BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRẦN TRUNG DŨNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 62. 14. 01. 14
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
2
NGHỆ AN - 2016
3
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục trung học phổ thông (THPT) là một bộ phận hợp thành của hệ thống
giáo dục phổ thông. Trong những năm qua, giáo dục THPT đã có sự đổi mới mạnh mẽ
về nội dung, chương trình, phương pháp dạy học... Đặc biệt, sau năm 2015, chương
trình, sách giáo khoa THPT sẽ được đổi mới theo hướng phát triển toàn diện năng lực
và phẩm chất người học, đảm bảo hài hòa giữa “dạy chữ”, “dạy người” và định hướng
nghề nghiệp.
Khi giáo dục THPT có sự đổi mới căn bản và toàn diện như vậy, đòi hỏi toàn
có thể quản lý hiệu quả hoạt động dạy học ở trường THPT, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục THPT trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và hội
nhập quốc tế.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường
THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
5.1.2. Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT các tỉnh
Bắc Trung Bộ theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
5.1.3. Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo
định hướng phát triển năng lực học sinh.
5.1.4. Đánh giá hiệu quả các giải pháp đề xuất, thông qua khảo sát sự cần thiết,
tính khả thi và tổ chức thử nghiệm.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
- Khảo sát thực trạng và sự cần thiết, tính khả thi của các giải pháp đề xuất ở
một số trường THPT khu vực Bắc Trung Bộ;
- Thử nghiệm một giải pháp đối với cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó hiệu
trưởng, Tổ trưởng chuyên môn) các trường THPT tỉnh Hà Tĩnh.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
Đề tài sử dụng các quan điểm tiếp cận sau đây: Tiếp cận hệ thống; Tiếp cận
hoạt động; Tiếp cận phát triển năng lực; Tiếp cận chức năng quản lý và nội dung
quản lý.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
6.2.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng cơ sở
lý luận của đề tài.
6.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ
sở thực tiễn của đề tài.
hướng phát triển NLHS và thử nghiệm một giải pháp đem lại kết quả cao.
9. Cấu trúc luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục
nghiên cứu; luận án gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường
trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ
thông các tỉnh Bắc Trung Bộ theo định hướng phát triển năng lực
học sinh.
Chương 3: Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ
thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
6
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
Vấn đề tiếp cận năng lực trong quá trình giáo dục nói chung, trong dạy học nói
riêng đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều tác giả nước ngoài. Có thể
khái quát các nghiên cứu này trên một số phương diện sau đây: Sự hình thành và
phát triển của xu hướng dạy học tiếp cận năng lực; Đặc trưng và ưu thế của dạy học
tiếp cận năng lực; Mô hình năng lực trong dạy học…
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
Vấn đề tiếp cận năng lực trong dạy học cũng được nhiều tác giả trong nước
quan tâm nghiên cứu. Có thể khái quát các nghiên này trên một số phương diện sau
đây: Sự cần thiết phải chuyển sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực học
sinh; Thiết kế chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Tổ
hàm chứa trong nó không chỉ là kiến thức, kỹ năng... mà cả niềm tin, giá trị, trách
nhiệm xã hội, thể hiện ở tính sẵn sàng hành động của các em trong môi trường học
tập phổ thông và những điều kiện đang thay đổi của xã hội.
1.2.1.5. Khung năng lực của học sinh trung học phổ thông
Khi xây dựng khung NLHS THPT, cần quán triệt các nguyên tắc: 1) Phải căn
cứ vào khung năng lực chung cần đạt của con người Việt Nam trong bối cảnh đẩy
mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới đất nước; 2) Phải xuất phát từ quy luật
phát triển tâm lý, nhận thức và cơ sở khoa học của việc hình thành, phát triển NL; 3)
Phải dựa vào mục tiêu giáo dục THPT.
Căn cứ trên các nguyên tắc nói trên và tham khảo kết quả nghiên cứu của một
số tác giả, chúng tôi đưa ra khung năng lực chung của học sinh THPT. Khung năng
lực này có một số nhóm năng lực nhất định. Mỗi nhóm năng lực bao gồm một số
năng lực cụ thể.
1.2.2. Phát triển năng lực học sinh
Phát triển năng lực học sinh là một nhiệm vụ thường xuyên, đặc biệt quan
trọng đối với các trường phổ thông. Phát triển năng lực học sinh là nhằm làm cho các
năng lực chung và năng lực đặc trưng cho từng môn học/lớp học/cấp học được hình
thành, củng cố và hoàn thiện ở học sinh.
1.3. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
1.3.1. Khái quát về hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông
Ở trường THPT, hoạt động dạy học là hoạt động giáo dục cơ bản nhất. Hoạt
đông này bao gồm hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.
1.3.1.1. Hoạt động dạy
Hoạt động dạy là hoạt động của giáo viên được tiến hành theo một phương
thức đặc biệt (gọi là phương thức nhà trường). Hoạt động dạy không sáng tạo ra tri
thức mới; còn giáo viên - chủ thể của hoạt động dạy không tái tạo tri thức cũ cho bản
thân mà tổ chức quá trình tái tạo này cho học sinh - chủ thể của hoạt động học. Khi
tiến hành hoạt động dạy, giáo viên không nhằm làm phát triển chính mình mà nhằm
làm phát triển học sinh.
lực học sinh, bao gồm các công việc: Xây dựng mục tiêu dạy học ở trường THPT
theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Lựa chọn nội dung dạy học ở trường
THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Sử dụng phương pháp và hình
thức tổ chức dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh;
Tiến hành kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học ở trường THPT theo định hướng phát
triển năng lực học sinh; Tạo dựng môi trường dạy học ở trường THPT theo định
hướng phát triển năng lực học sinh.
1.4. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
1.4.1. Quản lý và quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định
hướng phát triển năng lực học sinh
1.4.1.1. Khái niệm quản lý
Quản lý là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời
sống xã hội. Theo chúng tôi, quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và
kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của các thành viên trong tổ chức nhằm đạt được
mục tiêu đã đề ra của tổ chức.
9
1.4.1.2. Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát
triển năng lực học sinh
Quản lý hoạt động dạy học là một trong những nội dung quản lý quan trọng
nhất ở trường THPT. Việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển
năng lực học sinh tập trung nhiều vào đầu ra của học sinh, vào sự tiến bộ của học sinh
trong quá trình dạy học. Theo chúng tôi, quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
theo định hướng phát triển năng lực học sinh là quá trình lập kế hoạch, tổ chức chỉ
đạo và kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học để đảm bảo cho nó đạt được mục tiêu
phát triển năng lực học sinh.
1.4.2. Sự cần thiết phải quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ
thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh
10
Chương 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÁC TỈNH BẮC TRUNG BỘ
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ
TÌNH HÌNH GIÁO DỤC CỦA CÁC TỈNH BẮC TRUNG BỘ
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của các tỉnh Bắc Trung Bộ
Các tỉnh Bắc Trung Bộ nằm kề bên vùng Kinh tế trọng điểm Bắc bộ và vùng
Kinh tế trọng điểm miền Trung, trên trục giao thông Bắc Nam về đường sắt, bộ;
nhiều đường ô tô hướng Đông Tây (7, 8, 9, 29) nối Lào với Biển Đông. Có hệ thống
sân bay (Thọ Xuân, Vinh, Đồng Hới, Phú Bài), bến cảng (Nghi Sơn, Cửa Lò, Cửa
Hội, Vũng Áng, Sơn Dương, Cửa Gianh, Nhật Lệ, Hòn La, Cửa Việt, Thuận An,
Chân Mây...) có các đầm phá lớn thuận lợi cho việc nuôi trồng thủy hải sản, là trung
tâm du lịch quan trọng của đất nước (động Phong Nha - Kẻ Bàng, Cố đô Huế...) tạo
điều kiện cho viêc giao lưu kinh tế giữa Việt Nam và các nước Lào, Myanmar... Từ
khi đất nước đổi mới, các tỉnh Bắc Trung Bộ đã đạt được những thành tựu to lớn về
kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục; an ninh - quốc phòng…
2.2.2. Tình hình chung về giáo dục của các tỉnh Bắc Trung Bộ
Tình hình chung về giáo dục của các tỉnh Bắc Trung Bộ được xem xét trên
các phương diện: Quy mô mạng lưới giáo dục; Phổ cập giáo dục; Phát triển đội ngũ
cán bộ quản lý và nhà giáo; Chất lượng giáo dục; Công tác cơ sở vật chất - thiết bị
trường học…
2.2.3. Tình hình giáo dục Trung học phổ thông của các tỉnh Bắc Trung Bộ
Trong những năm qua, giáo dục THPT của khu vực đã có bước phát triển
mạnh mẽ và đạt được những kết quả đáng ghi nhận: Chất lượng giáo dục đại trà ổn
định và từng bước được nâng lên; chất lượng mũi nhọn phát triển; tỷ lệ học sinh
tốt nghiệp THPT và trúng tuyển vào các trường đại học, cao đẳng cao; giáo viên
và cán bộ quản lý đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ
2.2.4. Phương pháp khảo sát
Đề tài sử dụng các phương pháp: Lập phiếu điều tra để trưng cầu ý kiến của
cán bộ quản lý và giáo viên; Trao đổi, phỏng vấn theo chủ đề; Nghiên cứu các sản
phẩm hoạt động của cán bộ quản lý và giáo viên.
2.2.5. Đánh giá kết quả khảo sát
Các phiếu điều tra, các ý kiến của cán bộ quản lý, chuyên gia, giáo viên và các tài
liệu liên quan được tập hợp lại theo phương pháp thống kê. Trong quá trình khảo sát, để
đưa ra những nhận xét có căn cứ, chúng tôi quy ước sử dụng điểm số để đánh giá.
2.2.6. Cách thức xử lý số liệu
Sau khi thu thập dữ liệu từ các phiếu thô, được quy ra điểm ở các mức độ khác
nhau của từng tiêu chí, sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm
Microsoft Office Excel để tính trị số trung bình và xếp thứ bậc từng tiêu chí, từ đó
phân tích và rút ra các kết luận về thực trạng.
2.2.7. Thời gian khảo sát
Tất cả các ý kiến, phiếu điều tra được gửi tới đối tượng khảo sát từ đầu
học kỳ 1, năm học 2014-2015 và thu hồi các ý kiến, phiếu điều tra trong tháng
10 năm 2015.
12
2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG CÁC TỈNH BẮC TRUNG BỘ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về dạy học
theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Ở phần này, chúng tôi khảo sát các nội dung: Quan niệm của cán bộ quản lý và
giáo viên về dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Nhận thức của
cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng và sự cần thiết của dạy học theo định
hướng phát triển năng lực học sinh.
2.3.2. Tình hình thực hiện hoạt động dạy học ở trường trung học phổ
TỈNH BẮC TRUNG BỘ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH
Để đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động
dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, chúng tôi đã tiến hành điều tra
và tham khảo ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên các trường THPT.
Bảng 2.14. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý HĐDH
theo định hướng phát triển NLHS
Nội dung
1. Xu thế đổi mới và
hội nhập quốc tế trong
giáo dục
2.Cơ sở vật chất - Thiết
bị dạy học
3. Nhận thức, tâm lý
của phụ huynh và xã
hội về HĐDH theo
định hướng phát triển
năng lực
4. Nhận thức, tâm lý,
năng lực dạy học theo
định hướng phát triển
NLHS của đội ngũ giáo
viên
5. Năng lực quản lý
HĐDH theo định
hướng phát triển NLHS
của hiệu trưởng
6. Nhận thức và tính
X
Thứ
bậc
243
729
448
896
121
121
812
1746 2,15
6
270
810
441
538
1614
274
548
0
0
812
2162 2.66
2
560
1680
252
504
0
0
quản lý HĐDH theo định hướng phát triển NLHS
Từ bảng 2.14 và biểu đồ 2.12 có thể rút ra những nhận xét sau đây:
- Trong những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động dạy học theo
định hướng phát triển năng lực học sinh, các yếu tố: Năng lực quản lý hoạt động dạy
học theo định hướng phát triển năng lực học sinh của hiệu trưởng; Nhận thức, tâm
lý, năng lực dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh của đội ngũ giáo
viên; Nhận thức và tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập của học sinh được
đánh giá là có ảnh hưởng nhất (xếp từ thứ 1-3). Đối với các yếu tố này, không có ý
kiến nào cho là không ảnh hưởng.
- Các yếu tố khác tuy vẫn còn ý kiến cho là không cần thiết như: Cơ sở vật chất
- thiết bị dạy học; Nhận thức, tâm lý của phụ huynh và xã hội về hoạt động dạy học
theo định hướng phát triển năng lực; Xu thế đổi mới và hội nhập quốc tế trong giáo
dục nhưng theo chúng tôi vẫn ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động dạy học và quản
lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
2.6. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH
Để đánh giá khách quan thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng
phát triển năng lực học sinh; làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp quản lý hoạt
động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh có tính khả thi cao, chúng
tôi sử dụng mô hình phân tích SWOT (mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội và thách thức).
Chương 3
CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
15
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
3.1. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
Việc đề xuất giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định
cách tối ưu, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học và quản lý hoạt động
dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
3.2.2.2. Ý nghĩa của giải pháp
Giúp cho giáo viên, cán bộ quản lý trường THPT nắm vững bản chất của tổ
16
chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Giúp cho
giáo viên và cán bộ quản lý trường THPT tổ chức hoạt động dạy học một cách
chủ động, linh hoạt và sáng tạo; Phát triển ở giáo viên và cán bộ quản lý trường
THPT kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
học sinh.
3.2.2.3. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
- Tổ chức cấu trúc, sắp xếp lại nội dung dạy học các môn học trong chương
trình THPT hiện hành theo định hướng phát triển năng lực học sinh;
- Tổ chức vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở trường
THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh;
- Tổ chức đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực.
3.2.2.4. Điều kiện thực hiện giải pháp
Để thực hiện giải pháp này, đòi hỏi giáo viên và cán bộ quản lý trường THPT
phải có năng lực tổ chức, chỉ đạo hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng
lực học sinh một cách khoa học.
3.2.3. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động dạy học ở trường
trung học phổ thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2.3.1. Mục tiêu của giải pháp
Mục tiêu của giải pháp là nhằm đánh giá khách quan chất lượng hoạt động dạy
học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh, dựa trên bộ tiêu chí
được xây dựng.
3.2.3.2. Ý nghĩa của giải pháp
3.2.4.3. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
- Xác định rõ mục tiêu bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học
theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT;
- Tổ chức xây dựng chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt
động dạy học theo theo định hướng phát triển năng lực học sinh;
- Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học theo định
hướng phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT;
- Đánh giá kết quả bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học
theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT
3.2.4.4. Điều kiện thực hiện giải pháp
Để thực hiện giải pháp này, đòi hỏi phải xây dựng được nội dung, chương
trình, kế hoạch bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học theo định
hướng phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT. Đồng thời, cần
phải có nguồn lực và quy trình kiểm tra, đánh giá đảm bảo cho công tác bồi dưỡng
đạt kết quả.
3.2.5. Xây dựng cơ chế, tạo động lực để giáo viên và học sinh phát huy tốt
vai trò của mình trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực
3.2.5.1. Mục tiêu của giải pháp
Mục tiêu của giải pháp là nhằm xây dựng được cơ chế, tạo động lực thúc đẩy
giáo viên và học sinh phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học theo định hướng
phát triển năng lực.
3.2.5.2. Ý nghĩa của giải pháp
Giúp hiệu trưởng thấy rõ sự cần thiết phải xây dựng cơ chế, tạo động lực thúc
18
đẩy giáo viên và học sinh phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học theo định
hướng phát triển năng lực; Kích thích động cơ tích cực, khai thác các năng lực tiềm
ẩn trong mỗi giáo viên và học sinh; Giúp cho giáo viên và học sinh ý thức được vai
trò của mình trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực.
- Chỉ đạo công tác đảm bảo thiết bị dạy học;
- Chỉ đạo công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
3.2.6.4. Điều kiện thực hiện giải pháp
Để thực hiện giải pháp này, đòi hỏi các trường THPT phải có cơ sở vật chất
19
đảm bảo, có cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin đủ mạnh, đồng thời có nguồn lực tài
chính để đảm bảo cho việc tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin, đáp ứng yêu cầu dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng
lực học sinh.
Như vậy, để quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát
triển năng lực học sinh, đề tài đã đề xuất 6 giải pháp. Các giải pháp có mối quan hệ
mật thiết với nhau, hỗ trợ cho nhau. Trong đó Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý
hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý
trường THPT được xem là giải pháp then chốt.
3.3. KHẢO SÁT SỰ CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC GIẢI PHÁP
ĐỀ XUẤT
3.3.1. Mục đích khảo sát
Mục đích của việc khảo sát là nhằm thu thập thông tin đánh giá về sự cần thiết
và tính khả thi của các giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định
hướng phát triển năng lực học sinh đã được đề xuất, trên cơ sở đó điều chỉnh các giải
pháp chưa phù hợp và khẳng định thêm độ tin cậy của các giải pháp được nhiều
người đánh giá cao.
3.3.2. Nội dung và phương pháp khảo sát
3.3.2.1. Nội dung khảo sát
Nội dung khảo sát tập trung vào hai vấn đề chính:
Thứ nhất: Các giải pháp được đề xuất có thực sự cần thiết đối với việc quản lý
hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh hiện
nay không?
Nhằm xác định hiệu quả, tính khả thi và điều kiện cần thiết để triển khai một
trong các giải pháp đã đề xuất.
3.4.1.2. Giả thuyết thử nghiệm
Có thể nâng cao kiến thức, kỹ năng quản lý hoạt động dạy học cho cán bộ quản
lý trường THPT, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở trường
THPT theo định hướng phát triển NLHS, nếu áp dụng giải pháp: Bồi dưỡng nâng cao
năng lực quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
cho cán bộ quản lý trường THPT.
3.4.1.3. Nội dung và cách thức thử nghiệm
i) Nội dung thử nghiệm
Vì điều kiện thời gian, chúng tôi chỉ chọn tổ chức thử nghiệm giải pháp Bồi
dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển
năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT.
ii) Cách thức thử nghiệm
Thử nghiệm được tiến hành một lần, trên cùng một nhóm đối tượng, theo mô
hình sau đây:
Kiểm tra trước tác động
Giải pháp hoặc tác động
Kiểm tra sau tác động
O1
X
O2
Kết quả được đo bằng việc so sánh chênh lệch giữa kết quả sau tác động (thử
nghiệm) với trước tác động (đầu vào).
sau thử nghiệm
Bảng 3.8. Bảng phân phối tần số F về số cán bộ quản lý trường
THPT
đạt điểm Xi sau thử nghiệm
Số lượng
277
Điểm số
___
3
4
5
6
7
8
9
10
0
8
lượng
Các thông số
___
X
Phương sai
Độ lệch chuẩn
Hệ số biến thiên
277
6.23
3.52
1,87
30,01
277
7.38
2.63
1.62
68
24,54
80,88
47
16,96
56,34
39
14,07
39,38
22
7,94
25.91
31
11,19
17,97
17
6,13
6.13
277
100
Sau thử nghiệm (n =277)
fi
fi ↑
Fi
0
8
2,88
100
34
thử nghiệm: 7,38>6,23;
+) Hệ số biến thiên của thử nghiệm nhỏ hơn hệ số biến thiên trước thử nghiệm:
21,95
chức học tập của học sinh;
Kỹ năng tổ chức cho giáo viên ứng dụng công nghệ thông
tin và truyền thông trong dạy học;
Kỹ năng tổ chức cho giáo viên đánh giá kết quả học tập
của học sinh bằng nhiều phương pháp, hình thức và công
cụ khác nhau;
Kỹ năng tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học theo định
hướng phát triển NLHS cho giáo viên;
Kỹ năng xây dựng cơ chế, tạo động lực để giáo viên và
học sinh phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học theo
định hướng phát triển NLHS;
Kỹ năng chỉ đạo tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng
dụng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu dạy học ở trường
THPT theo định hướng phát triển NLHS.
___
X
Mức độ %
Khá
TB
Yếu
%
%
%
(96)
(147)
(34)
36,1
(100)
53,4
(148)
12,3
(34)
32,2
(92)
53,8
(149)
13,0
(36)
33,6
(93)
53,8
(149)
12,6
(35)
34,6
(96)
53,1
(147)
lớn đến hiệu quả quản lý nhà trường nói chung, hiệu quả quản lý hoạt động dạy học
theo định hướng phát triển năng lực học sinh nói riêng. Các nội dung quản lý hoạt
động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THPT đều
được tổ chức một cách bài bản, khoa học hơn.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN
1.1. Luận án đã góp phần bổ sung và phát triển cơ sở lý luận của vấn đề quản
lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh
như xây dựng một hệ thống các khái niệm công cụ, đặc biệt là khái niệm quản lý hoạt
động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh; đồng thời
chỉ rõ quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực
học sinh vừa là cơ hội để nâng cao chất lượng dạy học, vừa là thách thức lớn đối với
giáo viên, cán bộ quản lý trường THPT. Cách tiếp cận NLHS như một sợi chỉ đỏ
xuyên suốt đã được vận dụng để nghiên cứu những nội dung của đề tài luận án.
1.2. Luận án đã khảo sát, phân tích một cách toàn diện thực trạng vấn đề quản
lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Trên cơ sở đó chỉ rõ những điểm mạnh, những điểm yếu và nguyên nhân của những
điểm mạnh, những điểm yếu đó, làm cơ sở thực tiễn để đề xuất các giải pháp quản lý
hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở
chương 3.
1.3. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đã đề xuất được 6 giải
pháp để quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng
lực học sinh. Đó là các giải pháp:
- Kế hoạch hóa hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển
năng lực học sinh.
- Tổ chức hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển NLHS.
- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động dạy học ở trường THPT
theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
- Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý hoạt động dạy học theo định hướng
phát triển năng lực học sinh cho cán bộ quản lý trường THPT.