GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
TRAO DUYÊN
(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)
A.Mục tiêu bài học :
 Kiến thức
-Cảm nhận được diễn biến tâm lí phức tạp của Kiều,qua đó hiểu được tình
yêu sâu nặng,bi kịch và nỗi đau của Thúy Kiều trong đêm trao duyên.
-Thấy được nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Du trong việc miêu tả tâm lí
nhân vật,sự điêu luyện,tinh xảo trong việc lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ.
 Kỹ năng
Rèn luyện và bồi dưỡng kĩ năng phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình
trong thơ trung đại.
 Thái độ
- Thái độ yêu thích văn chương, yêu thích Truyện Kiều hơn.
B. Kiểm tra bài cũ : 4phút
C.Nội dung bài học.
*Phần mở đầu ( 1 phút) : "Truyện Kiều" là tuyệt tác văn học của
Nguyễn Du và của văn học Việt Nam.Tác phẩm có thể coi là
một bi kịch lớn,chứa đựng những bi kịch nhỏ.Quyết định bán
mình chuộc cha của Kiều cũng là một bi kịch.Vì vậy,Kiều đã
nhờ cậy Thúy Vân thay mình để trả nghĩa cho chàng Kim.Giây
phút trao duyên của Kiều gây cho chúng ta sự xúc động và ấn
tượng mạnh.Trong tiết học ngày hôm nay,thầy và các em sẽ
cùng tìm hiểu đoạn trích "Trao duyên" để thấy được điều đó.


Thời

Hoạt động của gv và hs

Yêu cầu cần đạt

Gv đọc mẫu và hướng
dẫn cách đọc sau đó gọi học
sinh đọc diễn cảm đoạn trích.
Gv nhận xét cách đọc của


HS.
GV đặt câu hỏi: Em hãy

- Đoạn trích nằm từ câu 723 - 756
-Nội dung : Đoạn trích miêu tả tình

cho biết vị trí,nội dung và

cảnh trớ trêu của Kiều khi phải trao

thử chia bố cục của đoạn

duyên cho em.Đồng thời làm rõ diễn

trích?

biến tâm trạng đau khổ tuyệt vọng của

Hs trả lời giáo viên nhận

nàng khi tình yêu tan vỡ,mình buộc

xét và đúc kết



nhờ
+ hàm ý hi vọng tha thiết, có ý tựa

thường? Gợi mở: Có thể thay

nương, gửi gắm, vật nài, tin tưởng nơi

từ “cậy” bằng “nhờ”, “chịu”

quan hệ ruột thịt.

bằng “nhận” ko? Vì sao?

- Chịu: nài ép, bắt buộc, không

HS trả lời GV nhận xét và

nhận không được. (Còn nhận lại mang

đúc kết

tính tự nguyện)

- Lạy, thưa: thái độ kính cẩn,
trang trọng với người bề trên hoặc với
người mình hàm ơn.
Trong lúc đau khổ, đắng
đót nhất, Kiều vẫn lựa lời lẽ
để thuyết phục em mình. Tại

- Kiều nói đến mối tình của
mình với chàng Kim.
+Hình ảnh "quạt ước", "chén
thề", điệp từ "khi": diễn tả tình yêu
thắm thiết, sâu sắc. .

Kiều không nói dài
12

dòng về chuyện tình giữa hai

phỳt

người mà nhấn mạnh đến sự
bất hạnh tan vỡ.
Theo quan niệm của
người xưa, "Tình" và
"Nghĩa" thường đi liền với

+"Đứt gánh tương tư", "sóng
gió bất kì": mong manh, tan vỡ đột
ngột, bất ngờ.
- Kiều xin em hãy chắp mối
tơ thừa để trả nghĩa cho chàng
Kim.

nhau, Thúy Kiều trao duyên

+Mối tơ thừa: cách nói nhún


và diễn giảng thêm:
Vừa là tiếng trao lời khẩn
thiết đến tan nát cõi lòng
đồng thời vừa là sự đồng

12
phỳt

duyên cho em

nói đến tuổi trẻ của Vân
+Xót tình máu mũ, thay lời
nước non: vì tình chị em mà đáp
nghĩa chàng Kim
+Thành ngữ "thịt nát xương

cảm sâu sắc của Kiều đối với

mòn", "ngậm cười chín suối: nếu

Vân. Kiều viện cả cái chết để

phải chết, Kiều cũng yên lòng

nói lên sự toại nguyện và biết
ơn của mình nếu được Vân
nhận lời, Kiều vừa khẩn cầu,
vừa cảm kích trước đức hi
sinh của Vân.



nghiệp. Hai chữ của chung
chất chứa bao đau xót, biết
bao giằng xé. Còn giữ kỉ vật
ít nhiều người ta vẫn có ảo
giác mối tình ấy vẫn là của
mình, vẫn trong mình.
Nhưng khi tự tay cầm kỉ vật
trao đi, người ta mới thực sự
rơi vào hụt hẫng. Lí trí quyết
định trao duyên, trao kỉ vật,
song tình cảm cố níu giữ, trì
hoãn, điệp từ "này" thể hiện
động thái dùng dằng, luyến
tiếc, níu kéo. Câu thơ như
giấu trong nhịp điệu của nó
nỗi đau sâu kín của nàng
Kiều.

Lời dẫn: đang trong nỗi
đau mất mát, nàng bỗng như

Sự mâu thuẫn giữa lí trí và
tình cảm


người mất hồn, vẫn ngồi đấy
mà hồn đã bay xa xăm tận
mai sau. Từ đây ngôn ngữ
trong lời thoại của Kiều gợi

và dự cảm tương lai bất hạnh của

thê lương

Kiều. Nàng coi như mình đã chết, đó
là cái chết của tâm hồn.

Gv: Hãy tìm những từ ngữ
chỉ ý thức hiện tại của Kiều?
HS trả lời GV nhận xét
và diễn giảng

Đang sống mà nàng nói đến chết.
Nỗi đau của Kiều dồn lên đến đỉnh
điểm. Qua đó thể hiện tình cảm bền
chặt, thủy chung, mãnh liệt của Kiều
đối với Kim Trọng.
b. 8 câu thơ sau: Kiều chuyển


15

sang nói với mình, nói với người yêu

phỳt

- Ý thức về hiện tại: Bây giờ
+ Trâm gãy bình tan.
+ Phận bạc như vôi.
Gv: Tìm những từ ngữ chỉ

Sự hiện hữu của tình yêu
làm Kiều quên đi sự có mặt
của em. Đang độc thoại,
nàng quay sang đối thoại
tưởng tượng với Kim Trọng,

Tiếng gọi Kim Lang được lặp đi lặp
lại vừa thiết tha trân trọng nhưng cũng
đau đớn tuyệt vọng biết bao. Câu thơ
ngắt theo nhịp 3/3 như một tiếng nấc để
rồi ở câu sau nhịp thơ trải ra như một
lời than trách chính mình.
Kiều quên đi nỗi đau của mình mà
nghĩ nhiều đến người khác, đó chính là
đức hy sinh cao quý.


gọi tên chàng trong đớn đau
đến mê sảng. Từ giọng đau
đớn chuyển thành tiếng
khóc, khóc cho mình, khóc
cho mối tình đầu trong sáng,
đẹp đẽ vừa mới chớm nỡ đã
tan vỡ.

Gv: Em hãy cho biết
những giá trị nghệ thuật đặc
sắc của tác phẩm?

3. Nghệ thuật: