ĐẠI HỌC THÁ I NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG THỊ THÚY HÀ

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG
HUYỆN KIẾN THỤY - THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, NĂM 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁ I NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG THỊ THÚY HÀ

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG
HUYỆN KIẾN THỤY - THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. HOÀNG HOA CƯƠNG

tình của các cấp lãnh đạo, các thầy giáo, cô giáo, anh chị em, bạn bè đồng
nghiệp và gia đình.
Với tình cảm chân thành, tác giả bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
Khoa Tâm lý giáo dục, Phòng Sau Đại Học - Trường Đại học Sư phạm Đại học Thái Nguyên, các thầy cô giáo tham gia giảng dạy, cung cấp những
kiến thức giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Hoàng Hoa
Cương - người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình chỉ đạo, giúp đỡ, góp
ý để tác giả có thể hoàn thành luận văn này.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải
Phòng; UBND, Phòng GD & ĐT, Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện;
UBND, Trung tâm học tập cộng đồng các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Kiến
Thụy cùng với người thân và các bạn đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, cung cấp
tài liệu, số liệu, tham gia đóng góp nhiều ý kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho tác
giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, phạm vi nghiên cứu còn hẹp trong
khi thực tiễn công tác lại vô cùng sinh động, chắc chắn luận văn không thể tránh
khỏi những thiếu sót và hạn chế. Tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng
góp chân thành từ các thầy giáo, cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả luận văn

Hoàng Thị Thúy Hà
ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii

iii


1.3.1. Quản lý Trung tâm Học tập cộng đồng ...................................................
20
1.3.2. Cán bộ quản lý Trung tâm học tập cộng đồng ........................................ 24
1.4. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ .............................................. 29
1.4.1. Phát triển nguồn nhân lực ........................................................................
29
1.4.2. Đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ ...........................................................
31
1.4.3. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ ...........................................
33
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .................................................................................... 37
Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRUNG
TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG VÀ CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG
Ở HUYỆN KIẾN THỤY ................................................................................. 38
2.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, phát
triển giáo dục huyện Kiến Thụy ........................................................................ 38
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên.................................................................................... 38
2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội ........................................................
39
2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục................................................................... 40
2.2. Thực trạng hoạt động của các TTHTCĐ ở huyện Kiến Thụy.................... 41
2.2.1. Giới thiệu về các TTHTCĐ huyện Kiến Thụy ........................................
41
2.2.2. Nội dung hoạt động của các TTHTCĐ ở huyện Kiến Thụy ...................
43
2.2.3. Kết quả hoạt động của các TTHTCĐ ở huyện Kiến Thụy...................... 46

3.2. Một số biện pháp phát triển đội ngũ CBQL TTHTCĐ .............................. 70
3.2.1. Biện pháp1: Xây dựng quy hoạch CBQL TTHTCĐ theo đặc thù tổ
chức và hoạt động của TTHTCĐ ...................................................................... 70
3.2.2. Biện pháp 2: Thực hiện quy trình giới thiệu - thẩm định giữa UBND
xã với Phòng GD&ĐT trong khâu tuyển chọn CBQL cho các TTHTCĐ ........ 72
3.2.3. Biện pháp 3: Sử dụng hiệu quả đội ngũ CBQL TTHTCĐ trên cơ sở
phối hợp thế mạnh của các thành viên ban giám đốc ........................................
75
3.2.4. Biện pháp 4: Bồi dưỡng năng lực quản lý và quản lý giáo dục cho đội
ngũ CBQL TTHTCĐ ......................................................................................... 76
3.2.5. Biện pháp 5: Kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động quản lý của
CBQL TTHTCĐ ................................................................................................ 78
3.2.6. Biện pháp 6: Đảm bảo các chế độ đãi ngộ hợp lý và kịp thời đối với
đội ngũ CBQL TTHTCĐ................................................................................... 80
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 82
3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ đã đề xuất ............................................
83
v


3.4.1. Mục đích và đối tượng khảo nghiệm ....................................................... 83
3.4.2. Quá trình khảo nghiệm ............................................................................ 83
3.4.3. Kết quả khảo nghiệm và nhận xét ........................................................... 84
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .................................................................................... 88
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 89
1. Kết luận.......................................................................................................... 89
2. Khuyến nghị................................................................................................... 90
2.1. Với Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng ............................................... 91
2.2. Với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng .................................... 91

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GDTX

Giáo dục thường xuyên

GĐ

Giám đốc

GV

Giáo viên

HĐH

Hiện đại hóa

KT-XH

Kinh tế - xã hội

QLGD

Quản lý giáo dục

TH


41
Bảng 2.5: Thống kê số lượt người học tại TTHTCĐ 5 năm (2009 - 2013) .... 48
Bảng 2.6: Cơ cấu độ tuổi của CBQL các TTHTCĐ tại Kiến Thụy năm 2013 .....
51
Bảng 2.7: Thâm niên quản lý của CBQL các TTHTCĐ ở Kiến Thụy
năm 2013
........................................................................................
55
Bảng 2.8: Động cơ tham gia hoạt động quản lý của CBQL các TTHTCĐ ....
56
Bảng 2.9: Đánh giá khả năng phù hợp công việc của CBQL các TTHTCĐ......
58
Bảng 2.10: Đánh giá tác động quản lý của cấp huyện trong phát triển đội
ngũ CBQL TTHTCĐ
...................................................................... 64
Bảng 3.1: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp ....................
84
Bảng 3.2: Kết quả tổng hợp đánh giá tính khả thi của các biện pháp .............
86
Bảng 3.3: Tổng hợp đánh giá mức cần thiết, tính khả thi của các biện pháp .....
87

5


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.3: Hệ thống quản lý TTHTCĐ tại địa phương ở Việt Nam..........................23
Biểu đồ 2.1: Trình độ đào tạo của đội ngũ CBQL chia theo tỷ lệ % .........................54

6

đang quan tâm nhiều tới xây dựng hệ thống TTHTCĐ. Huyện Kiến Thụy là địa
phương thứ 2 trong toàn thành phố chỉ đạo xây dựng điểm TTHTCĐ tại xã
Đoàn Xá. Mạng lưới TTHTCĐ của Kiến Thụy được xây dựng sớm (từ năm
1999), đến nay 100% xã, thị trấn đã có TTHTCĐ, góp phần đáng kể vào việc
nâng cao dân trí và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, phần
lớn TTHTCĐ trên địa bàn huyện vẫn đang hoạt động chưa thật hiệu quả: việc

3


tổ chức học tập tại trung tâm còn đơn điệu và thụ động, cơ sở vật chất và kinh
phí duy trì hoạt động còn hạn chế, cơ cấu tổ chức bộ máy và cơ chế vận hành
chưa được ổn định. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ quản lý các TTHTCĐ còn nhiều
biến động và hầu hết chưa được đào tạo về nghiệp vụ sư phạm và quản lý giáo
dục nên đã ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt tới chất lượng và hiệu quả hoạt động
của các TTHTCĐ. Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu
đề tài: "Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trung tâm Học tập cộng
đồng huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng".
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất được các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ
với cơ cấu hợp lý và ổn định, năng lực quản lý tốt, đáp ứng các đặc điểm và
yêu cầu phát triển TTHTCĐ ở huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Đội ngũ cán bộ quản lý và hoạt động phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
TTHTCĐ huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ huyện Kiến Thụy,
thành phố Hải Phòng.
4. Giả thuyết khoa học

thực hiện các biện pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý được đề xuất.
- Phương pháp khảo nghiệm: Nhằm chứng minh giả thuyết khoa học
của đề tài.
6.3. Phương pháp thống kê toán học
Xử lý các tài liệu lượng hoá kết quả nghiên cứu đề tài.
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ của các xã, thị trấn thuộc huyện
Kiến Thụy.
- Phạm vi khảo sát : 5 năm (từ năm 2009 đến năm 2013).
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và phần Kết luận - khuyến nghị, nội dung của Luận
văn được thực hiện trong 3 chương:

5


Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ
Chương 2: Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ và công tác
phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý TTHTCĐ ở huyện Kiến Thụy, thành phố Hải
Phòng.
Chương 3: Các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các
TTHTCĐ huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.

6


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG

học và phát triển giáo dục, các nhà nghiên cứu giáo dục đã dành nhiều tâm sức
nghiên cứu loại hình giáo dục không chính quy này. Tiêu biểu là các tài liệu,
tác giả và công trình nghiên cứu sau:
- "Hướng dẫn biên soạn tài liệu ở TTHTCĐ" và "Hướng dẫn người lớn
học như thế nào?" của Viện chiến lược và chương trình giáo dục - Bộ GD&ĐT.
Nội dung hai tài liệu biện soạn đề cập đến đặc điểm học tập của người lớn,
phương pháp hướng dẫn người lớn học; nêu lên một số tiêu chí, tổ chức biên
soạn và sử dụng tài liệu qua đó nhằm giúp nâng cao năng lực cho các cấp quản
lý giáo dục, đặc biệt là CBQL, giáo viên, hướng dẫn viên ở TTHTCĐ.
- Sổ tay hướng dẫn viên: "Để hướng dẫn học tập hiệu quả" (Nguyễn
Trường - Hiệp hội quốc gia các tổ chức UNESCO Nhật Bản). Tài liệu cung cấp
kiến thức cho hướng dẫn viên kỹ năng chuẩn bị kế hoạch bài dạy và một số kỹ
năng cần thiết khi tổ chức các hoạt động tại TTHTCĐ.
- Sổ tay "Thành lập và quản lý Trung tâm học tập cộng đồng" (Vụ GDTX
- Bộ GD&ĐT - Hiệp hội quốc gia các tổ chức UNESCO Nhật Bản). Tài liệu
nêu lên những vấn đề cơ bản về chức năng, nhiệm vụ, nguồn lực, mạng lưới và
liên kết, công tác quản lý của đội ngũ CBQL TTHTCĐ.
- "Phát triển Trung tâm học tập Cộng đồng" (Vụ GDTX-Bộ GD&ĐT Hiệp hội quốc gia các tổ chức UNESCO Nhật Bản). Tài liệu đề cập đến nhu
cầu phát triển TTHCĐ trong bối cảnh thay đổi của thời đại và đất nước, những
vấn đề cơ bản về đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ, quản lý, tổ chức hoạt động,
phát triển bền vững mô hình tổ chức, quản lý các TTHTCĐ.
- "Xã hội hóa công tác giáo dục" (Phạm Minh Hạc chủ biên) nêu lên cơ
sở lý luận, cơ sở thực tiễn và cách làm xã hội hóa giáo dục, đồng thời nhấn
mạnh xã hội hóa giáo dục là động lực nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài với các tiêu chí: giáo dục hóa xã hội, dân chủ hóa giáo dục,
cộng đồng hóa trách nhiệm, đa dạng hóa loại hình giáo dục, đa phương hóa

8



9


1.2. Trung tâm học tập cộng đồng ở Việt Nam
1.2.1. Khái niệm Trung tâm Học tập cộng đồng
TTHTCĐ là một cơ sở giáo dục có những đặc điểm rất riêng biệt so với
các loại hình cơ sở giáo dục khác.
TTHTCĐ là cơ sở giáo dục được thành lập tại xã, phường, thị trấn để thực
hiện nhiệm vụ giáo dục thường xuyên. TTHTCĐ được lập ra nhằm cung cấp cơ
hội học tập cho mọi người trong xã, phường, thị trấn để phát triển nguồn nhân
lực, cải thiện đời sống và phát triển cộng đồng, xây dựng xã hội học tập, góp
phần thực hiện sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Hoạt động của
TTHTCĐ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người dân ở mọi lứa tuổi được
học tập thường xuyên, học tập suốt đời, được phổ biến kiến thức và sáng kiến
kinh nghiệm trong sản xuất và cuộc sống, góp phần xóa đói giảm nghèo, tăng
năng suất lao động, giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống của từng
người dân và cả cộng đồng. TTHTCĐ cũng là nơi thực hiện việc phổ biến chủ
trương, chính sách, pháp luật đến với mọi người dân một cách trực tiếp và cụ thể,
phù hợp với đặc điểm riêng của mỗi cộng đồng dân cư tại cơ sở.
Khái niệm “Trung tâm học tập cộng đồng” đã chính thức được ghi nhận
với tư cách một cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam
sau khi Luật Giáo dục được Quốc hội khoá XI thông qua ngày 14 tháng 6 năm
2005. Tại Điều 46, Mục 1 Luật Giáo dục khẳng định: “Cơ sở giáo dục thường
xuyên gồm: a) Trung tâm giáo dục thường xuyên được tổ chức ở cấp tỉnh và
cấp huyện; b) Trung tâm học tập cộng đồng được tổ chức ở cấp xã, phường, thị
trấn” [25].
Theo “Quy chế tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ tại xã, phường, thị
trấn” của Bộ GD&ĐT, “TTHTCĐ là cơ sở giáo dục thường xuyên trong hệ
thống giáo dục quốc dân, là trung tâm học tập tự chủ của cộng đồng cấp xã, có
sự quản lý hỗ trợ của Nhà nước, đồng thời phát huy mạnh mẽ sự tham gia,

kinh tế - xã hội ở địa phương và làm lành mạnh các quan hệ xã hội trong cộng
đồng.
- “Dấy lên phong trào diệt “giặc dốt” trong toàn Đảng, toàn dân. Ai dốt
gì diệt nấy, người biết dạy người chưa biết, xoá mù chữ, mù công nghệ, mù
nghề, mù tin học, mù ngoại ngữ để nhân dân ta tự nâng mình lên một trình độ
trí tuệ ngang tầm thời đại, áp dụng được công nghệ vào sản xuất, xây dựng
được nếp sống văn hoá, văn minh”[16].
11


- Thực hiện chiến lược thông tin (tuyên truyền, giáo dục) của các ban,
ngành, đoàn thể tại cộng đồng. Cuộc cách mạng thông tin hiện nay đang tạo
điều kiện thuận lợi để tiếp thu tinh hoa văn hoá của các nước nhưng đồng thời
cũng làm cho các nền văn hoá dễ bị pha tạp, lai căng, mất bản sắc. Khi hội
nhập vào quá trình toàn cầu hoá, nếu biết phát huy những giá trị truyền thống
và bản sắc văn hoá dân tộc đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại thì sẽ
có sức đề kháng với các cuộc “xâm lược văn hoá" đang diễn ra hàng ngày,
hàng giờ như tinh thần Chỉ thị số 34-CT/TW, Chỉ thị số 46-CT/TW của Ban Bí
thư Trung ương khóa X về đẩy mạnh đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” trên
lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và chống sự xâm nhập của các ấn phẩm văn hóa độc
hại. Gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc phải được quán triệt trong mọi lĩnh vực
giáo dục và trong lĩnh vực hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội, khoa học, nghệ
thuật, ngoại giao, an ninh quốc phòng. Các hoạt động này đều do các ban,
ngành, đoàn thể cùng phối hợp tổ chức tại TTHTCĐ.
1.2.3. Đặc điểm tổ chức của Trung tâm Học tập cộng đồng
Là một cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân nhưng
TTHTCĐ có những đặc điểm về tổ chức không giống các loại hình cơ sở giáo
dục khác. Trước hết, tuy được tổ chức ở xã, phường, thị trấn (sau đây gọi tắt là
cấp xã) nhưng TTHTCĐ có nhiều điểm không giống các cơ sở giáo dục cùng
được tổ chức ở cấp xã như trường Mầm non, trường Tiểu học (TH), trường