ĐỀ TÀI “MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC
PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI”
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Chúng ta biết rằng “Vận động” là một trong những hoạt động chính của
con người, trong thực tế có rất nhiều loại vận động được thể hiện theo nhiều
cách, nhiều kiểu và nhiều hình thức khác nhau, vận động ít hay nhiều, mạnh hay
nhẹ đều tùy theo độ tuổi, theo thời gian và cũng tùy thuộc vào mục đích của vận
động.
Ở đây chúng ta chỉ xét “Vận động” ở mức độ trẻ Mầm Non. Trẻ mầm non
là lứa tuổi nhỏ nhất, thực hiện các vận động nhỏ, nhẹ, đơn giản nhất và giai đoạn
này cũng chính là giai đoạn mà người lớn chúng ta có thể đánh giá về thể lực, trí
tuệ và hành động của một đứa trẻ trong tương lai. Do vậy ngay khi lọt lòng mẹ ra
nhìn thấy đứa trẻ khỏe mạnh, hồng hào là một niềm hạnh phúc nhất của người
làm cha làm mẹ, nhưng họ sẽ còn lo lắng, theo giõi con mình từng giây, từng
phút, và quảng thời gian tiếp theo xem đứa trẻ đó vận động như thế nào, có “Ba
tháng biết lẫy, bẩy tháng biết bò, chín tháng lò dò biết đi” như ông bà ta thường
nói hay không. Khi đứa trẻ đến tuổi đến trường, họ lại tiếp tục theo dõi quan sát
xem, con mình như thế nào, có tích cực tham gia vào các trò chơi vận động như
các bạn bè trang lứa hay không hay chỉ ngồi thụ động nhìn bạn bè chơi một cách
vô hồn không cảm xúc...
Trong thực tế cho thấy rằng trẻ có rất nhiều biểu biện khác nhau, có trẻ
thích vận động, nhưng có trẻ lại không thích, không chủ động mà chỉ vận động
khi có tác động từ bên ngoài hay từ một người khác. Là một giáo viên mầm non
hàng ngày tiếp xúc với trẻ tôi nhận ra một đứa trẻ ham hoạt động là biểu hiện của
một đưa trẻ thông minh, nhanh nhẹn, và sáng tạo, trái lại những đưa trẻ ít chủ
động trong việc vận động sẽ khiến đứa trẻ đó thụ động, kém phát triễn về thể chất
và trí tuệ. Mặt khác, ngày nay cùng với tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, sự
dồi dào thực phẩm, sự chăm sóc ăn uống quá mức yêu cầu về năng lượng cũng
như việc xem tivi, video, chơi trò chơi điện tử nhiều, đã tạo nên tình trạng dư
cân, béo phì... ở trẻ em.
Đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, cơ thể đã cứng cáp, cân đối hơn so với các

dẫn đến các tai nạn thương tính cho trẻ khi ở trường mầm non….
Bước vào năm học mới tôi được trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi,
Qua vài tuần tiếp xúc với trẻ tôi thấy rằng nhận thức và ngôn ngữ của trẻ phát
triển tương đối tốt tuy nhiên nhìn vào thể trạng của trẻ tôi thấy trẻ phát triển
không đồng đều, trẻ thì còi nhỏ, trẻ thì quá béo phì, trẻ thì quá nhút nhát, thụ
động và không thích khám phá các sự vận hiện tượng xung quanh, đặc biệt là
không thích tham gia các trò chơi vận động cùng cô và cùng bạn, nhưng cũng có
rất nhiều trẻ vì quá hiếu động, hăng hái tham gia các vận động mà lại hoạt động
một cách vội vàng, hiếu thắng nên thường thực hiện sai các tư thế vận động ảnh
hưởng đến sự phát triển cân đối của cơ thể trẻ sau này, bên cạnh đó trẻ còn dễ bị
xây xát, vấp ngã …điều này có nghĩa là kỹ năng vận động của trẻ còn rất kém.
2. Kết quả của thực trạng trên
- Lớp Mẫu giáo lớn A có 2 giáo viên phụ trách có 35 trẻ trong đó có 15
cháu trai và 20 cháu gái.
Để có thể đánh giá được thực trạng thể chất của trẻ, ngay từ đầu năm học
khi mới nhận lớp (đầu tháng 9/2014 ) tôi đã thực hiện khảo sát trẻ:
2


* Kết quả như sau:
Tiêu chí

Số trẻ
đạt

Tỷ lệ

Số trẻ
chưa đạt


bài tập vận động cơ
bản

25/35

71,4%

8/35

28,6%

4

Kỷ năng phối hợp nhịp
nhàng các giác quan và
các bộ phận trên cơ thể
khi thực hiện các vận
động

24/35

68,5%

11/35

31,5%

TT

Ghi

sung đủ số lượng theo quy định.
Ví dụ như mua
sắm bổ các trang thiết bị
phục vụ cho môn học
thể dục của trẻ như đồng
phục thể thao của trẻ,
dây thừng, booling,
bóng, vòng, gậy, cổng
chui… để phục vụ cho
việc giáo dục thể chất
cho trẻ (Ảnh 2), nếu
không có phương tiện
để hoạt động trẻ không
thể thực hiện được các
bài tập phát triển các kỷ
năng vận động của
mình, điều này không
chỉ làm chậm trễ quá
trình phát triển của trẻ
mà còn ảnh hưỡng đến
chất lượng chung của cả
trường và của toàn
nghành giáo dục.
4

Ảnh 2: Một số dụng cụ phát triển thể chất của lớp


Không chỉ bổ sung các đồ dùng dụng cụ tối thiểu, tôi còn sưu tầm và làm
bổ sung một số đồ dùng đồ chơi và nguyên vật liệu thiên nhiên nhằm tăng cường

lớp tôi thấy được sự phát triển về khả năng vận động của con mình đồng thời
nâng cao nhận thức của phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục phát triển thể
chất cho trẻ.
Không chỉ tạo góc vận động, tôi còn tận dụng các khoảng không gian trống
trong và ngoài lớp học để thiết kế các bài tập vận động trên sàn nhằm giúp trẻ rèn
luyện các kỷ năng vận động ở mọi lúc mọi nơi, ví dụ ở lối đi ra góc vận động tôi
thiết kế bài tập bật xa - đi trong đường hẹp - đi bình thường - đi nối gót bàn chân
tiến - bật chụm tách chân qua 5 ô - đi theo đường díc dắc (Ảnh 5)… Từ việc
trang trí đơn giản như thế nhưng qua những giờ ra chơi, đón trả trẻ… tôi thấy trẻ
lớp mình thường xuyên thực hiện các bài tập đó một cách tích cực và hứng thú,
đặc biệt khi một nhóm trẻ cùng nhau thực hiện có trẻ làm tốt cũng có trẻ làm
chưa đúng nhưng sau khi được bạn sửa sai, nhắc nhở thì trẻ đã biết điều chỉnh và
thực hiện tốt hơn. Qua đó trẻ thể hiện sự linh hoạt, tháo vát, quyết tâm, long dũng
cảm, sức chịu đựng, khả năng phản ứng nhanh nhẹn, khéo léo…Như vậy, các bài
tập ở góc đã giúp trẻ củng cố và rèn luyện các kỷ năng vận động một cách tự
nhiên và thoải mái nhất.
Ảnh 5: Một số bài tập ở lối đi của góc vận động
Hay để rèn luyện thêm một số kỷ năng vận động khác cho trẻ mà trên tiết
học tôi thấy mức độ đạt được của trẻ còn thấp như nhảy lò cò, bật chụm tách
chân, từ đó tôi cũng tận dụng lối đi vào lớp học để trang trí các bài tập phù hợp
nhằm rèn luyện kỷ năng cho những trẻ yếu đồng thời giúp những trẻ khá đạt
được mức độ cao hơn (Ảnh 6).
Ảnh 6: Bài tập nhảy lò cò, bật chụm tách chân, đi theo đường díc dắc
Trên là những bài tập giúp trẻ phát triển vận động thô và để rèn luyện thêm
các vận động tinh tôi còn lựa chọn một số góc yên tĩnh như góc cầu thang, hiên
sau để thiết các trò chơi dân gian như trò chơi “Ô ăn quan”, trò chơi “Cua cắp”.
Lúc đầu kỷ năng cầm sỏi của trẻ còn rất hạn chế, trẻ thường làm rơi các viên sỏi,
phải dùng 2 tay để cầm sỏi, thao tác chơi còn chậm chưa khéo léo linh hoạt tuy
nhiên điều đó càng ngày càng được cải thiện. Và thật bất ngờ qua nhiều lần tổ
chức cho trẻ chơi tôi thấy kỷ năng chơi của trẻ ngày càng thuần thục hơn, trẻ có

Ví dụ: Với đề tài “Bật xa 50cm” trong chủ điểm động vật. Đầu tiên tôi
chuẩn bị cho mỗi trẻ 1 mũ thỏ, vạch bật 50cm, nhạc các bài hát “Chú thỏ con” và
“Trời nắng trời mưa”. Ở phần ổn định lớp tôi kể cho trẻ nghe một đoạn truyện
“Củ cải trắng” và trò chuyện về các chú thỏ rồi cho các chú thỏ đi vào rừng
7


kiếm ăn. Phần khởi động tôi cho các chú thỏ đi các kiểu đi kết hợp với nhạc bài
hát “Chú thỏ con” và đi về đội hình 2 hàng dọc đứng quay mặt vào nhau. Phần
trọng động tôi đã chú ý sử dụng các động tác tay chân bụng bật phù hợp với vận
động cơ bản trong phần bài tập phát triển chung và cho trẻ tập trên nền nhạc của
bài hát “Trời nắng trời mưa”. Sang phần vận động cơ bản khi cho trẻ làm các
chú thỏ bật qua suối tôi mở nhạc với âm lượng vừa đủ bài “Trời nắng trời mưa”
để trẻ thực hiện và thi đua nhau. Để hỗ trợ cho vận động cơ bản tôi còn cho trẻ
chơi trò chơi vận động “Cáo ơi ngủ à”, khi chơi trẻ đọc lời thơ “trên bãi cỏ; chú
thỏ non; tìm rau ăn; rất vui vẻ; thỏ nhớ nhé; có cáo gian; đang rình đấy; thỏ nhớ
nhé; chạy cho nhanh; kẻo cáo gian; tha đi mất” và làm động tác bật tiến về trước
làm các chú thỏ đi kiếm ăn khi cáo xuất hiện sẽ chạy nhanh về nhà. Và hồi tĩnh
tôi cho trẻ làm các chú thỏ nhẹ nhàng đi tham quan trong khu rừng.
Việc sử dụng âm nhạc cũng như thơ truyện trong các tiết học thể dục tạo
hứng thú, kích thích trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui vẻ, không mệt mỏi
suốt giờ học, giúp tiết học trở nên nhẹ nhàng, vui vẻ hơn.
Trong tiết học, ngoài việc phát triển các vận động cơ bản, trẻ còn được rèn
luyện ý thức tổ chức kỷ luật và đội hình đội ngũ. Quá trình hoạt động, trẻ phải
tuân thủ các hiệu lệnh của cô, phối hợp với bạn một cách nghiêm túc, đúng kỷ
luật.
Một điều quan trọng khi giáo dục phát triển vận động cho trẻ cần phải hiểu
rõ đặc điểm cá nhân của trẻ để từ đó xây dựng chương trình vận động, nội dung,
phương pháp và khối lượng vận động sao cho phù hợp với khả năng tiếp thu của
trẻ. Nếu bài dạy có nội dung quá đơn giản, khối lượng vận động quá ít sẽ khiến

Kìa chú là chú ếch con có 2 là 2 mắt tròn.
Chú ngồi học bài một mình bên hố bom kề
vườn xoan
Bao nhiêu chú trê non cùng bao cô cá rô
ron, tung tăng chiếc vây son nhịp theo trống
ếch vang dồn
Kìa chú là chú ếch bé ngoan là ngoan nhất
nhà. Chú học thuộc bài xong rồi chú hát thi
cùng họa my.
Bao nhiêu chú chim ri cùng bao cô cá rô
phi, nghe tiếng hát mê ly cùng vui thích chí
cười khì.
Những bài hát với tiết tấu nhanh, mạnh, tính chất vui tươi để trẻ có thể
thực hiện nhiều động tác khác nhau với các dụng cụ như vòng, bông xù… khiến
cho các bài tập thể dục sáng không chỉ mang tính rèn luyện sức khỏe mà còn
mang tính trình diễn đẹp mắt (Ảnh 11). Còn phần hồi tĩnh cho trẻ làm các chú
chim bay nhẹ nhàng theo nền nhạc bài “Chào bình minh”

Ảnh 10: Trẻ tập với vòng và bông xù
9


Trong giờ hoạt động ngoài trời, trẻ có nhiều cơ hội vui chơi tiếp xúc với
các đồ chơi dụng cụ tập luyện hiện đại. Đối với trẻ nông thôn việc được tiếp xúc
và vui chơi với các dụng cụ tập luyện hiện đại là rất hạn chế nên những giờ vui
chơi tự do trẻ rất hào hứng say mê tập luyện với các dụng cụ như đấm bao cát,
ném bóng vào rổ, xích đu, cầu trượt... Vì đây là những dụng cụ hiện đại, mới lạ
đối với trẻ nên trẻ rất hứng thú khám phá vui chơi nhưng do chưa có kinh nghiệm
và kỷ năng vận động còn chưa thành thạo nên kết quả chơi thường rất thấp và trẻ
hay bị ngã, va vấp trong quá trình vận động. Để giúp trẻ tôi chú ý hướng dẫn trẻ

cùng đẹp mắt

10


Ảnh 12: Nơ tay, bông xù cho trẻ
Việc tổ chức hội thi mang lại hiệu quả rõ nét. Trẻ được thực hành trải
nghiệm phát triển vận động, giáo viên có thêm kinh nghiệm giáo dục phát triển
vận động cho trẻ, phụ huynh tin tưởng và ngày càng gắn kết phối hợp với giáo
viên và nhà trường một cách có hiệu quả. Nâng cao chất lượng giáo dục trong
trường mầm non.
Cũng giống như hội thi thể thao, các ngày hội trong các dịp lễ tết như
“Ngày hội đến trường”, “Vui hội trăng rằm” … các giáo viên cũng có thể tổ chức
một số trò chơi vận động như trò chơi chuyền bóng, kéo co… tạo cơ hội cho trẻ
vui chơi nhằm phát triển thể chất cho trẻ. Những trò chơi sử dụng trong các ngày
hội nên lựa chọn trò chơi mang tính tập thể để trẻ luyện kỷ năng phối hợp với
nhau, tạo tính đoàn kết cho trẻ, mang lại không khí vui vẻ.

Ảnh 14: Trẻ chơi các trò chơi vận động trong Tết Trung thu
Ngoài ra, tổ chức cho trẻ tham gia vận động ở mọi lúc, mọi nơi để củng cố
và nâng cao khả năng vận động cho trẻ. Đây là hình thức rất cần thiết để đảm bảo
và giữ vững kết quả của bài tập trước và duy trì thói quen vận động đã tiếp thu
được, đồng thời củng cố sự bền vững cho những thói quen này trong cơ thể. Để
vân dụng biện pháp này trong giảng dạy giáo dục thể chất, giáo viên cần cho trể
tập đi tập lại động tác thật nhiều lần để trẻ hình thành phản xạ có điều kiện với
động tác đó. Nhờ việc củng cố những biểu tượng vận động này, trẻ sẽ có trong
11


mình những vận động cơ bản rất chắc chắn và có tính ứng dụng cao trong tương.


Ảnh 15: Trẻ chơi chuyền bóng

phối hợp nhóm cơ tay, cơ bụng khi trẻ chuyền bóng
Trò chơi 2: “Con chim se sẻ”

12


Con chim se sẻ
Nó ăn gạo tẻ
Nó hót líu lo
Nó ăn hạt ngô
Nó kêu lép nhép
Nó ăn gạo nếp
Nó vãi ra sân
Ơi láng giềng gần

Ảnh 16: Trò chơi “con chim se sẻ ”

Đuổi con se sẻ.
Cho trẻ đóng vai láng giềng, các trẻ khác làm chim sẻ, “chim sẻ” vừa đọc
thơ vừa làm động tác minh họa khi đến câu cuối chim sẻ phải bay nhanh về tổ
còn “láng giềng” sẽ đuổi bắt chim sẻ, bạn nào bị bắt thì ra khỏi cuộc chơi. Đây là
trò chơi giúp trẻ phản ứng nhanh với tín hiệu, luyện kỷ năng chạy nhanh, phát
triển nhóm cơ chân cho trẻ.
Trong trò chơi vận động thì các trò chơi dân gian thường mang lại cho trẻ
nhiều điều thú vị. Hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ: Học mà chơi- chơi mà
học nên việc sử dụng trò chơi việc sử dụng trò chơi được tôi luôn quan tâm áp
dụng khi tổ chức các hoạt động, chính vì vậy nó vừa giúp trẻ tiếp thu được kiến

Ảnh 18: Trẻ chơi trò chơi “Cua cắp” và “Ô ăn quan”
Nếu như vận động thô giúp giải phóng năng lượng, thiết kế và làm mạnh
mẽ các kết nối tế bào, khiến cho các kết nối đó trở nên vững chắc và khó suy
thoái, thì vận động tinh hướng đến sự tỉ mỉ, chi tiết. Vận động tinh giúp tăng
cường phối hợp giác quan, hướng đến xây dựng tư duy kết cấu và hình thành bản
sắc mạnh mẽ. Việc luyện tập cả vận động tinh và vận động thô đều quan trọng
cho sự phát triển của trẻ, vì các kỹ năng vận động tinh và vận động thô phát triển
song song với nhau theo sự phát triển của trẻ. Nhưng những khó khăn trong việc
phát triển vận động thô gây ảnh hưởng đến khả năng phát triển các kỹ năng vận
động tinh. Vì vậy, việc luyện tập kỹ năng vận động thô là cần thiết để hỗ trợ cho
phát triển vận động tinh.
Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh trong hoạt động giáo dục phát
triển thể chất cho trẻ.
14


Trước đây, các bậc phụ huynh thường chỉ quan tâm đến việc học của con
cái theo nghĩa là phát triển trí tuệ chứ chưa chú ý đến việc phát triển thể chất và
chưa nhận thức được vai trò của phát triển thể chất đối với sự phát triển của trẻ
về trí tuệ nói riêng và sự phát triển toàn diện nói chung. Do vậy để thuyết phục
các bậc phụ huynh tôi đã làm những việc sau
Thứ nhất giúp phụ huynh thấy được tầm quan trọng của việc phát triển thể
chất đối với sự phát triển của trẻ, thứ hai giúp phụ huynh nhận ra nhu cầu và
hứng thú của trẻ khi được tham gia hoạt động phát triển thể chất, thứ ba cho phụ
huynh thấy được sự tiến bộ vượt bậc của con em mình về thể lực nhờ việc có một
cơ thể phát triển khỏe mạnh, cân đối, hoàn thiện các kỷ năng vận động.
Việc thay đổi nhận thức của phụ huynh không thể dễ dàng thực hiện trong
một thời ngắn mà cần phải làm từ từ và giải quyết từng vấn đề một. Cụ thể : Vào
đầu năm học qua các cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi luôn đề cao vai trò, vị trí
và tầm quan trọng của các bậc làm cha làm mẹ đối với việc phát triển thể chất

vì nguyên liệu thiên nhiên vừa không mất tiền vừa giúp trẻ nhận ra ý nghĩa cũng
như thân thiện với môi trường xung quanh hơn.
Trong hội thi thể dục thể thao tôi còn tuyên truyền và vận động mỗi phụ
huynh mua cho trẻ một bộ đồ thể thao để trẻ tham gia hội thi. Ngoài ra, đối với
các trò chơi vận động phù hợp có thể vận động phụ huynh tham gia chơi cùng trẻ
tạo thêm sự gắn kết giữa cha mẹ và con cái, giữa gia đình và nhà trường.
Từ những việc làm như vậy các cháu tiến bộ lên rất nhiều, phụ huynh cũng
vui hơn khi thấy con mình khôn lớn mỗi ngày, họ tích cực đóng góp mua sắm các
trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ, họ không còn lo ngại vận
động làm cho trẻ dễ bị xây sát, trầy xước nữa mà trái lại còn yêu cầu cô giáo tạo
cơ hội cho trẻ được thực hành các kỷ năng vận động nhiều hơn nữa đặc biệt là
tăng cường tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển vận động nhằm phát huy
hết khả năng của trẻ một cách trọn vẹn.

16


PHẦN III: KẾT LUẬN
1. Kết quả đạt được sau khi thực nghiệm

Đầu năm
TT

Cuối năm

Tiêu chí

Số trẻ
đạt


97,1%

3

Trẻ thực hiện đúng các
bài tập vận động cơ
bản

25/35

71,4%

33/35

94,3%

4

Kỷ năng phối hợp nhịp
nhàng các giác quan và
các bộ phận trên cơ thể
khi thực hiện các vận
động

24/35

68,5%

32/35


Thường xuyên tổ chức các hội thi về vận động để toàn trẻ trong trường
được tham gia.
Quỳnh Thạch, ngày 20 tháng 03 năm 2015.
Người viết

Hồ Thị Hạnh

18