TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------*****---------

HOÀNG MINH ANH

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO
VỀ ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH LẠNG
SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ


HÀ NỘI - 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------*****---------

HOÀNG MINH ANH

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO
VỀ ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH LẠNG
SƠN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ NGÀNH: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:


chính quyền tỉnh Lạng Sơn thực hiện.......Error: Reference source not
found

SƠ ĐỒ


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Từ nhiều năm nay, tình hình khiếu nại, tố cáo luôn là vấn đề mà Đảng, Nhà
nước và toàn xã hội rất quan tâm, đã có nhiều Chỉ thị, Nghị quyết về vấn đề này.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân là một vấn đề được Đảng, Nhà nước đặc
biệt chú trọng trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện
nay. Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến
pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 ghi nhận: "Công dân có
quyền khiếu nại, quyền tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc
làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ
trang nhân dân hoặc bất cứ cá nhân nào".
Khiếu nại, tố cáo quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực
đất đai (sau đây gọi là khiếu nại, tố cáo về đất đai) là một trong những nhóm quan
hệ đất đai diễn ra thường xuyên, phức tạp, nhạy cảm, ảnh hưởng sâu rộng đến tình
hình an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội của mỗi địa phương. Vì vậy, các cấp chính
quyền tuy đã có nhiều quan tâm, cố gắng trong công tác chỉ đạo, giải quyết các vụ
việc khiếu nại, tố cáo về đất đai, nhưng đây vẫn là một trong những nội dung quản
lý đất đai gây sức ép rất lớn cho cơ quan nhà nước.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý
hết sức quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Giải quyết khiếu nại,
tố cáo về đất đai nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ đất đai, nó liên quan
đến nhiều vấn đề phức tạp thuộc về pháp luật và những quan hệ xã hội khác, ảnh

200km giáp với nước bạn Trung Quốc, là nơi giao thương buôn bán giữa nhân dân
hai nước Việt Nam và Trung Quốc, với nhiều cửa khẩu, lối mở, do vậy chịu ảnh
hưởng thêm của rất nhiều vụ việc khiếu kiện. Nhiều vụ việc khiếu kiện phức tạp,
đông người, dễ phát sinh thành “điểm nóng” ảnh hưởng đến an ninh chính
trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo điều kiện để các thế lực phản động và thù địch lợi
dụng nhằm mục đích chống phá Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Thời gian gần đây tình hình khiếu nại, tố cáo về đất đai của công dân
trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn vẫn tiếp tục gia tăng về số lượng, nội dung phức tạp
nhất là khiếu kiện đông người. Nguyên nhân gia tăng số vụ việc tố cáo và tính
chất, mức độ phức tạp của các vụ việc này là:


3
Văn bản pháp luật quy định rất nhiều, còn một số bất cập, liên tục thay đổi
và phức tạp, vẫn một số vấn đề chưa đủ rõ, chồng chéo, mâu thuẫn, chính sách
pháp luật thiếu khả thi, thiếu các quy định cụ thể; cơ chế, tổ chức và hoạt động
của các cơ quan được giao nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng chưa
hợp lý.
Cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng chưa đáp ứng
được yêu cầu, nhiệm vụ được giao. Trình độ, năng lực cán bộ, nhất là ở cơ sở còn
nhiều hạn chế, công tác quản lý nhà nước còn nhiều yếu kém. Nội dung khiếu nại,
tố cáo chủ yếu là cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi, lạm quyền trong
thi hành công vụ, hành vi gian lận, vi phạm pháp luật.. liên quan đất đai.
Vấn đề đặt ra là hoàn thiện pháp luật giải quyết khiếu nại, tố cáo hoàn thiệ n
cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo cần có điều kiện đảm bảo công tác giải quyết
khiếu nại, tố cáo đạt hiệu quả trở nên rất cần thiết, cấp bách trong điều kiện xây
dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.
Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân do cơ quan hành
chính nhà nước thực hiện ở tỉnh Lạng Sơn để đạt hiệu quả cao là một nhiệm vụ
có ý nghĩa hết sức quan trọng tạo nền tảng ổn định, vững chắc xây dựng và phát

dưới; việc sửa chữa khuyết điểm trong thực thi công vụ, giải quyết khiếu nại thiếu
khẩn trương; nhận thức, hiểu biết pháp luật của một bộ phận nhân dân, kể cả CB
các cấp chính quyền và các CQNN còn hạn chế... Đề tài cũng chỉ ra một số nhân tố
khách quan và chủ quan đòi hỏi phải hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và kiến nghị
một số giải pháp chủ yếu hoàn thiện pháp luật về khiếu nại trong điều kiện xây
dựng NNPQ ở Việt Nam.
“Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở nước ta trong giai đoạn hiện
nay”, Luận văn thạc sĩ Luật của tác giả Lương Thanh Cường (Đại học Quốc gia Hà
Nội, 2001). Luận văn nghiên cứu về quyền khiếu nại của công dân; sự hình thành,
phát triển của pháp luật về quyền khiếu nại và thực trạng khiếu nại ở Việt Nam từ
năm 1999 đến 2001. Trên cơ sở đó, Luận văn đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn
thiện pháp luật về khiếu nại để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại của
công dân.
“Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động giải quyết khiếu
nại, tố cáo của các cơ quan hành chính nhà nước hiện nay”, Luận án tiến sĩ Luật
học của tác giả Trần Văn Sơn (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội,


5
2006). Luận án tập trung phân tích tư tưởng pháp chế trong hoạt động giải quyết
khiếu nại, đồng thời chỉ ra những biểu hiện của vi phạm pháp chế; các giải pháp
hoàn thiện và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động giải quyết
khiếu nại của các các cơ quan hành chính nhà nước. “
“Hoàn thiện pháp luật về quyền khiếu nại, tố cáo của công dân trong điều
kiện xây dựng NNPQ ở nước ta hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Luật của tác giả Mai
Thị Chung (Đại học Luật Hà Nội, 2001). Tác giả coi pháp luật về quyền khiếu nại,
tố cáo là công cụ pháp lý quan trọng đối với công dân, đối với NNPQ, mục tiêu của
NNPQ là hướng về con người, đấu tranh giải phóng con người… Tác giả đã phân
tích, đánh giá thực trạng pháp luật về quyền khiếu nại, tố cáo của công dân, chỉ ra
những hạn chế, bất cập và kiến nghị một hệ thống giải pháp hoàn thiện trong điều

giải pháp khoa học bảo đảm pháp chế XHCN, hoàn thiện pháp luật về khiếu nại,
nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại ở Việt Nam.
Các công trình nói trên đã phân tích lịch sử hình thành và phát triển của pháp
luật khiếu nại tố cáo từ năm 1945 đến nay; đánh giá thực trạng pháp chế Xã hội chủ
nghĩa trong hoạt động giải quyết khiếu nại tố cáo ở Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay; kiến nghị những giải pháp nhằm tăng cường pháp chế Xã hội chủ nghĩa trong
hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo. Mặc dù vậy, vai trò của cơ quan hành chính
nhà nước trong giải quyết tố cáo của công dân cũng như sự thể hiện vai trò đó trong
một không gian cụ thể lại chưa được chú ý đúng mức. Hơn nữa, do được thực hiện
cách đây khá lâu nên nhiều thông tin đã có phần trở nên lạc hậu.
Các công trình nghiên cứu kể trên đã góp phần không nhỏ làm rõ nhiều vấn
đề lý luận và thực tiễn về giải quyết khiếu nại, tố cáo ở Việt Nam hiện nay. Những
công trình này đã đưa ra những nhận định, đánh giá về thực trạng và đề ra những
phương hướng và giải pháp hoàn thiện có tính khả thi về giải quyết tố cáo ở Việt
Nam hiện nay. Tuy nhiên, chưa có một công trình nào đề cập cụ thể thực trạng giải
quyết khiếu nại, tố cáo ở tỉnh Lạng Sơn cũng như đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn
thiện pháp luật khiếu nại, tố cáo dựa trên cơ sở tình hình cụ thể của tỉnh Lạng Sơn.
Ngoài ra, có một số lượng lớn các bài viết đăng trên các tạp chí chuyên
ngành bàn về các vấn đề lý luận và thực tiễn pháp luật tố cáo ở Việt Nam.

3. Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định khung nghiên cứu về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất
đai của chính quyền tỉnh Lạng Sơn thực hiện.
- Phân tích thực trạng công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai của


7
chính quyền tỉnh Lạng Sơn thực hiện.
- Đề xuất định hướng và một số giải pháp giải pháp hoàn thiện công tác giải
quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai của chính quyền tỉnh Lạng Sơn thực hiện

Các yếu tố ảnh
hưởng đến công tác
giải quyết khiếu
nại, tố cáo về đất
đai của chính quyền
tỉnh

Nội dung công tác
giải quyết khiếu nại,
tố cáo về đất đai của
chính quyền tỉnh

- Chính sách, pháp
luật về đất đai trong
thời gian dài không
được hoàn thiện
đồng bộ, thiếu cụ thể
và nhất quán.
- Công tác bồi
thường, giải phóng
mặt bằng còn nhiều
bất cập
-Về trình tự, thủ tục
giải quyết tố cáo.
-Về thẩm quyền giải
quyết tố cáo
-Về quyền và nghĩa
vụ của người tố cáo,
người bị tố cáo.
-Cơ chế khen thưởng

hiệu quả pháp luật về giải quyết
khiếu nại, tố cáo của công dân
ở tỉnh ta hiện nay
-Đẩy mạnh việc hoàn thiện
và xây dựng pháp luật về khiếu
nại, tố cáo theo hướng đề cao
quyền dân chủ trực tiếp của
công dân
-Nâng cao năng lực trình độ
chuyên môn của cán bộ, công
chức để họ có đủ khả năng nhận
thức và phân tích đúng đắn các
sự kiện pháp lý nảy sinh trong
các quan hệ pháp luật về khiếu
nại, tố cáo nhằm áp dụng đúng
đắn các quy phạm pháp luật
khiếu nại, tố cáo phù hợp với
thực tế thì mới có tính khả thi
cao khi các quyết định cá biệt
được ban hành.
-Hoàn thiện cơ chế thanh tra,
kiểm tra, giám sát cũng chính là
nhằm tăng cường hiệu quả pháp
luật nói chung và hiệu quả pháp
luật về giải quyết khiếu nại, tố
cáo của công dân nói riêng.
- Hoàn thiện cơ chế thanh
tra, kiểm tra, giám sát cũng
chính là nhằm tăng cường hiệu
quả pháp luật nói chung và hiệu

Cách tiếp cận của đề tài là trực tiếp nên tác giả sử dụng các phương
pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện đề tài là: Đề tài sử dụng kết
hợp các phương pháp nghiên cứu phân tích, so sánh, lập bảng, thống kê, toán
học, suy luận logic, phương pháp tổng hợp, phương pháp lịch sử,
phương pháp đánh giá thực trạng ...


10
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận
văn gồm 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất
đai của chính quyền tỉnh.
Chương 2: Phân tích thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo
công dân về đất đai của chính quyền tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác
giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai của chính quyền tỉnh Lạng
Sơn.


11

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VỀ ĐẤT
ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH
1.1. Khiếu nại tố cáo của công dân về đất đai
1.1.1. Khiếu nại, tố cáo và quyền khiếu nại tố cáo của công dân
Theo từ điển tiếng Việt thì khiếu nại là “đề nghị cơ quan có thẩm quyền xét
một việc làm mà mình không đồng ý, cho là trái phép hay không hợp lý ’’.
Khiếu nại là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức yêu cầu cơ quan Nhà nước có

dân có mối quan hệ chặt chẽ với lợi ích xã hội, lợi ích nhà nước trong nhà
nước pháp quyền và xã hội dân sự.
Quyền khiếu nại, tố cáo có giới hạn, không có quyền tự do tuyệt đối, quyền
công dân phải đặt trong tổng thể các quan hệ xã hội sao cho các lợi ích phải
được kết hợp và bảo vệ một cách hài hòa… Phạm vi thực hiện quyền tố cáo
được xác định bằng pháp luật của nhà nước; trách nhiệm của nhà nước là
bằng pháp luật tạo khuôn khổ pháp lý cho quyền tố cáo thông qua quy định
về nội dung cụ thể của quyền, trách nhiệm pháp lý của mỗi cá nhân, tổ chức khi
cản trở người khác thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo khi lợi dụng, lạm dụng
quyền hoặc trốn tránh nghĩa vụ…
Quyền khiếu nại, tố cáo một trong những quyền con người, quyền công
dân là nguyên tắc quyết định của nhà nước pháp quyền, quyền và tự do của mỗi
cá nhân là để đối trọng và ngăn cản, hạn chế quyền lực nhà nước. Quyền
khiếu nại, tố cáo quyền con người, quyền công dân trong mối liên hệ với
nguyên nhân và điều kiện hình thành xã hội dân sự.
Như vậy, về phương diện chính trị - pháp lý thì khiếu nại, tố cáo là quyền
của công dân, là quyền cơ bản được hiến pháp và các văn bản pháp luật
quốc tế về quyền con người ghi nhận, bảo vệ, được cụ thể hóa và mở rộng bởi
các luật và văn bản hướng dẫn thi hành luật khác. Quyền khiếu nại, tố cáo là
một quyền của con người, một khi được Nhà nước thừa nhận bằng pháp luật
và bảo đảm thực hiện thì trở thành quyền công dân. Quyền khiếu nại, tố cáo là
quyền quan trọng, cơ bản, là nền tảng cho các quyền khác. Quyền tố cáo của công
dân là quyền hiến định, được Nhà nước quy định trong Hiến pháp. Phạm vi


13
quyền cơ bản này của công dân phụ thuộc vào Hiến pháp và pháp luật quy
định. Công dân được hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ do
pháp luật quy định. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ của công dân.
Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân

bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân
có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết
định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là
trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình".
Từ định nghĩa trên, chúng ta có thể xác định khiếu nại về đất đai như sau:
Đối tượng của khiếu nại trong trường hợp này là quyết định hành chính, hành vi
hành chính về quản lý đất đai. Khi người khiếu nại cho rằng, cơ quan, cá nhân có
thẩm quyền ban hành quyết định hành chính hoặc thực hiện hành vi hành chính
trong quản lý đất đai xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình, thì có quyền
khiếu nại, yêu cầu chấm dứt, cải sửa, thu hồi, huỷ bỏ quyết định hành chính, hành
vi hành chính đó, thậm chí phải bồi thường thiệt hại xảy ra.
Điều 162 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi
hành Luật Đất đai năm 2003, đã quy định các quyết định hành chính hoặc hành vi
hành chính bị khiếu nại trong lĩnh vực đất đai như sau:
*

Quyết định hành chính trong quản ỉỷ đất đai bị khiếu nại bao gồm:

-

Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép

chuyển mục đích sử dụng đất:
-

Quyết định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư:

-

Quyết định cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất:

- Khiếu nại về việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Khiếu nại quyết định xử vi phạm hành chính về vi phạm chế độ quản lý, sử
dụng đất đai.
- Khiếu nại đòi lại đất cũ.
- Khiếu nại việc giải quyết các tranh chấp về đất đai của các cơ quan nhà nước.
Về thực trạng tố cáo liên quan đến đất đai hiện nay thường thể hiện ở các nội
dung chủ yếu sau:
Thứ nhất, tố cáo cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn và lợi dụng các chương
trình, dự án của Nhà nước để bao chiếm ruộng đất, chia chác đất đai, nhất là đối với
chương trình trồng rừng, các dự án phát triển khu dân cư, các dự án tái định cư.
Thứ hai, tố cáo cán bộ cửa quyền, nhũng nhiễu trong việc thực hiện các thủ
tục hành chính về đất đai như: giao đất; cho thuê đất; cho phép chuyển nhượng
quyền sử dụng đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; không thực hiện đăng
trình tự, thủ tục thu hồi đất, đền bù, hỗ trợ.
Thứ ba, tố cáo UBND giao đất trái thẩm quyền; giao đất, cho thuê đất không
đúng đối tượng, không đúng quy hoạch; sử dụng tiền thu từ quỹ đất công ích (5%)
trái quy định của pháp luật.
Thứ tư, tố cáo hành vi gian lận trong việc lập phương án bồi thường về đất
đai để tham ô như lập hai phương án bồi thường (cho người có đất bị thu hồi riêng


16
để thanh toán với Nhà nước riêng).
Thứ năm, tố cáo hành vi trục lợi về đất đai thông qua việc lập phương án
hoặc điều chỉnh phương án quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch điểm dân cư
nông thôn không phù hợp với thực tế, gây xáo trộn không cần thiết đối với đời sống
nhân dân.
Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền cần phải nắm được mục đích
khiếu nại, tố cáo của công dân là gì, để nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của ai, người
khiếu nại, tố cáo mong muốn đạt được gì sau khi cơ quan hành chính nhà nước kết

hành không quy định sâu về nội dung này mà tập trung điều chỉnh về việc khiếu
nại, tố cáo và giải quyết tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan hành
chính nhà nước.
1.2.2. Mục tiêu giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân về đất đai của
chính quyền tỉnh
Giải quyết khiếu nại về đất đai là một trong những nội dung quản lý hết sức
quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Giải quyết khiếu nại về đất đai
nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ đất đai, nó liên quan đến nhiều vấn đề
phức tạp thuộc về pháp luật và những quan hệ xã hội khác, ảnh hưởng trực tiếp đến
quyền lợi thiết thân của các tổ chức, cá nhân, vì vậy được xã hội rất quan tâm. Để
giải quyết một vụ việc khiếu nại về đất đai không gây bức xúc trong quần chúng
nhân dân, đạt được mục tiêu "thấu tình, đạt lý", đảm bảo được tính khả thi trong thực
tiễn; đòi hỏi tổng hợp nhiều yếu tố: đó là xử lý nghiêm các trường hợp cố tình trì
hoãn việc giải quyết khiếu nại về đất đai; đó là tuyên truyền sâu rộng, đúng trọng tâm
các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, pháp luật về đất đai; đó là hoàn thiện
các quy định liên quan đến nội dung, quy trình giải quyết khiếu nại về đất đai... Tuy
nhiên, có một yếu tố quan trọng là phải nâng cao chất lượng giải quyết các khiếu nại
về đất đai của các cơ quan hành chính nhà nước. Các cơ quan hành chính nhà nước
thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại về đất đai sẽ giúp cho Nhà nước hoàn
thiện các chính sách, xác lập mối quan hệ bình đẳng, công bằng giữa Nhà nước với
công dân và tiến tới xây dựng một Nhà nước pháp quyền đúng nghĩa.
Xây dựng và hoàn thiện chế định giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ
quan hành chính nhà nước phù hợp với điều kiện và đặc điểm của nền kinh tế nước
ta là một quá trình đòi hỏi phải được dựa trên các mục tiêu giải quyết khiếu nại, tố
cáo của công dân về đất đai của chính quyền tỉnh được đặt rõ
sau đây:
- Thống nhất việc điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động sử dụng đất của


19