BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

LÂM NGỌC NHƯ UYÊN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH THAM GIA
CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TẠI HUYỆN NINH HẢI,
TỈNH NINH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHÁNH HÒA – 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

LÂM NGỌC NHƯ UYÊN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH THAM GIA
CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TẠI HUYỆN NINH HẢI,
TỈNH NINH THUẬN
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Ngành:

Kinh tế Phát triển

Mã số:


Tác giả luận văn

Lâm Ngọc Như Uyên

iii


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành chương trình cao học và viết luận văn này, tôi đã nhận được sự
hướng dẫn, giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của quý thầy, cô Trường Đại học Nha Trang
và bạn bè học viên.
Trước tiên, tôi xin gởi lời chân thành cảm ơn đến quý thầy, cô Trường Đại học Nha
Trang, đặc biệt là quý thầy, cô Khoa Kinh tế và Phòng Đào tạo Sau Đại học đã truyền
đạt kiến thức và hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập.
Tôi xin gởi lời biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Lê Chí Công đã nhiệt tình dành nhiều
thời gian trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình xây dựng đề cương, nghiên cứu
và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin được cảm ơn gia đình và người thân đã luôn động viên, giúp đỡ tôi an
tâm công tác và hoàn thành luận văn này.
Mặc dù tôi đã cố gắng, tuy nhiên, vì giới hạn về thời gian và trình độ hiểu biết
của bản thân không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong sự góp ý chân thành sâu
sắc và quý báu của quý thầy, cô để luận văn được hoàn thiện, đạt giá trị học thuật cao.
Khánh Hòa, tháng 7 năm 2018
Học viên

Lâm Ngọc Như Uyên

iv



v


2.2. Các vấn đề liên quan đến du lịch sinh thái .............................................................16
2.2.1. Các khái niệm du lịch sinh thái ...........................................................................16
2.2.2. Những nguyên tắc của du lịch sinh thái ..............................................................18
2.2.3. Mối quan hệ giữa phát triển du lịch bền vững và phát triển du lịch sinh thái .....20
2.3. Cộng đồng địa phương và vai trò đối với phát triển du lịch bền vững ..................22
2.3.1. Khái niệm cộng đồng địa phương .......................................................................22
2.3.2. Vai trò của cộng đồng địa phương đối với phát triển du lịch ..............................24
2.4. Lý thuyết TPB và ứng dụng trong du lịch ..............................................................26
2.5. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước ....................................................28
2.5.1 Các nghiên cứu trong nước...................................................................................28
2.5.2 Các nghiên cứu nước ngoài ..................................................................................31
2.6. Đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu ......................................................32
2.6.1. Ý định tham gia chương trình phát triển du lịch sinh thái ...................................33
2.6.2. Thái độ đối với việc tham gia chương trình phát triển du lịch sinh thái .............35
2.6.3. Sự quan tâm đối với chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái ............35
2.6.4. Trách nhiệm đạo lý đối với môi trường...............................................................36
2.6.5. Nhận thức lợi ích từ việc tham gia chương trình phát triển du lịch sinh thái ......37
Tóm tắt chương 2 .........................................................................................................38
CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................39
3.1 Giới thiệu về huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận .....................................................39
3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển ...........................................................................39
3.1.2. Điều kiện tự nhiên, chính trị-xã hội và kinh tế ....................................................40
3.1.3. Tiềm năng phát triển du lịch tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận ...................41
3.1.3.1. Tiềm năng du lịch .............................................................................................41
3.1.3.2. Thực trạng du lịch tại huyện Ninh Hải .............................................................45
3.1.3.3. Kế hoạch phát triển du lịch ...............................................................................47
3.1.4. Kết quả kinh doanh du lịch ..................................................................................48

5.1. Kết luận từ kết quả nghiên cứu chính thức .............................................................76
5.2. So sánh với các nghiên cứu trước đó ......................................................................77
5.3. Một số kiến nghị chính sách nhằm tăng cường ý định tham gia chương trình phát
triển bền vững du lịch sinh thái huyện Ninh Hải trong thời gian tới ............................77
5.3.1. Kiến nghị chính sách đối với nhân tố sự quan tâm của cộng đồng đối với chương
trình phát triển bền vững du lịch sinh thái huyện Ninh Hải ..........................................77
5.3.2. Kiến nghị chính sách đối với nhân tố nhận thức lợi ích của cộng đồng đối với
việc tham gia chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái huyện Ninh Hải .79
vii


5.3.3. Kiến nghị chính sách đối với việc thay đổi thái độ của cộng đồng đối với việc
tham gia chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái huyện Ninh Hải ..............79
5.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .................................................81
5.4.1. Hạn chế của đề tài................................................................................................81
5.4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo ................................................................................82
Tóm tắt chương 5 .........................................................................................................82
KẾT LUẬN CHUNG ..................................................................................................83
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................85
PHỤ LỤC

viii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT
CHXHCNVN

GIẢI THÍCH
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

United National World Tourist Organization

ix


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Lượng khách du lịch đến huyện Ninh Hải qua các năm 2013-2017 ............48
Bảng 3.2. Doanh thu từ hoạt động du lịch tại huyện Ninh Hải .....................................49
Bảng 3.3. Tổng hợp khái niệm và đo lường các yếu tố trong mô hình nghiên cứu ......51
Bảng 4.1. Thống kê đặc điểm nhân khẩu học trong mẫu nghiên cứu ...........................58
Bảng 4.2. Tham gia chương trình phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại
huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận .................................................................................59
Bảng 4.3. Tần suất tham gia Chương trình phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân
cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận .......................................................................60
Bảng 4.4. Cộng đồng tham gia hoạt động liên quan đến Chương trình phát triển du lịch
sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận trong vòng ba
năm qua..........................................................................................................................61
Bảng 4.5. Đánh giá ý định tham gia Chương trình phát triển du lịch sinh thái của cộng
đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận .......................................................62
Bảng 4.6. Thống kê mô tả các biến quan sát .................................................................62
Bảng 4.7. Kiểm định độ tin cậy thang đo nhân tố ảnh hưởng tới ý định tham gia chương
trình phát triển bền vững du lịch sinh thái tại Ninh Hải ...................................................64
Bảng 4.8. Kết quả EFA thang đo các nhân tố tác động tới ý định tham gia chương trình phát
triển bền vững du lịch sinh thái tại Ninh Hải ..................................................................66
Bảng 4.9. Kết quả phân tích hệ số tương quan Pearson thể hiện trong ma trận tương
quan ...............................................................................................................................68
Bảng 4.10. Kết quả hồi quy sử dụng phương pháp Enter của mô hình.........................71
Bảng 4.11. Kết quả kiểm định phương sai ANOVA .....................................................72
Bảng 4.12. Mô hình hồi quy theo lý thuyết ...................................................................72


tỉnh Ninh Thuận. Đồng thời, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia của
cộng đồng dân cư địa phương đối với việc phát triển bền vững du lịch sinh thái. Trên
cơ sở đó, tác giả đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao thái độ của cộng
đồng địa phương trong việc phát triển bền vững du lịch sinh thái trong thời gian tới.
Dựa vào lý thuyết hành vi, thái độ tham gia của cộng đồng địa phương trong phát
triển bền vững; các mô hình nghiên cứu trên thế giới và nghiên cứu trong nước về các
vấn đề có liên quan đến thái độ của cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch bền
vững. Tác giả đã đề xuất mô hình và giả thuyết nghiên cứu thái độ của cộng đồng địa
phương đến phát triển bền vững du lịch sinh thái tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận.
Mô hình lý thuyết cho thấy có bốn nhân tố tác động đến ý định tham gia chương trình
phát triển bền vững du lịch sinh thái huyện Ninh Hải bao gồm (1) thái độ của cộng
đồng đối với việc tham gia chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái; (2) sự
quan tâm đến chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái; (3) Trách nhiệm đạo
lý đối với môi trường khi tham gia chương trình phát triển bền vững du lịch sinh thái;
và (4) nhận thức lợi ích đối với việc tham gia chương trình phát triển bền vững du lịch
sinh thái.
Dữ liệu thu thập từ việc phát bảng câu hỏi khảo sát đến cộng đồng địa phương tại
thị trấn Khánh Hải, xã Thanh Hải và xã Vĩnh Hải với cỡ mẫu là 181 phiếu hợp lệ. Dữ
liệu sau khi được thu thập về sẽ tiến hành mã hóa, nhập số liệu, làm sạch với phần
mềm SPSS 22.0 và xử lý bằng kỹ thuật phân tích độ tin cậy thông qua hệ số
Cronbach’s Alpha, Phân tích nhân tố khám phá EFA và mô hình hồi quy tuyến tính.
Kết quả nghiên cứu cho thấy: 3/4 yếu tố tác động có ý nghĩa thống kê đến thái độ của
cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch sinh thái tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh
Thuận. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm
nâng cao thái độ tham gia của cộng đồng địa phương trong phát triển bền vững du lịch
biển sinh thái tại huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận trong thời gian tới.
Từ khóa: Ý định, Thái độ, cộng đồng, du lịch sinh thái, Ninh Hải, Ninh Thuận.
xii



1


trường của người dân địa phương cũng như gia tăng sự hài lòng của du khách (Lê
Chí Công, 2016). Do đó, để phát triển loại hình du lịch sinh thái một cách bền vững
không thể không gắn kết với yếu tố cộng đồng, vì thế khái niệm Du lịch sinh thái
cộng đồng được sử dụng để đề cao sự tham gia của người dân địa phương vào quản
lý và phát triển du lịch sinh thái.
Cộng đồng địa phương, đặc biệt là những người tham gia trực tiếp vào hoạt
động du lịch phải tự ý thức một cách nghiêm túc về việc đảm bảo chất lượng sản
phẩm du lịch phục vụ cho du khách, chất lượng của sản phẩm du lịch không chỉ thể
hiện ở giá trị vật chất mà còn ở giá trị tinh thần. Cảm nhận tốt của du khách bắt
nguồn từ chính thái độ thân thiện, tiếp đón ân cần, sự am hiểu về môi trường tự nhiên
và nhân văn, sự chân thực của cộng đồng địa phương. Hiệu quả trong quá trình giao
tiếp giữa du khách và cộng đồng là sự diễn đạt thông tin một cách chính xác và dễ
hiểu. Vì vậy, rào cản về mặt ngôn ngữ cần được khắc phục từ chính sự nỗ lực của
những người dân khi triển khai các hoạt động đón tiếp khách du lịch quốc tế. Để tạo
nên những giá trị văn hóa đích thực, cộng đồng địa phương cần nhận thức sâu sắc
việc gìn giữ, bảo tồn và thực hiện các thói quen văn hóa một cách đời thường chứ
không phải trình diễn văn hóa.
Vì vậy để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, phục vụ tốt cho cuộc sống của
người dân, cần chú trọng 3 yếu tố, đó là: Kinh tế, văn hóa xã hội, tài nguyên môi
trường. Cần nghiên cứu sản phẩm du lịch đặc trưng; chất lượng, kỹ năng và tính
chuyên nghiệp trong dịch vụ; sự hỗ trợ đồng bộ từ các cấp, các ngành và nhận thức
của người dân là điều quan trọng nhất để bảo đảm sự phát triển du lịch bền vững, từ
cách làm sản phẩm thế nào, giữ gìn nét đẹp truyền thống, môi trường sinh thái của
cộng đồng mình ra sao, để họ liên kết với nhau, cùng nâng cao chất lượng dịch vụ.
Ninh Thuận là địa phương nằm trong khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, được
thiên nhiên ban tặng cảnh quan đa sắc màu với bờ biển dài, núi non trùng điệp, nhiều
địa danh nổi tiếng gắn liền với các di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng tạo điều kiện

2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu tổng quát
Mục tiêu tổng quát của đề tài là nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định
tham gia phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh
Ninh Thuận. Từ đó, giúp cho chính quyền địa phương và các nhà quản lý du lịch hiểu
rõ hơn về vai trò của người dân trong phát triển du lịch, tìm ra các chính sách và giải
pháp để phát triển du lịch sinh thái trong thời gian tới.

3


2.2. Mục tiêu cụ thể
Xác định những nhân tố chính ảnh hưởng đến ý định tham gia chương trình phát
triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận.
Xem xét tác động của chúng đến ý định tham gia chương trình phát triển du lịch
sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận.
Đề xuất một số kiến nghị chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy ý định tham gia
chương trình phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh
Ninh Thuận.
2.3. Câu hỏi nghiên cứu
Những nhân tố nào ảnh hưởng đến ý định tham gia chương trình phát triển du
lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận?
Tác động của các nhân tố đến ý định tham gia chương trình phát triển du lịch
sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận?
Những định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy ý định tham gia chương trình
phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh
Thuận?
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Khung lý thuyết phát triển bền vững, lý thuyết hành vi
tham gia trong du lịch, các yếu tố ảnh hưởng đến ý định hành vi tham gia chương trình

Bước 2: Xây dựng thang đo
Bước này liên quan chặt chẽ với việc xác định vấn đề nghiên cứu. Để xây dựng
thang đo, tác giả nghiên cứu các tài liệu, bài báo, công trình đã công bố, các kết quả
điều tra thực nghiệm…
Bước 3: Điều tra thí điểm
Do những thang đo lường này được ứng dụng nghiên cứu tại những quốc gia
khác nhau, thời gian nghiên cứu khác nhau nên có những yếu tồ chưa phù hợp với điều
kiện và hoàn cảnh tại Việt Nam. Vì vậy, quá trình sàng lọc và điều chỉnh thang đo sẽ
được tiến hành qua bước khảo sát thử nghiệm đối tượng nghiên cứu ở địa phương.
Mục tiêu của giai đoạn này là xem các thang đo dự định có làm việc tốt hay không.
Trong cuộc điều tra thử nghiệm này, bảng câu hỏi thu được sau khi làm sạch, dữ liệu
được phân tích thông qua việc tính độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s

5


Alpha, sử dụng phần mềm SPSS 22.0. Từ đó, các thang đo được điều chỉnh lại và hoàn
chỉnh bảng thu thập thông tin dùng cho điều tra chính thức.
Bước 4: Điều tra nghiên cứu chính thức
Do ước lượng mẫu cỡ 181 mẫu nên bảng câu hỏi được điều tra bằng phương
pháp phỏng vấn trực tiếp. Sau khi phân tích kết quả thu thập được từ mẫu, tác giả kiểm
định độ tin cậy của thang đo bằng “ Phân tích độ tin cậy với hệ số Cronbach’s Alpha”
và “Phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis)”. Sau đó là “Phân
tích tương quan” và “Hồi quy tuyến tính bội” được sử dụng để kiểm định mô hình
nghiên cứu. Cuối cùng là phân tích ANOVA (Analysis of Variance) với sự hỗ trợ của
phần mềm phân tích thống kê SPSS 22.0.
5. Đóng góp của đề tài
5.1. Về mặt lý luận
Đề tài nghiên cứu ý định tham gia phát triển du lịch sinh thái của cộng đồng dân
cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận nhằm chỉ ra và xem xét các yếu tố ảnh hưởng

tố và các bước phân tích dữ liệu.
Chương 4: Kết quả nghiên cứu về ý định tham gia chương trình phát triển du
lịch sinh thái của cộng đồng dân cư tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận. Từ việc thu
thập dữ liệu được tiến hành như các bước ở chương 3, trong chương 4 này sẽ thực hiện
lần lượt các phân tích, gồm phân tích tương quan, phân tích độ tin cậy, phân tích nhân
tố, phân tích mô hình hồi quy và cuối cùng là kiểm định các giả thuyết của mô hình
nghiên cứu.
Chương 5: Kết luận và khuyến nghị chính sách. Từ kết quả của chương 4,
chương 5 sẽ trình bày những kết luận của nghiên cứu, đưa ra những chính sách hoặc
kiến nghị nhằm giải quyết vấn đề nghiên cứu được đặt ra, đồng thời đánh giá những
hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.

7


CHƯƠNG 2:
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Ý ĐỊNH
THAM GIA PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
Giới thiệu chương
Trong chương này, tác giả sẽ hệ thống cơ sở lý luận và tổng quan về các lý
thuyết liên quan đến phát triển bền vững du lịch sinh thái, vai trò của cộng đồng địa
phương trong việc phát triển du lịch bền vững. Bên cạnh đó, tác giả sẽ đưa ra một vài
mô hình của các nghiên cứu trước trên thế giới và trong nước có liên quan, từ đó đề
xuất mô hình nghiên cứu cụ thể về các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ tham gia phát
triển bền vững du lịch sinh thái của cộng đồng địa phương tại huyện Ninh Hải, tỉnh
Ninh Thuận.
2.1. Các vấn đề có liên quan đến du lịch
2.1.1. Du lịch
Vào thời kỳ đồ đá, con người “đi” vì sự sinh tồn, vì tránh đói, tránh rét, tránh sợ
hãi. Đến thời kỳ cường thịnh của đế quốc La Mã, các chuyến du ngoạn bằng ngựa đã

là để tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng tới thăm” - có nghĩa là loại
trừ việc hành nghề lâu dài hoặc tạm thời.
Theo Tổ chức Du lịch Thế giới WTO (World Tourist Organization): “Du lịch
bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham
quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư
giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên
tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ
các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi
năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư”.
Theo Điều 3, Luật Du lịch Việt Nam (2017): “Du lịch là các hoạt động có liên
quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian
không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm
hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. Từ
những khái niệm trên, có thể rút ra bốn luận điểm cơ bản về du lịch như sau: Thứ nhất,
du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên; Thứ hai, chuyến du
lịch ở nơi đến mang tính tạm thời, trong một thời gian ngắn; Thứ ba, mục đích của
chuyến du lịch là thỏa mãn nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng hoặc kết hợp đi du lịch với
giải quyết những công việc của cơ quan và nghiên cứu thị trường, nhưng không vì mục
đích định cư hoặc tìm kiếm việc làm để nhận thu nhập ở nơi đến, nơi viếng thăm; Thứ
tư, du lịch là thiết lập mối quan hệ giữa khách du lịch với nhà cung ứng các dịch vụ du
lịch, chính quyền địa phương và dân cư địa phương.
9


2.1.2. Khách du lịch
Việc xác định ai là du khách có nhiều quan điểm khác nhau. Cần phân biệt giữa
khách du lịch, khách tham quan và lữ khách dựa vào tiêu thức: mục đích, thời gian,
không gian chuyến đi.
Theo nhà xã hội học Cohen quan niệm: “Khách du lịch là người đi tự nguyện,
mang tính nhất thời, với mong muốn được giải trí từ những điều mới lạ và thay đổi thu

lịch từ: đi lại, ăn, ở, tham quan, vui chơi giải trí, mua sắm hàng hóa và đồ lưu niệm,
các hoạt động của cộng đồng, sự an toàn... Sự trải nghiệm này phụ thuộc vào từng đối
tượng khách khác nhau do trình độ nhận thức khác nhau. Từ những trải nghiệm này sẽ
đem lại cho khách những cảm xúc nhất định.
Hai là cảm xúc của khách du lịch đối với con người, văn hóa và lịch sử tại điểm
đến du lịch và điểm tham quan du lịch. Những cảm xúc tốt đẹp sẽ tạo ra ấn tượng
không thể quên đối với khách và ngược lại cũng vậy.
Ba là vật chất như: cơ sở hạ tầng, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở lưu trú, ăn
uống…phục vụ khách du lịch.
Theo cách hiểu trên, sản phẩm du lịch trước hết thỏa mãn nhu cầu về tinh thần
cho con người sau đó mới là nhu cầu về vật chất. Vì thế, đòi hỏi những người hoạt
động trong lĩnh vực du lịch phải có trí tuệ cao và sức sáng tạo lớn để nắm bắt được
nhu cầu du lịch đa dạng của mọi người. Mặt khác, cộng đồng dân cư địa phương nơi
đón khách phải làm sao tạo ra những ấn tượng sâu sắc trong tâm trí khách về sự hiếu
khách, về bản sắc của cộng đồng, về đặc tính văn hóa và phong tục tập quán của địa
phương để họ nhớ mãi và lưu truyền cho bạn bè cũng như người thân của họ.
2.1.4. Phát triển du lịch
Du lịch là ngành dịch vụ hoạt động trong nền kinh tế nhằm thỏa mãn những nhu
cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên, các nét đẹp văn hóa…của dân cư các miền
khác nhau trên thế giới để thu được lợi nhuận.
Việc đẩy mạnh phát triển du lịch thường được các quốc gia trên thế giới quan
tâm đề cao vì tính hiệu quả của nó, đôi khi nó còn được gọi là “nền công nghiệp không
khói”. Trên cơ sở khái niệm tăng trưởng và phát triển, ta có thể đi đến việc xác lập nội
hàm của phát triển du lịch như sau: Đó là sự gia tăng sản lượng và doanh thu cùng
mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nền kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt
cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành du lịch.

11



Bà Nguyễn Ngọc Lý (Trưởng ban Phát triển bền vững - UBND thành phố Hà
Nội) cũng đồng ý với các định nghĩa về phát triển bền vững của hội nghị Rio De
Janeiro, cho rằng khái niệm về phát triển bền vững cần được vận dụng linh hoạt tùy
theo từng thời điểm lịch sử, từng nền kinh tế - xã hội khác nhau và tùy theo những nền
văn hóa khác nhau của các quốc gia.
Ngoài ra, còn có một số tác giả cho rằng phát triển bền vững bên cạnh yếu tố là
bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường, cần phải có cả sự bền vững về an ninh,
chính trị và bảo đảm công bằng xã hội. Khái niệm phát triển bền vững mang tính chất
toàn cầu nên không thể hiểu phát triển bền vững chỉ trong phạm vi một nước mà phải
tính đến những yếu tố hợp tác quốc tế, yếu tố phối hợp phát triển giữa các quốc gia,
nhất là những ảnh hưởng trong lĩnh vực môi trường.
Ngày nay, tất cả các quốc gia đều đề cập đến “phát triển bền vững” trong quá
trình hoạch định chính sách và quản lý phát triển kinh tế với ý muốn nhấn mạnh
phương thức và việc sử dụng có trách nhiệm các nguồn lực của sự phát triển.
Tuy hiện nay có khá nhiều quan điểm khác nhau về phát triển bền vững, song tựu
trung, tất cả đều thống nhất ở các nội dung sau: “Phát triển bền vững là sự phát triển
hài hòa cả về 3 mặt: Kinh tế, xã hội và môi trường để đáp ứng những nhu cầu về đời
sống vật chất, văn hóa, tinh thần của thế hệ hiện tại nhưng không làm tồn hại, gây trở
ngại đến khả năng cung cấp tài nguyên để phát triển kinh tế - xã hội mai sau, không
làm giảm chất lượng cuộc sống của các thế hệ trong tương lai”.
Như vậy, muốn phát triển bền vững thì phải cùng đồng thời thực hiện ba mục tiêu:
(1) Phát triển có hiệu quả về kinh tế; (2) Phát triển hài hòa các mặt xã hội; nâng cao mức
sống, trình độ sống của các tầng lớp dân cư; (3) Cải thiện môi trường môi sinh, bảo đảm
phát triển lâu dài vững chắc cho thế hệ hôm nay và mai sau (Hình 2.2 và Hình2.3).

13