Chương 1:
Giới thiệu đề tài.
1.1. Lý do chọn đề tài:
GDQP-AN là một môn học bao gồm nhiều kiến thức về khoa học xã
hội, nhân văn, khoa học tự nhiên lẫn khoa học kĩ thuật quân sự. Là một môn
học không chỉ trang bị những vấn đề cơ bản về đường lối quân sự của Đảng,
tư duy về QPAN và kiến thức quân sự cần thiết mà còn rèn luyện, bồi dưỡng
nhân cách sống con người CNXH.
Tuy nhiên, đây là một môn học nằm trong nhóm môn học có tỉ lệ lí
thuyết chiếm trên 60% chương trình môn học. Chính vì lí do đó, cùng với
những nhận thức non nớt của học sinh, các em thường dành nhiều thời gian
cho các môn học mà các em cho là quan trọng hơn, có thể thi Đại học, cao
đẳng… ( Vd: Toán, lí, hóa, anh văn….) mà xem nhẹ môn học này, các em
thường không học bài củ trước khi đến lớp hoặc ít khi đọc trước bài mới, dẫn
đến kết quả học tập chưa cao và chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn
học. Trãi qua gần 16 năm công tác và giảng dạy môn học này, bản thân tôi
cũng như các đồng nghiệp đã có nhiều cố gắng luôn tìm cách đổi mới về
phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượng và kết quả học
tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim ảnh vào giảng
dạy, sử dụng giáo án điện tử, viết bài thu hoạch cá nhân, thảo luận nhóm...
Qua các Phương pháp trên tôi thấy:
“ Thảo luận nhóm” không chỉ mang lại hiệu quả cao trong học tập, giúp
các em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp mà còn giúp các em phát huy
được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá
nhân ….đồng thời giảm bớt thời gian để học bài củ ở nhà. Từ đó, giúp các em
có hứng thú với môn học, mang lại kết quả giáo dục cao hơn.
“Thảo luận nhóm” là một trong những phương pháp dạy học tạo được sự
tham gia tích cực của học sinh trong học tập. Trong thảo luận nhóm, Học sinh
1



2


Sử dụng phương pháp “thảo luận nhóm” trong giảng dạy bộ môn GDQP AN nhằm phát triển năng lực của học sinh trung học phổ thông theo hướng
đổi mới giáo dục hiện nay.
1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh trường THPT số 1 Nghĩa Hành.
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh các lớp 10A7; 11B4; 12C5.

Chương 2:
Kế hoạch và phương pháp nghiên cứu:
2.1. Thời gian nghiên cứu:
3


Năm học 2015 – 2016
( từ tháng 09 năm 2015 đến tháng 05 năm 2016).
2.2. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp giúp học sinh làm quen với phương pháp học nhóm.
- Phương pháp chọn “thủ lĩnh” để điều hành và quản lí hoạt động của
nhóm.
- Phương pháp để các thành viên trong nhóm đều phải tham gia hoạt động
chung của nhóm.
2.3. Địa điểm:
Trường THPT số 1 Nghĩa Hành.

Chương3 :
Lý thuyết liên quan và cơ sở thực tiễn.
3.1. Hệ thống các khái niệm:
4

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương
trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa
là từ chỗ quan tâm đến việc Học sinh học được cái gì, đến chỗ quan tâm Học
sinh vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, phải thực
hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy
cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và
phẩm chất. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên –
học sinh, học sinh – giáo viên theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng
nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ
năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập
tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành
và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm
kiếm thông tin…), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập,
sáng tạo của tư duy. Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp
chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện. Tuy nhiên dù sử
dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh
tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo
viên”.
3.3. Cơ sở thực tiễn:
Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp
dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắt đầu
bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng. Để
nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáo viên trước
hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của
chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuật đặt các câu
hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện
tập. Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất
yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử
dụng các phương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhận

4.2.1. Trường THPT số 1 Nghĩa Hành đóng trên địa bàn trung du, thôn
phú vinh trung, Thị Trấn Chợ Chùa, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.
4.2.2. Thực trạng học môn GDQP – AN của học sinh tại trường THPT số
1 Nghĩa Hành.
 Thuận lợi và khó khăn:
* Đối với giáo viên:
- Giáo viên giảng dạy môn GDQP - AN của nhà trường đều đã qua các lớp
đào tạo ngắn hạn 6 tháng. Sự quan tâm của Sở Giáo dục, hàng năm, đều tổ
chức các khóa học bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên.
- Các giáo viên đều đã có những nhận thức tích cực, luôn muốn tìm tòi học
hỏi để làm sao giờ dạy của mình đạt hiệu quả cao. Chính vì thế, trong thời
gian vừa qua các giáo viên giảng dạy nói chung và giáo viên giảng dạy bộ
8


môn GDQP-AN nói riêng đã áp dụng rất nhiều phương pháp mới vào giảng
dạy để nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho học sinh. Cụ thể như: Ứng
dụng Công nghệ thông tin vào giảng dạy, thiết kế bài giảng bằng giáo án điện
tử, phương pháp trình chiếu phim ảnh sống động, kết hợp nhuần nhuyễn và sử
dụng hiệu quả các thiết bị vào giảng day, kết hợp phương pháp truyền thống
với ứng dụng CNTT, hướng dẫn cho học sinh “thảo luận nhóm” một cách tích
cực nên đã lại kết quả khả quan.
* Đối với học sinh:
- Đa số học sinh đều có thái độ tích cực, tham gia thảo luận nhóm đã mang
lại hiệu quả cao trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức.
- Những học sinh yếu kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng
tâm cơ bản thông qua hoạt động thảo luận nhóm, các em đã mạnh dạng hơn
khi tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, hòa đồng và đoàn kết hơn với
các bạn trong nhóm, trong lớp, phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả
năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân…

10


* Kết quả điều tra như sau:
+ Điều tra hứng thú học tập của các em đối với môn GD QP - AN:
Rất thích Thích
Khối

Lớp

Hơi thích

Bình

Không
thích
SL %

SL

lớp
HS
Khối 10 10A7 39

SL

%

SL



43

4

9.3

6

15

15

34.8

16

37.2

2

4.7

Khối 12 12C5

42

4

9.5

8
9
4

%

Khá
SL %

Trung bình
SL
%

Yếu
SL %

20.5
20.9
9.5

17
18
22

11
12
13

3
4

tôi nhận thấy phương pháp “Thảo luận nhóm” mang lại hiệu quả giáo dục
toàn diện hơn so với các phương pháp khác.Với những câu hỏi khó, những
11


tình huống chưa giải quyết, cá nhân các em có thể đưa ra thảo luận trong
nhóm để thống nhất ý kiến. Thảo luận nhóm là phương pháp thể hiện rõ nhất
sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm. Giúp cho
học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học, phát triển kĩ
năng nói, giao tiếp, tranh luận... Tuy nhiên khi tiến hành phương pháp này
còn gặp phải một số hạn chế như sau:
* Do học sinh chưa quen với cách học mới, các em thụ động, thiếu tự tin,
không dám nêu ra quan điểm của mình và đây chính là một trở ngại lớn nhất
khi đưa phương pháp này vào giảng dạy.
* Khi phân chia nhóm để thảo luận. Giáo viên phải phân chia như thế nào
cho hợp lí, chọn cử ai làm “thủ lĩnh” nhóm để nhóm học tập có hiệu quả.
* Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh thần
trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm.
 Để áp dụng tốt phương pháp này ta cần giải quyết được 3 mặt hạn chế
nêu trên bằng những phương pháp sau:
Thứ nhất: Để giúp học sinh làm quen với cách học mới, giúp các em chủ
động, tự tin, dám nêu ra quan điểm của mình chúng ta cần phải trải qua một
thời gian để các em thích ứng. Trong những tiết học đầu tiên chúng ta không
nên áp dụng phương pháp này ngay, vì làm như thế các em sẽ bỡ ngỡ dẫn đến
nhiều trở ngại trong quá trình học tập, không thu được kết quả như mong
muốn. Chúng ta có thể làm theo cách sau để tạo cho các em thói quen độc lập,
tư duy và làm bài theo hiểu biết của cá nhân.
Ví dụ: Ở khối 10, ngay bài học đầu tiên.
Bài 1: Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Phần I – Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam.

chọn ra một em nỗi trội trong bàn có khả năng lãnh đạo, thuyết trình. Như thế
mỗi bàn ta sẽ chọn được một em học sinh. Mỗi tổ ta sẽ có 3 học sinh để tiếp
tục lựa chọn nhóm trưởng bằng cách vừa nêu trên. Tiếp tục cho 3 em trong tổ
vừa chọn ngồi lại cùng một bàn và giáo viên đặt câu hỏi để các em trao đổi
thảo luận trả lời đáp án. Trong 3 em này ta sẽ chọn một em được nhóm bầu
lên để thuyết trình nội dung hoặc em nào có tinh thần xung phong để bầu làm

13


nhóm trưởng. Nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành. Phân công nhiệm vụ cho
các thành viên trong nhóm.
 Đây là một khâu quan trọng để thay đổi phương pháp trong dạy và học.
Nó cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ năng làm việc, giao tiếp trong
nhóm, là những viên gạch đầu tiên để thực hiện thành công phương pháp
“ thảo luận nhóm”.
Thứ ba: Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh
thần trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm.
Để làm tốt điều này, cần có sự phối hợp tốt giữa trưởng nhóm, cán sự lớp
và giáo viên. Đánh giá trực tiếp vào kết quả, ý thức của từng nhóm là điều
thực sự cần trong giai đoạn đầu. Ở đây ta áp dụng chính sách thưởng phạt
trong thảo luận.
Chúng ta thưởng cho những học sinh tham gia sôi nổi, nhiệt tình, có ý thức
cao trong hoạt động của nhóm và trong quá trình học tập bằng cách cộng
điểm ưu tiên. Phạt những em mất trật tự, không tham gia thảo luận, làm việc
hoặc nói chuyện riêng... bằng cách nhắc nhở, cảnh cáo, viết kiểm điểm hoặc
trừ điểm…
* Dựa vào phương pháp trên tôi có thể đưa ra câu hỏi và hướng dẫn
để cho học sinh thảo luận nhóm như sau:
Ví dụ: Ở lớp 10

Ví dụ: Ở lớp 12
Bài 2: Một số hiểu biết về nền Quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.
Giáo viên cho các em thảo luận về những biện pháp chủ yếu để xây dựng
nền QPTD-ANND vững mạnh trong giai đoạn hiện nay và trách nhiệm của
học sinh trong xây dựng nền QPTD-ANND.
6.2. Kết quả đạt được:
- Mặc dù thời gian thời gian một tiết dạy còn hạn chế, nhưng tôi cũng đã
mạnh dạng vận dụng phương pháp này vào các tiết dạy và đạt được những kết
quả khả quan. Phương pháp này khi áp dụng vào một số nội dung lí thuyết
của môn học phù với với chương trình sách giáo khoa và đảm bảo phương
pháp học mới. Học sinh có hứng thú học tập, tích cực chủ động chiếm lĩnh tri
thức và phát triển được nhiều kĩ năng. Từ đó, không khí học tập trở nên sôi
15


nỗi và nhẹ nhàng, học sinh thích thú với môn học so với phương pháp truyền
thống trước đây.
- Qua phương pháp học sinh tự nghiên cứu, sau đó trao đổi thảo luận đã
giúp các em phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói
quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào
những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tạo niềm vui,
hứng thú trong học tập.
- Khi một người trong nhóm lên trình bày các em còn lại chú ý lắng nghe
xem bạn mình trình bày có đầy đủ ý không, hoặc khi nhóm khác lên trình bày
các em cũng chú ý lắng nghe xem kết quả có giống với kết quả của nhóm
mình hay không? Chính việc lắng nghe đó đã giúp các em có thể ghi nhớ kiến
thức ngay trên lớp học một cách dễ dàng, không cần phải dành nhiều thời gian
học thuộc lòng bài ở nhà. Từ đó, giảm bớt đi áp lực của môn học và gây hứng
thú cho học sinh dần dần làm cho các em yêu thích môn học hơn.


Không

SL

thường
SL %

thích
SL %

SL
%

SL %

15.4 9
23
17
11.6 10 23.3 15
11.9 9
21.4 18
kết quả học tập:

%

43.5 6
34.8 13
42.9 10

15.4 1


2.6

SL

SL

%

lớp
HS
Khối 10 10A7 39

10

25.6 19

48.8 9

23

Khối 11 11B4

43

10

23.3 20

46.5 13

hướng dẫn học sinh thực hiện.
- Nên quy định cụ thể thời gian thảo luận.
- Mỗi nhóm báo cáo xong giáo viên cần có nhận xét đánh giá ( khen
ngợi, nhắc nhở).
- Giáo viên cần chú ý theo dõi sự hoạt động của các nhóm.
- Mỗi nhóm sẽ cử một nhóm trưởng chỉ đạo các bạn trong nhóm hoạt
động và một thư ký ghi ý kiến của các bạn trong nhóm.
- Giáo viên cần nghiên cứu kĩ giáo án, sách giáo khoa và các tài liệu có
liên quan, chuẩn bị các câu hỏi phù hợp với đối tượng và trình độ của các em.
- Giáo viên cần tạo cơ hội cho tất cả các học sinh trả lời, thảo luận nhóm,
không gây căng thẳng hoặc tạo áp lực nặng nề trong giờ học.
- Hoạt động này sẽ không hiệu quả nếu giáo viên chưa đi sâu đi sát đến
từng nhóm và hướng dẫn các nhóm hoạt động. Và đây cũng chính là nguyên
nhân dẫn đến kết quả hoạt động nhóm chưa đạt yêu cầu.
- Giáo viên không nên để các nhóm tự hoạt động hoặc ít để ý đến các em,
như vậy sẽ có nhóm các em gây ồn ào mất trật tự, có nhóm chỉ có một vài em
17


làm việc còn lại một số các em khác không chú ý, ngồi chơi hoặc làm việc
riêng.

Kết luận và kiến nghị
1. Kết Luận:
-“Thảo luận nhóm” là một phương pháp dạy và học nhằm mang lại kết
quả cao trong giáo dục. Nó không những giúp các em có thể ghi nhớ kiến
thức ngay trên lớp, giảm bớt thời gian để học bài củ ở nhà mà còn giúp cho
học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học, giúp học sinh
phát triển kĩ năng nói, giao tiếp, tranh luận, khả năng làm việc độc lập của cá
nhân. Qua đó phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao tinh thần đoàn kết và

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Nghĩa Hành, ngày 20 tháng 01 năm 2017
Người viết

19


Cao Bá Quang

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Chỉ thị 12/CT/TW của Bộ chính trị - BCH TW Đảng Cộng sản Việt
Nam ngày 3/2/2007.
2. quocphonganninh.edu.vn/index.aspx
3. giaoan.violet.vn
4. nde.agu.edu.vn/sites/default
5. https://sites.google.com/site/thaytuqu
6. SGK giáo dục quốc phòng an ninh 10, 11, 12
20


21