B ăTĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR
TR

NGă

NG

I H C TĨIăNGUYểNăVĨăMỌIăTR

NGăHĨăN I

BÙIăTH THÚYăVỂN

ÁNHăGIÁăTH C TR NGăVĨă
NỌNGăNGHI PăTHEOăH

XU T S

D NGă

T

NG S N XU TăHĨNGăHịA

T I TH Xẩă ỌNGăTRI U, T NH QU NG NINH

LU NăV NăTH C S
CHUYểNăNGĨNHăQU NăLụă

HƠăN i - 2018


Tă AI

ChuyênăngƠnh: Qu nălỦăđ tăđai
Mưăs :
NG

IăH

T

8850103

NG D N KHOA H C:

TS. TR NăXUỂNăBIểN

HƠăN i - 2018


i

CỌNGăTRÌNHă
TR

NGă

Cánăb h

CăHOĨNăTHĨNHăT I



L IăCAMă OAN
Tôiăxinăcamăđoan:ă
Nh ng k t qu nghiênăc uăđ cătrìnhăbàyătrongălu năv nălàăhoànătoànătrungă
th c, c aă tôi,ăkhôngă viă ph m b t c đi uă gìă trongă lu t s h uă tríă tu vàă phápă lu t
Vi t Nam. N uăsai,ătôiăhoànătoànăch u tráchănhi mătr căphápălu t.
TÁCăGI LU NăV N
(Ký và ghi rõ h tên)

BùiăTh ThúyăVơn


iii

L IăC Mă Nă
Trongăquáătrìnhăđi uătra,ănghiênăc uăđ hoànăthànhălu năv n,ăngoàiăs n l c
c a b nă thân,ă tôiă đưă nh nă đ c s h ng d n nhi tă tình,ăchuă đáoă c aă cácă th yă cô
giáoăvàăs giúpăđ nhi tătình,ăchuă đáoăc aăc ăquan,ăđ ng nghi păvàănhânădână đ a
ph

ng.ă
Tôiăxinăbàyăt lòngăbi tă năchânăthànhăvàăsâuăs c nh t t i TS Tr năXuânăBiên

đưăt nătìnhăch b o,ăh

ng d năvàăđ ngăviênătôiătrongăsu t th i gian th c t p.

Tôiăxinătrânătr ng c mă năs gópăỦăchânăthànhăc aăcácăth y,ăcôăgiáoăKhoaă
Qu nă lỦă đ tă đaiă ậ Tr


CNH
CN-TTCN
CPTG
VT
V
FAO
HQ V
HTX
GTGT
GTSX
L
LUT
N
NN
NQ
NXB
NTM
Q
TCVN
TP
TPCG
TTg
TW
UBND
VSATTP

Ch vi tăđ yăđ
Bìnhăquân
B TàiănguyênăvàăMôiătr ng
B o v th c v t


DANHăM CăB NG
B ngă2.1.ăPhânăc p m căđ đánhăgiáăhi u qu kinh t s d ngăđ t..................... - 31 B ngă2.2.ăPhânăc păcácăch tiêuăđánhăgiáăhi u qu xưăh i ................................... - 31 B ng 2.3.ăPhânăc păcácăch tiêuăđánhăgiáăhi u qu môiătr ng ........................... - 31 B ng 3.1. Bi năđ ng s d ngăđ tănôngănghi păgiaiăđo n 2010 ậ 2017 ............... - 48 B ng 3.2. M t s s n ph mănôngănghi p s n xu tătheoăh ngăhàngăhóaăt p trung t i th
xưă ôngăTri u ....................................................................................................... - 51 B ngă3.3.ăCácălo iăhìnhăs d ngăđ t s n xu tănôngănghi p ................................. - 54 B ng 3.4. Hi u qu kinh t c aăcácălo iăhìnhăs d ngăđ t s n xu tănôngănghi p - 55 B ngă3.5.ăSoăsánhăhi u qu kinh t gi aăcácăLUTăăvàătheoăphânăc p c a B Khoa
h căvàăCôngăngh ......................................................................................................56
B ngă3.6.ă ánhăgiáăhi u qu xưăh i c aăcácălo iăhìnhăs d ngăđ t ..........................57
B ngă3.7.ăSoăsánhăhi u qu xưăh i gi aăcácăLUTăăătheo tiêuăchíăăB Khoa h căvàă
Côngăngh .................................................................................................................58
B ngă3.8.ăPhânăc păcácăch tiêuăđánhăgiáăhi u qu môiătr ng c aăcácălo iăhìnhăs
d ngăđ t .....................................................................................................................59
B ng 3.9. T ng h p m căđ bónăphânăc a m t s câyătr ngăchính..........................60
B ngă3.10.ăTìnhăhìnhăs d ng thu c b o v th c v t cho m t s câyătr ngăchính .. - 61 B ngă3.11.ăă ánhăgiáăchungăhi u qu cácălo iăhìnhăs d ngăđ tănôngănghi p .... - 62 B ngă3.12.ăCácăy u t xâyăd ng b năđ đ năv đ tăđai ....................................... - 63 B ngă3.13.ăCácălo iăđ tădùngăđ xâyăd ng b năđ đ năv đ tăđai........................ - 64 B ngă3.14.ăPhânăc păđ aăhìnhăt ngăđ i .............................................................. - 64 B ngă3.15.ăăPhânăc păthànhăph năc ăgi i ............................................................. - 65 B ngă3.16.ăPhânăc păvàăđánhăgiáăđ dàyăt ngăđ t ................................................ - 65 B ngă3.17.ăPhânăc p m căđ t i ........................................................................ - 66 B ngă3.18.ăPhânăc p m căđ tiêuăthoátăn c....................................................... - 66 B
B
B
B

ng 3.19. K t qu t ng h păcácăy u t đ nătính .................................................... - 67 ngă3.20.ă căđi măvàătínhăch tăcácăđ năv đ tăđai ........................................... - 68 ngăă3.21.ăYêuăc u s d ngăđ t c a 03 s n ph m l a ch n ............................... - 74 ng 3.22. Di nătíchăthíchăh pătheoăđ năv hànhăchínhăchoăcâyăv i ................... - 75 -

B ng 3.23. Di nătíchăthíchăh pătheoăđ năv hànhăchínhăchoăcâyăna .................... - 77 B ng 3.24. Di nătíchăthíchăh pătheoăđ năv hànhăchínhăchoăcâyăcamă ................ - 78 B ngă3.26.ă xu t s d ngăđ tăđ phátătri n s n ph mănaătheoăh ng .............. - 81 -


vi

DANHăM CăHỊNHă
Hìnhă1.1.ăCácăb căđánhăgiáăđ t .......................................................................... - 20 Hìnhă1.2.ăTi nătrìnhăxâyăd ng b năđ phânăh ngăthíchăh păăvàăđ xu t s d ngăđ t - 20 Hình 3.1. LUT chuyên lúa t i ph ngăKimăS n ................................................. - 52 Hìnhă3.3.ăRu ng tr ngăkhoaiătâyăt iăxưăAnăSinh .................................................. - 52 Hìnhă3.4.ăRu ng tr ngăkhoaiătâyăt iăxưăBìnhăKhê................................................ - 52 Hình 3.5. Tr ngămàuăt iăxưăYênăTh ................................................................... - 53 Hìnhă3.6.ăTr ng V i t iăxưăBìnhăKhê ................................................................... - 53 Hìnhă3.7.ăTr ng hoa t iăxưăAnăSinh ..................................................................... - 53 Hìnhă3.8.ăNuôiăcáăt iăxưăHoàngăQu .................................................................... - 54 Hìnhă3.9.ăNuôiăcáăt iăxưăH ngăTháiăTây .............................................................. - 54 -


vii

M CăL C


2.2. Ph măviănghiênăc u ....................................................................................... - 28 2.2. N iădungănghiênăc u..................................................................................... - 28 2.3. Ph ngăphápănghiênăc u .............................................................................. - 28 2.3.1. Ch năđi mănghiênăc u ............................................................................... - 28 2.3.2.ăPh ngăphápăthuăth păthôngătin ................................................................. - 29 2.3.3. H th ng ch tiêuăđánhăgiáăhi u qu kinh t xưăh iăvàămôiătr ng ............ - 29 2.3.4.ăPh ngăphápăphânătích,ăd báo .................................................................. - 32 2.3.5.ăPh
2.2.6.ăPh

ngăphápăth ngăkê,ăsoăsánh,ăt ng h p, x lỦăthôngătinăs li u ............ - 32 ngăphápăđánhăgiáăđâtăđaiătheoăFAO ................................................... - 32 -

2.3.7.ăPh

ngăphápăs d ngăcôngăngh GISăthànhăl p b năđ

vàăđánhăgiáăthíchăh p

đ tăđai ................................................................................................................... - 32 CH
NGă3.ăK T QU NGHIểNăC UăVĨăTH O LU N ......................... - 34 3.1. ánhă giáă đi u ki n t nhiên,ă kinhă t - xưă h i c a th xưă ôngă Tri u, t nh
Qu ng Ninh .......................................................................................................... - 34 3.1.1. i u ki n t nhiên ..................................................................................... - 34 3.1.2. i u ki n kinh t - xưăh i ......................................................................... - 37 3.1.3. Th c tr ngăc ăs h t ng ph c v s n xu tăNôngăậ Lâmăậ Th y s n ........ - 40 3.1.4.ă ánhăgiáăchungăv đi u ki n t nhiên,ăkinhăt - xưăh i ............................. - 45 3.2.

ánhăgiáăhi n tr ng s d ngăđ tănôngănghi pătheoăh

ng s n xu t hàngăhóaăt i

th xưă ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh .................................................................... - 47 3.2.1. Hi n tr ngăvàăbi năđ ng s d ngăđ tănôngănghi păgiaiăđo n 2010 - 2017 - 47 3.2.2. Th c tr ngăphátătri n s n xu tănôngănghi p t i th xưă ôngăTri u ............ - 48 3.2.3. Th c tr ng s n xu tănôngănghi păhàngăhóaăt p trung t i th xưă ôngăTri u - 50 3.3.ă ánhăgiáăhi u qu m t s lo iăhìnhăs d ngăđ tănôngănghi p t i th xưă ôngă
Tri u, t nh Qu ng Ninh ........................................................................................ - 51 3.3.1.ăCácălo iăhìnhăs d ngăđ t nôngănghi p ...................................................... - 51 3.3.2. Hi u qu kinh t c aăcácălo iăhìnhăs d ngăđ tănôngănghi p..................... - 54 3.4.ă ánhăgiáăthíchăh păđ tăđaiăchoăcácăs n ph mănôngănghi păhàngăhóaăt i th xưă
ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh .............................................................................. - 63 3.4.1.ăXâyăd ng b năđ đ năv đ tăđaiăchoăth xư ................................................ - 63 3.4.2. ánhăgiáăthíchăh păđ tăđai ......................................................................... - 73 3.5.ă xu t s d ngăđ tănôngănghi pătheoăh ng s n xu tăhàngăhóaăt i th xưă ôngă
Tri u, t nh Qu ng Ninh ........................................................................................ - 78 3.5.1.ăQuanăđi măvàătiêuăchíăphátătri n s n xu tănôngănghi păhàngăhóa ............. - 78 -


ix

3.5.2.ă nhăh


M cătiêuănghiênăc u
- ánhăgiáăth c tr ng s d ngăđ t s n xu tănôngănghi p theoăh

ng s n xu t

hàngăhóa t i th xưă ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh;
h

nhă h

ngă vàă đ xu t gi iă phápă s d ngă đ t s n xu tă nôngă nghi p theo

ng s n xu tăhàngăhóaăt i th xưă ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh.
Ph

ngăphápănghiênăc u
th c hi nă cácă n iă dungă nghiênă c u c a đ tài,ă chúngă tôiă đưă s d ngă cácă

ph

ngăphápănghiênăc uăsau:ăPh

ngăphápăch năđi mănghiênăc u;ăPh

ngăphápăđi u

tra thu th păthôngătinăs ăc p, th c p; H th ng ch tiêuăđánhăgiáăhi u qu kinh t xưă
h iăvàămôiătr ng;ăPh ngăphápăphânătích,ăd báo;ăPh ngăphápăth ngăkê,ăsoăsánh,ă
t ng h p, x lỦăthôngătinăs li u;ăPh ngăphápăđánhăgiáăđâtăđaiătheoăFAO;ăPh ngă
phápăs d ngăcôngăngh GISăthànhăl p b năđ vàăđánhăgiáăthíchăh păđ tăđai.

t ng di nătíchăkh oăsátălàă27.362,62ăhaă(chi m 87,99% di nătíchăđ tănôngănghi p).
- Nghiênă c uă đưă xácă đ nhă vàă đ c 03/08 s n ph mă hàngă hóaă c a th xưă đ
đ aăvàoănghiênăc u,ăđóălà:ăv i, na, cam. T nh ngăyêuăc uăđ cătínhăv đ tăđai,ăđ i
chi u v i nh ngă đ nă v đ tă đaiă đưă xácă đ nhă đ c m că đ thíchă h p choă cácă s n
ph m v i,ăna,ăcamătheoăcácăm c S1; S2; S3; N.
- Trênă c ă s ti mă n ngă đ tă đai,ă cácă quană đi mă phátă tri n c a th xư,ă cácă
ph ngăánăquyăho chăđưăđ căc ăquanăNhàăn căcóăth m quy năphêăduy t,ăđ ánă
táiăc ăc uăngànhănôngănghi p…nghiênăc uăđưăđ xu t đ c di nătíchăđ phátătri n 3
s n ph mănôngănghi păhàngăhóa.ăC th : V iăđ xu t di nătíchă564,4ăhaă(gi m 576,0
ha so v i hi n tr ng); na di nătíchăđ xu tă1.170,0ăhaă(t ngă213,2ăhaăsoăv iăn măhi n
tr ng); cam di nătíchăđ xu tă285,8ăhaă(t ngă135,8ăhaăsoăv iăn măhi n tr ng).ă s
d ngăđ tănôngănghi pătheoăh ng s n xu tănôngănghi păhàngăhóaăt pătrungăđ t hi u
qu cao c n ph iăcóănh ngăchínhăsách,ăt ngăc ngăcôngătácăt p hu n, chuy n giao
khoa h c k thu t,ăđ m b o ch tăl
t ăđ ng b h th ngăc ăs h t ng…

ng s n ph m, m r ng th tr

ng tiêuăth ,ăđ u


-1-

M ă

U

1.ăS ăc năthi tăc aăđ ătƠi
Vi tăNamăđangătrênăconăđ ng h i nh păvàăphátătri n m nh m , ph năđ uăđ n
n mă2020ăv c ăb năn c ta s tr thànhăm tăn căcôngănghi pătheoăh ng hi năđ i.

g năđâyăxuăth phátătri n du l ch g n k t v i s n ph mănôngănghi pălàăm tăh ngăđiă
m iăđưăvàăđangăđ c nhi uăđ aăph ngătri n khai th c hi nănh ăTuyên Quang (v i
s n ph măCamăsành),ăNinhăThu n (v i s n ph măNho),ăLâmă ng (v i s n ph m
hoa, qu )...ăb

căđ u mang l i hi u qu cao v m t kinh t ,ăxưăh iăvàămôiătr

ng.

Th c hi năđ ng l iăđ i m i c aă ng,ătrongănh ngăn măquaănh phátăhuyă
ti măn ngăl i th c aăđ aăph ng,ănôngănghi p,ănôngăthônăth xưă ôngăTri uăđưăđ t
đ c nhi uăthànhăt uăkháătoànădi năvàătoăl n,ănh :ăT căđ t ngătr ngăkháăcaoăvàă


-2-

năđ nh;ăđ m b oăanăninhăl ngăth c; t o vi călàmăvàănângăcaoăthuănh păchoădânăc ă
nôngăthôn,ăgópăph n th c hi năthànhăcôngăcácătiêuăchíăxâyăd ngănôngăthônăm iăvàă
phátă tri n kinh t - xưă h i c a th xư.ă B că đ uă đưă hìnhă thànhă đ că cácă vùngă s n
xu tăhàngăhóaăt p trung g n v i b o qu n, ch bi năvàătiêuăth s n ph mănh ălúaă
ch tăl ng cao (n păcáiăhoaăvàng),ănaădai, r ng tr ngănguyênăli u g vàăkhaiăthácă
nh aăthông;ăphátătri năch nănuôiăt pătrungătheoăh

ng trang tr i, gia tr i.

Tuyănhiên,ădoănhi u y u t kháchăquan,ăch quanănênăs n xu tănôngănghi pă
trênăđ aăbànăth xưăcònăb c l nhi u h n ch , y uăk m,ăđóălà:ăquyămôăs n xu t nh ,ă
manhămún,ăch tăl

ng s n ph măch aăđ ngăđ u,ăítăcóăs n ph m qua ch bi n, s n

nhă h

ngă vàă đ xu t gi iă phápă s d ngă đ t s n xu t nôngă nghi p theo

ng s n xu tăhàngăhóaăt i th xưă ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh.


-3-

3.ăụăngh aăkhoaăh căvƠăth căti năc aăđ ătƠi
3.1. Ý ngh a khoa h c
K t qu nghiênăc uăgópăph năvàoăc ăs khoa h c chuyênăsâu v s d ngăđ t
nôngănghi p t o s n ph măhàngăhóaăđáp ng nhu c u c a th tr

ngănóiăchung.

3.2. Ý ngh a th c ti n
- Giúpăchoăcácănhàăqu nălỦ,ănhàăk thu t v chăđ nh chi năl

c s d ngăđ t

s n xu tănôngănghi p h pălỦătrênăđ aăbànăth xưă ôngăTri u, t nh Qu ng Ninh;
- K t qu nghiênăc uăđưăgópăph năgiaăt ngăs n ph mănôngănghi păhàngăhóaă
t ngăthuănh păchoăng
nôngănghi p.

iădân,ăt ngăhi u qu kinh t trênă1ăđ năv di nătíchăs n xu t


-4-


ngă vàă phátă tri nă đ

c”ă vàă đ tă làă m t c uă thànhă c aă đ tă đai.ă

[16].
tăđaiălàă m t di nătíchăc th c a b m tătráiăđ t bao g măcácă y u t c u
thànhăc aămôiătr ngăsinhătháiăngayăbênătrênăvàăd i b m tăđóănh :ăKhíăh u th i
ti t, th nh ng,ăđ aăhình, m tăn c (h ,ăsôngăsu i…),ăcácăd ng tr mătíchăsátăb m t
cùngă v iă n c ng mă vàă khoángă s nă trongă lòngă đ t, t pă đoànă th c v t, tr ngă tháiă
đ nhăc ăc aăconăng i, nh ng k t qu nghiênăc uătrongăquáăkh vàăhi n t iăđ l i
[17].
Nh ăv y,ăđ tăđaiălàă m t kho ng khôngăgiană cóăgi i h n g m:ăKhíă h u, l p
đ t b m t, th m th c v t,ăđ ng v t, di nătíchăm tăn c,ăn c ng măvàăkhoángăs n
trongălòngăđ t.ăTrênăb m tăđ tăđaiălàăs k t h p gi aăcácă y u t th nh ng,ăđ a
hình,ăthu v n,ăth m th c v tăcùngăv iăcácăthànhăph n khácăcóăvaiătròăquanătr ngăvàă
Ủăngh aătoăl năđ i v i ho tăđ ng s n xu tăvàăcu c s ng c aăxưăh iăloàiăng

i.

1.1.2. Khái ni m đ t nông nghi p
Lu tă tăđaiă(2013)ăquyăđ nh,ăđ tănôngănghi pălàăđ tăđ căxácăđ nh ch y u
đ s d ngăvàoăs n xu tănôngănghi p nh ăđ t tr ngăcâyăhàngăn m,ăđ t tr ngăcâyălâuă


-5-

n m,ăđ t r ng s n xu t, r ngăphòngăh , r ngăđ c d ng,ăđ tănuôiătr ng thu s n,ăđ t
làmămu i ho cănghiênăc uăthíănghi m v nôngănghi p (Qu c h iăn c c ngăhòaăxưă
h i ch ngh aăVi tăNam,ă2013).ăăTrongănôngănghi p, đ tăđaiăv aălàăđ iăt ng lao

ng). Do

v y, mu n s d ngăđ t h pălỦ,ăcóăhi u qu c năxácăđ nhăc ăc u câyătr ng, v tănuôiă
choăphùăh pătrênăc ăs n m ch căđi u ki n c a t ngăvùngălưnhăth .ă tălàăt ăli u s n
xu tăkhôngăth thay th trong s n xu tănôngănghi p n u bi t s d ng h pălỦăthìăs c
s n xu t c aăđ t s ngàyăcàngăt ngălên.ăTuyănhiên,ăth c t c ngăchoăth y di nătíchăđ t
t nhiênănóiăchungăvàăđ tănôngănghi pănóiăriêngăcóăh năvàăchúngăkhôngăth t sinh
sôi.ăTrongăkhiăđó,ăápăl c t s giaăt ngădânăs , s phátătri n c aăxưăh iăđưăvàăđangă
làmă đ tă nôngă nghi pă ngàyă càngă b thu h p do chuy nă đ i sang m că đíchă phiă nôngă
nghi pănh ăxâyăd ngăc ăs h t ng,ăcácăkhuăđôăth ,ăkhuăcôngănghi p…ăđưălàmăchoă
đ tă đaiă ngàyă càngă khană hi m v s l ng, gi m v m t ch tă l ngă vàă h n ch kh
n ngăs n xu t. S d ngăđ t m tăcáchăh pălỦ,ăcóăhi u qu vàăb n v ngălàăm t trong
nh ngă đi u ki n quan tr ng nh tă đ phátă tri n n n kinh t c a m i qu c gia [25].


-6-

Hi nă nayă trênă th gi iă cóă kho ng 3,3 t haă đ tă nôngă nghi p,ă trongă đóă đưă khaiă thácă
đ c 1,5 t ha,ăcònăl iăđaăph nălàăđ t x u, s n xu tănôngănghi p g p nhi uăkhóăkh n.ă
Quyămôăđ tănôngănghi p l iăphânăb khôngăđ u gi aăcácăchâuăl căvàăngayăgi aăcácă
qu căgiaătrongăcùngăm tăchâuăl c: t iăChâuăM di nătíchăđ t chi m 35% di nătíchăđ t
Th gi i,ă châuă Áă chi mă 26%,ă châuă Âuă ch chi mă 13%,ă châuă Phiă chi mă 20%,ă châuă
iă D ngă chi mă 6%.ă Bìnhă quână đ t tr ng tr t/đ uă ng iă trênă toànă th gi iă n mă
2011ălàă2.600m2/ng i.ăTrongăđóă M 5.100 m2/ng i, g p 2 l n so v iăbìnhăquână
chung c a th gi i. Anh 10.000m2/ng i, Nh t B n 300m2/ng i, Trung Qu călàă
800m2/ng i, Campuchia 2.700 m2/ng i,ăTháiăLană2.400 m2/ng i.ăNôngănghi pălàă
m tăngànhăs n xu t d aăvàoăđ tănh ngăchi m t tr ngăkhôngănh trongăc ăc u kinh t
c a nhi uă n că trênă th gi i.ă c bi t cácă n că đangă phátă tri n, s n xu tă nôngă
nghi păkhôngăch đ m b o nhu c uăl ngăth c, th c ph m cho con ng iămàăcònăt o
ra s n ph m xu t kh u, thu ngo i t cho qu căgia.ăTheoăđánhăgiáăc aăNgânăhànhăth

T đi n h căvàăBáchăkhoaăth ,ă2005).ăTheoăs phânăchiaăcóătínhăch tăt ngăđ i c a
Vi tăNam,ănôngănghi păth ngăđ c hi u theoăngh aăr ngălàăbaoăg mănôngănghi p
(tr ng tr t,ă ch nă nuôi),ă thu s n,ă lâmă nghi pă vàă diêmă nghi p.ă Cácă ngànhă côngă
nghi p ch bi nănôngălâmăthu s n l iăđ c g păvàoăl nhăv căcôngănghi p.


-7-

Nôngă s n l i bao g mă cácă s n ph mă nôngă nghi pă khôngă baoă g mă cácă s n
ph m thu căl nhăv c thu s n,ălâmănghi păvàădiêmănghi p. V iăcáchăhi uănày,ănôngă
s n bao g m m t ph măviăkháăr ngăcácălo iăhàngăhoáăcóăngu n g c t ho tăđ ng
nôngănghi pănh ăcácăs n ph mă nôngănghi pă c ăb nănh ălúaăg o,ălúaă m , b t m ,
đ ng v t s ng,ăcàăphê, h tiêu,ăh tăđi u,ăchè,ărauăqu t i…;ăTrongăth c ti năth ngă
m i th gi i,ănôngăs năth ngăđ căchiaăthànhă2ănhóm,ăg mănhómănôngăs n nhi t
đ iăvàănhómăcònăl i.ăChoăđ nănay,ăch aăcóăđ nhăngh aăth ng nh t th nàoălàănôngă
s n nhi tăđ iănh ngănh ng lo iăđ u ngă(nh ăchè,ăcàăphê,ăcaăcao),ăbôngăvàănhómăcóă
s iăkhácă(nh ăđay,ălanh),ănh ng lo i qu (nh ăchu i,ă xoài,ă iă vàă m t s nôngăs n
khác)ă đ c x pă vàoă nhómă nôngă s n nhi tă đ i.ă Trênă th c t ,ă nhómă nôngă s n nhi t
đ iăđ c s n xu t ch y u b iăcácăn căđangăphátătri n [23].
* M t s quan ni m v s n ph m nông nghi p hàng hóa
S n ph mă nôngă nghi pă hàngă hoáă làă ph n s n ph mă doă cácă đ năv s n xu t
thu c m iăthànhăph n kinh t trongănôngănghi păbánăraăth tr ngătrongăn c hay
xu t kh u; bao g m c ph năbánăchoăcácăcông ty qu c doanh, h pătácăxư,ăng iătiêuă
dùng,ăngoàiăph nătiêuădùngătr c ti p c aăng i s n xu tănôngănghi păvàăgiaăđìnhăh
(Vi n T đi n h căvàăBáchăkhoaăth ,ă2005).
D i ch đ phong ki n, s n xu t t c p t túc,ăs d ăth aăđemăraătraoăđ i
r tăítăvìăn ng su tălaoăđ ngăquáăth p. Hi nănay,ăn ngăsu tălaoăđ ngăngàyăcàngăcao,ă
s n ph mă ngàyă càngă nhi uă nênă ngoàiă ph nă tiêuă dùng,ă ph nă d ă th aă kháă l nă đ c
đ aăraăth tr ngătraoăđ i.ăTrongănôngănghi p, s n ph măhàngăhoáălàăm t b ph n
c a t ng s n ph mănôngănghi p,ăđ cătáchăraăkh iănôngănghi păđ ph c v choăcácă

L

ng l

ngăth c, th c ph m cung ngăchoăc ădânăđôăth vàăc ădânălàmăvi c

nh ngă ngànhă ngh phiă nôngă nghi p ch y u ph thu că vàoă vi c s n xu tă nôngă
nghi păhàngăhóaă nôngăh .ăNgàyănay, v iădânăs th gi iătrênă7ăt ng i, s n xu t
nôngănghi păhàngăhóaăcóăvaiătròăquanătr ng trong vi c cung c p nhu c u t i thi u cho
conăng

iăđ cóăth t n t iăvàăphátătri n [32].
- Phátă tri n s n xu tă nôngă nghi pă hàngă hóaă cungă c pă nguyênă li uă choă các

ngànhăcôngănghi p ch bi n, nh tălàăcôngănghi p ch bi nănôngăs n.
cácăn căphátătri n,ăcácădoanhănghi p ch bi nănôngăs n r t coi tr ngăliênă
k t v i nh ngănôngăh trong s n xu tănôngăs năhàngăhoá.ăNh ngănôngăh nàyăđóngă
vaiătròăquanătr ng trong vi căđ m b o ngu nănguyênăli uăchoăcácădoanhănghi p ch
bi nănôngăs n. n c ta, m cădùănhàăn căđưăbanăhànhăchínhăsáchăkhuy năkhíchă
tiêuăth nôngăs năthôngăquaăh păđ ng gi a doanh nghi păvàăng i s n xu t t n mă
2000ănh ngăm iăliênăk tănàyăxemăraăv năcònăr t l ng l oăvàăch aăđ

c coi tr ng.

- Phátătri n s n xu tănôngănghi păhàngăhóaăgiúpăt o vi călàmăvàălàmăt ngăthuă
nh p cho nhi uădânăc ănôngăthôn,ăgiúpăxoáăđóiăgi mănghèo,ănh ăv y s h n ch vi c
diădânăt phátăt nôngăthônăraăthànhăth ,ăđ m b o năđ nhăchínhătr xưăh i.
n

căta,ădânăs s ng

n

c ta, xu t kh uă nôngă s nă c ngă đemă l i

c. Theo s li u c a T ng c c Th ngăkêăă(2008),ăkimă

ng ch xu t kh uă nôngă s n c a Vi tă Namă đ tă trênă 10ă t USD, chi m 16,3% trong
t ng kim ng chăhàngăhoáăxu t kh u.
- S n xu tănôngănghi păhàngăhóaăn uăđ

c t ch c m tăcáchăkhoaăh c s gópă

ph n quan tr ng trong vi c gi m thi uăôănhi m môiătr
tr
ph

ng, b o v vàălàmăgiàuămôiă

ngă sinhă tháiă vàă c nhă quan,ă giúpă khaiă thácă t iă đaă ti mă n ngă phátă tri n

đa

ngă[32].
- Phátătri n s n xu tănôngănghi păhàngăhóaăt o bi năđ iăsâuăs căđ i s ng kinh

t ,ă xưă h i

nôngă thôn.ă Phátă tri n s n xu tă nôngă s nă hàngă hóaă thúcă đ yă quáă trìnhă

chuy n bi n n n kinh t n


ng s n xu t

hàng hóa
C ăs đ l a ch n h th ngăcácăch tiêuăđánhăgiáăhi u qu s d ngăđ t theo
h

ng s n xu tăhàngăhóaă[16]:

+ M cătiêuăvàăph măviănghiênăc uăđánhăgiáăhi u qu s d ngăđ tătheoăh
s n xu tăhàngăhóa.
+ Nhu c u c aăđ aăph
theoăh

ng

ngăv phátătri n ho căthayăđ i lo iăhìnhăs d ngăđ t

ng s n xu tăhàngăhóa.
B n ch t c a hi u qu làăm i quan h gi a k t qu vàăchiăphí.ăM i quan h

nàyălàăm i quan h hi u s ho călàăquanăh th

ngăs ,ănênăd ng t ngăquátăc a h

th ng ch tiêuăhi u qu s làă[8]:
H=K-C
H = K/C
H = (K - C)/C
H = (K1 - K0)/(C1 - C0)


- 11 -

d ngăđ tăvàăt ngăcâyătr ngăc ăs đ soăsánhăv iăchiăphíăc ăh i c aăng

iălaoăđ ng

[8]
* Hi u qu xụ h i
Theo H i khoa h că

t Vi t Nam (2000), hi u qu xưăh iăđ

căphânătíchăb i

cácăch tiêuăsau:
+ă

m b oăanătoànăl

ngăth c,ăgiaăt ngăl iăíchăc aăng

+ă ápă ng m cătiêuăchi năl

iănôngădân.

căphátătri n c aăvùng.

+ăThuăhútănhi uălaoăđ ng, gi i quy tăcôngă năvi călàmăchoănôngădân.
+ăGópăph năđ nhăcanhăđ nhăc ,ăchuy n giao ti n b khoa h c k thu t.

+ S thíchăh p c aămôiătr

ngăđ tăkhiăthayăđ i ki u s d ngăđ t.

Vi că xácă đ nh hi u qu v m tă môiă tr
nghi pălàăr t ph c t p, r tăkhóăđ nhăl

ng c aă quáă trìnhă s d ngă đ tă nôngă

ng,ănóăđòiăh i ph iăđ

cănghiênăc u,ăphână

tíchătrongăth iăgianădài.ăVìăv y,ăđ tàiănghiênăc u c aăchúngătôiăch d ng l i
đánhăgiáăhi u qu môiătr

vi c

ngăthôngăquaăk t qu đi u tra v vi căđ uăt ăphânăbónă

thu c b o v th c v tăvàănh năx tăc aănôngădânăđ i v iăcácălo iăhìnhăs d ngăđ t
hi n t i.
d. N i dung phát tri n s n xu t nông nghi p hàng hoá
* Quy ho ch cho phát tri n s n xu t nông nghi p hàng hóa


- 12 -

Trong s n xu tă nôngă nghi pă nóiă chungă vàă s n xu tă nôngă nghi pă theoă h ng
s n xu tăhàngăhóaănóiăriêng,ăcôngătácăquyăho chăcóăvaiătròăquanătr ngăthúcăđ y s n

xu t s phátăhuyăđ c hi u qu vàăkhaiăthácătri tăđ ti măn ngăc aăđ tăđai. [7]
-

- Laoăđ ng:ălaoăđ ngălàăy u t c n thi t c a m iăquáătrìnhăs n xu t.ăLaoăđ ng