BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CỤC THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA

KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
THẾ GIỚI
ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRI THỨC

NHÀ XUẤT BẢN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT
HÀ NỘI - 2011

1


KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THẾ GIỚI
ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRI THỨC

Biên soạn:
TẠ BÁ HƯNG
NGUYỄN PHƯƠNG ANH
TẠ HOÀI ANH
NGUYỄN THỊ PHƯƠNG DUNG
ĐẶNG BẢO HÀ
NGUYỄN LÊ HẰNG
CAO MINH KIỂM
HÀ NGỌC MINH
NGUYỄN MINH PHƯỢNG
NGUYỄN MẠNH QUÂN
PHÙNG ANH TIẾN
ĐÀO THỊ THANH VÂN
TRẦN THỊ HẢI YẾN
CỤC THÔNG TIN

2.15. Thụy Điển........................................................................................... 116
2.16. Hungary .............................................................................................. 119
2.17. Ba Lan ................................................................................................ 122
2.18. Cộng hòa Séc...................................................................................... 125
2.18. Nam Phi.............................................................................................. 128
2.19. Ấn Độ ................................................................................................. 134
2.20. Ixraen.................................................................................................. 139
2.21. Trung Quốc ........................................................................................ 144
2.22. Hàn Quốc ........................................................................................... 152
2.23. Nhật Bản............................................................................................. 160
2.24. Ôxtrâylia............................................................................................. 170
2.25. Niu dilân ............................................................................................. 176
2.26. Đông Nam Á ...................................................................................... 180
2.26.1. Inđônêxia ......................................................................................... 182
2.26.2. Malaixia........................................................................................... 184
2.26.3. Philipin ............................................................................................ 186

3


2.26.4. Singapo............................................................................................ 188
2.26.5. Thái Lan .......................................................................................... 189
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ CHỈ TIÊU THỐNG KÊ PHẢN ÁNH NĂNG LỰC
KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI ..................... 192
3.1. Công bố khoa học................................................................................. 192
3.2. Chỉ số kinh tế tri thức ........................................................................... 199
3.3. Chỉ số nhân tài toàn cầu ....................................................................... 205
3.4. Chỉ số sáng tạo toàn cầu ....................................................................... 215
KẾT LUẬN


DNVVN

Doanh nghiệp vừa và nhỏ

BRIICS

Braxin, Nga, Ấn Độ, Inđônêxia, Trung Quốc và Nam Phi

BERD

Business Expenditure on R&D
(Chi tiêu NC&PT trong doanh nghiệp)

FDI

Foreign Direct Invesment (Đầu tư trực tiếp nước ngoài)

FTE

Full-Time Equivalent (Nhân lực quy đổi toàn thời )

GDP

Gross Domestic Product (Tổng sản phẩm trong nước)

GERD

Gross Expenditure on R&D
(Tổng chi tiêu quốc gia cho nghiên cứu và phát triển)



Tổ chức Thương mại Thế giới

5


LỜI NÓI ĐẦU
Thế giới đang đứng trước những thử thách to lớn, khủng hoảng và
suy thoái đang rình rập các nền kinh tế trên toàn cầu Hoàn cảnh này ảnh
hưởng không nhỏ đến các nỗ lực nghiên cứu khoa học và phát triển công
nghệ của các nước. Tuy nhiên, chính khoa học, công nghệ và đổi mới sẽ
có vai trò sống còn đóng góp vào sự phục hồi lâu dài và bền vững và
tương lai tăng trưởng của kinh tế thế giới, đưa nền kinh tế toàn cầu tiến
vào kỷ nguyên tri thức.
Khoa học, công nghệ và đổi mới có thể mở ra những phương hướng
mới để đối phó với những thách thức lớn trong xã hội như sự thay đổi về
dân số học, các vấn đề sức khỏe toàn cầu và biến đổi khí hậu. Để thực
hiện điều này, thế giới kêu gọi các nước tích cực đầu tư vào tri thức, chưa
bao giờ khoa học, công nghệ và đổi mới lại quan trọng hơn lúc này.
Mười năm trước đây, cuốn sách “Khoa học và công nghệ thế giới”
đầu tiên trong xê-ri tổng quan khoa học và công nghệ thế giới hàng năm,
do Cục Thông tin khoa học và công nghệ Quốc gia (trước đây là Trung
tâm Thông tin khoa học và công nghệ Quốc gia) biên soạn, đã được xuất
bản nhằm giới thiệu những xu thế, triển vọng và các định hướng chính
sách trong khoa học, công nghệ và công nghiệp của các nước trên thế
giới, đặc biệt là các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế
(OECD). Trong 10 năm qua, loạt sách tổng quan này đã cung cấp những
thông tin, tư liệu hữu ích giúp hoạch định những chính sách khoa học,
công nghệ và đổi mới của nước nhà.
Cuốn sách năm nay mang tên “Khoa học và công nghệ thế giới-Đổi

đến đầu tư cho tri thức. Dưới đây là những nét lớn của khoa học, công
nghệ và đổi mới sáng tạo trong thập kỷ qua.
Đặc điểm đầu tiên và trên hết là sự tiếp cận dễ dàng và rẻ tiền tới
những công nghệ số như băng thông rộng, Internet và điện thoại di động
đã đẩy nhanh sự phổ biến các công nghệ thành công nhất, cải tổ toàn diện
cơ cấu tổ chức nghiên cứu và tạo điều kiện cho sự phát triển các trung
tâm nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (NC&PT) của các công
ty ra nước ngoài. Tuy nhiên, không phải chỉ có sự phổ cập các công nghệ
thông tin và truyền thông (CNTT-TT) đã tạo ra sự dịch chuyển này. Sự
gia tăng số thành viên và sự phát triển hơn nữa các khuôn khổ thể chế
toàn cầu kiểu như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) điều khiển dòng
tri thức quốc tế trong thương mại, đầu tư và bảo vệ sở hữu trí tuệ đã tăng
cường sự tiếp cận tới những tri thức quan trọng. Sân chơi này giờ đây
bao gồm nhiều hình thức chuyển giao công nghệ gắn liền với đầu tư và tổ
chức bao gồm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), li-xăng, và các hình
thức phổ biến tri thức chính thức và không chính thức khác.
8


Thứ hai, các nước đang nhanh chóng bắt kịp nhau về các mặt cả
trong tăng trưởng kinh tế lẫn đầu tư vào tri thức, thể hiện bằng đầu tư vào
giáo dục đại học và NC&PT. Điều này có thể thấy qua số lượng lớn sinh
viên tốt nghiệp trong các ngành khoa học và kỹ thuật. Thí dụ, Ấn Độ đã
thông qua việc thành lập 30 trường đại học mới để tăng số sinh viên nhập
học từ dưới 15 triệu năm 2007 lên 21 triệu năm 2012. Những nước đang
phát triển mới nổi như Braxin, Trung Quốc, Ấn Độ, Mêhicô và Nam Phi
cũng đang liên tục gia tăng chi tiêu cho NC&PT. Xu thế này cũng có thể
thấy ở các nền kinh tế đang chuyển đổi như LB Nga và các nước Trung
và Đông Âu khác, đang dần trở lại mức đầu tư dưới thời Xô Viết. Tuy
nhiên, trong một số trường hợp, sự gia tăng chi tiêu quốc gia cho NC&PT

sử dụng lại kết hợp cùng với kiến thức mới được phát triển. Quá trình
này diễn ra trong cả các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ.
Nhưng đồng thời lại có bằng chứng cho thấy sự mất cân đối trong phân
bố NC&PT và đổi mới trên toàn cầu. Đầu tư vào NC&PT dường như vẫn
tập trung ở một số ít vùng bên trong một quốc gia.
1.2. Những tác động đến xu thế khoa học, công nghệ và đổi mới sáng
tạo
Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu diễn ra vào cuối năm 2008 với
sự đổ vỡ một cách hệ thống của nhiều tổ chức tài chính lớn và quan trọng
ở Hoa Kỳ và châu Âu. Cuộc khủng hoảng này gây ra suy thoái kinh tế,
với sản xuất và thương mại giảm sút, thất nghiệp gia tăng v.v.. Một số ít
nước tránh được suy thoái và các nền kinh tế thị trường mới nổi chịu các
tác động thông qua các quan hệ tài chính và thương mại với các thị
trường OECD chính. Các chính phủ đã thực hiện các biện pháp chính
sách mạnh, gồm cả việc cung cấp các mức hỗ trợ chưa từng có cho các
thị trường tài chính, trong một số trường hợp là những gói kích thích tài
chính lớn.
Cuối năm 2009, tăng trưởng đã phục hồi trong khu vực OECD, nhờ
các mức hỗ trợ chính sách ngoại lệ cũng như tăng cầu từ các nền kinh tế
ngoài OECD. Đến giữa năm 2010, các mục tiêu kinh tế đã có dấu hiệu
lạc quan hơn cuối năm 2009, và tăng trưởng GDP thực tế trong khu vực
OECD được dự đoán có thể đạt 2,8% vào năm 2011 (sau khi sụt giảm
3,3% trong năm 2009)
Môi trường kinh tế vĩ mô đặt ra những thách thức cho nghiên cứu
và đổi mới
Môi trường chính sách và kinh tế trên phạm vi rộng đã đặt ra một
loạt thách thức cho các hoạt động NC&PT và đổi mới gần đây của các
công ty. Nhiều gói kích thích kinh tế gồm cả các biện pháp nhằm hỗ trợ
các doanh nghiệp và thúc đẩy tiêu dùng gia đình thông qua miễn giảm
thuế, gói trợ cấp và các kế hoạch hỗ trợ công nghiệp đặc thù, khoảng ba

quan tâm tới khoa học để tạo ra văn hóa sáng tạo, cũng như cải thiện các
điều kiện giáo dục và lao động.
Rủi ro và bất ổn vẫn tiếp diễn
Dù vậy, phía trước vẫn còn đó những rủi ro và bất ổn trong môi
trường NC&PT và đổi mới sáng tạo. Trước mắt, các khoản kích thích tài
11


chính khi tạm thời bị dừng lại có thể làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa
và dịch vụ của các hãng đổi mới, cả trực tiếp (nếu các hãng nhận trợ giúp
hay chính sách hỗ trợ khác) và gián tiếp (cắt giảm ở các nơi khác trong
nền kinh tế). Một số nước đã tuyên bố cắt giảm ngân sách hàng năm cấp
cho NC&PT và giáo dục đại học. Điều này sẽ làm giảm các nguồn lực
cho nghiên cứu công và các hoạt động NC&PT tư nhân trong thời gian
trước mắt, và sẽ ảnh hưởng đến việc cung cấp nguồn nhân lực cho các
hoạt động này về lâu dài trong tương lai.
Về trung hạn, yêu cầu củng cố tài chính trên phạm vi rộng có thể
gây áp lực lên hoạt động của một số chính phủ trong việc duy trì đầu tư
vào NC&PT và đổi mới sáng tạo (cũng như các lĩnh hỗ trợ then chốt
khác như giáo dục) và có thể khiến giảm nhu cầu tổng thể. Yêu cầu đối
với nhiều gia đình “cân đối lại thu chi” thông qua tăng tiết kiệm và giảm
chi tiêu sẽ làm trầm trọng hơn sự ảnh hưởng này.
Tuy chưa chắc chắn về các ảnh hưởng của kinh tế vĩ mô đối với hoạt
động NC&PT và đổi mới trong các khu vực công và tư sẽ như thế nào,
nhưng vẫn có một số xu thế tích cực. Các nền kinh tế ngoài OECD đang
tăng trưởng mạnh mẽ và thương mại đang phục hồi; các nền kinh tế này
tạo nên những nguồn cầu tiềm tàng về các sản phẩm đổi mới và đang
giúp củng cố lại các chuỗi cung ứng toàn cầu lan tỏa tri thức và đổi mới
từ nước này sang nước khác. Thí dụ, OECD dự đoán tăng trưởng của
Braxin là 6,5% năm 2010 và 5% năm 2011 và kinh tế của Trung Quốc

các mục tiêu của mình với giá thành thấp hơn. Về lâu dài, năng suất lao
động thấp vẫn là yếu tố lớn tạo ra khoảng cách về GDP trên đầu người,
nên việc đẩy mạnh các năng lực đổi mới là một ưu tiên chính rõ ràng.
Ngoài thúc đẩy tăng trưởng, nghiên cứu và đổi mới còn đóng vai trò
quan trọng trong việc xây dựng “một thế giới như chúng ta mong muốn”.
Tiến bộ khoa học và đổi mới từ lâu đã là những động lực cho phục hồi
công nghiệp, với những ý tưởng mới tạo ra những nguồn lực mới của
tăng trưởng kinh tế và các công ty năng động hơn thay thế cho các công
ty kém hiệu quả. Nhưng đổi mới ngày càng được coi là công cụ đưa các
nền kinh tế theo các hướng phát triển mới. Thí dụ rõ ràng gần đây nhất là
“tăng trưởng xanh”: các chính phủ đang khuyến khích nghiên cứu, khoa
học và công nghệ tìm ra các ý tưởng và cơ chế mới để đáp ứng các nhu
cầu sản xuất và năng lượng của nền kinh tế theo cách bền vững và thân
thiện môi trường hơn. Nghiên cứu và đổi mới cũng có thể mở ra những
hướng mới để đối phó với một số thách thức lớn khác cho xã hội như
thay đổi dân số, an ninh và cung cấp cách dịch vụ sức khỏe một cách bền
vững. Thực tế, mục đích cuối cùng của việc tiến hành NC&PT, khám phá
khoa học và công nghệ là nâng cao sự thịnh vượng của xã hội – một vấn
13


đề cần được nhấn mạnh trong bất kỳ phân tích nào về hoạt động và đầu
tư NC&PT của các nước.
Theo hướng này, bối cảnh hiện tại đưa ra cơ hội xem xét một lịch
trình nghiên cứu và đổi mới phù hợp trong tương lai. Chính sách của
chính phủ cần phải đưa ra những quy định cơ bản, đặt ra các định hướng
và chiến lược, và hỗ trợ hoạt động của các doanh nghiệp và các thể chế
khác trong nỗ lực sáng tạo của họ. Trước khi xảy ra khủng hoảng tài
chính và suy thoái kinh tế, nhiều nước đã xây dựng các chiến lược liên
quan đến đổi mới, thừa nhận vai trò của nó trong tăng năng suất và tăng


14


khác, Nhóm Tài nguyên Nước (2009) ước tính rằng vào năm 2030, tăng trưởng
kinh tế và dân số sẽ sinh ra những đòi hỏi nước toàn cầu vượt quá khả năng
đảm bảo cung cấp tới 40%. Những cải thiện hiệu quả về quy mô đạt được
trong nông nghiệp và công nghiệp từ 1990 đến 2004 có thể giảm được 20%
khoảng cách này, và tăng lượng nước cung cấp thông qua hạ tầng mới có thể
thu hẹp thêm 20% nữa. Tuy nhiên, khoảng cách vẫn còn lớn, và sự phân bố tài
nguyên không đều giữa các quốc gia có nghĩa là một số vùng trên thế giới sẽ
lâm vào cảnh thiếu nước nghiêm trọng.
Những phân tích cũng đề cao vai trò tiềm năng của công nghệ mới trong các
giải pháp. Thí dụ, báo cáo của Cơ quan Tiếp thu ứng dụng Công nghệ sinh học
Nông nghiệp Quốc tế (ISAAA) năm 2009 trình bày các kết quả nghiên cứu công
nghệ sing học đang giúp đáp ứng thách thức tăng gấp đôi sản xuất lương thực
một cách bền vững vào năm 2050 với diện tích đất canh tác gần như không đổi
và sử dụng ít tài nguyên hơn (đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch, nước và nitơ) và
đồng thời giảm bớt biến đổi khí hậu. Sự đóng góp của các cây trồng công nghệ
sinh học thông qua năng suất tăng trên mỗi hecta đất và chi phí sản xuất giảm
(cũng như phát thải CO2 thấp hơn) do giảm nhu cầu đối với các vật tư đầu vào,
cày bừa và thuốc trừ sâu. Lợi ích kinh tế thuần đối với các nông dân trồng cây
công nghệ sinh học trên toàn cầu ước tính lên tới 9,2 tỷ USD. Văn phòng Khoa
học của Chính phủ Anh năm 2010 cho rằng các công nghệ mới có khả năng
giảm bớt một số áp lực lên sử dụng đất nhờ tăng năng suất của đất trồng, giảm
tác động đến môi trường. Đối với nước, Nhóm Tài nguyên Nước 2030 gợi ý
rằng việc cải thiện năng suất nông nghiệp có thể mang ý nghĩa then chốt cho
một số nước, với những tiến bộ đổi mới về giống, bảo vệ cây trồng và tưới tiêu
đóng vai trò trung tâm. Với những nước khác, hiệu quả công nghiệp có thể
đóng vai trò mạnh mẽ, thí dụ thông qua sử dụng nước tốt hơn trong sản xuất

chuyển biến một cách có hệ thống bằng cách xây dựng những hướng đi vượt
qua bế tắc (thí dụ hỗ trợ xây dựng năng lực) bằng các thị trường `tạo khả năng`
cho những sáng tạo mang tính chuyển biến (thí dụ thông qua mua sắm hay các
quy định), và bằng cách thực thi “quản lý chiến lược”, nâng cao năng lực đưa
ra những lựa chọn chín chắn, hợp lý và có trách nhiệm về các hướng phát
triển. Nghiên cứu về vấn đề chuyển dịch và sáng tạo vẫn đang diễn ra. Một
trong những gợi ý là sự thay đổi giá cả phản ánh các chi phí môi trường, hỗ trợ
nghiên cứu cơ bản và thử nghiệm mẫu sản phẩm, sử dụng mua sắm cạnh
tranh để khuyến khích phát triển công nghệ và hỗ trợ các dự án trình diễn có
thể phù hợp hơn để đối phó với thách thức này.

Vấn đề vô cùng quan trọng đối với các quốc gia là kết hợp được với
nhau những nhánh hành động đa dạng và hình thành sự tiếp cận nhất
quán hướng lên phía trước trong chính sách khoa học và đổi mới cho con
đường phát triển tương lai mạnh mẽ và bền vững hơn.
Lịch trình này đòi hỏi duy trì mức đầu tư lớn vào sáng tạo tri thức.
Để đảm bảo sự đóng góp của khoa học, công nghệ và đổi mới vào tiềm
năng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế và giải quyết những thách thức
xã hội, các nước cần phải nỗ lực hết khả năng để ngăn chặn sự cắt giảm
chi tiêu cho NC&PT và đổi mới, đồng thời tìm cách tối đa hóa hiệu quả
và hiệu suất của khoản chi tiêu này.
1.3. Chi tiêu NC&PT tăng chậm lại
1.3.1. Chi tiêu NC&PT quốc gia
Đầu tư cho NC&PT trong khối OECD, được thể hiện bằng tổng chi
tiêu đầu tư nội địa cho NC&PT (GERD), luôn tăng một cách ổn định và
đạt trên 935 tỷ USD vào năm 2008 (số liệu gần đây nhất của OECD) so
với 890 tỷ USD năm 2007 (USD ppp hiện hành). Hoa Kỳ chiếm khoảng
42,5% trong tổng chi tiêu này năm 2008, thấp hơn chút ít so với năm
1998 nhưng cao hơn tỷ lệ của họ trong năm 2007. Tỷ lệ của Nhật Bản
giảm từ khoảng 17,4% xuống 15,9% trong 10 năm qua với sự sụt giảm rõ

tỷ lệ này tăng chậm, chỉ thêm được 0,14 điểm phần trăm trong suốt giai
đoạn này và đạt trên 1,8% năm 2008.
Các nền kinh tế ngoài OECD tiếp tục tăng cường chi tiêu cho
NC&PT và chiếm tỷ lệ ngày càng cao trong tổng chi tiêu NC&PT toàn
cầu. Thí dụ, năm 2008, tổng chi tiêu thực tế cho NC&PT của Trung Quốc
tương đương 13,1% tổng chi NC&PT của OECD, so với khoảng 5%
trong năm 2001. Cùng năm này, Liên bang Nga chi 17 tỷ USD cho
NC&PT, bằng 2,2% tổng chi của OECD, gần bằng phần của Canađa và
17


Italia.
Tuy nhiên, một số tăng trưởng trong đó là do các hoạt động của các
công ty đa quốc gia trong các nền kinh tế này. Thí dụ ở Trung Quốc,
phần của các doanh nghiệp nước ngoài trong tổng chi tiêu NC&PT năm
2008 ước tính vào khoảng 19%; tỷ lệ đầu tư cho dự án NC&PT và nhân
lực NC&PT của họ lần lượt vào khoảng 13% và 16%.
Đứng đầu thế giới về tỷ lệ chi tiêu NC&PT trong GDP là Ixraen với
tỷ lệ chi cho NC&PT lên tới 5% GDP (không tính chi phí quốc phòng),
tiếp theo là các nước Bắc Âu với Thụy Điển và Phần Lan có tỷ lệ lần lượt
là 3,75% và 3,73%. Tỷ lệ trung bình 2,33% của OECD có được là bởi
những cường độ NC&PT cao của một số ít nước hàng đầu; còn phần lớn
các nước còn lại có cường độ NC&PT dưới mức trung bình của OECD.
Cường độ NC&PT ở vị trí giữa của các nước OECD là vào khoảng
1,76% GDP (mức của Anh và Hà Lan).
Các số liệu về cường độ NC&PT ở cấp quốc gia cho thấy chúng
tuân theo một số xu hướng có thể dự đoán được. Thứ nhất, các nền kinh
tế phát triển có xu hướng sử dụng NC&PT nhiều hơn so với các nền kinh
tế theo sau, bởi chúng gần hơn với vị trí tiên phong công nghệ và các
ngành công nghiệp của họ chịu áp lực đổi mới sáng tạo để tồn tại. Các

với NC&PT được thực hiện trong khu vực các viện nghiên cứu chính phủ
và trường đại học. Chi phí NC&PT ở doanh nghiệp thuộc các nước
OECD tăng mạnh trong suốt thập kỷ qua, đạt 653 tỷ USD năm 2008, từ
619 tỷ USD năm 2007 (ppp hiện hành). Trong tổng chi tiêu này của
OECD, Hoa Kỳ chiếm 44,3%, giảm vài phần trăm so với năm 1998
nhưng cao hơn tỷ lệ 43,5% của năm 2007. Với 17,9%, tỷ lệ của Nhật Bản
gần như không đổi so với năm 1998, và giảm từ 18,6% trong năm 2007.
Chi tiêu NC&PT trong doanh nghiệp của 27 nước EU tương đương
26,5% tổng OECD năm 2008, thấp hơn năm 1998 và năm 2007. Theo giá
trị thực tế, trong giai đoạn 1997-2007, chi tiêu NC&PT trong doanh
nghiệp của OECD có tốc độ tăng trung bình hàng năm là 3,8%. Những
năm cuối của thời kỳ này, tốc độ tăng trung bình hàng năm là trên 5%,
nhưng năm 2008 đà tăng đã chậm lại còn 3,4%. Ở Hoa Kỳ, tốc độ tăng
trung bình hàng năm là 3,4% từ 1997 đến 2007 với mức tăng mạnh hơn
trong những năm cuối, nhưng ngược với trung bình của OECD, tốc độ
tăng cao này vẫn được duy trì trong năm 2008 tính theo BERD thực tế,
đạt 5,1%. Trong khi đó, tỷ lệ này của Nhật Bản sụt giảm – 0,5% theo
BERD thực tế, còn tốc độ tăng trưởng của 27 nước EU rớt xuống 2,8%


BERD – Business Expenditure on R&D

19


sau khi có được mức tăng trung bình hàng năm là 3,5% trong suốt thập
kỷ trước đó.
Theo tỷ lệ trên GDP, BERD của các nước OECD là khoảng 1,6%
vào năm 2008. Trong khi con số này ở Nhật Bản và Hoa Kỳ đều cao hơn
mức trung bình, lần lượt là 2,7% và 2%, thì cường độ NC&PT trong


20


Theo tỷ lệ trên GDP, Thụy Điển, Thụy Sỹ và Đan Mạch có cường
độ HERD cao nhất trong OECD năm 2008, với Thụy Điển là 0,8% GDP.
Mức trung bình của OECD chỉ dưới 0,4% GDP và các nước thành viên
của OECD phân bố tương đối đều quanh mức này. Ixraen và Singapo có
cường độ HERD tương đối cao năm 2008 với tỷ lệ lần lượt là 0,58% và
0,55%. Các nền kinh tế ngoài OECD khác có cường độ HERD thấp, mặc
dù Trung Quốc và Nam Phi đều có tăng trưởng đáng kế từ 1998 (thí dụ
Nam Phi đã tăng hơn gấp đôi cường độ HERD của mình, đạt 0,17% GDP
năm 2007).
Chi phí cho NC&PT được thực hiện ở các viện nghiên cứu của
chính phủ (GOVERD) tuy nhỏ nhưng là phần quan trọng trong tổng chi
tiêu NC&PT quốc gia. Năm 2008. OECD chi tổng cộng gần 103 tỷ USD
(ppp hiện hành), trong đó 4 nước chi lớn nhất (Hoa Kỳ, Nhật, Đức và
Pháp) chiếm trên 70% tổng số. Trong các nền kinh tế ngoài OECD, chi
tiêu của Trung Quốc năm 2008 đạt trên 22 tỷ USD, bằng hơn một nửa so
với Hoa Kỳ, còn chi tiêu của nước Nga thì tương đương với Pháp. Từ
1998 đến 2007, tăng trưởng trung bình hàng năm thực tế của GOVERD
trong OECD đạt mức 1,9%; mức tăng này sau đó tăng lên 3,4% năm
2008. Các nước EU có hình mẫu GOVERD tương tự, với tăng trưởng
trung bình thực tế hàng năm là 1,2% từ 1998 đến 2007, sau đó tăng lên
4% năm 2008. Tại Trung Quốc, tăng trưởng mạnh mẽ trong GOVERD
vẫn tiếp tục trong suốt giai đoạn đó, với mức tăng trung bình là 10,5%
mỗi năm từ 1998 dến 2007 và 10,3% năm 2008. Tuy nhiên, với nước
Nga, tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm mạnh mẽ 10,6% từ 19982007 đã giảm xuống 0,9% năm 2008.
Nói chung, sự phân bố chi tiêu NC&PT theo ba khu vực hoạt động
chính là doanh nghiệp, đại học và chính phủ vẫn tương đổi ổn định ở các

Các nguồn tài chính cấp cho NC&PT thực hiện trong các nước
OECD cũng tương đối ổn định, với sự chuyển dịch nhẹ sang khu vực
doanh nghiệp trong những năm gần đây. Từ năm 2004, tỷ lệ chi tiêu
NC&PT của doanh nghiệp đã tăng từ 62,1% lên 64,5% trong khu vực
OECD năm 2008 (tương đương tỷ lệ năm 2000). Cùng trong giai đoạn
này, NC&PT do chính phủ tài trợ đã giảm từ 30,3% xuống 27,6% tổng
chi tiêu NC&PT.
Trong số các nước thuộc OECD, Ba Lan có tỷ lệ cao nhất về chi tiêu
cho NC&PT từ nguồn tài chính của chính phủ, ở mức gần 60% tổng chi
(mức ở vị trí giữa OECD là 37%), trong khi Nhật Bản là nước có tỷ lệ
đầu tư từ doanh nghiệp cho NC&PT cao nhất khối, lên tới 78% (mức ở
giữa OECD là 50%).
Việc xem xét các luồng vốn đầu tư cho NC&PT giữa các khu vực có
thể hiểu được một số quan hệ tương tác giữa chúng. Như chúng ta đều
22


biết, nghiên cứu trong khu vực doanh nghiệp và chính phủ bổ sung cho
nhau, và đầu tư liên khu vực có thể thể hiện một hướng hợp tác, chia sẻ
và phổ biến các kết quả nghiên cứu giữa các khu vực. Trung bình, các
chính phủ trong khối OECD tài trợ 7% hoạt động NC&PT được thực
hiện trong khu vực doanh nghiệp năm 2007, so với 9,8% năm 1998, giữa
các nước có các tỷ lệ khác nhau từ thấp nhất là 1,1% ở Nhật Bản đến cao
nhất là 16,3% ở Tây Ban Nha. Tuy nhiên, xu hướng chung là các Chính
phủ giảm cung cấp tài chính cho NC&PT trong khu vực doanh nghiệp
đồng thời tăng sử dụng các chính sách khuyến khích khác cho NC&PT,
đặc biệt là các chính sách thuế NC&PT. Năm 2008, 21 nước thuộc
OECD đã có các kế hoạch khấu trừ thuế và các nền kinh tế ngoài OECD
cũng đang sử dụng các công cụ tương tự để hỗ trợ đầu tư nghiên cứu.
NC&PT do doanh nghiệp đầu tư được tiến hành trong khu vực đại

từ trước, khi triển vọng vẫn khả quan. Ở nước Anh, đầu tư cho NC&PT
của 1000 công ty hàng đầu tăng 9,2% trong năm 2008, với 46 đơn vị chi
tiêu NC&PT hàng đầu tăng 11%; tuy nhiên điều này ngược với sụt giảm
tổng thể trong chi tiêu NC&PT ở mức –1,2% của nước Anh.
Bằng chứng ban đầu giữa các nước từ năm 2009 ngụ ý rằng khủng
hoảng tài chính và suy giảm kinh tế đã có tác động lên các chi tiêu của
các hãng dành cho đổi mới sáng tạo. Một điều tra các hãng ở châu Âu,
được tiến hành tháng 4/2009, đã cho thấy số doanh nghiệp có thể thực
hiện chiến lược “phòng ngự” (cắt giảm chi tiêu cho đổi mới sáng tạo) cao
gấp 2 đến 3 lần so với số doanh nghiệp sử dụng chiến lược “tấn công”
(tăng chi tiêu cho đổi mới sáng tạo) để đối phó với suy thoái kinh tế, mặc
dù giữa các nước có những sự khác biệt quan trọng. Về tổng thể, 22%
tổng số hãng đã giảm chi tiêu cho đổi mới trong 6 tháng trước đó như là
kết quả trực tiếp của suy thoái kinh tế, trong khi có 9% số hãng tăng ngân
sách cho đổi mới của họ.
Dự đoán của Tạp chí NC&PT (R&D) (2009) ước tính rằng tổng đầu
tư NC&PT của thế giới năm 2009 sẽ thấp hơn tới 1% so với năm 2008.
Tuy nhiên, giữa các nước có sự khác nhau rất lớn. Châu Á hy vọng chi
tiêu NC&PT đạt tăng trưởng ở mức 3,7% năm 2009 (với Ấn Độ tăng 5%
và Trung Quốc là 20%); Hoa Kỳ và các nền kinh tế châu Mỹ khác, Nhật
Bản và châu Âu dự kiến sẽ giảm tương ứng là 2%, 5,5% và 4%. Như vậy,
tỷ lệ trong chi tiêu NC&PT toàn cầu của châu Á dự kiến tăng từ 32% đến
33,5% với tỷ lệ của Trung Quốc tăng từ 9,1% lên 11,1% còn Ấn Độ
nhích nhẹ từ 2,4% lên 2,5%. Sự sụt giảm đầu tư NC&PT ở châu Âu có
thể chủ yếu là do chi tiêu tư nhân, bởi điều tra từ 27 nước thành viên EU
cho thấy rằng có 15 nước tăng ngân sách NC&PT công của họ, và chỉ có
24


6 nước giảm.

tục nổi bật trong tương lai gần. Trong khoa học môi trường, các lĩnh vực
nghiên cứu tích cực gồm có biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí và hóa
25