BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG
DIỆN TÍCH RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN
HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
GIAI ĐOẠN 2000 - 2015

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG

NGUYỄN CÔNG ĐOÀN

HÀ NỘI, NĂM 2019


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG
DIỆN TÍCH RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN
HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
GIAI ĐOẠN 2000 - 2015

NGUYỄN CÔNG ĐOÀN
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG
MÃ SỐ: 8440301

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
HƢỚNG DẪN 1: PGS.TS. MAI SỸ TUẤN

Tuấn và PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh là ngƣời hƣớng dẫn trực tiếp, định
hƣớng và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu, thực
hiện và hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn TS. Phạm Hồng Tính, ThS. Nguyễn Xuân Tùng,
ThS. Lê Đắc Trƣờng đã góp ý, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu, hỗ trợ tôi
trong quá trình nghiên cứu.
Xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới các bạn Nguyễn Hà My, Nguyễn Thị Hƣơng
Giang, Võ Văn Thành – Lớp Cao học CH3A.MT2, Trƣờng Đại học Tài nguyên
và Môi trƣờng Hà Nội đã luôn đồng hành cùng tôi trong thời gian đi thực địa.
Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo chính quyền địa phƣơng và bà con
nhân dân huyện Tiên Lãng nhiệt tình hỗ trợ, hợp tác, cung cấp số liệu về hiện
trạng, hiện trạng quản lý rừng ngập mặn tại địa phƣơng và các thông tin về hoạt
động sinh kế tại địa phƣơng.
Trân trọng cảm ơn đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình dự báo xu hƣớng
thay đổi hệ sinh thái rừng ngập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở các tỉnh
ven biển Bắc Bộ”, mã số TNMT.2018.05.06 đã hỗ trợ kinh phí thực địa, điều tra
tại địa phƣơng.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Quý thầy cô Khoa Môi trƣờng,
Trƣờng đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội đã tận tình giảng dạy, truyền đạt
những kiến thức để tôi có thể thực hiện đƣợc nội dung nghiên cứu này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
HỌC VIÊN

Nguyễn Công Đoàn


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................ i


iv
1.3.7. Cung cấp sinh kế cho con ngƣời .........................................................................22
1.4. Các nghiên cứu về thực trạng và biến động rừng ngập mặn tại Việt Nam .................23
1.5. Điều kiện tự nhiên huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng ..................................25
1.5.1. Vị trí địa lý ...........................................................................................................25
1.5.2. Điều kiện khí hậu, thủy văn .................................................................................28
1.6. Tình hình kinh tế - xã hội .......................................................................................29
1.7. Hiện trạng các nguồn tài nguyên ven biển huyện Tiên Lãng .................................31
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................................................................35
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu .............................................................................................35
2.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................35
2.3. Thời gian nghiên cứu ..............................................................................................35
2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................................36
2.4.1. Phƣơng pháp thu thập tài liệu ..............................................................................36
2.4.2. Phƣơng pháp khảo sát thực địa ............................................................................36
2.4.3. Phƣơng pháp điều tra xã hội học .........................................................................36
2.4.4. Phƣơng pháp chuyên gia .....................................................................................37
2.4.5. Phƣơng pháp xử lý bản đồ ...................................................................................37
2.4.6. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu ..............................................................38
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .....................................................................39
3.1. Hiện trạng và biến động diện tích rừng ngập mặn huyện Tiên Lãng, thành phố Hải
phòng giai đoạn 2000 - 2015 .........................................................................................39
3.2. Ảnh hƣởng của khí tƣợng và thủy văn đến diện tích rừng ngập mặn ....................45
3.3. Ảnh hƣởng của các hoạt động sinh kế đến quản lý rừng ngập mặn tại huyện Tiên
Lãng, thành phố Hải Phòng ...........................................................................................52
3.3.1. Sinh kế, cơ cấu ngành nghề và thu nhập bình quân ............................................52
3.3.2. Ảnh hƣởng của các hoạt động sinh kế đến rừng ngập mặn.................................56
3.4. Hiện trạng quản lý rừng ngập mặn của huyện Tiên Lãng ......................................61


2

3

4
5

6

7

8

9

Ban Nghiên cứu hệ sinh thái RNM - MERD (2011), "Rừng ngập mặn - Tài
liệu giáo dục ngoại khóa dành cho giáo viên các trƣờng trung học cơ sở
ven biển", Dự án Câu lạc bộ Vì màu xanh RNM – mô hình truyền thông
cho học sinh THCS tình Thanh Hóa, Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và
Môi trường (CRES), Đại học Quốc gia Hà Nội.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2016), Quyết định số 3158/QĐBNN-TCLN ngày 27/7/2016 của Bộ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn về Công bố hiện trạng rừng tính đến năm 2015.
Mai Thị Hằng (2002), "Kết quả nghiên cứu tính đa dạng và vai trò của
nhóm nấm phân lập từ một số RNM ở hai tỉnh Nam Định và Thái Bình",
Tuyển tập Hội thảo khoa học Đánh giá vai trò của vi sinh vật trong hệ sinh
thái rừng ngập mặn, Tr 86 - 99.
Nguyễn Đức Cự và nnk, 2011. Báo cáo đánh giá tác động thủy thạch động lực phục vụ lập dự án tuyến đê quai lấn biển huyện Tiên Lãng.
Nguyễn Hoàng Trí (1986), Góp phần nghiên cứu sinh khối và năng suất
quần xã rừng đước đôi ở Cà Mau, tỉnh Minh Hải, Luận án phó tiến sĩ Sinh

ngập mặn, Tr 44 - 52.
13 Phạm Văn Ngọt và cộng sự (2011)," Vai trò của rừng ngập mặn ven biển
Việt Nam", Tạp chí Khoa học – Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh.
14 Phan Nguyên Hồng (1991), Sinh thái thảm thực vật rừng ngập mặn Việt
Nam, Luận án tiến sĩ Khoa học Sinh học, Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà
Nội, Tr 357.
15 Phan Nguyên Hồng (chủ biên), Trần Văn Ba, Viên Ngọc Nam, Hoàn Thị
Sản, Vũ Trung Tạng, Lê Thị Trễ, Nguyễn Hoàng Trí, Mai Sỹ Tuấn, Lê
Xuân Tuấn (1999), "Rừng ngập mặn Việt Nam", Nhà xuất bản Nông
nghiệp Hà Nội, Tr 205.
16 Phan Nguyên Hồng (chủ biên), Trần Văn Ba, Viên Ngọc Nam, Hoàng Thị
Sản, Lê Thị Trễ, Nguyễn Hoàng Trí, Mai Sỹ Tuấn, Lê Xuân Tuấn (1997),
Vai trò của Rừng ngập mặn Việt Nam, kỹ thuật trồng và chăm sóc, Nhà
xuất bản Nông nghiệp Hà Nội, tr 74 - 92.
17 Phan Nguyên Hồng, Phan Hồng Anh, Motohiko Kogo, Asano Tetsumi,
Miyamoto Chiharu, Suda Seiji (2008), Kết quả 5 năm (1992-2007) thực
hiện chƣơng trình hợp tác nghiên cứu và phục hồi rừng ngập mặn giữa
Trung tâm nghiên cứu hệ sinh thái rừng ngập mặn và Tổ chức hành động
phục hồi rừng ngập mặn Nhật Bản.
18 Phan Nguyên Hồng, Vũ Thục Hiền, Lê Xuân Tuấn, Nguyễn Hữu Thọ, Vũ
Đoàn Thái (2007), "Vai trò của rừng ngập mặn trong viẹc bảo vệ các vùng
ven biển", Vai trò của hệ sinh thái rừng ngập mặn và rạn san hô trong việc
giảm nhẹ thiên tai và cải thiện cuộc sống ở vùng ven biển. Nhà xuất bản
Nông nghiệp. Tr. 57-70.


79

19 Thủ tƣớng Chính phủ (2009), Văn bản số 405/TTg-KTN ngày 16/3/2009 về
việc phê duyệt Đề án phục hồi và phát triển rừng ngập mặn ven biển giai


80

30 Ủy ban nhân dân xã Vinh Quang (2016), Báo cáo tình hình thực hiện
nhiệm vụ kinh tế xã hội năm 2016, phương hướng , nhiệm vụ phát triển
kinh tế - xã hội năm 2017.
31 Viên Ngọc Nam (1998), Nghiên cứu sinh khối và năng suất sơ cấp của
rừng đƣớc (Rhizophora apiculata) trồng tại Cần Giờ, thành phố Hồ Chí
Minh, Luận văn thạc sĩ Khoa học Nông nghiệp.
32 Viên Ngọc Nam (2003), Nghiên cứu sinh khối và năng suất sơ cấp quần xã
mắm trắng (Avicennia alba) tự nhiên trồng tại Cần Giờ, thành phố Hồ Chí
Minh, Luận án tiến sỹ nông nghiệp, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
33 Vũ Đoàn Thái (2006), "Vai trò một số kiểu rừng ngập mặn trồng làm giảm
độ cao của sóng", Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kỳ 2,
tháng 3/2006, Tr 96-99.
34 Vũ Đoàn Thái (2007), Bƣớc đầu nghiên cứu khả năng chắn sóng, bảo vệ
bờ biển trong bão qua một số cấu trúc rừng ngập mặn ven biển Hải Phòng,
Tr 77-88.
35 Vũ Đoàn Thái (2011), "Vai trò của rừng ngập mặn làm giảm sóng bão tại
khu vự Đại Hợp (Kiến Thụy, Hải Phòng)", Tạp chí Khoa học và Công
nghệ biển T11 (2011). Số 1. Tr 43 – 55.
36 Vũ Đoàn Thái, Mai Sỹ Tuấn (2006), "Khả năng làm giảm độ cao của sóng
tác động vào bờ biển của một số kiểu rừng ngập mặn tròng ở ven biển Hải
Phòng", Tạp chí Sinh học, tập 28, số 2, tháng 6/2006, Tr 34-43.
37 Vƣơng Trọng Hào, Tống Thị Mơ (2002), "Nghiên cứu một số đặc điểm
của nấm men RNM hai tỉnh Nam Định và Thái Bình", Tuyển tập Hội thảo
khoa học Đánh giá vai trò của vi sinh vật trong hệ sinh thái rừng ngập
mặn, Tr 135 - 142.



45 Kaushik NK & Hynes H B N (1971), The fate ò the dead leaves fall into
stream, Department of Biology, University of Waterloo.
46 Mai Thi Hang, Nguyen Van Dien (2006), "Some saprobic Ascomycetes
species found in the mangroves of Central Vietnam", The role of
mangroves and coral reef ecosystems in natural disaster and coastal life
improvement: 341 pp.
47 Mazda, Y. Hong P.N. et al, 1997. Mangroves as a coastal protection from
waves in the Tong King delta, Vietnam. Mangroves and salt marshes, 1.


82

48

49

50
51

52
53

Kluwer Academic Publisher. Printed in the Nertherlands: 127-135 pp.
Mazda, Y., F.Parish, F.Danielsen, F.Imamura (2006), Hydraulic of
mangroves in relation to stunami, The role of physical processes in
mảngove environments. Manual for preservation and utilization of
mangrove ecosystems: 204-220 pp.
Nguyen Thanh Ha, Reiji Yoneda, Ikuo Ninomiya, Ko Harada, Dao Van
Tan, Mai Sy Tuan and Pham Nguyen Hong (2004), “The effect of standage and inundation on the carbon accumulation in soil of mangrove
plantation in Nam Dinh”, The Japan society of tropical ecology 14: 21- 37