở Nhà trường, hướng vào
việc hình thành, bổ sung tri thức, rèn luyện phương pháp thao tác tư duy
chính xác, đáp ứng yêu cầu đào tạo của Nhà trường, và yêu cầu xây dựng,
phát triển Binh chủng Pháo binh.
Mục tiêu quá trình phát triển năng lực tư duy lôgic của học viên ở
Trường sĩ quan Pháo binh: là quá trình người học viên hoàn thiện, nâng cao
tri thức vốn có của mình, làm cho nó ngày một giàu lên, có tính chất hệ thống
hơn, nhằm phát triển về khả năng hiện thực của hệ thống tri thức, phương pháp
thao tác tư duy của người, trong giải quyết các yêu cầu, nhiệm vụ đang đặt ra
của người nói chung và người học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo

26


binh hiện nay và người Sĩ quan Pháo binh sau khi họ ra trường nói riêng. Theo
đó quá trình này hướng đền mục tiêu tạo nên khả năng thao tác tư duy, vận
dụng sáng tạo hệ thống nguyên tắc tư duy trong nhận thức, không ngừng
nâng cao khả năng khái quát hóa, hệ thống hóa, hoàn thiện công cụ tư duy,
ngôn ngữ chuyên ngành ...của người học viên, thực hiện mục tiêu này làm
cho tư duy của họ trở nên nhanh nhạy hơn, chính xác hơn, đầy đủ hơn, sáng
tạo hơn, có thể kịp thời phát hiện và giải quyết đúng đắn, chính xác những
vấn đề mới đặt ra trong quá trình học tập, rèn luyện tại Nhà trường và trên
các cương vị, chức trách ở đơn vị sau này.
Chủ thể phát triển năng lực tư duy lôgic của học viên ở Trường sĩ quan
Pháo binh. Về chủ thể phát triển bao gồm : Đảng ủy - Ban giám hiệu, lãnh đạo chỉ huy Nhà trường, các khoa giáo viên, các cơ quan chức năng, các đơn vị quản
lý học viên, các tổ chức, cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ
quan Pháo binh. Học viên đào tạo sĩ quan ở Trường sĩ quan Pháo binh vừa là đối
tượng để phát triển, vừa là chủ thể trực tiếp để biến quá trình giáo dục - đào tạo
thành tư đào tạo