ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ THỌ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
––––––––––––––––––––––

PHAN MAI QUỲNH

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN CHỦ ĐỀ
“HỆ THỨC LƯỢNG TRONG TAM GIÁC”
Ở LỚP 10 THPT
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO HỌC

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán
Mã số: 8140111

PHÚ THỌ - 2018


UBND TỈNH PHÚ THỌ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
––––––––––––––––––––––

PHAN MAI QUỲNH

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN CHỦ ĐỀ
“HỆ THỨC LƯỢNG TRONG TAM GIÁC”
Ở LỚP 10 THPT

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO HỌC
Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán
Mã số: 8140111


trình học tập và nghiên cứu tại trƣờng.
Đặc biệt, tôi xin đƣợc bày tỏ sự biết ơn chân thành tới TS. Đỗ Thị Trinh
- Cô giáo đã trực tiếp giúp đỡ, hƣớng dẫn cho tôi trong suốt quá trình nghiên
cứu và hoàn thiện bản luận văn này.
Dù đã cố gắng nhiều, song vì những lý do khách quan và chủ quan, luận
văn vẫn còn những hạn chế. Rất mong nhận đƣợc sự góp ý, chỉ dẫn và giúp
đỡ của quý thầy cô giáo, và các bạn đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Phú Thọ, tháng10 năm 2018
Tác giả

Phan Mai Quỳnh


iii
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ............................................................. 1
2. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................... 2
3. Đối tƣợng nghiên cứu.................................................................................... 3
4. Khách thể nghiên cứu.................................................................................... 3
5. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 3
6. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 3
7. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 3
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN........................................... 4
1.1. Tổng quan về Dạy học theo dự án ............................................................. 4
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản ......................................................................... 4
1.1.2. Đặc điểm của dạy học dự án ................................................................... 7
1.1.3. Phân loại các hình thức của dạy học dự án ............................................. 9
1.1.4. Cấu trúc của dạy học dự án ................................................................... 11

3.3.2. Hình thức thực nghiệm.......................................................................... 74
3.4. Đánh giá thực nghiệm sƣ phạm ............................................................... 75
3.4.1. Phân tích định lƣợng ............................................................................. 75
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3................................................................................ 84
KẾT LUẬN CHUNG ...................................................................................... 85


v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Kết quả kiểm tra khảo sát chất lƣợng môn Toán đầu năm học ...... 74
ảng 3.2. ảng phân bố tần số kết quả kiểm tra 45 phút của học sinh .......... 80


vi
DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ
Biểu đồ 1.1. Tỉ lệ vận dụng dạy học theo dự án của giáo viên ....................... 28
Biểu đồ 1.2.Thái độ yêu thích của học sinh đối với môn Toán. ..................... 30
Biểu đồ 1.3. Thái độ học tập của học sinh với hình thức dạy học theo dự án .... 30

.


vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT

CNTT

Công nghệ thông tin

DH


PPCT

Phân phối chƣơng trình

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

SBT

Sách bài tập

SGK

Sách giáo khoa

TN

Thực nghiệm

THPT

Trung học phổ thông


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong vài thập kỉ gần đây, đứng trƣớc sự phát triển mạnh nhƣ vũ bão của

đƣợc biết đến là một trong những phƣơng pháp có hiệu quả trong việc giúp
học sinh tự học, tự giải quyết vấn đề và áp dụng lí thuyết đã học và các tình
huống thực tế đồng thời cũng rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cần thiết
nhƣ kỹ năng đàm phán, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự học,...
Trên thế giới, vào khoảng cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI vấn đề này
đƣợc John W.Thomas, Jarrett và nhiều nhà nghiên cứu đã trình bày trong lí
luận dạy học, nhƣ John W.Thomas – Dạy học theo dự án: tổng quan (1998),
John W.Thomas – Điểm lại các nghiên cứu về phương pháp dạy học dựa theo
dự án (2000), Railbackj – Dạy học theo dự án: tạo hứng thú cho việc học
(2002)...
Ở Việt Nam, những năm gần đây cũng đã có nhiều bài viết, bài nghiên
cứu, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ lựa chọn dạy học theo dự án trong dạy
học Toán học, nhƣ Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học
môn Toán cho HS lớp 10 – 11 THPT ban cơ bản (2012) của Nguyễn Đắc
Thắng, Dạy học bất đẳng thức Cauchy bằng phương pháp dạy học theo dự án
(2013) của Trịnh Khánh Linh...Nhƣ vậy chƣa có nghiên cứu nào về áp dụng
dạy học theo dự án để tổ chức dạy học nhằm hình thành và phát triển năng
lực thực hành cho học sinh về lĩnh vực hệ thức lƣợng trong tam giác vào thực
tế đời sống.
Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn nội dung chính của đề
tài nghiên cứu cho luận văn là: Dạy học theo dự án chủ đề Hệ thức lƣợng
trong tam giác ở lớp 10 THPT.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về dạy học theo dự án, luận


3
văn đƣa ra ba dự án học tập giúp học sinh không những nắm vững đƣợc các
kiến thức cần thiết mà còn phát huy đƣợc tính tích cực, chủ động, sáng
tạo, và phát triển kỹ năng tƣ duy, rèn luyện khả năng giải quyết các vấn

“projicere”, đều có nghĩa là phác thảo, dự thảo, thiết kế. Còn hiểu theo nghĩa
phổ thông thì dự án là một đề án, một dự thảo hay một kế hoạch đã đƣợc lên ý
tƣởng, cần đƣợc thực hiện nhằm đạt mục đích đề ra ban đầu. Vì vậy mà khái
niệm dự án thƣờng đƣợc sử dụng phổ biến trong hầu hết tất cả các lĩnh vực kinh
tế - xã hội và trong nghiên cứu khoa học.
Ngày nay, khái niệm dự án đƣợc hiểu là một dự định, một kế hoạch,
đƣợc thực hiện trong những điều kiện xác định, có tính tổng thể và tính phức
hợp.Trong đó cần tìm hiểu và xác định rõ mục tiêu, thời gian, tài chính, nhân
lực, vật lực.
Sau đó, khái niệm dự án đã đi từ lĩnh vực kinh tế, xã hội vào lĩnh vực
giáo dục, đào tạo không chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà
còn đƣợc sử dụng nhƣ một hình thức hay phƣơng pháp dạy học.
Từ cuối thế kỉ VXI, ở Italia ngƣời ta đã sử dụng khái niệm dự án trong
dạy học ở các trƣờng dạy nghề kiến trúc, rồi tiếp đó là đến ở Pháp. Đến thế kỉ
XVIII, nhờ cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật đã mang lại sức ảnh hƣởng
đến các nền kinh tế mà tƣ tƣởng của việc mang khái niệm của dự án vào dạy
học đƣợc mở rộng và lan truyền sang các nƣớc ở Châu Âu và Châu Mỹ.
Về sau do sự ảnh hƣởng của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, phong
trào cải cách giáo dục đã lắng xuống một thời gian dài. Nhƣng từ những năm
70 của thế kỉ trƣớc, trào lƣu cải cách giáo dục mới ở phƣơng Tây đã tạo ra sự
phát triển mới cho dạy học theo dự án.
Như vậy, dự án là một quá trình hoạt động của một hay nhiều nhóm


5
người để thực hiện một kế hoạch đề ra nhằm tạo ra những sản phẩm theo
mục đích đã đề ra [4].
b. Dự án học tập
Dựa vào khái niệm dự án khi ngƣời sử dụng với mục đích vận dụng nó
vào lĩnh vực giáo dục cụ thể trong việc dạy học mà ngƣời ta gọi đó là dự án

là chủ yếu. Nhiệm vụ này được thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ
quá trình học tập, tạo ra những sản phẩm có thể trình bày, giới thiệu” [19].
Định nghĩa này coi dạy học theo dự án là một hình thức dạy học lớn, hình
thức tổ chức dạy học. Theo tác giả, quan niệm này phù hợp với bản chất của
dạy học theo dự án và có thể hoà nhập với hệ thống các khái niệm quen thuộc
trong phạm trù PPDH hiện nay ở Việt Nam, nhƣ bài giảng, seminar, thí nghiệm,
thực tập,...
Đỗ Hƣơng Trà cũng đã coi dạy học theo dự án là một mô hình dạy học.
Theo tác giả “Dạy học dự án là một mô hình dạy học lấy hoạt động của học
sinh làm trung tâm. Kiểu dạy học này phát triển kiến thức và kĩ năng của học
sinh thông qua quá trình học sinh giải quyết một bài tập tình huống gắn với
thực tiễn bằng những kiến thức theo nội dung môn học - được gọi là dự án.
Dự án đặt học sinh vào vai trò tích cực như: người giải quyết vấn đề, người
ra quyết định, điều tra viên hay người viết báo cáo. Thường thì học sinh sẽ
làm việc theo nhóm và hợp tác với các chuyên gia bên ngoài và cộng đồng để
trả lời các câu hỏi và hiểu sâu hơn nội dung, ý nghĩa của bài học. Học theo
dự án đòi hỏi học sinh phải nghiên cứu và thể hiện kết quả học tập của mình
thông qua cả sản phẩm lẫn phương thức thực hiện” [22].
Nhƣ vậy, vì có sự khác nhau về cách nhìn nhận và cách thức sử dụng
mà cho đến nay vẫn chƣa có sự thống nhất cụ thể về quan niệm đối với dạy
học theo dự án. Có tác giả coi đây là một PPDH, nhƣng những tác giả khác lại
cho đó là hình thức DH, quan điểm DH hay mô hình DH,...Tùy theo cách tiếp
cận mà các nhà lí luận có thể quan niệm dạy học theo dự án theo những cách
khác nhau.


7
Dƣới đây là một định nghĩa về dạy học theo dự án đƣợc xây dựng trong
luận văn này: Dạy học theo dự án (DHTDA) là một phương pháp dạy học,
trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp

các giai đoạn của quá trình dạy học. Điều đó cũng đòi hỏi và khuyến khích
tính trách nhiệm, sự sáng tạo của ngƣời học. GV chủ yếu đóng vai trò tƣ vấn,
hƣớng dẫn, giúp đỡ. Tuy nhiên, mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm,
khả năng của học sinh và mức độ khó khăn của nhiệm vụ.
f. Cộng tác làm việc
Các dự án học tập thƣờng đƣợc thực hiện theo nhóm, trong đó có sự
cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm.
Dạy học theo dự án đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng công tác
làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa HS và GV cũng nhƣ với các lực
lƣợng xã hội khác tham gia trong dự án. Đặc điểm này còn đƣợc gọi là học
tập mang tính xã hội.
g. Định hướng sản phẩm
Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm đƣợc tạo ra không chỉ
giới hạn trong những thu hoạch lí thuyết, mà trong đa số trƣờng hợp các dự án
học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành.
h. Định hướng kĩ năng mềm
Dạy học theo dự án tạo điều kiện và tạo cơ hội cho ngƣời học có thể phát
triển đƣợc các năng lực tƣ duy và các kĩ năng mềm (hay còn gọi là kĩ năng
sống nhƣ các kĩ năng về giao tiếp, hợp tác, lãnh đạo, định hƣớng...) thông qua
quá trình thực hiện dự án và tạo sản phẩm dự án.
k. Có khả năng tích hợp cao
Trong dạy học theo dự án có thể thực hiện phối hợp với nhiều phƣơng
pháp dạy học, hình thức dạy học hay nhiều xu hƣớng dạy học khác nhau nhƣ:
dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, dạy học hợp tác, dạy học khám phá,
dạy học trong môi trƣờng công nghệ thông tin… để tổ chức các hoạt động học


9
tập sao cho việc học tập đạt kết quả cao.
m. Không bị ràng buộc chặt chẽ về không gian, thời gian

- Thời gian, chi phí tiến hành dự án.
- Số ngƣời tham gia: nhóm, tổ, lớp, khối lớp học, trƣờng,... tiến hành thực
hiện dự án đó.
- Phạm vi tác động (ảnh hƣởng) của dự án: trong trƣờng, ngoài trƣờng, khu
vực…
Ngoài ra khi tiến hành dự án ta còn có thể có cách chia nhƣ sau:
- Dự án nhỏ: là dự án đƣợc thực hiện trong phạm vi một số giờ học, có thể từ
2 – 6 giờ học.
- Dự án trung bình: là dự án đƣợc thực hiện trong phạm vi từ một ngày đến
một tuần hoặc 40 giờ học.
- Dự án lớn: là dự án đƣợc thực hiện với quỹ thời gian lớn, trên một tuần và
có thể kéo dài lên nhiều tháng.
d. Phân loại theo nhiệm vụ, tính chất công việc
- Dự án học tập tìm hiểu: Là các dự án học tập đƣợc thực hiện nhằm khảo sát
thực trạng đối tƣợng.
Ví dụ: Dự án tham quan và tìm hiểu một quy trình sản xuất, dịch vụ
(rƣợu bia, xi măng, đồ gốm…); Dự án tham quan và tìm hiểu việc sử dụng khí


11
oxi ở bệnh viện...
- Dự án học tập nghiên cứu: Là các dự án học tập đƣợc tiến hành nhằm
hƣớng tới giải quyết các vấn đề, giải thích các hiện tƣợng...
Ví dụ: Dự án xác định độ pH của đất trồng; Dự án khảo sát môi trƣờng
chăn nuôi, trồng trọt...
- Dự án học tập thực hành: Là các dự án học tập đƣợc thực hiện với mục đích
hƣớng tới là tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc thực hiện một kế hoạch hành
động thực tiễn.
Ví dụ: Dự án xây dựng một cơ sở xử lí hạt giống (lúa, bắp, …); Dự án
mở một cửa hàng bán thực phẩm...

- Tạo môi trƣờng học tập, chỉ dẫn, gợi lên những nghi vấn và thúc đẩy sự hiểu
biết sâu hơn của ngƣời học.
- Hƣớng dẫn ngƣời học tập trung vào tìm hiểu, giải quyết vấn đề và thực hiện
những nhiệm vụ cụ thể của dự án.
- Cho phép và khuyến khích ngƣời học tự kiến tạo nên kiến thức của họ.
c. Nội dung dạy học
Nội dung dạy học đƣợc ngƣời học tiếp thu trong quá trình thực hiện dự
án. Nội dung dạy học cần theo sát chƣơng trình học và có phạm vi kiến thức
liên môn. Khi thiết kế dự án, cần phải chọn những nội dung dạy học có mối
liên hệ với cuộc sống ở môi trƣờng ngoài lớp học, hƣớng tới những vấn đề
của thế giới thật.
d. Phương pháp dạy học
- Trong dạy học dự án ngƣời tổ chức có thể phối hợp nhiều PPDH khác nhau:
thuyết trình, đàm thoại, nghiên cứu, nêu vấn đề, làm việc theo nhóm …
- Học tập trong dự án là học tập trong hành động. Vì vậy, ngƣời học không
tiếp thu thông tin một cách bị động mà là ngƣời tích cực giành lấy kiến thức.
Nhƣ vậy, mỗi bài học đều thật sự hấp dẫn đối với ngƣời học vì đó là những
vấn đề có thật trong đời sống.


13
e. Phương tiện dạy học
Phƣơng tiện dạy học trong dạy học dự án là sách giáo khoa, tài liệu tham
khảo, máy tính, internet, các phƣơng tiện trình chiếu… Ngƣời học cần đƣợc
tạo điều kiện sử dụng công nghệ thông tin khi sản xuất một ấn phẩm, khi trình
bày vấn đề...
f. Môi trường và thời gian thực hiện dự án
Dự án có thể chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học và có độ dài khoảng 1-2
tiết, hoặc có thể vƣợt ra ngoài phạm vi lớp học và kéo dài trong suốt năm học.
g. Bộ câu hỏi định hướng trong dạy học theo dự án

trình bày, bảo vệ sản phẩm đó. HS cũng là ngƣời trình bày kiến thức mới mà
họ đã tích lũy thông qua dự án.
Cuối cùng, bản thân học sinh là ngƣời đánh giá và đƣợc đánh giá dựa
trên những gì đã thu thập đƣợc, dựa trên tính khúc chiết, tính hợp lý trong
cách thức trình bày của các em theo những tiêu chí đã xây dựng trƣớc đó.
b. Vai trò của giáo viên
Khác với phƣơng pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò
trung tâm, là chuyên gia và nhiệm vụ chính là truyền đạt kiến thức, trong dạy
học theo dự án, GV là chỉ là ngƣời hƣớng dẫn (guide) và tham vấn (advise)
chứ không phải là “cầm tay chỉ việc” cho HS của mình. Theo đó, giáo viên
không dạy nội dung cần học theo cách truyền thống mà từ nội dung nhìn ra sự
liên quan của nó tới các vấn đề của cuộc sống, hình thành ý tƣởng về một dự
án liên quan đến nội dung học, tạo vai trò cho học sinh trong dự án, làm cho
vai trò của học sinh gắn với nội dung cần học (thiết kế các bài tập cho học
sinh)...
Tóm lại, giáo viên không còn giữ vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học
mà trở thành ngƣời hƣớng dẫn, ngƣời giúp đỡ học sinh, tạo môi trƣờng thuận


15
lợi nhất cho các em trên con đƣờng thực hiện dự án.
c. Vai trò của công nghệ
Mặc dù công nghệ không phải là vấn đề cốt yếu đối với phƣơng pháp
DHTDA nhƣng nó có thể nâng cao kinh nghiệm học tập và đem lại cho học
sinh cơ hội để hòa nhập với thế giới bên ngoài, tìm thấy các nguồn tài nguyên
và tạo ra sản phẩm.
1.1.6. Những ưu điểm và hạn chế của dạy học dự án
a. Ưu điểm
Các đặc điểm của DHTDA đã thể hiện những ƣu điểm của phƣơng pháp
dạy học này. Có thể tóm tắt những ƣu điểm cơ bản sau đây của dạy học theo

- Dạy học dự án là hình thức quan trọng để thực hiện phƣơng thức đào tạo con
ngƣời phát triển toàn diện, học đi đôi với hành, kết hợp giữa học tập và
nghiên cứu khoa học.
Dạy học dự án tạo ra môi trường thuận lợi cho người học rèn luyện
và phát triển
- Dạy học dự án giúp ngƣời học học đƣợc nhiều hơn vì trong hầu hết các dự
án, học viên phải làm những bài tập liên quan đến nhiều lĩnh vực.
- Học sinh nào cũng có cơ hội để hoạt động vì nhiệm vụ học tập đến đƣợc với
tất cả mọi ngƣời. Học sinh có cơ hội để thử các năng lực khác nhau của bản
thân khi tham gia vào một dự án.
- Học sinh đƣợc rèn khả năng tƣ duy, suy nghĩ sâu sắc khi gặp những vấn đề
phức tạp. Học sinh có điều kiện để khám phá, đánh giá, giải thích và tổng hợp
thông tin.
- Học sinh đƣợc rèn khả năng vận dụng những gì đã học, đặc biệt các kiến
thức về khoa học, công nghệ.
- Khi lập đề cƣơng cho dự án, ngƣời học phải tƣởng tƣợng, phác họa những
dự kiến, kế hoạch hành động, vì vậy trí tƣởng tƣợng cùng với tính tích cực,
sáng tạo của học đƣợc rèn luyện và phát triển.