BIỆN PHÁP PHỐI HỢP CÁC LỰC
LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA HOẠT
ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC
SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
- Nguyên tắc đề xuất biện pháp
- Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tiễn địa phương
Trong khi thực hiện mục tiêu phối hợp các lực lượng
cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải
nghiệm , mỗi nhà trường THCS huyện Gia Lâm Thành phố
Hà Nội có những điều kiện khác nhau về cơ sở vật chất, về
đội ngũ; về đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương,
của vùng miền; về các khả năng quản lý tổ chức, điều hành.
Để đề xuất các biện pháp phối hợp có hiệu quả cần phải xem
xét cụ thể thực tiễn của mỗi nhà trường, mỗi địa phương về
tất cả các mặt, qua đó phát huy những mặt mạnh về cơ sở vật
chất, nguồn lực con người, cách thức quản lý và các hình thức
phối hợp...để đảm bảo tính khả thi, các biện pháp quản lý phối
hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông
qua hoạt động trải nghiệm trong các mối quan hệ cho giáo
viên trong nhà trường và xã hội vừa phù hợp với lý luận giáo
dục và các quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước vừa phải
phù hợp với thực tiễn nhà trường, đặc điểm văn hóa địa
phương.
Mỗi biện pháp phối hợp khi đưa ra sẽ tác động và ảnh
hưởng đến cả một tập thể. Biện pháp phối hợp còn có thể ảnh
có hiệu quả cao.
- Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
Hiệu quả bao giờ cũng được tính đến trong bất kì HĐ nào.
Đây chính là thước đo năng lực các nhà QL. Thực chất nguyên
tắc này là làm như thế nào để trong điều kiện nguồn lực và điều
kiện nhất định, với thời gian cho phép, nhà QL tạo ra được kết
quả tối đa, có chất lượng. Nguyên tắc hiệu quả QL có liên hệ
chặt chẽ với kết quả QL. Có thể nếu một HĐ QL nào đó là có
kết quả nhưng chưa chắc đã có hiệu quả, bởi nó cần có sự đầu
tư tâm sức không chỉ của nhà QL mà cả của GV và HS, phụ
huynh học sinh và các lực lượng xã hội. Tính hiệu quả thể hiện
cụ thể: đầu tư nhân lực, vật lực, thời gian ít nhất nhưng đạt kết
quả cao nhất, toàn diện nhất.
- Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ, hệ thống
Yêu cầu này đòi hỏi phải xuất phát từ bản chất hoạt động
phối hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức
thông qua hoạt động trải nghiệm . Việc quản lý điều hành các
hoạt động phối hợp sẽ không thể tách rời và cần có sự phối
hợp nhịp nhàng, đồng thuận.
Thực tế, các trường THCS ở huyện Gia Lâm Thành phố
Hà Nội là huyện điều kiện còn hạn chế so với các quận nội
thành, so với mặt bằng chung, học sinh trung học cơ sở ngoan
ngoãn. Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây, hiện tượng học sinh
vi phạm các chuẩn mực đạo đức ngày càng tăng. việc phối hợp
các lực lượng xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
còn thiếu chặt chẽ và chưa hiệu quả, thiếu đồng bộ và còn nhiều
vấn đề hạn chế, yếu kém khác chậm được khắc phục…
Đảm bảo tính đồng bộ của biện pháp cần tính tới các yếu
quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THCS,
đồng thời nhận thức được ý nghĩa, hiệu quả của công tác phối
hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông
qua hoạt động trải nghiệm cho Học sinh THCS, nhận thức
đầy đủ và đúng đắn vai trò, trách nhiệm của mình trong công
tác này, từ đó thực hiện công tác giáo dục đạo đức cho học
sinh một cách đồng bộ, chặt chẽ và có hiệu quả.
- Nội dung của biện pháp
- Nâng cao nhận thức cho các lực lượng GD ở trong và
ngoài nhà trường về tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo
đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS.
- Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục ở trong
và ngoài nhà trường về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác
phối hợp các lực lượng cộng đồng trong Giáo dục đạo đức
thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS.
- Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục ở trong
và ngoài nhà trường về cách thức thực hiện công tác phối hợp
các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông qua
hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS; về vai trò, nhiệm
vụ, trách nhiệm của từng cá nhân, tập thể trong công tác phối
hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông
qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS.
- Cách thức thực hiện biện pháp
Hiệu trưởng trường THCS phối hợp với các cơ quan,
ban, ngành xây dựng kế hoạch tuyên truyền nâng cao nhận
thức về vị trí, vai trò, tác dụng của công tác giáo dục đạo đức
cho học sinh THCS và trách nhiệm của các lực lượng cộng
đồng trong giáo dục đạo đức cho học sinh các nhà trường.
phương quán triệt nâng cao trách nhiệm các tổ chức đoàn
thể cùng tham gia nhà trường trong việc giáo dục đạo đức
của học sinh.
Phụ huynh học sinh cần tự giác trách nhiệm nâng cao
trách nhiệm cùng với nhà trường tham gia phối hợp giáo dục
đạo đức.
- Điều kiện thực hiện biện pháp
Sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư của các cấp ủy Đảng, chính
quyền, các Ban, Ngành đối với hoạt động giáo dục đạo đức
cho học sinh THCS là điều kiện cần thiết để thực hiện biện
pháp.
Đội ngũ cán bộ đảm nhiệm công tác tuyên truyền, vận
động phải có kiến thức về Giáo dục đạo đức thông qua hoạt
động trải nghiệm cho học sinh THCS; công tác phối hợp các
lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt
động trải nghiệm cho học sinh THCS và các vấn đề có liên
quan, có năng lực và giàu lòng nhiệt tình.
Nhà trường cần xây dựng và phát triển mối quan hệ tốt với
các lực lượng cộng đồng để mọi người ủng hộ, đóng góp cho
công tác giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
cho học sinh THCS.
Cần đảm bảo nguồn kinh phí và hệ thống cơ sở vật chất,
trang thiết bị cho công tác thông tin, truyền thông.
- Xây dựng kế hoạch phối hợp các lực lượng cộng đồng
trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
cho học sinh THCS
Kế hoạch hóa là chức năng cơ bản nhất trong số các
chức năng quản lý. Qua khảo sát thực trạng, một trong những
học sinh THCS là một ưu tiên trong kế hoạch chiến lược của
nhà trường
Ban giám hiệu trường THCS căn cứ vào kế hoạch Giáo
dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh
THCS và đặc điểm của các lực lượng giáo dục xác định các
nội dung phối hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục
đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS.
Mời các chuyên gia tham gia xây dựng nội dung phối hợp
các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt
động trải nghiệm cho học sinh THCS.
Nhà trường cùng với cộng đồng tổ chức triển khai
những nội dung phối hợp đã được xác định.
Nhà trường chủ trì đánh giá thực trạng thực hiện các nội
dung Giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho
học sinh THCS.
b) Lập kế hoạch có sự tham gia của các lực lượng cộng
đồng
Một trong những yêu cầu của lập kế hoạch là quá trình
lập kế hoạch phải đảm bảo tính dân chủ. Để có được kế hoạch
đúng đắn, có tính khả thi và hiệu quả, quá trình lập kế hoạch
phải được thực hiện một cách dân chủ. Điều đó có nghĩa là,
chủ thể quản lý phải huy động, khuyến khích, tạo điều kiện
cho các cấp quản lý và các thành viên trong và ngoài tổ chức
tham gia vào công tác lập kế hoạch.
Hai cách tiếp cận phổ biến trong lập kế hoạch giáo dục
trước đây là lập kế hoạch từ trên xuống và lập kế hoạch từ
dưới lên. Lập kế hoạch có sự tham gia là cách tiếp cận khắc
trí tuệ tập thể và trách nhiệm của các bên, đáp ứng tốt hơn nhu
cầu và lợi ích của các bên có liên quan, đặc biệt là của doanh
nghiệp.
Các bên có liên quan trong lập kế hoạch phối hợp các
trường THCS huyện Gia Lâm và các lực lượng cộng đồng
được xác định là:
- Các trường THCS huyện Gia Lâm: lãnh đạo, cán bộ,
giáo viên, nhân viên;
- Các lực lượng cộng đồng;
Quy trình lập kế hoạch có sự tham gia
Quy trình lập kế hoạch có sự tham gia không khác biệt
nhiều so với quy trình lập kế hoạch theo các cách tiếp cận
thông thường, gồm 8 bước
- Đánh giá thực trạng các nguồn lực cho việc thực hiện
mục tiêu;
- Dự đoán – dự báo: trên cơ sở thực trạng của nhà
trường, những người tham gia lập kế hoạch tiến hành dự đoán
– dự báo về điều kiện môi trường, những chính sách, biện
pháp có thể áp dụng, các nguồn lực có thể huy động...
- Xác định mục tiêu: là bước rất quan trọng trong lập kế
hoạch. Mục tiêu phải đảm bảo nguyên tắc SMART và thỏa
mãn kỳ vọng của nhiều nhóm lợi ích liên quan. Việc xác định
mục tiêu có liên quan chặt chẽ tới quá trình phân bổ nguồn
lực, vì vậy, cần xác định đúng thứ tự ưu tiên của các mục tiêu.
- Xây dựng các phương án hành động để hiện thực hóa
mục tiêu đề ra.
- Đánh giá và so sánh các phương án
- Lựa chọn phương án tối ưu
- Các mức độ tham gia trong lập kế hoạch
- Điều kiện thực hiện biện pháp
CBQL nhà trường coi sự phối hợp các lực lượng cộng
đồng để Giáo dục đạo đức cho học sinh là một chiến lược ưu
tiên và thường xuyên truyền tải thông điệp đó tới toàn thể nhà
trường, tích cực huy động sự tham gia của các bên có liên
quan;
Sự tham gia tích cực của phía các lực lượng cộng đồng;
- Tổ chức bồi dưỡng giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ
nhiệm về kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm trên cơ sở
có sự phối hợp các lực lượng cộng đồng để giáo dục đạo
đức cho học sinh
- Mục tiêu của biện pháp
Bồi dưỡng GV để nâng cao nghiệp vụ giúp GV chủ
nhiệm có thể đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn hiện nay, và
để đáp ứng được nhiệm vụ thực hiện tốt kế hoạch phối hợp
các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo đức thông qua
hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS.
Ở các trường THCS, GV chủ nhiệm giữ vai trò rất quan
trọng trong giáo dục đạo đức cũng như công tác phối hợp với
các lực lượng xã hội. Giáo viên chủ nhiệm luôn theo dõi sự
biến đổi tâm lý, sự phát triển nhân cách của các em hằng ngày
qua công tác chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm là người gần
gũi với các em hơn cả và ảnh hưởng đặc biệt tới nhận thức và
nhân sinh quan của học sinh.
- Nội dung biện pháp
Công tác bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm nhằm nâng cao
nghiệp vụ sư phạm về phối hợp các lực lượng cộng đồng
chủ nhiệm hiểu rõ trách nhiệm và công việc của mình trong
nhiệm vụ phối hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục
đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS
của nhà trường trong quá trình thực thi nhiệm vụ được giao:
Nâng cao nhận thức về ý nghĩa tầm quan trọng của hoạt
động phối hợp các lực lượng cộng đồng trong giáo dục đạo
đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS và
trách nhiệm của cán bộ quản lý trong việc tổ chức, chỉ đạo
thực hiện hoạt động giáo dục này. Đồng thời, có những kiến
thức cơ bản về hoạt động trải nghiệm để hướng dẫn thực hiện
hoạt động giáo dục đạo đức theo hoạt động trải nghiệm cho
học sinh THCS huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
- Nâng cao nhận thức về phối hợp các lực lượng cộng
đồng trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
cho học sinh THCS, có những kiến thức cơ bản về trải nghiệm
và biết được mối quan hệ giữa các hoạt động trải nghiệm với
giáo dục đạo đức .
- Giáo viên chủ nhiệm cần có: năng lực giao tiếp với học
sinh, phụ huynh học sinh, các lượng lượng xã hội trong việc
tư vấn giáo dục đạo đức cho học sinh, đồng thời thông qua
hoạt động trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức
khác nhau như hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn
đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạt
động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt động tình nguyện,
hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân
khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia,
…), thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội,… Mỗi hình thức
hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định nhằm
+ Kết hợp với các chuyên gia ở các trường đại học để tổ
chức bồi dưỡng cho giáo viên chủ nhiệm các nhà trường về kỹ
năng tư vấn chuyên sâu về giáo dục đạo đức theo hình thức trải
nghiệm, cách kiểm tra trắc nghiệm về tâm lý, tư chất của HS.
Bộ GD&ĐT chỉ đạo mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ bồi
dưỡng thống nhất trong toàn Ngành; Sở Giáo dục và Đào tạo
xây dựng kế hoạch cụ thể, thành lập đội ngũ giáo viên chủ
nhiệm cốt cán tham gia phối hợp các lực lượng cộng đồng trong
giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh
THCS để triển khai bồi dưỡng.
- Điều kiện thực hiện biện pháp
- Hiệu trưởng xác định nhiệm vụ xây dựng, bồi dưỡng,
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, trong đó có
nhiệm vụ bồi dưỡng năng lực phối hợp các lực lượng cộng
đồng trong giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trải nghiệm
cho học sinh THCS
- Gáo viên nghiêm túc trong công tác bồi dưỡng năng
lực, nghiệp vụ; có ý thức tự học tập, tự bồi dưỡng.
- Đa dạng hóa các loại hình trải nghiệm nhằm phát huy vai
trò của lực lượng cộng đồng trong Giáo dục đạo đức cho
học sinh
-Mục tiêu của biện pháp
Quá trình Giáo dục đạo đức cho HS thông qua hoạt động
trải nghiệm là một quá trình lâu dài và thông qua nhiều hình
thức: Hình thức câu lạc bộ, hội thi cuộc thi, diễn đàn, sân
khấu tương tác…Do vậy biện pháp mới giúp học sinh cảm
nhận được môi trường học tập an toàn và thân thiện, những