Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
Ngày soạn 23 tháng 10 năm 2009.
Chơng II
Hàm số bậc nhất
Tiết 19
Đ1. Nhắc lại và bổ sung
Các khái niệm về hàm số
A. Mục tiêu
- Về kiến thức: Học sinh nắm đợc các khái niệm: hàm số, biến số, đồ thị của hàm số,
hàm số đồng biến, nghịch biến.
- Về kĩ năng: Học sinh nắm đợc cách tính và tính thành thạo các giá trị của hàm số khi
cho trớc biến số, biết biểu diễn các cặp số (x,y) trên mặt phẳng toạ độ, vẽ thành thạo đồ
thị hàm số y = ax
- Về thái độ: Rèn tính cẩn thận, chính xác.
B. Phơng tiện dạy học
1. Giáo viên:
- Bảng phụ ghi ví dụ 1 SGK/ tr 42
- Bảng phụ ghi bài tập: Xét xem bảng sau có cho ta một hàm số không?
x 3 4 3 5 8
y 6 8 4 8 16
2. Học sinh: Mang máy tính bỏ túi CASIO FX 220 hoặc CASIO FX 500A.
C.Tiến trình dạy học
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học
sinh
Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Khái niệm hàm số (20)
GV cho HS ôn lại các khái
niệm về hàm số bằng cách đa
ra các câu hỏi:
- KN hàm số?

Các công thức khác tơng tự .
GV đa bảng phụ:
Xét xem bảng sau có cho ta
một hàm số không?
x 3 4 3 5 8
y 6 8 4 8 16
GV: Qua các VD trên ta thấy
hàm số có thể cho bằng bảng
nhng ngợc lại không phải
bảng nào cũng xác định
y là hàm số của x
GV: Khi hàm số đợc cho
bằng công thức y = f(x), ta
hiểu rằng biến số x chỉ lấy
những giá trị mà tại đó f(x)
xác định.
ở VD1(b) biểu thức 2x xđịnh
x

, nên hàm số y=2x, biến
số x có thể lấy các giá trị tuỳ
ý.
? ở h/s y=
x
4
, biến x có thể
lấy các giá trị nào? Vì sao?
Hỏi nh trên với h/s y=
1


xác định khi x= 0
Là giá trị của hàm số
tại x=0, x=1, .
Cho h/s y = f(x) =
5
2
1
+
x
.
Tính f(0); f(1);...
Tính f(a)?
...HS cho VD về hàm
hằng
b) y là hàm số của x đợc cho
bởi công thức:
y= 2x; y = 2x + 3; y =
x
4
- Nếu hàm số đợc cho bằng
công thức y= f(x), ta hiểu biến
số x chỉ lấy những giá trị mà
tại đó f(x) xác định.
VD: H/s y= 2x+3 biến số x có
thể lấy các giá trị tuỳ ý, vì
biểu thức 2x+3 xác định
x

- Giá trị của hàm số
?1

hàm số y= f(x)
? Đồ thị của hàm số ở ?
2 a là gì
? Đồ thị hàm số y=2x
là gì?
HS1: a) Biểu diễn các
điểm sau trên mặt
phẳng toạ độ
A(
6;
3
1
); B






4;
2
1
; C
(1;2); D(2;1); E(3;
3
2
); F(4;
2
1
)

Series 4
Series 5
Series 6
Series 7
1 2 3 4 5
-1
1
2
3
4
5
6
x
f(x)
b) Vẽ đồ thị của hàm số y=2x

x 0 1
y=2x 0 2 Hoạt động 4: Hàm số đồng biến, nghịch biến (10)
GV yêu cầu HS làm ?3 Học sinh điền vào
bảng trong SGK/43
3. Hàm số đồng biến, nghịch biến
?3
x -2,5 -1,5 -1 0 0,5 1 1,5
y=2x+1 -4 - 2 -1 1 2 3 4

Khi x tăng dần các giá
trị tơng ứng của y=
2x+1 cũng tăng.
1 HS đọc lại
*Một cách tổng quát (SGK/ tr 44)
* Hớng dẫn về nhà
- Nắm vững khái niệm h/s, đthị h/s, h/s đồng biến, h/s nghịch biến
- BT 1,2,3 SGK/44,45; 1,3 SBT/56
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 65 -
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
Ngày soạn 24 tháng 10 năm 2009.
Tiết 20
Luyện tập
A. Mục tiêu
* Về kiến thức, kĩ năng:
- Tiếp tục rèn kĩ năng tính giá trị của hàm số, kĩ năng vẽ đồ thị hàm số, kĩ năng
đọc đồ thị.
- Củng cố các khái niệm: hàm số, biến số, đồ thị của hàm số, hàm số đồng
biến trên R, nghịch biến trên R.
* Về thái độ: Rèn tính cẩn thận, chính xác.
B. Phơng tiện dạy học
1. Giáo viên:
- Bảng phụ ghi đề bài bài tập 2SGK/45
- Bảng phụ ghi đề bài bài tập 4 SGK/45
- Thớc thẳng.
2. Học sinh:
- Ôn tập lý thuyết.
- Thớc kẻ, compa, máy tính bỏ túi CASIO FX220 hoặc CASIO FX 500A.
C. Tiến trình dạy- học

Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
cá nhân.
? Trong 2h/s đã cho, 2h/s
nào đồng biến, h/s nào
nghịch biến. Vì sao
Vẽ trên cùng 1mp toạ độ
đồ thị của h/s y=2x và y=
-2x
đồ thị h/s y=2x là đthẳng
OA.
đồ thị h/s y=-2x là đthẳng
OB.
h/s y=2x đồng biến vì khi
giá trị của biến x tăng lên
thì giá trị tơng ứng của h/s
y=2x cũng tăng lên; h/s y=
-2x nghịch biến vì ..
khi x tăng lên, giá trị tơng ứng
của f(x) lại giảm đi
3. Chữa bài tập
a) x 0 1

y= 2x 0 2
y= -2x 0 -2b)
Trong 2 h/s trên h/s y=2x đồng
biến
h/s y= -2x nghịch biến


đờng chéo OD=
2
.
- Trên tia Oy đặt điểm E
sao cho OE=OD=
3
.
- Xác định điểm A(1;
3
)
- Vẽ đờng thẳng OA, đó là
đồ thị h/s y=
x3
HS vẽ đồ thị y=
x3
vào
vở
II. Luyện tập
1. Bài tập 4 SGK/45
2. Bài tập 5 SGK/45
a) Với x=1

y= 2

điểm C
(1;2) thuộc đồ thị hàm số y=2x
Với x= 1

y=1

Series 2
Series 3
Series 4
1 2 3 4 5
-1
1
2
3
4
5
6
x
f(x)
D
O
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
bài.
? Nêu cách xđịnh toạ độ
của điểm A
?AB=?
? Dựa vào đồ thị hãy tính
S
OAB
? Còn cách nào khác để
tính S
OAB
- 1HS đọc đề bài
1 HS lên bảng làm câu a
Các HS khác làm bài tại
chỗ.

=
(cm
2
)
HS: S
OAB
= S
OMB
- S
OMA
=
2.4.
2
1
4.4.
2
1

= 8-4 = 4(cm
2
)
đồ thị hàm số y=x
b) ...A (2;4); B (4;4)
P

ABO
= AB+BO+OA
AB= 2cm
OB=
22

)
* H ớng dẫn về nhà (1 phút)
- Ôn tập các kiến thức đã học
- BT 6,7 SGK/45,46
4,5 SBT/56,57
- Đọc trớc bài Hàm số bậc nhất
Ngày soạn 30 tháng 10 năm 2009.
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 68 -
A
C
D
O
1 2 3 4
1
2
3
4
5
6
x
y
B
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
Tiết 21
Đ2. Hàm số bậc nhất
A. Mục tiêu
- Về kiến thức: HS nắm vững các kiến thức: Hàm số bậc nhất, tính chất của hàm số bậc
nhất.
- Về kĩ năng: Học sinh nhận biết đợc hàm số bậc nhất, nêu đợc các tính chất của hàm số

;

x
1
,x
2
bất kỳ
thuộc R.
Nếu x
1
< x
2
mà
f(x
1
)<f(x
2
) thì h/số
y=f(x) trên R.
Nếu x
1
< x
2
mà
f(x
1
)>f(x
2
) thì h/số
y=f(x) trên R.

làm của bạn
? Hãy giải thích tại sao
đại lợng s là hàm số của
t.
HĐTP 2.2: Hình thành
định nghĩa
?H/s bậc nhất là gì?
GV chuẩn xác hoá và
nêu định nghĩa
HĐTP 2.3: Củng cố
định nghĩa
GV đa đề bài trên bảng
phụ: Các h/s sau có phải
h/s bậc nhất không? vì
sao?
a) y=1-5x;
b) y=
4
1
+
x
c)y=
x
2
1
; d)y=2x+3
1HS đọc đề bài và tóm tắt
đề bài
Điền vào chỗ ( ) cho
đúng

Sau t
h
ôtô cách trung tâm HN là
s = 50t + 8 (km)
?2
t 1 2 3 4
s =
50t+8
58 108 158 208
s = 50t+8 là 1 h/s bậc nhất
b. Định nghĩa (SGK)
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 70 -
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
e) y=mx+2
f) y=0.x+7
nhất với a=-5; b=1
y=
4
1
+
x
không phải là
h/số bậc nhất vì không có
dạng y= ax+b
y=
x
2
1
là h/số bậc nhất

,x
2
R

: x
1
< x
2

f(x
1
)= -3x
1
+1
f(x
2
)= -3 x
2
+1
ta có x
1
< x
2

-3x
1
> -3x
2

-3x


H/số y= = -3x+1nghịch biến
trên R.
Thật vậy:
Lấy 2 giá trị tuỳ ý x
1
,x
2
R

: x
1
<
x
2

f(x
1
)= -3x
1
+1
f(x
2
)= -3 x
2
+1
ta có x
1
< x
2

?3
Lấy 2 giá trị tuỳ ý x
1
,x
2
R

R

:
x
1
< x
2

f(x
1
)= 3x
1
+1
f(x
2
)= 3 x
2
+1
Ta có x
1
< x
2


tính chất
GV yêu cầu HS làm ?4
bằng cách hoạt động
theo nhóm, thi đua giữa
các nhóm xem nhóm
nào lấy đợc nhiều ví dụ
nhất.
GV yêu cầu HS làm bài
9 tr 48 SGK
HS trả lời
2HS đọc phần TQ
HS hoạt động theo nhóm.
Các nhóm nộp bài cho
GV và cùng nhận xét.
HS giải thích vì sao các
hàm số đó đồng biến hay
nghịch biến.
?4 Ví dụ :...
*Bài 9 tr 48( SGK)
a) Hàm số y = (m - 2)x + 3 đồng
biến khi m - 2 > 0 m>2.
b) Hàm số y = (m - 2)x + 3 đồng
biến khi m - 2 < 0 m<2.
* H ớng dẫn về nhà (3 phút)
- BTVN: 10 SGK/48
6,7,8 SBT/57
- Hớng dẫn bài 10 SGK
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 72 -
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh

4. đều thuộc trục tung Oy có phơng trình là
x= 0.
- Thớc thẳng có chia khoảng, êke, phấn màu.
C. Tiến trình dạy học
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1 (13phút)
Kiểm tra Chữa bài tập
GV gọi 2 HS lên bảng
kiểm tra.
HS1: ĐN hàm số bậc
nhất?.
Chữa bài tập 6(c,d,e)
SBT.
GV nxét cho điểm.
HS2: Nêu tính chất hàm
HS phát biểu định nghĩa nh
SGK sau đó lên bảng làm bài
tập 6(c,d,e) SBT.
1 HS nhận xét
HS nêu tính chất hàm số bậc
I. Chữa bài tập
1. Chữa bài tập 6 (c,d,e) SBT
c) y=5-2x
2
không là hàm số
bậc nhất vì không có dạng
y=ax+b
d) y=(

mm
b) Nghịch biến trên R

m+1< 0

m < -1
Hoạt động 2: Luyện tập (30 phút)
HĐTP 2.1: Làm bài
12SGK tr 48
Cho h/s bậc nhất
y=ax+b
Tìm a biết rằng khi x=1
thì y=2,5
HĐTP 2.2: Làm bài 13
tr 48 SGK
Với những giá trị nào
của m thì mỗi h/số sau
là hàm số bậc nhất?
a) y=
m

5
(x-1)
b) y=
1
1

+
m
m

5,23
=
a


a = 0,5 (TM a
0

)
Vậy hệ số a của h/số trên là
a= 0,5
2.Bài 13 SGK/48
Hàm số y=
m

5
(x-1) hay
y=
m

5
x-
mm

là hàm
số bậc nhất.

m

5



+
01
01
m
m


m


1
Vậy với m


1thì hàm số
đã cho là hàm số bậc nhất.
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 74 -
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
sẵn hệ trục toạ độ
Gọi 2HS lên bảng mỗi
HS biểu diễn 4 điểm.
HĐTP 2.4: Làm bài tập
trắc nghiệm
GV đa đề bài trên bảng
phụ cho HS hoạt động
nhóm.
Hãy biểu diễn các điểm sau

là x= 0.
Sau đó GV khái quát trên
bảng phụ
Trên mp toạ độ Oxy
- Tập hợp các điểm có tung
độ bằng 0 là trục hoành có
phơng trình y=0.
- Tập hợp các điểm có
hoành độ bằng 0 là trục
tung có phơng trình y=0.
- Tập hợp các điểm có
hoành độ và tung độ bằng
nhau là đờng thẳng y= x.
- Tập hợp các điểm có
Kết quả hoạt động nhóm.
A-1
B-4
C-2
D-3
HS ghi lại KL vào vở
Trờng THCS Nghĩa Lợi Năm học 2008 - 2009
- Trang 75 -
Giáo án Toán 9 Nguyễn Tài Minh
hoành độ và tung độ đối
nhau là đờng thẳng y= -x
* H ớng dẫn về nhà (2 phút)
- BTVN: 14/48 SGK
11, 12(a,b); 13(a,b) SBT/58
- Ôn tập:
Đồ thị hàm số là gì?

Ghi bảng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài
cũ
(5 phút)
? Thế nào là ĐTHS y = f(x)
? ĐTHS y = ax (a

0) là gì
? Hãy nêu cách vẽ
GV cho điểm
Hoạt động 2: Đồ thị hàm số
y = ax + b (b _

0) ( 15
-HS: Là tập hợp các
điểm biểu diễn các
cặp giá trị tơng ứng
(x;f(x)) trên MPTĐ
-ĐTHS y = ax (a


0) là một đờng thẳng
đi qua gốc tọa độ
-Cho x = 1 => y = a
=>A(1;a)
-HS dới lớp nhận xét,
bổ sung,
-HS làm ? 1
1)Đồ thị hàm số y= ax+b (a


hàm số y=2x
HS: A', B', C' thẳng
hàng.Thật vậy,
AA'=BB'=3
và AA'// BB'
nên ABB'A' là hình
bình hành.
Do đó A'B'// AB.
Chứng minh tơng tự
ta có B'C'// BC.
Mà A, B, C thẳng
hàng nên A', B', C'
thẳng hàng(tiên đề
Ơclit)
-Hai HS lên bảng
điền( mỗi HS làm
một nửa).Các HS
khác làm bài tại chỗ.
0)
? 1
-1 1 2 3
-1
1
2
3
4
5
6
7
8

đồ thị hàm số y= 2x+3?
GV: Đờng thẳng y= 2x+3 cắt
trục tung ở điểm nào?
GV treo bảng phụ vẽ hình 7
SGK để minh họa rồi giới
thiệu tổng quát:
Đồ thị Hàm số y = ax + b (a

0) là một đờng thẳng:
-Cắt trục tung tại điểm có
tung độ bằng b;
-Song song với đờng thẳng y
= ax, nếu b

0; trùng nếu b
= GV nêu chú ý ở SGK
Hoạt động 3: Cách vẽ đồ thị
hàm số y = ax + b (23 phút)
? Khi b = 0 thì hàm số y =
ax+ b trở thành y = ax .Nêu
cách vẽ đồ thị hàm số này?
? khi b

0 và a

0 thì làm
thế nào để vẽ đồ thị hàm số
y= ax+b
GV gọi HS nói cách vẽ, các
HS khác bổ sung và GV bổ

-HS đọc phần tổng
quát.
HS: Muốn vẽ đồ thị
hàm số y = ax ta vẽ
đờng thẳng đi qua O
và điểm A(1, a)
HS nêu cách vẽ. Các
HS khác bổ sung.
* Đồ thị hàm số y= 2x+3 là một
đờng thẳng song song với đờng
thẳng y= 2x và cắt trục tung tại
điểm có tung độ bằng 3
* Tổng quát: (SGK)
*Chú ý(SGK)
2/ Cách vẽ đồ thị hàm số y =
ax + b (a

0) (SGK)
Bớc 1:
Ta cho x = 0

y = b

A(0;b)
Cho y=0

x =
b
a