DANH MỤC BIỂU BẢNG
Bảng 3.1: Bảng số lượng trẻ qua các năm ở trường Mẫu giáo Hoa
Sen…………...........23
Bảng 3.2: Các phương pháp, hình thức giáo viên đã sử dụng để phát triển ngôn ngữ
cho

trẻ

thông

qua

hoạt

động

làm

quen

tác

phẩm

văn

học…………………………………26
Bảng 3.3: Các tiêu chí đánh giá thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ 5 – 6 tuổi thông
qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học……………………………………………27
Bảng 3.4: Thực trạng khả năng phát âm của trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mẫu giáo Hoa
Sen…………………………………………………………………………………….27

trí

có

sân

khấu

để

kể

chuyện………………………31
Hình

3.2:

Trẻ

đang

kẻ

chuyện

theo

tranh………………………………………………35
Hình



“nu

na

nu

nống”

sau

khi

ngủ

dậy……………………43
Hình

3.5:

Trẻ

đọc

nhóm………………………………………………………44

thơ

theo


3.2 Đặc điểm tình hình trường mẫu giáo Hoa Sen .......................................................... 29
3.3 Thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi thông qua hoạt động làm
quen tác phẩm văn học tại trường mẫu giáo Hoa Sen ............................................. 30
3.3.1 Nội dung và cách thức điều tra .......................................................................... 31
3.3.2 Kết quả điều tra ................................................................................................. 31
3.4 Nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ..................................... 36
3.5 Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động làm quen tác phẩm
văn học .................................................................................................................. 37
3.5.1 Bồi dưỡng, nâng cao kiến thức cho giáo viên mầm non..................................... 38
3.5.2 Tạo môi trường hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm văn học .......................... 39
3.5.3 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc hướng dẫn trẻ kể lại chuyện............ 40
3.5.4 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi đóng kịch .................................. 45
3.5.5 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các bài đồng dao, ca dao ........................ 48
3.5.6 Phát triển ngôn ngữ thông qua việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm ............................ 51
3.6 Kết quả sau khi thực hiện đề tài................................................................................ 55
3.7 Thảo luận ................................................................................................................. 57
CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................... 59
4. 1 Kết luận .................................................................................................................. 59
4.2 Kiến nghị ................................................................................................................. 61
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp học
đặt nền móng cho các cấp học sau này với mục tiêu là giúp trẻ phát triển về thể chất,
tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách chuẩn bị
tâm lý cho trẻ vào học cấp 1.
Thứ nhất, ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng đối với con người vì nó là công

vào lớp 1.
1.2 Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu
* Mục tiêu nghiên cứu
Việc thực hiện đề tài trước hết giúp tác giả khóa luận nắm chắc lý luận của
phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, đồng thời xác định được những
nội dung biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm
quen tác phẩm văn học.
Góp phần cung cấp một tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên ngành giáo dục
mầm non – khoa sư phạm và những người quan tâm đến vấn đề phát triển ngôn ngữ
cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học.
* Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở độ tuổi
5 - 6 thông qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học
Nghiên cứu cơ sở lý luận và những vấn đề thực tiễn liên quan đến đề tài
Do thời gian nghiên cứu có giới hạn nên tác giả chỉ tập trung điều tra, khảo sát tại
trường mẫu giáo Hoa Sen tọa lạc tại ấp Vinh Hưng, xã Long Đức, Thành phố Trà Vinh
1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận nghiên cứu
1.3.1 Ý nghĩa khoa học
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về việc nâng cao việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua các hoạt động làm quen tác phẩm văn học.
Lựa chọn những lí thuyết thuộc các chuyên ngành ngôn ngữ học, tâm lý học,
giáo dục học,… để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
Đề xuất và vận dụng các nội dung, biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi phát triển ngôn
ngữ, diễn đạt câu mạch lạc, rõ ràng thông qua hoạt động làm quen tác phẩm văn học.
Sự nghiên cứu thành công của khóa luận còn được đóng góp tài liệu trong công
tác nghiên cứu khoa học về ngôn ngữ ở lứa tuổi mầm non của sinh viên Khoa sư
phạm, Trường Đại học Trà Vinh nói riêng và những độc giả quan tâm đến vấn đề này
nói chung.



Tác giả đã vận dụng phương pháp này bằng cách trao đổi với giáo viên ở các lớp
về những nội dung cơ bản có liên quan đến đề tài.
Phương pháp này còn được tác giả vận dụng khi trò chuyện với trẻ để hiểu rõ
hơn về khả năng diễn đạt bằng lời của trẻ.


 Một số phương pháp khác:
Ngoài ra trong quá trình thực hiện đề tài tác giả còn sử dụng một số phương pháp
khác như: Thống kê, phân tích, tổng hợp.


CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Loài người ngay từ thuở sơ khai đã tạo ra ngôn ngữ, một hệ thống tín hiệu đặc
biệt dùng làm phương tiện cơ bản và quan trọng nhất trong giao tiếp giữa các thành
viên trong cộng đồng người. Cũng từ đó ngôn ngữ được phát triển cùng với sự phát
triển của xã hội loài người. Ngôn ngữ chính là một trong những yếu tố nâng tầm cao
con người lên vượt xa về chất so với mọi giống loài.
Ngôn ngữ là chức năng tâm lý cấp cao của con người, là công cụ để tư duy, để
giáo tiếp, là chìa khóa để con người nhận thức và chiếm lĩnh kho tàng tri thức của
nhân loại.
Với mỗi cá nhân, sự phát triển ngôn ngữ diễn ra cực kì nhanh ở giai đoạn từ 0 – 6
tuổi (lứa tuổi mầm non). Từ chỗ sinh ra chưa có ngôn ngữ, đến cuối 6 tuổi – trẻ đã có
thể sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Đây chính là giai đoạn
phát triển ngôn ngữ. Ở giai đoạn này nếu không có những điều kiện thuận lợi cho sự
phát triển ngôn ngữ thì sau này khó có thể phát triển tốt được. Chính vì vậy ngôn ngữ
nói chung và ngôn ngữ của trẻ trước tuổi học nói riêng là vấn đề được rất nhiều nhà
khoa học trên thế giới và trong nước quan tâm nghiên cứu.
Vấn đề ngôn ngữ đã được đề cập đến ngay từ thời cổ đại. Thời đó, người ta
nghiên cứu ngôn ngữ không tách khỏi triết học và lôgic học. Các nhà triết học cổ đại

M.V.Sergievskij;

M.N.Peterson; L.J.Jakubinkij; A.M.Selishchev… Họ đã đi vào nghiên cứu tính chất xã
hội của ngôn ngữ, về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy, sự phụ thuộc qua lại giữa
các thuộc tính của ngôn ngữ. L.X.Vưgôtxki trong cuốn “Tư duy và ngôn ngữ” đã lập
luận rằng hoạt động tinh thần của con người chính là kết quả học tập mang tính xã hội
chứ không phải là một học tập chỉ là của cá thể. Theo ông, khi trẻ em gặp phải những
khó khăn trong cuộc sống, trẻ tham gia vào sự hợp tác của người lớn và bạn bè có
năng lực cao hơn, những người này giúp đỡ trẻ và khuyến khích trẻ. Trong mối quan
hệ hợp tác này, quá trình tư duy trong một xã hội nhất định được chuyển giao sang trẻ.
Do ngôn ngữ là phương thức đầu tiên mà qua đó, con người trao đổi các giá trị xã hội.
L.X.Vưtgôxki coi ngôn ngữ là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của tư duy
[20].
Việc nghiên cứu ngôn ngữ của trẻ em lứa tuổi mầm non (0 – 6 tuổi) cũng được
rất nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm và tiếp cận sâu ở từng góc độ khác
nhau trong sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Có thể kể đến các xu hướng nghiên cứu sau:
* Nghiên cứu sự phát triển các thành phần ngôn ngữ của trẻ:
Vốn từ, khả năng hiểu từ, ngữ pháp… của trẻ em ở các độ tuổi khác nhau có các
công trình nghiên cứu của Dương Diệu Hoa (1985), Nguyễn Minh Huệ (1989), Hồ
Minh Tâm (1989)v.v… Chẳng hạn, Lưu Thị Lan (1966) trong công trình nghiên cứu
“Những bước phát triển ngôn ngữ trẻ em từ 1 – 6 tuổi” [19] đã chỉ rõ các bước phát
triển về ngữ âm của trẻ em Việt Nam bắt đầu từ giai đoạn tiền ngôn ngư (0 – 1 tuổi)
giai đoạn ngôn ngữ (1 – 6 tuổi), về mặt ngữ âm có những bước tiến dài đặc biệt là giai
đoạn 4 – 6 tuổi. Các bước phát triển về từ vựng được tác giả thống kê từng lứa tuổi với


số lượng từ tối thiểu và số lượng từ tối đa. Từ 18 tháng tuổi trở lên trẻ có sự nhảy vọt
về số lượng từ và yếu tố văn hóa, xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển vốn từ
của trẻ. Các bước phát triển về ngữ pháp trong ngôn ngữ của trẻ em Việt Nam được
tác giả nghiên cứu rất cụ thể từng lứa tuổi với loại câu đơn, câu phức, các loại câu

mỹ và khoa học, thu hút được trẻ vào tiết học.
Phối hợp với phụ huynh để động viên giáo dục trẻ thực hiện tốt yêu cầu cần đạt
của giáo viên .
* Đối với phụ huynh:
Cần quan tâm, phối hợp chặt chẽ với giáo viên để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
cũng như là phát triển toàn diện về mọi mặt.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Thị Kim Anh, Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, Đại học
Sư phạm Hà Nội, 1999
2. Phan Thị Lan Anh, Sử dụng trò chơi nhằm phát triển khả năng tiền – đọc viết
cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ở trường mầm non, Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Hà Nội,
2009
3. Đào Thanh Âm, Giáo dục học mầm non, tập I, II, III, NXB Đại học Quốc gia
Hà Nội, 1997
4. Đỗ Hữu Châu, Từ vựng – ngữ nghĩa Tiếng Việt, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1981
5. Nguyễn Thiện Giáp, Từ vựng học Tiếng Việt, NXB Đại học và THCN, Hà Nội,
1985
6. Ngô Công Hoàn, Tâm lý học trẻ em, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội, 1993
7. Võ Phan Thu Hương, Biện pháp dạy trẻ mẫu giáo nói đúng ngữ pháp, Luận án
tiến sĩ Giáo dục học, Hà Nội, 2009
8. Nguyễn Xuân Khoa, Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo,
NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 1997


9. Lưu Thị Lan, Những bước phát triển ngôn ngữ cho trẻ em (0 – 6 tuổi), Luận
án tiến sĩ Ngôn ngữ học, Hà Nội, 1997
10. Lương Kim Nga, Nguyễn Thị Thuận, Nguyễn Thu Thủy, Tiếng Việt – văn
học và phương pháp giáo dục, tập II, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1988
11. Nguyễn Quang Ninh, Bùi Kim Tuyến, Lưu Thị Lan, Nguyễn Thanh Hồng,