Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

Phần thứ nhất : MỞ BÀI
I. Đặt vấn đề
Với chương trình giáo dục phổ thông mới cấp tiểu học, các môn nói
chung và môn Mĩ thuật nói riêng được xây dựng một cách hợp lý, khoa học, đáp
ứng mục tiêu đào tạo và được đông đảo giáo viên, học sinh đón nhận một cách
hào hứng, phù hợp với xu thế hội nhập. Hiện nay, giáo dục Kĩ năng hợp tác
trong môn Mĩ thuật luôn chiếm một vị trí quan trọng, vì nó cũng là một phần
quan trọng trong việc giáo dục Kĩ năng sống hiện nay.
Như chúng ta đã biết ông cha ta thường nói “Một cây làm chẳng nên non
– Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Thật vậy, hợp tác với nhau cùng làm một
việc gì đó cho dù khó khăn đến đâu mà mọi người biết đồng sức, đồng lòng giải
quyết thì ắt sẽ thành công. Hiện nay, dạy học mĩ thuật theo phương pháp dạy học
Đan Mạch, thì kĩ năng hợp tác là một phần quan trọng trong giáo dục học của
môn mĩ thuật. Học tập theo phương thức hợp tác nhóm phần nào sẽ khắc phục
được những hạn chế như tính ích kỉ cá nhân, rút ngắn thu hẹp khoảng cách giữa
bản thân với bạn bè, không tin tưởng bạn, chia sẽ khó khăn với bạn học, hoặc
không tự tin vào chính bản thân mình... Ngày nay học hợp tác nhóm đang được
áp dụng ngày càng nhiều vào nhà trường và đã trở thành một trong những
phương pháp giáo dục có hiệu quả nhất. Muốn làm được điều này học sinh cần
phải chăm chỉ thực hành, tích lũy kiến thức hằng ngày để trang bị nhiều kĩ năng
sống trong tương lai.
Để giúp các em thực hiện tốt hơn sản phẩm chung của nhóm trong thời
gian nhất định, làm việc nhóm sao cho hiệu quả thì bản thân tôi lựa chọn nghiên
cứu kĩ năng hợp tác. Làm cách nào, làm như thế nào và làm gì để học sinh học
tập ngày một đạt kết quả cao hơn, đáp ứng xu thế phát triển toàn diện của xã hội,
của đất nước. Đó là điều mà ai cũng mong muốn từ tiết học Mĩ thuật. Là một
giáo viên giảng dạy nhiều năm, bản thân tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi các biện pháp
để giúp phát triển kĩ năng hợp tác cho HS trong quá trình học tập nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục của môn Mĩ thuật. Nên tôi đã mạnh dạn xây dựng nội dung

sống cho học sinh đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định là một trong năm
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc
(UNESCO), giáo dục kĩ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là : Học để
biết (Learning to know); Học để sống với người khác (Learning to live together)
gồm các kĩ năng xã hội như : giao tiếp, thương lượng, tự khẳng định, hợp tác,
làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông ; Học để làm ( Learning to do); Học
để làm người (Learning to be).
Vì vậy, việc phát triển kĩ năng hợp tác cho học sinh là rất cần thiết, giúp
các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, bạn bè và Tổ
quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc
sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích
cực, chủ động, an toàn, hài hòa và lành mạnh. Như vậy, mục tiêu giáo dục giáo
dục phổ thông đã chuyển từ chủ yếu trang bị kiến thức cho học sinh sang trang
bị những năng lực cần thiết cho các em. Đặc biệt là năng lực hành động, năng
lực thực tiễn, giáo dục theo hướng đổi mới “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học,
khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. (Luật Giáo dục
năm 2005, Điều 5).
Rèn luyện kĩ năng hợp tác cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết
của xã hội, các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi
2
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

luyện những kĩ năng sống, qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh, an

huy trí tưởng tượng sáng tạo, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ cho sản phẩm của mình
tạo ra.
b) Về phía giáo viên
Hiện nay, nhu cầu tiến tới mục tiêu giáo dục giáo dục công dân toàn cầu
chủ yếu trang bị cho học sinh những năng lực cần thiết, đặc biệt là năng lực
hành động, năng lực thực tiễn, giáo dục theo hướng đổi mới phát huy tính tích
3
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học. Bên cạnh đó, Lãnh đạo
đơn vị luôn khuyến khích đổi mới phương pháp dạy học, tích hợp lồng ghép các
nội dung giáo dục học sinh trong quá trình giảng dạy.
Là một giáo viên Tiểu học trực tiếp dạy môn Mĩ thuật, tôi cảm nhận được
cái khó trong việc tự trang bị kiến thức và phương pháp giáo dục kĩ năng hợp tác
thông qua vẽ tranh cho học sinh.
Người dạy luôn luôn tận tâm, dìu dắt các em thì mới thực hiện được hoạt
động nhóm sao cho đạt chất lượng cao. Ngoài ra phải bao quát chung cả lớp,
quan sát cách làm việc của học sinh, so sánh cũng như đối chiếu cách làm của
bản thân đối với các nhóm học cũng như của các lớp để rút kinh nghiệm thực
tiễn cho bản thân. Đồng thời có kế hoạch thực hiện điều chỉnh hình thức và biện
pháp áp dụng sao cho phù hợp với thực tiễn dạy – học, chỉ dẫn chi tiết cho từng
nhóm, nhắc nhở từng em học tập và thực hành sao cho có hiệu quả tốt nhất.
Mặt khác, đối tượng học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp, đa số các em nhanh
nhẹn, ý thức học tập và làm bài tốt. Vì thế, giáo viên rất thuận lợi trong việc chú
trọng bồi dưỡng thêm một số kĩ năng giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống,

- Tiết 2 : Tiến hành làm theo nhóm để hoàn thành sản phẩm nhóm (tìm
cách sắp đặt hình sao cho phù hợp, tìm mảng hình, màu sắc,..)
- Tiết 3 : Tiếp tục hoàn thành sản phẩm và tập viết nội dung của sản phẩm,
luyện tập để trưng bày (mỗi cá nhân tự viết lời thoại của nhân vật mình vẽ,
nặn,... cùng đưa ra trong nhóm để thống nhất viết thành truyện hay kịch bản,..).
- Tiết 4 : Tiến hành trưng bày sản phẩm (đánh giá mức độ hợp tác, kĩ năng
làm việc của các thành viên thông qua sản phẩm).
2. Hình thành nhóm
Nhằm giúp các em tập trung tháo gỡ những vấn đề khó khăn, mà cá nhân
không thể giải quyết hết số lượng công việc trong một thời gian nhất định. Giúp
nhóm làm việc nhanh nhẹn, tìm được ý tưởng chủ đề và thống nhất cao trong
việc lựa chọn nội dung thực hiện bài, vừa đảm bảo theo yêu cầu lại vừa đảm bảo
hoàn thành sản phẩm trước thời gian quy định. Hoạt động nhóm nhiều hình thức
khác nhau để học sinh được hợp tác với nhiều bạn khác nhau, được giao lưu học
hỏi bạn bè mình. Càng nhiều hình thức chia nhóm thì giúp các em dần dần tìm
được những bạn có cùng ý tưởng và cách làm việc tương đồng như chính các
em. Từ đó, dẫn đến các em sẽ hợp tác tốt cùng nhau làm việc đạt hiệu quả cao
hơn. Một số hình thức chia nhóm như sau: Chia theo số điểm danh, theo các sắc
màu, theo các loài hoa, theo sở thích,...
Ngoài ra còn chia nhóm theo trình độ, nhóm hỗn hợp, nhóm giới tính,..
mỗi nhóm số học sinh càng ít thì hiệu quả sẽ cao hơn (khoảng 3 em đến 5 em),
các em có trách nhiệm nhiều hơn với công việc của mình.

Tạo thành nhóm nhỏ và thảo luận nhóm, chọn nội dung thực hành

3.Tôn trọng mục đích, mục tiêu hoạt động chung của nhóm; tôn trọng
những quyết định chung, những điều đã cam kết.
Các em chính là chủ nhân tương lai của đất nước, là những người sẽ quyết
định sự phát triển của đất nước trong những năm tới. Nên giáo viên tôn trọng
5

để bạn học nhận xét kết quả cần đạt của sản phẩm trong tiết học, khắc phục như
6
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

thế nào để sản phẩm của mình hoàn chỉnh. Yêu cầu tổ tự đánh giá mức độ hoàn
thành của nhóm cũng như chất lượng của bài làm. Đánh giá sự làm việc nghiêm
túc, chăm chỉ của các thành viên, chú ý việc bảo đảm lớp học sạch, đẹp.
3.2. Hoàn thành sản phẩm nhóm
Thời gian này mỗi cá nhân đều phải tích cực tham gia, tự giác làm việc,
nỗ lực phát huy năng lực, sở trường của bản thân để hoàn thành nhiệm vụ đã
được nhóm phân công. Đồng thời biết hỗ trợ, giúp đỡ các thành viên khác trong
quá trình hoạt động. Sau khi các em đã lựa chọn nội dung thể hiện, giáo viên
không phó mặc mà tiến hành tư vấn để nhóm cùng nhau phát triển thêm đúng
chủ đề, không bị chệch hướng. Nhắc nhở các em nếu đã có lựa chọn nghiêm túc,
thì hãy hoàn thành chủ đề cụ thể của nhóm nhanh nhất có thể.

Mỗi cá nhân một công đoạn về Cuộc sống quanh em

Lúc này sự phối hợp nhịp nhàng của nhóm đòi hỏi cao hơn, cả nhóm cùng
nhau thảo luận cách sắp đặt sao cho phù hợp, có nhóm chính, nhóm phụ, địa
điểm diễn ra ở đâu vào thời gian nào, ... sau đó từng em làm nhiệm vụ khác
nhau: em cắt hình, em thì phác hình nền và hình ảnh phụ theo hình thức 2D hoặc
3D,... tất cả sắp đặt theo ý tưởng của nhóm và tiến hành dán hình, sắp đặt hình,...
tô màu để hoàn thành sản phẩm.
Qua những việc làm trên giúp các em biết giao tiếp hiệu quả, tôn trọng,

một trong những nội dung này thì các em tiến hành quy trình khác nhau.

8
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

3.4. Có trách nhiệm về những thành công hay thất bại đối với sản phẩm
do nhóm tạo ra.
Đây là tiết cuối cùng để đánh giá năng lực và nhìn nhận lại thành quả lao
động hợp tác giữa các thành viên trong nhóm...
Tạo cho các em có sân chơi và trải nghiệm thực tế của cá nhân cũng như
của nhóm. Đánh giá sản phẩm là thước đo chất lượng của người học cũng như
chất lượng của sản phẩm qua cả một quá trình hoạt động học tập nhóm. Mục
đích giúp các em nhìn nhận lại vấn đề cũng như ưu điểm và mặt hạn chế, cần
khắc phục ở điểm nào trong thời gian tới. Phần trưng bày có thể kết hợp sức
mạnh của cả nhóm, cùng nhau thực hiện giới thiệu sản phẩm nhóm.
Mỗi nhóm coi đây là sự thi đua trong lớp, là sự thi đua của các cá nhân,
tìm kiếm sự sáng tạo vượt trội trong sáng tạo hình, sáng tạo về màu và sắp xếp
bố cục, cũng như là sự kết hợp diễn xuất và viết văn hay, thuyết trình tốt, tự tin
đứng trước mọi người nói không ngại ngần, hoặc đóng kịch tự nhiên, có tính
logic, lôi cuốn người xem,...

Đóng kịch và múa rối cho phần giới thiệu sản phẩm

Cuộc phỏng vấn sau mỗi lần các em giới thiệu sản phẩm là mục đích để
các nhóm học hỏi và trao đổi kinh nghiệm trong học tập. Những câu hỏi vì sao

+ Em hãy cho biết các thành viên nhóm em làm việc như thế nào ?
+ Em có hài lòng với kết quả của nhóm mình không ?
+ Nếu có thêm thời gian nhóm em tiếp tục sẽ làm gì?
+ Vì sao nhóm em thành công ? ; hay chưa thành công ?
+ Qua đây nhóm em rút ra được bài học gì ?
Qua hình thức phỏng vấn, giúp các em tự đánh giá chất lượng làm việc
của cá nhân cũng như của nhóm, tự đánh giá chất lượng sản phẩm của nhóm
cũng như của cả lớp. Quan tâm đến thái độ làm việc của từng bạn trong nhóm,
nhắc nhở cá thành viên tập trung cao trong việc thực hiện nhiệm vụ, vì chất
lượng, vì danh dự của nhóm. Từ đó, mỗi cá nhân học sinh rút kinh nghiệm trong
việc phối hợp thực hiện các hoạt động của nhóm.
IV. Tính mới của giải pháp
Như chúng ta đã biết, kỹ năng hợp tác là khả năng cá nhân biết cách chia
sẽ trách nhiệm, biết cam kết và cùng làm việc sao cho có hiệu quả với những
thành viên khác trong nhóm. Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ
trợ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung.
Nhưng tính mới ở đây là học sinh tự tìm hiểu cách thực hiện, tự chiếm
lĩnh tri thức, là sự làm việc của cá nhân độc lập, kết hợp với sự làm việc của các
nhân với cá nhân trong các hoạt động học, mà giáo viên chỉ là người đạo diễn.
10
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

Để giải quyết một vấn đề nào đó các cá nhân đưa ra nhận định chủ quan
của mình trước tập thể, sau đó tập hợp chung các ý kiến chủ thể tạo thành một
thể thống nhất. Từ đó tất cả các cá nhân tự hoàn thành nhiệm vụ riêng, tiếp đến

11
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

Chất lượng sản phẩm của học sinh được nâng lên, ngoài chất liệu chính là
màu sáp như trước đây, hiện nay các em sử dụng chất liệu học đa dạng để tạo
sản phẩm như : Giấy, giấy màu, đất nặn, hoa, lá, các loại vỏ, hạt, đá sỏi,... cách
thể hiện nội dung mang tính giáo dục cao, bố cục, màu sắc chặt chẽ hơn, sinh
động, ngộ nghĩnh, tự nhiên, lôi cuốn được người xem, không còn rập khuôn, sao
chép. Hình thức trình bày phong phú : Như 2D; 3D; múa rối; đóng kịch; thuyết
trình tạo được sự yêu thích môn học ngày càng cao trong học sinh. Dưới đây là
bảng thống kê một số sản phẩm cùng thời điểm học tập trong các năm.
Kì I năm học 2017- 2018 (chủ đề Trường em)

Kì I năm học 2018- 2019 (chủ đề Trường em)

Chủ đề Trường em với nhiều hình thức, chất liệu khác nhau

Ngoài ra còn một số sản phẩm của các em có phụ lục kèm theo trang 15.
Thật thú vị khi tôi lập bảng điều tra thực tế năm học 2017- 2018 và năm
học hiện tại (từ đầu kì II cho đến hết tháng 3/2019) cho thấy khi hình thành
nhóm sở thích đã có sự thay đổi tích cực. Số em tham gia hợp tác nhóm tự
nguyện ngày càng tăng so với cùng thời điểm năm trước, cũng như trong năm
học.
Lớp


35

13

15

7

5B

35

15

13

7

35

10

17

8

5C

34


10

a) Bảng thống kê số liệu hợp tác đầu kì trong hai năm

Lớp

Kì II năm học 2017- 2018

Đầu kì II đến hết tháng 3/2019
12

Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5
TS

Ít hợp tác

Hợp tác

Hợp tác lâu dài

TS

Ít hợp tác

Hợp tác


35

3

12

20

5C

34

8

10

16

33

5

8

20

5D

34

tốt không chỉ có một hoặc hai cá nhân nhiệt tình, năng nổ hoàn thành xuất sắc
nhiệm vụ là được. Mà bản thân của mỗi cá nhân trong một tập thể đó phải nổ
lực, tự lực thực hiện nhiệm vụ, ngoài ra còn phải luôn luôn hợp tác với đồng
nghiệp để thực hiện mục tiêu chung. Như thế kéo theo cả một hệ thống trong
đơn vị đó như một đoàn tàu đều nổ lực hợp tác hết sức mình mới mang lại kết
quả cao cho đơn vị.
Hợp tác tốt, làm việc với tinh thần thoải mái, với tính chất phát triển công
bằng, không thiên lệch về một cá nhân nào đó mà hợp tác cùng phát triển, cùng
có lợi cho các em, nên các em vui vẻ làm việc. Như vậy, chất lượng sản phẩm sẽ
được nâng lên. Khi chất lượng sản phẩm của học sinh nâng lên thì chất lượng
giờ học, chất lượng học tập của học sinh được nâng lên. Tiết học thu hút được
học sinh tham gia nhiệt tình thì hiệu quả công việc càng cao. Để đạt được mục
tiêu học theo hướng tích cực của học sinh, người dạy phải đổi mới phương pháp
dạy học thì mới đem lại kết quả dạy học tốt như mong muốn.
Nói chung, việc đổi mới phương pháp giúp người học hợp tác tốt là việc
làm cần thiết và quan trọng. Thông qua đó, sẽ là điều kiện thuận lợi để học sinh
dễ dàng tiếp cận các phân môn học khác, và mục tiêu giáo dục thẩm mĩ của
chúng ta sẽ đạt được một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Cùng với sự hợp tác tốt
trong quá trình học với thực tế… tôi tin chắc rằng môn Mĩ thuật ngày càng trở
13
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

nên quan trọng trong sự nghiệp giáo dục thẫm mĩ cho thế hệ mai sau, những chủ
nhân tương lai của đất nước.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ về đề tài Một số kinh nghiệm giúp


Trang phục yêu thích
Em Bảo Trâm

Sáng tạo với những chiếc lá
Em Minh Ngọc

Sản phẩm Ước mơ của em – học sinh lớp 5A

Một số chất liệu khác để dùng làm tranh

15
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

Một số chất liệu khác để dùng làm tranh
16
Gv : Hồ Thị Kim Oanh

Trường TH Krông Ana


Một số kinh nghiệm giúp học sinh phát triển tốt Kĩ năng hợp tác trong môn Mĩ thuật lớp 5

TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT

5
6
7
8
9
10
11
12
13

NỘI DUNG
Phần thứ nhất : Mở bài
I. Đặt vấn đề
II. Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu
Phần thứ hai : Giải quyết vấn đề
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
II. Thực trạng vấn đề
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
IV. Tính mới của giải pháp
V. Hiệu quả Sáng kiến kinh nghiệm
Phần thứ ba : Kết luận, kiến nghi
I. Kết luận
Một số sản phẩm của học sinh
Tài liệu tham khảo

Trang
1
1
1
2