TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

ĐỖ TRỌNG MINH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

HÀ NỘI - 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

ĐỖ TRỌNG MINH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MÃ NGÀNH: 8310102
Người hướng dẫn khoa học:

PGS. TS ĐẶNG VĂN THẮNG


HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

1.3.2. Một số bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho phát triển kinh tế tư nhân ở
quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.................................................................37
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA
BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG.............................................................................40
2.1. KHÁI QUÁT, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI ĐỂ PHÁT TRIỂN
KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG.............................40
2.1.1. Điều kiện tự nhiên của quận Hai Bà Trưng..................................................40
2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội.............................................................................42
2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN
HAI BÀ TRƯNG....................................................................................................45
2.2.1. Về quy mô, tốc độ.....................................................................................45
2.2.2. Cơ cấu các ngành nghề và hiệu quả hoạt động trong khu vực KTTN............55


2.3. ĐÁNH GIÁ THÀNH TỰU, HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT
RA VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH
PHỐ HÀ NỘI..........................................................................................................60
2.3.1. Thành tựu phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn Quận................................60
2.3.2. Một số hạn chế về phát triển kinh tế tư nhân ở quận Hai Bà Trưng...............62
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế và vấn đề đặt ra về phát triển kinh tế tư nhân
ở quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội..............................................................65
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN
KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG.....................69
3.1. NHỮNG CĂN CỨ XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP.................69
3.1.1. Khái quát bối cảnh phát triển kinh tế tư nhân quận Hai Bà Trưng.................69
3.1.2. Mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế tư nhân.............................................72
3.2. PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN HAI BÀ TRƯNG........................................................................................73
3.3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN
HAI BÀ TRƯNG....................................................................................................74

DNTN
: Doanh nghiệp tư nhân
DNVVN
: Doanh nghiệp vừa và nhỏ
ĐTNN
: Đầu tư nước ngoài
GDP
: Tổng sản phẩm trong nước
GTGT
: Giá trị gia tăng
HDI
: Chỉ số phát triển con người
HĐND
: Hội đồng nhân dân
KCN, CCN : Khu công nghiệp, cụm công nghiệp
KCX
: Khu chế xuất
KH & ĐT
: Kế hoạch và đầu tư
KTQT
: Kinh tế quốc tế
KTTN
: Kinh tế tư nhân
KTTT
: Kinh tế trang trại
MMTB
: Máy móc thiết bị
NQD
: Ngoài quốc doanh
LLSX

Bảng 2.10.
Bảng 2.11.
Bảng 2.12

Số cơ sở kinh tế tư nhân quận Hai Bà Trưng giai đoạn 2013-2017 phân
theo loại hình kinh tế..........................................................................45
Số lao động làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân phân theo loại
hình kinh tế.........................................................................................47
Quy mô vốn bình quân của kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
...........................................................................................................48
Giá trị sản xuất ngành công nghiệp và xây dựng khu vực kinh tế tư nhân
phân theo ngành kinh tế (giá hiện hành).................................................50
Cơ sở kinh doanh thương nghiệp, khách sạn, nhà hàng, dịch vụ khu
vực kinh tế tư nhân phân theo ngành kinh tế......................................52
Doanh thu thương mại, dịch vụ khu vực kinh tế tư nhân phân theo
ngành kinh tế......................................................................................53
Doanh thu thương mại dịch vụ khu vực kinh tế tư nhân phân theo
ngành kinh tế......................................................................................53
Số cơ sở ngành công nghiệp khu vực kinh tế tư nhân phân theo ngành
kinh tế.................................................................................................56
Số doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng khu vực kinh tế tư nhân phân theo
loại hình kinh tế...................................................................................57
Số lao động của doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng khu vực kinh tế tư
nhân phân theo loại hình kinh tế.........................................................58
Giá trị sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng khu vực kinh
tế tư nhân phân theo loại hình kinh tế (giá hiện hành)........................59
Tình hình nộp ngân sách nhà nước của kinh tế tư nhân trên địa bàn
quận Hai Bà Trưng.............................................................................60

HÌNH

Phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh
tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện
thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế.
Văn kiện Đại hội XII nhấn mạnh việc: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến
khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực
kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Hoàn thiện chính sách
hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp. Khuyến
khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư nhân góp vốn vào các
tập đoàn kinh tế nhà nước”. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 4 khóa XII tiếp
tục xác định rõ việc phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam cả về số
lượng, chất lượng, thực sự là một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế.
Bên cạnh những thành tựu đạt được về kinh tế của thủ đô Hà Nội, khu vực
kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Số
lượng các doanh nghiệp tư nhân cũng dần được tăng lên, kể từ khi có luật doanh
nghiệp (năm 2005), tuy nhiên chất lượng hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân
chưa tương xứng với sự gia tăng đó. Có nhiều cơ sở doanh nghiệp tư nhân quy mô
còn nhỏ, công nghệ chưa đáp ứng được nhu cầu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa,
chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, còn mang nặng tính tự phát, chủ thể sản xuất
- kinh doanh chưa yên tâm về lâu dài… Tình trạng này gây tác động hạn chế
không nhỏ đến sự phát triển kinh tế xã hội và quá trình chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế của quận Hai Bà Trưng. Do đó cần có các giải pháp và cơ chế để phát huy
những yếu tố tích cực của thành phần kinh tế này và hạn chế những tiêu cực của nó
trong quá trình phát triển.
Trước những vấn đề nêu trên tôi chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân trên địa
bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sỹ kinh tế của
mình.


ii

1.2. LÝ LUẬN CHUNG VỀ SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
TRONG NỀN KINH TẾ
Quan niệm về phát triển kinh tế tư nhân
Phát triển KTTN là quá trình tăng lên về số lượng quy mô, tốc độ và nâng cao
chất lượng hoạt động kinh doanh, trên cơ sở không ngừng phát triển LLSX và củng


iii
cố hoàn thiện QHSX của KTTN nhằm mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội chung của
đất nước.
Nội dung cơ bản phát triển kinh tế tư nhân
Phát triển KTTN theo chiều rộng
Phát triển KTTN theo chiều rộng được hiểu là sự tăng lên số lượng sản phẩm
và dịch vụ hàng hóa là do sự tăng thêm các yếu tố đầu vào: vốn, nguyên vật liệu, lao
động, dịch vụ theo đó cũng là sự ra tăng số lượng các DNTN và mở rộng ngành
nghề kinh doanh trong đó chủ yếu là các ngành dịch vụ phù hợp với loại hình doanh
nghiệp nhỏ và vừa.
Phát triển KTTN theo chiều sâu
Phát triển kinh tế theo chiều sâu là giai đoạn phát triển tiếp theo của phát triển
chiều rộng nhưng có sự thay đổi cơ bản về chất đã đạt được tỷ lệ tích lũy nhất định,
nâng cao trình độ trang bị kỹ thuật của người lao động, năng lực quản trị của chủ
doanh nghiệp.
Tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế tư nhân
- Các tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế tư nhân:
Tiêu chí định tính:
Các tiêu chí định lượng
Nhân tố ảnh hưởng phát triển kinh tế tư nhân
- Thứ nhất, hệ thống chính sách pháp luật và công tác tuyên truyền chính sách
pháp luật:
- Thư hai, sự phát triển của khoa học kỹ thuật:

Điều kiện kinh tế xã hội
2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA
BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG
Về quy mô, tốc độ
- Số lượng cơ sở kinh tế tư nhân
- Về số lượng lao động trong các cơ sở kinh tế tư nhân
- Về vốn đầu tư kinh doanh của các cơ sở kinh tế tư nhân
- Về tốc độ tăng
Cơ cấu các ngành nghề và hiệu quả hoạt động trong khu vực KTTN.
2.3 ĐÁNH GIÁ THÀNH TỰU, HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN VÀ VẤN
ĐỀ ĐẶT RA VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở QUẬN HAI BÀ
TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Thành tựu phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn Quận
- Một là, KTTN phát triển nhanh về số lượng, đa dạng về hình thức tổ chức và
tập trung ở các địa bàn trọng điểm
- Hai là, quy mô KTTN phát triển nhanh và đa dạng về ngành nghề, tạo ra giá trị
sản xuất ngày càng lớn, góp phần ổn định thị trường giá cả hàng hoá trên địa bàn Quận
nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung


v
-

Ba là, hiệu quả sản xuất kinh doanh của khu vực KTTN ngày càng cải thiện,

thể hiện mức đóng góp cho ngân sách liên tục tăng
- Bốn là, trình độ lao động và sử dụng công nghệ khu vực KTTN có nhiều tiến bộ
Một số hạn chế về phát triển kinh tế tư nhân ở quận Hai Bà Trưng
- Một là, sự phát triển KTTN trên địa bàn chủ yếu là quy mô nhỏ, vắng bóng
những doanh nghiệp có quy mô lớn

BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG
- Phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng phát triển kinh tế, phù
hợp với phát triển kinh tế tư nhân của Thành phố Hà Nội.
- Phát triển kinh tế tư nhân phải có tính bền vững về kinh tế, văn hóa, xã
hội, quốc phòng, an ninh, môi trường kinh doanh,
- Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tăng năng suất lao động, nâng
cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh tế, tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa
trên thị trường trong nước và xuất khẩu.
- Đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực, coi nguồn nhân lực là một nhân
tố quan trọng quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội
- Phát triển kinh tế tư nhân bền vững về cả mặt số lượng và chất lượng, đặc
biệt chú trọng nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế;
3.3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN HAI BÀ TRƯNG
- Giải pháp thông tin, tuyên truyền phát triển kinh tế tư nhân quận Hai Bà Trưng
- Tạo điều kiện, môi trường phát triển kinh tế tư nhân
- Cải cách mạnh mẽ, triệt để các thủ tục hành chính
- Đào tạo, sử dụng nhân lực
- Giải pháp hạn chế rủi ro trong sản xuất kinh doanh
3.4. KIẾN NGHỊ
Thống nhất nhận thức, tư tưởng, hành động trong triển khai các chủ trương,
chính sách về phát triển kinh tế tư nhân
Tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho phát triển kinh tế tư nhân
Bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô
Hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư tư nhân và bảo đảm hoạt động
của kinh tế tư nhân theo cơ chế thị trường
Mở rộng khả năng tham gia thị trường và thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng
Hỗ trợ kinh tế tư nhân đổi mới sáng tạo, hiện đại hoá công nghệ và phát triển
nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước

tài đã đề xuất phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển KTTN tại
địa bàn quận Hai Bà Trưng đồng thời tác giả đã đưa ra một số kiến nghị đối với các
ngành, các cấp chính quyền nhân dân tạo điều kiện và môi trường nhằm phát triển
kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

ĐỖ TRỌNG MINH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MÃ NGÀNH: 8310102
Người hướng dẫn khoa học:

PGS. TS ĐẶNG VĂN THẮNG


HÀ NỘI - 2018


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trước thời kỳ đổi mới, nền kinh tế nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng

vực kinh tế tư nhân đã góp phần quan trọng vào việc huy động các nguồn nhân lực
giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, và phát triển nền kinh tế
của địa phương, tạo nên sự cạnh tranh thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế
trên địa bàn Quận.
Bên cạnh những thành tựu đạt được về kinh tế của thủ đô Hà Nội, khu vực
kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Số
lượng các doanh nghiệp tư nhân cũng dần được tăng lên, kể từ khi có luật doanh
nghiệp (năm 2005), tuy nhiên chất lượng hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân
chưa tương xứng với sự gia tăng đó. Có nhiều cơ sở doanh nghiệp tư nhân quy mô
còn nhỏ, công nghệ chưa đáp ứng được nhu cầu Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa,
chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, còn mang nặng tính tự phát, chủ thể sản xuất
- kinh doanh chưa yên tâm về lâu dài… Tình trạng này gây tác động hạn chế
không nhỏ đến sự phát triển kinh tế xã hội và quá trình chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế của quận Hai Bà Trưng. Do đó cần có các giải pháp và cơ chế để phát huy
những yếu tố tích cực của thành phần kinh tế này và hạn chế những tiêu cực của nó
trong quá trình phát triển.
Trước những vấn đề nêu trên tôi chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân trên
địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sỹ kinh
tế của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài
Kinh tế tư nhân ở nước ta nói chung và ở các tỉnh thành phố nói riêng đã được
quan tâm nghiên cứu đã trở thành chủ trương của Đảng trong đường lối chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội trong công cuộc đổi mới. Đến nay đã có các công trình
nghiên cứu với những phạm vi và khía cạnh khác nhau. Có những công trình tiêu
biểu có liên quan đến đề tài như:
- Hà Huy Thành (năm 2002): “Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản
tư nhân”. NXB.CTQG, Hà Nội năm 2002. Đã làm rõ vị trí vai trò của các thành


3



4
- TS.Nghiêm Xuân Đạt, GS.TS Tô Xuân Dân (chủ biên), Phát triển và quản
lý các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, Nxb Khoa học và kỹ thuật.
Các tác giả đã phân tích làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn, sự cần thiết
phát triển thành phần kinh tế tư nhân, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh nhằm
huy động tối đa các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong phát triển nền
kinh tế nhiều thành phần. Đồng thời các tác giả đã đề xuất những giải pháp nhằm
tận dụng phát huy lợi thế để phát triển các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, rộng như hiện nay.
- Phạm Quang Trung (2008), Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh
nghiệp ở Hà Nội, Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 129 (2008). Tác giả phân tích và
luận giải những nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh
nghiệp trên địa bàn như: vấn đề khó khăn về vốn và sự hạn chế trong tiếp cận các
nguồn tài chính; nhiều doanh nghiệp trong nhận thức chưa rõ ràng, còn mơ hồ về
xây dựng và phát triển thương hiệu, chưa có chiến lược Marketing để chiếm lĩnh thị
trường trong và ngoài nước; đội ngũ cán bộ và đội ngũ công nhân lành nghề trong
nhiều doanh nghiệp còn yếu và thiếu; trình độ máy móc, thiết bị, công nghệ rất lạc
hậu nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến năng lực cạnh tranh của DN trên địa bàn như:
Đa dạng hóa các kênh tài chính; nâng cao vốn điều lệ của doanh nghiệp; phát triển
thương hiệu; xây dựng và phát triển hệ thống phân phối, thúc đẩy đầu tư phát triển
công nghệ.
- Phạm Văn Minh (2009), Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
vừa và nhỏ ở tinh Thải Bình, Luận văn thạc sĩ Kinh tế Chính trị, Học viện Chính trị
quân sự, Hả Nội. Trong đó tác giả tập trung luận giải một sổ vấn đề về cạnh tranh,
nâng lực cạnh tranh của DNVVN làm cơ sở để phân tỉch, đánh gía thực trạng năng
lực cạnh tranh của các DNVVN ở tỉnh Thái Bình, từ đỏ đề xuất một số quan điểm,
giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các DNVVN tỉnh Thái
Bình thời gian tới.

lần thứ XII đã khẳng định “Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế”
luận văn phân tích, đánh giá thực trạng thành phần kinh tế tư nhân ở quận Hai Bà
Trưng, qua đó đề xuất phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy
mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của nó trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội
của quận Hai Bà Trưng.


6
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trên cơ sở đó vận dụng vào phân tích
thành phần kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
- Phân tích đánh giá thực trạng kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà
Trưng, chỉ rõ những thành công, hạn chế và nguyên nhân những hạn chế trong phát
triển kinh tế tư nhân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm phát triển kinh tế tư nhân trên địa
bàn quận Hai Bà Trưng trong thời gian tới.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: kinh tế tư nhân với tư cách là khu vực kinh tế trong
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: Vấn đề phát triển KTTN rất rộng lớn, trong phạm vi luận
văn chỉ tập trung nghiên cứu vào quá trình phát triển của các cơ sở và doanh nghiệp
thuộc khu vực kinh tế tư nhân trong các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ
thương mại trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
+ Về thời gian nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu tình hình phát triển
KTTN ở quận Hai Bà Trưng từ năm 2013-2017.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Đề tài vận dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác
-Lênin để nghiên cứu làm rõ các vấn đề liên quan đến phát triển KTTN một cách