BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH
CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƢỜNG RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN QUẾ PHONG TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ: NGÀNH KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG

ĐINH THỊ NGỌC THÚY

Hà Nội - Năm 2018


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH
CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƢỜNG RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN QUẾ PHONG TỈNH NGHỆ AN

ĐINH THỊ NGỌC THÚY
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG
MÃ SỐ: 8440301
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS LÊ VĂN HƢNG

HÀ NỘI, NĂM 2018


Tác giả


iii

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ i
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................ vi
THÔNG TIN ĐỀ TÀI ............................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Đặt vấn đề ...............................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................2
3. Nội dung nghiên cứu. ..............................................................................................2
CHƢƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ................................3
I. Một số khái niệm, đối tượng chi trả dịch vụ môi trường rừng. ...............................3
1. Môi trường rừng. .....................................................................................................3
2. Hệ sinh thái rừng. ....................................................................................................3
3. Dịch vụ môi trường. ................................................................................................3
4. Dịch vụ môi trường rừng.........................................................................................4
5. Chi trả dịch vụ hệ sinh thái môi trường và chi trả dịch vụ môi trường rừng. .........4
6. Đối tượng tham gia. ................................................................................................5
7. Các hình thức chi trả dịch vụ môi trường rừng. ......................................................6
8. Nền tảng cơ bản của cơ chế chi trả dịch vụ môi trường. ........................................7
II. Tổng quan các kết quả nghiên cứu và thực tiễn chi trả dịch vụ môi trường rừng
trên thế giới. ................................................................................................................8
III. Tổng quan các kết quả nghiên cứu và thực tiễn chi trả dịch vụ môi trường rừng
tại Việt Nam. ............................................................................................................ 11
1. Các nghiên cứu và triển khai chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Việt Nam. ..... 11

2.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. ................................................................ 33
2.2.1. Phương pháp phỏng vấn trực tiếp. ................................................................. 33
2.2.2. Phương pháp điều tra xã hội học. ................................................................... 33
2.2.3. Phương pháp phân tích, tổng hợp, xử lí số liệu. ............................................ 36
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN............................. 40
I. Hiện trạng công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn huyện Quế
Phong. ...................................................................................................................... 40


v

II. Đánh giá hiện trạng công tác chi trả DVMTR ở huyện Quế Phong. .................. 44
1. Tình hình áp dụng chính sách chi trả DVMTR tại huyện Quế Phong. ................ 44
2. Công tác tổ chức, chỉ đạo điều hành thực hiện Chính sách chi trả dịch vụ môi
trường rừng............................................................................................................... 45
3. Tình hình thu, chi của dự án chi trả DVMTR trên địa bàn huyện Quế Phong. ........ 46
4. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa
bàn huyện Quế Phong đến hiệu quả kinh tế. ........................................................... 52
5. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa
bàn huyện Quế Phong đến bảo vệ môi trường. ....................................................... 54
6. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa
bàn huyện Quế Phong đến công tác xã hội. ............................................................ 58
7. Tồn tại, hạn chế và khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ. ....................................... 66
III. Đánh giá chung việc thực thi chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa
bàn huyện Quế Phong và các bài học kinh nghiệm. ................................................ 69
1. Đánh giá việc tổ chức thực hiên chính sách. ........................................................ 69
2. Bài học kinh nghiệm. ........................................................................................... 70
IV. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của chính sách chi trả dịch vụ môi
trường rừng trên địa bàn huyện Quế Phong tỉnh Nghệ An. ..................................... 71
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................... 73

Hình 4: Kết quả chi trả tiền dịch vụ môi trường huyện Quế Phong năm 2014 2017 ............................................................................................................. 49
Hình 5: Diện tích rừng Quế Phong năm 2014-2017 ................................................ 55
Hình 6: diện tích rừng trồng mới tại Quế Phong năm 2015-2017 ........................... 55
Hình 7: độ che phủ rừng ở Quế Phong năm 2015-2017 .......................................... 56
Hình 8: diện tích rừng được khoán trên địa bàn huyện năm 2015-2017 ................. 61
Hình 9: Số vụ vi phạm QLBV rừng huyện Quế Phong năm 2015-2017 ................. 62


vi

THÔNG TIN ĐỀ TÀI
Họ và tên học viên: Đinh Thị Ngọc Thúy
Lớp: CH2AMT

Khoá: 2A

Cán bộ hướng dẫn : PGS. TS. Lê Văn Hưng
Tên đề tài: Nghiên cứu hiệu quả của việc áp dụng chính sách chi trả dịch vụ môi
trường rừng trên địa bàn huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An.
Dịch vụ môi trường rừng là bộ phận quan trọng bậc nhất của dịch vụ môi
trường. Môi trường rừng là môi trường do kết quả tác động của rừng tạo ra cho xã
hội và tự nhiên. Nó là loại môi trường có tầm quan trọng không thể thay thế trong
hệ sinh thái chung.
Hơn 20 năm qua cùng với việc đổi mới đất nước, Ngành Lâm nghiệp Nghệ
An đã có những chuyển biến tích cực. Từ sản xuất theo truyền thống lấy quốc
doanh làm nòng cốt, chủ yếu là khai thác rừng tự nhiên sang sản xuất lâm nghiệp
theo hướng xã hội hóa, nhằm thu hút nguồn lực tập trung cho nhiệm vụ xây dựng và
phát triển rừng. Do đó rừng ở Nghệ An đã có sự phát triển nhanh về diện tích và giá
trị kinh tế. Quế Phong là một huyện miền núi, biên giới vùng cao ở phía Tây Bắc
tỉnh Nghệ An, cách thành phố Vinh gần 180 km. Diện tích tự nhiên 189.086 ha

mới đã tăng lên là 2,7 nghìn ha; bên cạnh đó số vụ vi phạm đã giảm xuống năm từ
112 vụ còn 91 vụ. Kết quả trên nêu lên được hiện trạng công tác chi trả dịch vụ môi
trường rừng ở huyện Quế Phong. Đã đánh giá được những điểm đã đạt được cũng
như những điểm còn đang vướng mắc trong công tác chi trả DVMTR.
Từ kết quả nghiên cứu của đề tài đã chỉ ra việc áp dụng chính sách chi trả
DVMTR đã có tác động đến kinh tế, môi trường, xã hội và nêu được những điểm
cần khắc phục trong thời gian tới tại địa phương để nâng cao hiệu quả của chính
sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An.


1

MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Những hệ sinh thái trên trái đất (như hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái biển, lưu
vực sông, nguồn nước...) đã và đang cung cấp cho con người những giá trị dịch vụ
được sử dụng cho sự phát triển kinh tế xã hội, nhưng những hệ sinh thái này trước
đây lại được sử dụng miễn phí trong cuộc sống hằng ngày của người dân và họ
không có ý thức trách nhiệm bảo vệ nó, do đó mà chất lượng cũng như khả năng
cung cấp những dịch vụ môi trường này đang bị ảnh hưởng.
Việc duy trì và bảo vệ hệ sinh thái được thực hiện bởi cộng đồng sống trong
vùng (ví dụ: lâm trường, bộ đội, người dân...), tuy nhiên quyền lợi chưa được xác
định cụ thể. Chính vì vậy, đòi hỏi phải có một sự định giá giá trị kinh tế những lợi
ích của các hệ sinh thái này để làm cơ sở căn cứ để chi trả - thanh toán từ những
người được hưởng lợi để chi trả đền bù và giúp đỡ những người bảo vệ và duy trì
các hệ sinh thái và từ đó mới có thể duy trì việc cung cấp những dịch vụ môi trường
từ các hệ sinh thái rừng một cách tốt hơn.
Chi trả dịch vụ môi trường rừng (PES) không chỉ mang lại hiệu quả về
kinh tế cho người cung cấp dịch vụ môi trường, mà PES còn mang lại hiệu quả
trong bảo vệ và phát triển rừng, bảo vệ môi trường và hiệu quả trong việc tăng