Chuyên đề nâng cao chất lợng giờ văn
trên lớp
Văn học là loại hình nghệ thuật nhằm tác động đến tâm t tình cảm con ngời,
làm cho con ngời xúc động trớc cái hay cái đẹp của hình tợng nghệ thuật từ đó
nâng cao và hiểu biết. Văn học chính là cuộc sống đợc phản ánh thông qua lăng
kình chủ quan của nhà văn. Văn học có khả năng thoả mãn nhu cầu của con ngời
về nhiều mặt. Cho nên khi giảng dạy văn học ở nhà trờng phổ thông cơ sở, phải rèn
luỵên kĩ năng cảm thụ sâu sắc tác phẩm văn học cho học sinh. Đồng thời qua tác
phẩm văn học bồi dỡng năng lực nhạy bén tình cảm lành mạnh trong sáng nhằm
hình thành nhân cách con ngời mới cho học sinh.
Để làm đợc việc trên ngời thầy giáo dạy văn phải luôn suy nghĩ tìm tòi áp dụng các
phơng pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tợng học sinh từng tác phẩm văn học
giúp các em hiểu kĩ, hiểu sâu sắc tác phẩm văn học. Làm đợc điều đó chứng tỏ đã
nâng cao đợc chất lợng giờ văn trên lớp.
Nhng thực tế việc học môn văn của học sinh còn rất nhiêù hạn chế. Các em cha có
học tập phơng pháp học tập bộ môn, cha biết suy nghĩ để đánh giá một tác phẩm
văn học. Nhiều em thấy tác phẩm dài không muốn đọc, xem qua chú giải để trả lời
câu hỏi hớng dẫn học bài một cách đại khái, qua loa, chiếu lệ.
Chính vì vậy chất lợng môn văn cha cao. Hơn thế nữa một số học sinh và một số
phụ huynh lại không muốn cho con em mình học giỏi văn, không quan tâm đến
việc học văn của các em cho nên cũng ảnh hởng không ít đến chất lợng môn văn.
Vậy làm thế nào để nâng cao chất lợng giờ văn trên lớp?. Vấn đề này đòi hỏi ngời
thầy giáo phải quan tâm.
Trớc hết muốn nâng cao chất lợng giờ văn trên lớp chúng ta phải hiểu chất lợng giờ
văn trên lớp là gì?. Chất lợng giờ văn trên lớp chính là hiệu quả giờ dạy của mỗi
giáo viên. hiệu quả giờ văn la làm cho học sinh từ độc đúng đến đọc hay từ hiểu
các từ đến phân tích các hình ảnh, các tín hiệu nghệ thuật nổi bật của tác phẩm văn
học. Trên cơ sở đó học định hiểu đợc tác phẩm, rung động trớc cái hay cái đẹp của
tác phẩm văn học.
Từ yêu cầu trên giáo viên có thể thấy một trong những biện pháp tích cực để nâng
cao chất lợng giờ văn trên lớp là việc tạo hình tợng văn học. Có tái tạo đợc hình t-

Sau khi hớng dẫn song giáo viên đọc diễn cảm cho học sinh nghe, sau đó gọi một
học sinh đọc và giáo viên uốn nắn. Thông qua đọc bớc đầu giúp học sinh đọc hình
dung đợc hình dáng, màu sắc của cái bánh trôi. Nh vậy thông qua đọc sẽ tạo nên đ-
ợc sự rung động, tạo nên đợc sự đồng điệu về tâm hồn để giúp các em dễ tỏ thái độ
đồng tình, đồng ý với tác giả.
Hoặc khi hớng dẫn học sinh đọc đoạn trích Mã Giám Sinh mua Thuý Kiều
trích trong tác phẩm truyện kiều của Nguyễn Du giáo viên hớng dẫn học sinh đọc
theo lối văn kể chuyện của truyện thơ tự sự theo thể thơ lục bát với giọng thay đổi
phù hợp với nội dung tình tiết của chuyện, diễn biến qua từng đoạn giới thiệu Mã
Giám Sinh, giới thiệu Thuý Kiều tờng thuật cảnh mua bán. giáo viên đọc mẫu, học
2
sinh đọc giáo viên uốn nắn để các em đọc đúng đọc hay. Qua đọc và nghe bạn đọc
lòng yêu ghét tất nhiên sẽ nảy sinh và các em hồi hộp theo dõi số phận nhân vật
mình yêu mến.
Ngoài ra khâu thuật văn để tái tạo hình tợng cũng là khâu không kém phần quan
trọng để nâng cao chất lợng giờ văn trên lớp.
Ví dụ: khi dạy truyện Làng của Kim Lân giáo viên phải yêu cầu học sinh kể lại
đợc cốt truyện. Hay khi dạy bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phơng đây là một
bài thơ trữ tình giáo viên học sinh nêu lại diễn biến tâm trạng của nhà thơ khi đợc
ra viếng lăng Bác. Khi thuật văn học sinh càng nhớ chi tiết hình ảnh ngôn ngữ tác
phẩm càng tốt và lúc thuật phải tởng tợng ra khung cảnh, ra dáng vẻ hoạt động tâm
lý nhân vật và biểu lộ rõ tình cảm bản thân đối với tác phẩm. Tuỳ theo sự xúc cảm
của từng em mà nhấn mạnh làm nổi rõ khía cạnh này hoặc chi tiết khác của tác
phẩm. Việc thuật văn dễ rèn luyện bồi dỡng cảm thụ năng khiếu của học sinh.
Song một trong những khâu quan trọng của tái tạo hình tợng để nâng cao chất lợng
giờ văn là tái tạo hình tợng trong quá trình phân tích. Tái tạo hình tợng ở khâu
phân tích các hình ảnh, các chi tiết tức là phân tích các tín hiệu nghệ thuật của tác
phẩm. Đây là khâu có tính chất quyết định sự thành công hay thất bại của giờ văn
ở trờng phổ thông cơ sở.
Học văn học sinh học trớc hết cái cụ thể ấy và dới sự hớng dẫn của thầy thông qua

của hình tợng có tác dụng biểu hiện khái quát toàn bộ chủ đề của tác phẩm.
Ví dụ: Sau khi phân tích xong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của thanh Hải giáo
viên có thể nêu vấn đề: Hình ảnh xuyên suốt bài thơ là hìh ảnh nào?
Hình ảnh mùa xuân là hình ảnh bao trùm toàn bài thơ. Mùa xuân trong bài thơ là
mùa xuân xuất phát trong lòng tác giả, đây là mùa xuân vĩnh cửu xuân của lòng
ngời, của cuộc đời. Mùa xuân ấy giúp tác giả quên đi bệnh tật, sự đe doạ của cái
chết đem lại cho nhà thơ niềm say sa cuộc sống. Bài thơ gửi hết tâm t tình cảm,
nguyện vọng lời nhắn nhủ trớc lúc đi xa.
Tái tạo hình tợng trong giờ văn có tác dụng nâng cao giờ văn trên lớp song việc h-
ớng dẫn học sinh khái quát suy luận về hình tợng văn học và bày tỏ tình cảm cũng
nh thái độ của mình đối với hình tợng văn học cũng không kém phần quan trọng để
nâng cao chất lợng giờ văn trên lớp.
Khái quát tình cảm lẫn nhận thức là yêu cầu không thể thiếu khi học xong tác
phẩm văn học. Khái quát làm cho sự lĩnh hội kiến thức đợc vững chắc giúp học
sinh nắm vững kiến thức cơ bản trọng tâm của bài văn. Còn việc suy luận giúp học
sinh gắn tác phẩm với cuộc đời và thúc đẩy ý thức tình cảm của bản thân vơn xa
hơn nữa, không môn học nào mà tính chất chủ quan của học sinh đợc bộc lộ rõ
ràng bằng môn văn. Yêu cầu học sinh bày tỏ tình cảm thái độ của mình trớc hình t-
ợng văn học là rất quạn trọng, nó quan hệ với việc hình thành chân cách và lí tởng
thẩm mĩ cho học sinh.
Sau khi phân tích ngôn ngữ cử chỉ,dáng vẻ , hành động của nhân vật Lục Vân
Tiên trong đoạn thơ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, giáo viên hỏi học sinh:
Căn cứ vào những biểu hiện trên em thấy Lục Vân Tiên là ngời nh thế nào? Có tinh
thần vì nghĩa, Lục Vân Tiên mới dám đánh tan bọn cớp để cứu Kiều Nguyệt
Nga.Tinh thần dũng cảm giúp Lục Vân Tiên thực hiện đợc ý muốn cứu ngời.Thông
thờng có tinh thần vì nghĩa thì cũng có lòng dũng cảm, trong lòng đã muốn làm
4
việc tốt thì sẽ cố tìm cách hoàn thành việc ấy.Sau đó giáo viên nêu câu hỏi cho học
sinh suy luận: Tinh thần vì nghĩa và dũng cảm ngày nay đợc biẻu hiện nh thế nào?
Ngoài tinh thàn vì nghĩa và dũng cảm trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội