B
TR

NGă

TĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR

NG

I H CăTĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR

NG HÀ N I

===*****===

H

C TÙNG

ỄNHăGIỄăTH C TR NG QU N LÝ, S
QU

D NG

T NÔNG NGHI PăCỌNGăệCHăTRểNă
QU N B C T

LIÊM , THÀNH PH

LU NăV NăTH CăS ă



T NÔNG NGHI PăCỌNGăệCHăTRểNă
QU N B C T

LIÊM , THÀNH PH

LU NăV NăTH CăS
CHUYÊN NGÀNH : QU NăLụă
MÃ S

Tă AI

: 8850103

NG

IăH

NG D N KHOA H C

TS. NGUY N TH KHUY

Hà N i ậ N mă2019

A BÀN

HÀ N I


i

IăH CăTĨIăNGUYÊNăVĨăMỌIăTR
Ngàyăă19ăăthángăă1ăăn mă2019

NGăHĨăN I


ii

Tôi xin ca
Nh ngăk tăqu ănghiênăc uăđ

cătrìnhăbàyătrongălu năv nălàăhoànătoànătrungăth c,

khôngăviăph măb tăc ăđi uăgìătrongălu tăs ăh uătríătu ăvàăphápălu tăVi tăNam.ăN uă
sai,ătôiăhoànătoànăch uătráchănhi mătr

căphápălu t.

TỄCăGI ăLU NăV N

H ă

căTùng


iii

L IăC Mă N
c s nh t trí c aă tr



ng d n TS. Nguy n Th Khuy cô đưă

ng d n,ăgiúpăđ tôi trong su t quá trình th c hi n lu năv nănày.

Tôi xin g i l i c mă năđ năbanălưnhăđ o, các cán b Phòng Tài nguyên và
Môiătr

ng, cán b đ a chính c aăcácăph

ngătrênăđ a bàn qu n qu n B c T Liêm -

Thành ph Hà N i và cácăc ăquanăbanăngànhăcóăliênăquanăđưăgiúpăđ tôi trong su t
quá trình làm lu năv năt t nghi p.
Xin trân tr ng c mă năcácăb n h c viên cùng l p, nh ngăng

i thân trong gia

đìnhăvàăb năbèăđưăgiúpăđ vàăđ ng viên tôi trong quá trình h c t p, nghiên c uăđ
hoàn thành lu năv nănày.

H c viên th c hi n

H

c Tùng


iv


c v đ tăđai.................................................................... 6

1.1.3. Chính sách qu n lý, s d ngăđ t nông nghi p công ích ......................... 9
1.2.ăC ăs pháp lý ........................................................................................... 20
1.2.1. Ngu n g c hình thành, ch đ qu n lý, s d ngăđ t công ích các th i k ...20
1.2.2. Chính sách pháp lu t,ăcácăv năb n pháp quy hi nănayăliênăquanăđ n vi c
qu n lý, s d ng qu đ t công ích................................................................... 23
1.3.ăC ăs th c ti n ......................................................................................... 39
1.3.1. Tình hình qu n lý, s d ngăđ tăđaiă c păc ăs c a m t s qu c gia
trên th gi i .................................................................................................... 39


v
1.3.2. Tình hình qu n lý, s d ngăđ t công ích c a m t s t nh

Vi t Nam . 44

1.3.3. Tình hình qu n lý, s d ngăđ t công ích c a thành ph Hà N i .......... 47
CH

NG 2.

2.1.

iăt

2.1.1.ăă

IT


ngăpháp th ng kê, mô t ................................................................ 50

2.3.3. Ph

ngăpháp phân tích t ng h p và x lý s li u................................. 51

2.3.4. Ph

ngăphápăk th a............................................................................. 51

2.3.5. Ph

ngăphápăso sánh .............................................................................. 51

2.3.6. Ph

ngăphápăch năđi m nghiên c u ....................................................... 51

CH

NGă3.ăK T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N .................... 53

3.1.ă i u ki n t nhiên, kinh t - xã h iătrênăđ a bàn Qu n B c T Liêm ..... 53
3.1.1.ă i u ki n t nhiên ................................................................................. 53
3.1.2.ă i u ki n kinh t - xã h i ...................................................................... 56
3.1.3.ă ánhăgiáăchungăv đi u ki n t nhiên, kinh t xã h i và nhăh

ngăđ n

công tác qu n lý, s d ngăđât .......................................................................... 59

vii

THỌNGăTINăLU NăV N
H và tên h c viên: H

c Tùng

L p: CH3A.Q
Cán b h

Khóa: 2017 - 2019

ng d n: TS. Nguy n Th Khuy

Tênăđ tài:ă“ ánhăgiáăth c tr ng qu n lý, s d ng qu đ t nông nghi p công
íchătrênăđ a bàn qu n B c T Liêm, Thành ph Hà N i”
Nh ng n iădungăchínhăđ
- Qu n B c T Liêmăđ

c nghiên c u trong lu năv năvàăk t qu đ tăđ

c:

c thành l p theo Ngh quy t s 132/NQ-CP ngày 27

tháng 12 n m 2013 c a Chính ph ,ătrênăc ăs đi u ch nh toàn b di n tích t nhiên
và dân s c a 9 xã c a huy n T Liêm c ,ă đ ng th i thành l pă 13ă ph
qu n B c T Liêm.ăN iăđâyăcóăcácătuy năđ

ng thu c


c a các h giaăđình,ăcáănhân là r t nh , manh mún m i th a có di n tích t 30,0 ậ
200,0 m2, cá bi t có th a di n tích nh h nă10,0ăm2; các ao, h có quy mô di n tích
kho ng t 1000,0 ậ 3000,0 m2 làm gi m hi u qu s n xu t nông nghi p, gây khó
kh năchoăcôngătácăqu n lý, s d ngăđ tăđai

đ aăph

ngănh ăkhóăb tríăc ăc u cây

tr ng theo quy ho ch do di n tích nh , xen k nhi u ch s d ng, m i ch có nh ng
khuynhăh

ngăvàătrìnhăđ s n xu t khác nhau.


viii
- Theo k t qu đi u tra t iă3ăph
s d ngăđúng m căđíchăđ tăđ

ng thì h u h t các h giaăđình,ăcáănhânăđ u

c thuê, tuy v y có 03 h t iăph

ng C Nhu 2 t ý

chuy n m căđíchăs d ng t đ t tr ngăcâyălâuăn măsangăm căđíchătr ng cây hang
n m,ăxâyăd ngănhàăx

ng. T ngăthuăngânăsáchăđ aăph


Gi y ch ng nh n quy n s d ngăđ t quy n s h u
nhà

và các tài s năkhácăliênăquanăđ năđ t

H ND

H iăđ ng nhân dân.

L

Lu tă

QLNN

Qu nălỦăNhàăn

CI

t công ích

TNMT
UBND

tă ai
c

TàiănguyênăvàăMôiătr
y ban nhân dân.

ng C Nhu 2 ................. 84

B ng 3.10. K t qu đi u tra 30 h trênăđ aăbànăph

ng Minh Khai ............... 85

B ng 3.11. T ng h p k t qu đi u tra ............................................................. 86
B ng 3.12. K t qu đi u tra h giaăđình,ăcáănhânătrênăđ aăbànă3ăph

ng ....... 88


xi

DANH M C HÌNH

Hình 3.1 V trí d án tr m trung chuy năđaăph
Hình 3.2 Ph i cánh d án nhà

xã h i t iăph

ngăth c t i P. Minh Khai ... 73
ng C Nhu 2 ...................... 74


xii

DANH M C BI Uă

Bi uăđ 1.1: T l % di nătíchăđ t công ích c a 8 t nh ................................... 46

Ngh đ nh 64/CP c a Chính ph , ch tr
h i, gi i quy tăđ
n

ngănàyăđưăgópăph n phát tri n kinh t - xã

c m i quan h l i ích gi aăng

i s n xu t nông nghi p và Nhà

c, không ng ng c i thi n,ă nângă caoă đ i s ngă ng

i nông dân. Tuy nhiên, trên

th c t vi c qu n lý và s d ng qu đ t nông nghi p nh tălàăđ t nông nghi p công
ích còn g p nhi uăkhóăkh n,ăb t c p.ă

t công ích là m t trong nh ng n i dung v

qu n lý, s d ngăđ tăđaiătrongăh th ng pháp lu tăđ tăđaiăVi tăNam.ă óălàăđ tăđ xây
d ng các công trình công c ng ph c v cho l i ích chung c a m iăng
h i.ă
đ

i trong xã

tăcôngăíchăc ngălàăm t v năđ n m trong s còn nhi u b t c păđó,ălàălo iăđ t

c hình thành, v i s t ch trong vi c t ch u trách nhi m qu n lý và s d ng



c thành l p theo Ngh quy t s


2

132/NQ-CP ngày 27 tháng 12 n m 2013 c a Chính ph ,ă trênă c ă s
Th

ng Cát, Liên M c, Tây T u, Th yă Ph

Ng c,ăXuână

nh, C Nhu thànhă13ăph

tách 9 xã:

ng,ă Minhă Khai,ă Phúă Di n,ă ôngă

ng.

Nh ngătrongăth căt ăhi nănayăvi căqu nălỦ,ăs ăd ngăqu ăđ tăcôngăíchătrênăđ aă
bànăqu năB căT ăLiêmăcònănhi uăb tăc pănh ăvi căchoăthuêăs ăd ngăđ tăcôngăích
ch aăđúngăđ iăt

ng,ăth iăgianăthuê;ăchoăm

n,ăchuy nănh

m căđíchăs ăd ngăđ t,ăs ăd ngăkhôngăđúngăm căđíchăđ

ngu n l i c aăng

c, nhu c uăc ngănh ă

iădânăđ i v iăđ tăcôngăích;ăđ t đóăcóăcáchăgi i quy t hài hòa

các l i ích này.
3.2. Ý ngh a th c ti n
- K t qu nghiên c uăđ tàiăgiúpăđ aăph

ngăn mărõăđ

c di n tích, quy mô,


3

th c tr ng qu n lý, s d ng đ t nông nghi p công ích,ăquaăđóăcóănh ng gi i pháp
nângăcaoăn ngăl c qu n lý, s d ng qu đ t nông nghi p công ích t i qu n B c T
Liêm, thành ph Hà N i.
- K t qu nghiên c u c a lu năv năcóăth dùng làm tài li u tham kh o cho h c
viên cao h c,ă sinhă viênă c ngă nh ă nh ng nhà qu nă lỦă đ tă đaiă v vi c qu n lý, s
d ngăđ tăđaiănóiăchungăvàăđ t nông nghi p công ích nói riêng.


4

CH

NGă1.ăT NG QUAN V V Nă


ng, th yă v n,ă th m th c v t t

nhiên,ăđ ng v t và nh ng bi năđ i c aăđ t do các ho tăđ ng c aăconăng

i.

V m tăđ i s ng - xã h i,ăđ tăđaiălàăngu n tài nguyên qu c gia vô cùng quý
giá,ă làă t ă li u s n xu t không gì thay th đ

c c a ngành s n xu t nông - lâm

nghi p, là thành ph n quan tr ngăhàngăđ u c aămôiătr

ng s ng,ălàăđ a bàn phân b

khuădânăc ,ăxâyăd ngăc ăs kinh t ,ăv năhoáăvàăanăninhăqu căphòng.ăNh ngăđ tăđaiă
là tài nguyên thiên nhiên có h n v di n tích, có v trí c đ nh trong không gian [2].
1.1.1.2. V n đ qu n lý đ t đai
Qu nălỦăđ tăđaiăbaoăg mănh ngăch căn ng,ănhi măv ,ăliênăquanăđ năvi căxác
l păvàăth căthiăcácăquyăt căchoăvi căqu nălỦ,ăs ăd ngăvàăphátătri năđ tăđaiăcùngăv iă
nh ngă l iă nhu nă thuă đ

căt ă đ tă (thôngă quaă vi că bán,ă choă thuêă ho că thuă thu )ă vàă

gi iăquy tănh ngătranhăch păliênăquanăđ năquy năs ăh uăvàăquy năs ăd ngăđ t.
Qu nălỦăđ tăđaiălàăquáătrìnhăđi uătraămôăt ănh ngătàiăli uăchiăti tăv ăth aăđ t,ă
xácă đ nhă ho că đi uă ch nhă cácă quy nă vàă cácă thu că tínhă khácă c aă đ t,ă l uă gi ,ă c pă
nh tăvàăcungăc pănh ngăthôngătinăliênăquanăv ăs ăh u,ăgiáătr ,ăs ăd ngăđ tăvàăcácă
ngu nă thôngă tină khácă liênă quană đ nă th ă tr

Vi căs ăd ngăđ tăcóăth ăđ

căđ nhăngh aălà:ă“ănh ngăho tăđ ngăc aăconăng

căs ăd ng.ă
iăcóăliênă

quanătr căti păt iăđ t,ăs ăd ngăngu nătàiănguyênăđ tăho căcóătácăđ ngălênăchúng”.
S ă li uă v ă quáă trìnhă vàă hìnhă tháiă cácă ho tă đ ngă đ uă t ă (laoă đ ng,ă v n,ă
n

c…),ăk tăqu ăs năl

ngă(lo iănôngăs n,ăth iăgian,ăchuăk ămùaăv ă…)ăchoăphépă

đánhăgiáăchínhăxácăvi căs ăd ngăđ t,ăphânătíchătácăđ ngămôiătr
môăhìnhănh ngă nhăh

ngăvàăkinhăt ,ăl pă

ngăc aăvi căbi năđ iăs ăd ngăđ tăho căvi căchuy năđ iăvi că

s ăd ngăđ tănàyăsangăm căđíchăs ăd ngăđ tăkhác.
Ph măviăs ăd ngăđ t,ăc ăc uăvàăph

ngăth căs ăd ngăđ tăm tăm tăb ăchiăph iă

b iăcácăđi uăki năvàăquyălu tăsinhătháiăt ănhiên,ăm tăkhácăb ăki măch ăb iăcácăđi uă
ki n,ăquyălu tăkinhăt ăxưăh i vàăcácăy uăt ăk ăthu t.ăVìăv yăcóăth ăkháiăquátăm tăs ă
đi uăki năvàănhânăt ă nhăh

tăđaiăh nă

ng,ăcóăv ătríăc ăđ nhăvàălàăt ăli uăs năxu tăkhôngăth ăthayăth ăđ

căkhiă

tham gia vàoăho tăđ ngăs năxu tăc aăxưăh iă[5].
1.1.2. Qu n lý nhà n

c v đ t đai

1.1.2.1. Khái ni m qu n lý nhà n
Qu nălỦănhàăn

c v đ t đai

c v đ tăđaiălàăt ng h p các ho tăđ ng c aăc ăquanănhàăn

c

v đ tăđai.ă óălàăcácăho tăđ ng trong vi c n m và qu n lý tình hình s d ngăđ tăđai,ă
trong vi c phân b đ tă đaiă vàoă cácă m că đíchă s d ngă đ t theo ch tr
sách c aă

ng, pháp lu t c a nhàăn

ng,ă chínhă

c, trong vi c ki m tra, giám sát quá trình s


c trong vi c s d ng, khai thác qu đ t.

- Ki m tra, giám sát qu n lý và s d ngăđ tăđai;ăphátăhi n nh ng m t tích c c
đ phát huy, đi u ch nh và gi i quy t nh ng sai ph m [4].
1.1.2.3. Nguyên t c qu n lý nhà n

c v đ t đai

- Qu n lý toàn b v năđ t c a qu c gia, không qu n lý l t t ng vùng.


7

- S li u qu n lý ph i bao hàm c s l

ng, ch tăl

ng, lo i, h ng ph c v cho

m căđíchăs d ngănàoăđó.
- Nh ngă quyă đ nh, nh ng bi u m u ph i th ng nh t trên toàn qu c và trong
ngànhăđ a chính.
- Qu n lý m t cách h th ngăvàăph

ngăphápăph i th ng nh t trên toàn qu c.

- S li u so sánh không ch theo t ngăđ năv nh mà ph i th ng nh t so sánh
trong c n

c.

c v đ t đai

ng có hai m t tích c c và tiêu c c,ădoăđóăc n có s qu n

lý, can thi p,ăđi u ch nh c aăNhàăn

c b ng các công c và chính sách thích h p

nh m phát huy tích tích c c và h n ch nh ng tiêu c c c a th tr
lỦăNhàăn

ng. Vì v y, qu n

c v đ tăđaiăph iăđ m b o 4 m căđíchăsau:

- B o v quy n s
l i h p pháp c aăng

h u c aă Nhàă n

c đ i v iă đ tă đai,ă b o v quy n

i s d ng.

- B oăđ m s d ng h p lý v năđ t c aăNhàăn
- T ngăc

c.

ng hi u qu kinh t s d ngăđ t.

- Qu nălỦăNhàăn
m uă quyă đ nh,ă h

căđi u

ng.

c trênăc ăs pháp lu t, Lu tă

ng d n c aă Nhàă n

tăđaiăvàăcácăv n b n, bi u

că vàă cácă c ă quană chuyênă mônă t trung

ngăđ năc ăs .
- Qu nălỦăđ tăđaiăph iăkháchăquan,ăchínhăxác,ăđúngăv i s li u nh năđ

c và

đúngă m că đích;ă tàiă li u trong qu n lý ph iă đ m b o tính pháp lu t, ph iă đ yă đ ,
đúng th c t .
- Qu nălỦăđ tăđaiătuânătheoănguyênăt c ti t ki m và mang l i hi u qu kinh
t cao [4].
1.1.2.5. N i dung qu n lý Nhà n
T iă i uă22ăLu tă

c v đ t đai

tăđaiăn mă2013ăquyăđ nhăvi căqu nălỦăNhàăn


- Thanhătra,ăki mătra,ăgiámăsát,ătheoădõi,ăđánhăgiáăvi căch păhànhăquyăđ nhăc aă
phápălu tăv ăđ tăđaiăvàăx ălỦăviăph măphápălu tăv ăđ tăđai.
- Ph ăbi n,ăgiáoăd căphápălu tăv ăđ tăđai.
- Gi iăquy tătranhăch păv ăđ tăđai;ăgi iăquy tăkhi uăn i,ăt ăcáoătrongăqu nălỦăvàă
s ăd ngăđ tăđai.
- Qu nălỦăho tăđ ngăd chăv ăv ăđ tăđai.
1.1.3. Chính sách qu n lý, s d ng đ t nông nghi p công ích
1.1.3.1. Khái ni m đ t công ích
a) Khái ni m chung
Trongăcácăquyăđ nh c a pháp lu tăđ tăđaiătr

căkia,ăc ngănh ăLu tă

tăđaiăhi n

hành không có m t khái ni m c th nàoăchoăđ tăcôngăích,ănh ngăcóăth rút ra t các
quyăđ nhăđóăm tăcáchăkháiăquát:ă

t công ích là di nătíchăđ t mà m iăxư,ăph

c vào qu đ t,ăđ căđi m và nhu c u c aăđ aăph

ng,ămàăđ

ngăc nă

c gi l iăkhôngăquáăn mă

ph nătr mă(5%)ătrongăt ng di nătíchăđ t tr ngăcâyăhàngăn m,ăđ t tr ngăcâyălâuăn măvàă


c hi uălàăđ t tr ng lúa, tr ngăhoaămàuănh :ăngô,ăkhoaiă
c g iălàăcâyăl

ngăth c. Tuy nhiên, vi c s d ngăđ t

nông nghi p trên th c t không ch ph c v gói g n trong các ho tăđ ng s n xu t
đó,ă cònă m t s m că đíchă khácă màă đ t nông nghi pă làă ph

ngăti n th c hi nă nh :ă

ch nănuôiăgiaăsúc,ăgiaăc m, nuôi tr ng th y s n, tr ng các lo iăcâyălâuăn măvàăc đ t
làm mu i, tùy theo t ngăquyă đ nh, t ngăc năc khác nhau mà có s phân lo iăđ t
khác nhau.
Lu tă

tăđaiăn mă1987ăc năc vào m căđíchăs d ngăđưăphânăđ tăđaiăthànhăn mă

lo i: đ t nông nghi p,ăđ t lâm nghi p,ăđ t khuădânăc ,ăđ tăchuyênădùng,ăđ tăch aăs
d ng.ă Theoă đóă đ t nông nghi pă vàă đ t lâm nghi pă đ

c tách riêng thành hai nhóm

khácănhauănênăđ t nông nghi p ch bao g m tr ng cây ng n ngày, nuôi gia súc, nuôi
tr ng th y s n.ă

tăcôngăíchătrongăgiaiăđo nănàyăch aăđ

c kh ngăđ nhănh ngăn u có


T đó,ăđ t nông nghi p bao g m c đ t lâm nghi p tr ng các lo iăcâyălâuăn m,ă
đ t r ng s n xu t, r ngăđ c d ng và r ng phòng h , thêm n aăcònăcóăđ t dùng trong
diêm nghi p.ăNh ăv y, có th th yăđ t nông nghi p là lo iăđ t s d ng vào m căđíchă
s n xu t, nghiên c u, thí nghi m v nông nghi p, lâm nghi p, nuôi tr ng th y s n,


11

làm mu i và m c tiêu b o v , phát tri n r ng, bao g m các lo iăđ t s n xu t nông
nghi p,ăđ t lâm nghi p, tr ngăcâyăhàngăn m,ătr ngăcâyălâuăn m,ăđ t nuôi tr ng th y
s n.ăNgoàiăra,ăcònăcóăđ t nông nghi păkhácătheoăquyăđ nh c a Chính ph .
tăcôngăíchăđ
là qu đ tă đ

c kh ngăđ nh trong đi u 132 Lu tă

tăđaiă2013,ăđ

c ch rõ

c l p v i ba lo i c th :ă đ t tr ngă câyă hàngă n m,ă đ t tr ng cây lâu

n mă vàă đ t nuôi tr ng th y s nă khôngă nóiă đ n các lo iă đ t nông nghi p khác mà
Chính ph quyăđ nh,ădùngăđ ph c v nhu c u công ích c aăđ aăph
nhi u l n Lu tă

tă đaiă đ

ng.ăTuyăquaă



Bên c nhăđóăcònăs dungăđ t vào vi c xây d ngănhàătìnhăth

ng,ănhàătinhăngh aă

cho nh ngăgiaăđìnhănghèo,ăneoăđ năho căgiaăđìnhăcóăcôngăv i cách m ng, b iăth

ng

khi s d ng đ tăkhácăđ xây d ngăcácăcôngătrìnhănóiătrên.ăCóăngh aălàăth iăđi m xây
d ng các công trình công ích theo quy tă đ nh c a chính quy n c p xã mà qu đ t
côngăíchăch aăđ

căhìnhăthành,ăch aăcóăquy tăđ nh v di nătíchăđ

ch aăxácăđ nh v trí rõăràngăthìăUBNDăxư,ăph
thu c qu đ t chung c aăNhàăn

căđ l iăc ngănh ă

ng ti n hành xây d ngătrênăđ t khác

c qu nălỦ,ăđ năkhiăcóăđ t công ích thì s d ng di n

tíchăđ tăđóătr vào qu đ tăcôngăđưăs d ng ho cătrongătr

ng h p,ăđưăxácăđ nhăđ

c