BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGH IỆM
SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TR IỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘ I - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGH IỆM
SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TR IỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
: 60.14.01.14
Mã số

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác. Tôi cũng xin cam đoan
rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và
các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Tác giả

Nguyễn Thị Huệ


MỤC LỤC


Trang
LỜI CẢM ƠN LỜI
CAM ĐOAN MỤC
LỤC
DANH MỤC BẢNG BIỂU
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1

1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................ 4
4. Giả thuyết kế hoạch ........................................................................................ 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................................... 5
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 5
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 5
8. Cấu trúc của luận văn ..................................................................................... 6
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI
NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC ....................................... 7

hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ ........
69
3.3. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp ...................................................... 86
3.4. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp .................................. 86
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................................. 91
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 95
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 97


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang

Bảng 1.1: Đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ,


Thành phố Hà Nội về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ:................... 37
Bảng 1.2: Đội ngũ giáo viên, nhân viên về trình độ chuyên môn....................... 37
Bảng 1.3: Số lượng học sinh từng khối lớp........................................................ 38
Bảng 2.4: Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về hoạt động ngoại
khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng
lực
cần rèn luyện và bồi dưỡng cho học sinh ......................................... 45
Bảng 2.7: Mức độ nhận thức của cán bộ, giáo viên về các nội dung hoạt
động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng
phát
triển năng lực cho học sinh .............................................................. 42
Bảng 2.8: Mức độ thực hiện của cán bộ, giáo viên về các hoạt động ngoại
khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng
lực
cho học sinh .................................................................................... 43


2

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội cùng với quá trình hội
nhập sâu rộng vào quá trình toàn cầu hóa của nước ta đã đặt ra nhiệm vụ cho
ngành Giáo dục và Đào tạo nước nhà phải đào tạo ra nguồn nhân lực có chất
lượng cao, có đầy đủ phẩm chất và năng lực phục vụ cho sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng vai trò của Giáo dục và Đào tạo,
cùng với khoa học - công nghệ, Giáo dục và Đào tạo được coi là quốc sách
hàng đầu, là động lực cho sự phát triển của xã hội. Vì vậy, sự nghiệp giáo dục
đào tạo luôn được sự quan tâm và đầu tư rất lớn của Đảng, Nhà nước và xã
hội.
Nền giáo dục nước ta thời gian qua có sự phát triển nhanh chóng,
đóng góp rất lớn cho sự phát triển đất nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh
tế - xã hội hiện nay, nền giáo dục nước ta bộc lộ nhiều hạn chế, chất lượng
giáo dục chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Nhận thức được điều đó, từ năm 2002, chúng ta thực hiện đổi mới
chương trình sách giáo khoa, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực của
học sinh. Tuy nhiên, sau hơn mười năm thực hiện, chất lượng giáo dục
đào tạo vẫn không đáp ứng được yêu cầu của xã hội, đặc biệt là năng lực
của người học rất hạn chế. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tnh trạng
trên, như mục tiêu chưa hợp lý, chậm đổi mới nội dung chương trình,
phương pháp và hình thức dạy học thụ động, lạc hậu trong kiểm tra đánh
giá, thiếu hiệu quả trong quản lý giáo dục,...
Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta xác định rằng để nâng cao
chất lượng giáo dục đào tạo thì phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục

từng môn học. Đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động
ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực riêng
(hoạt động ngoại


khóa). Mỗi hoạt động này mang tnh tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo
dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau. Do đó hoạt động ngoại khóa trải nghiệm
sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực là vấn đề cấp thiết hơn bao
giờ hết trong đổi mới nội dung chương trình đào tạo giáo dục phổ thông.
Trải nghiệm sáng tạo là kết quả rèn luyện của mỗi người trong
suốt cuộc đời, trong các mỗi quan hệ xã hội, dưới sự ảnh hưởng của giáo dục
trong đó giáo dục nhà trường có vai trò hết sức quan trọng. Trải nghiệm sáng
tạo ở trường học sẽ giúp thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích
cực cho người học; đồng thời tạo những tác động tốt đối với các mối
quan hệ giữa thầy và trò, giữa các học sinh, bạn bè với nhau; giúp tạo nên
sự hứng thú học tập cho trẻ. Trải nghiệm sáng tạo giáo dục cho học sinh
Tiểu học kỹ năng sống để giúp các em có thể sống một cách an toàn khỏe
mạnh là việc làm cần thiết. Chính những kết quả này sẽ là cơ sở, là nền
tảng giúp học sinh phát triển nhân cách sau này. Trải nghiệm sáng tạo
không chỉ ở trong các giờ dạy và học ở trên lớp mà các hoạt động ngoại khóa
cũng là những hoạt động giáo dục trải nghiệm của học sinh góp phần giáo dục
toàn diện học sinh trong các trường Tiểu học. Là những người làm công tác
giáo dục ở nhà trường Tiểu học chúng ta cần thấy rõ ý nghĩa và sự cần thiết
tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát
triển năng lực qua hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường theo hướng phát
triển năng lực cho học sinh; góp phần giáo dục toàn diện học sinh và nâng
cao chất lượng giáo dục.
Để có được cách tổ chức quản lý tốt trong bối cảnh đổi mới toàn diện
giáo dục hiện nay, công tác quản lý hoạt động ngoại khóa cho học sinh ở các
trường Tiểu học cần có những biện pháp phù hợp. Từ thực tiễn của

trường, đặc điểm địa phương và vận dụng vào thực tiễn thì sẽ nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành
phố Hà Nội.


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác lập cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm
sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường Tiểu học.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa
trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các
trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng
tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận
Tây Hồ, Thành phố Hà Nội.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn về nội dung: Tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý
hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển
năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội.
- Giới hạn về thời gian: 3 năm, từ năm học 2012-2013 đến năm học
2015-2016.
7. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả sử dụng các
nhóm phương pháp nghiên cứu sau:
Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tch và tổng hợp
tài liệu, phân loại và hệ thống hóa lý thuyết xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động của giáo viên, quản
lý hoạt động ngoại khóa của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trong trường.
- Phương pháp điều tra: Phỏng vấn trực tiếp các giáo viên, hiệu trưởng,
phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, học sinh.

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1. Trên thế giới
Dạy học phát triển năng lực người học nói chung và học sinh Tiểu học
nói riêng là vấn đề được quan tâm nghiên cứu. Trên thế giới, các tác giả
người Nhật Eisuke Saito, Masatsugu Murase, Atsushi Tsukui, Manabu Saito,
Masaaki Sato là những người đi tiên phong trong lĩnh vực này. Các kết quả
nghiên cứu về xây dựng cộng đồng học tập trong nhà trường trong đó nêu rõ
những hoạt động ngoại khóa về kỹ năng sống, trải nghiệm sáng tạo giúp
cho học sinh Tiểu học hình thành những năng lực đầu tiên trong bậc học giáo
dục cơ bản. Nghiên cứu trên của các tác giả đang được các nhà giáo dục học
ở Việt Nam tiếp thu chọn lọc để xây dựng chương trình giáo dục phổ thông
tổng thể trong những năm tới.
Trong suốt hơn 60 năm qua, chương trình giáo dục ở các cấp học,
bậc học trong nền giáo dục của ta được biên soạn, thực thi, trên cơ sở kế
thừa các chương trình giáo dục có trước đó, rồi cải tiến, cập nhật, nâng
cao cho phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội, khoa học - công nghệ của
giai đoạn sau. Các nhà giáo dục đã đưa vào chương trình giáo dục những
tư tưởng lớn, những tác phẩm có giá trị, các phát minh khoa học, những sự
kiện chính trị xã hội to lớn với mong ước truyền lại cho các thế hệ sau
những thành tựu to lớn của nhân loại trong tất cả các lĩnh vực của đời sống
con người. Tuy nhiên, chỉ trong vòng 7 năm của thập kỷ đầu của thế kỷ 21,
những điều chúng ta tích lũy được trong hàng năm qua dường như không đủ
để giải thích được những điều đang và sẽ diễn ra.


Thập niên cuối của thế kỷ trước đã chứng kiến một điều mà nhà
tương lai học của những năm 60, Kenneth Boulding gọi là sự “phá vỡ của hệ
thống” (system break). Boulding xem sự phá vỡ của hệ thống như sự tan vỡ
của các mô hình tư duy liên quan đến các hệ thống của con người. Nói cách

thế kỉ 21 cũng có những thay đổi mạnh mẽ, hướng tới “một xã hội học tập”,
“học thường xuyên, suốt đời” dựa trên 4 trụ cột “học để biết, học để làm,
học để cùng chung sống, học để làm người”, giáo dục không còn chủ yếu là
đào tạo kiến thức và kĩ năng mà chủ yếu là rèn luyện năng lực - năng lực
nhận thức, năng lực hành động, năng lực giao tiếp và truyền thông, năng lực
quản lý và lãnh đạo. Bản tuyên ngôn toàn cầu về giáo dục đại học của
Liên hợp quốc khẳng định: Thế kỷ 21 “có một nhu cầu chưa từng thấy về sự
đa dạng, phong phú trong giáo dục đại học cũng như những nhận thức ngày
càng cao về tầm quan trọng sống còn của giáo dục đại học đối với sự phát
triển kinh tế và văn hóa của xã hội”. Giáo dục nói chung trong đó có giáo dục
đại học và chuyên nghiệp của thế giới đang phát triển nhanh chóng theo
những xu hướng rõ rệt: đại chúng hóa, thị trường hóa, đa dạng hóa và quốc
tế hóa, cùng những quan niệm mới, yêu cầu mới về vấn đề có tính sống còn
đối với bất kì mô hình cải cách giáo dục nào - đó là chất lượng giáo dục. Vì
thế, ngày nay, hơn bao giờ hết, tất cả các quốc gia đang đứng trước những
thách thức to lớn là lựa chọn các giải pháp phát triển giáo dục, nâng cao
chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học - nơi cung cấp nguồn
nhân lực đáp ứng những đổi thay to lớn trong mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội.
Trong các nghiên cứu của một số nhà khoa học đã đề cập đến tổ
chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển
năng lực nhằm phát triển năng lực cho học sinh. Nghiên cứu cũng nêu lên cán
bộ quản lý nhà trường phải biết quản lý hoạt động ngoại khóa nhằm phát
triển năng lực của học sinh thông qua các hoạt động này. Đây là một trong
những nội dung đổi


10

mới trong công tác bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ở các


Tác giả Nguyễn Thị Liên trong báo cáo nghiên cứu khoa học năm 2015
tại Hội nghị Công tác xã hội trường học đã nêu rõ tnh cấp thiết trong việc


12

quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát
triển năng lực theo hướng phát triển năng lực cho học sinh phổ thông. Tác giả
đi sâu vào phân tích việc xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa gắn với
giáo dục kỹ năng sống, gắn với trải nghiệm sáng tạo để phát huy năng lực của
học sinh; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở bậc
phổ thông.
Tác giả Nguyễn Khắc Bình trong báo cáo khoa học tại Hội thảo Quốc
tế về Chính sách công, Quản lý công và Chính sách an sinh xã hội năm 2015
tại Hà Nội đã phân tích về tầm quan trọng của nhân viên công tác xã hội
trường học; nhất là trong các trường Tiểu học. Tác giả đi sâu phân tch công
tác tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát
triển năng lực trong các trường Tiểu học hiện nay và phân tch vai trò
của nhân viên công tác xã hội (hiện nay giáo viên kiêm nhiệm công tác này)
trong việc phối hợp với các lực lượng khác trong nhà trường tổ chức các hoạt
động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực
học sinh; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở
bậc Tiểu học và bậc học phổ thông nói chung.
Năm học 2007 - 2008, Bộ Giáo dục và đào tạo đã đưa ra phong trào thi
đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Phong trào này bắt
đầu được triển khai mạnh mẽ trong hầu hết tất cả các bậc học từ mầm non
cho đến đại học. Ngày 22 tháng 7 năm 2008, một lần nữa Bộ giáo dục và
Đào tạo đã ra chỉ thị về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008

điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản
lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở Giáo dục - Đào tạo
và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học;
đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học... Điều này không phải đến Đại hội
XII, Đảng ta mới xác định như vậy. Vấn đề là ở chỗ: Trong những năm
qua, quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, mục tiêu giáo dục toàn diện chưa được
hiểu và thực hiện đúng; nay chúng ta cần nhận thức đúng hơn và thực hiện
hiệu quả hơn.


14

Lâu nay, ở nước ta, các trường chủ yếu trang bị kiến thức cho
người học, lấy nó và dựa vào nó để phát triển năng lực. Nhiều năm qua,
chúng ta đã