CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ
CHUYÊN MÔNỞ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG MỚI


Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Các công trình nghiên cứu trên thế giới
C. Mác đã chỉ rõ: “Tất cả mọi lao động trực tiếp và tiến
hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một
sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện
những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ
chế sản xuất khác với sự vận động của những cơ quan độc lập với
nó. Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy
mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Cùng sự
phát triển xã hội loài người, lực lượng sản xuất ngày càng phát
triển. Sự phân công lao động xã hội đòi hỏi phải có trình độ để phù
hợp với lực lượng sản xuất và tiến bộ xã hội. Trong giai đoạn hình
thành và phát triển, chủ nghĩa tư bản yêu cầu về trình độ quản lý,
trình độ phân công lao động ngày càng cao. Lúc này đòi hỏi môn
khoa học quản lý ra đời với tư cách là môn khoa học độc lập quan
tâm đến mọi nghiên cứu sản xuất kinh doanh. Theo thời gian, khoa
học quản lý đã đi vào tất cả các lĩnh vực hoạt động của con người
và trở thành một hoạt động mang tính phổ biến trong xã hội loài
người. Bản chất đầy đủ của quản lý là lao động để điều khiển lao
động. Trong hoạt động xã hội loài người, những hoạt động nào
được thực hiện từ hai cá thể trở lên đều phải có hoạt động quản lý.


Theo các chuyên gia của UNESCO: "GD là công cụ mạnh
nhất để sáng tạo tương lai, GD đóng vai trò hết sức quan trọng,

tổ chức đúng đắn và hợp lý các hoạt động của đội ngũ giáo viên".
Theo V. A. Xukhomlinxki và nhiều tác giả khác cho rằng: Phân
công công việc hợp lý giữa các thành viên trong nhà trường, sự
phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng sẽ giúp nhà trường đạt được
mục tiêu đề ra và để đạt mục tiêu đó thì vai trò của người lãnh đạo
là rất quan trọng. VA.Xukhomlinxki và các tác giả V.PXtrezicodin,
Gigoocscaia, Zakho nôp… cho rằng với chức năng quản lý, người
quản lý nhà trường phải bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ, phát huy
chủ động, sáng tạo, ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm của
mình tức là quản lý hoạt động TCM theo hướng phát triển nghề
nghiệp cho GV.
Một trong những BPQL hữu hiệu trong việc nâng cao chất


lượng giảng dạy, phát triển nghề nghiệp cho GV là tổ chức hội
thảo khoa học. Đây là một trong những biện pháp tốt nhất vì “ GV
càng hiểu biết nhiều thì anh ta vạch ra trước HS những triển vọng
của khoa học thường xuyên hơn, càng làm cho HS hiểu kỹ, tính
ham hiểu biết của HS bộc lộ ra nhiều hơn, ở các em sẽ nảy sinh
ra nhiều câu hỏi, nhiều thắc mắc hơn, những câu hỏi các em đặt
ra sẽ thông minh hơn, thú vị hơn và khó khăn hơn”. Tuy nhiên, để
đạt hiệu quả cao, cần phải chuẩn bị một cách kỹ lưỡng về nội
dung, hình thức tổ chức, huy động được đông đảo đội ngũ GV
tham gia. Muốn vậy, về nội dung hội thảo khoa học phải có tính
thực tiễn, thực tế, là vấn đề GV quan tâm có tác dụng thiết thực
trong giảng dạy.Thông qua đó, TTCM hiểu thêm về quan điểm
dạy học của GV trong tổ và bản thân GV cũng nắm vững hơn, sâu
hơn về khoa học, giải quyết được những khó khăn, mở rộng tầm
nhìn, áp dụng vào giảng dạy công tác nâng cao chất lượng dạy
học.


điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự
quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục
và đào tạo, việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản
thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học" [10].
Chiến lược phát triển GD giai đoạn 2011-2020 xác định mục
tiêu "Đến năm 2020, nền GD nước ta được đổi mới căn bản và
toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân
chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lượng GD được nâng cao một
cách toàn diện, gồm: GD đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng
tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng
nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền
kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong GD và cơ hội
học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội
học tập".
Trong đổi mới chương trình GD phổ thông đến năm 2020
xác định các giải pháp: “Đổi mới quản lý GD; phát triển đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý GD; đổi mới nội dung, phương pháp
dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng GD; tăng nguồn lực
đầu tư và đổi mới cơ chế tài chính GD; tăng cường gắn đào tạo
với sử dụng, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ đáp


ứng nhu cầu xã hội; tăng cường hỗ trợ phát triển GD đối với các
vùng khó khăn, dân tộc thiểu số và đối tượng chính sách xã hội;
phát triển khoa học GD; mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác
quốc tế về GD”. Trong đó giải pháp"Đổi mới quản lý GD" là giải
pháp đột phá và giải pháp "Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý GD"là giải pháp then chốt [3].

thức và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức giải quyết những
vấn đề thực tiễn, đáp ứng yêu cầu định hướng nghề nghiệp. HS
chọn ba cụm chuyên đề học tập theo nguyện vọng bản thân và phù
hợp với điều kiện tổ chức của nhà trường. Tổng thời lượng cho
mỗi cụm chuyên đề của một môn là 35 tiết.
Các nhà trường tùy thuộc điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết
bị, thực tế đội ngũ GV để xây dựng tổ hợp các môn học từ ba
nhóm môn học và chuyên đề học tập nói trên, nếu nhà trường


không đủ điều kiện tổ chức môn học và chuyên đề học tập, HS có
thể đăng ký học ở một cơ sở GD khác.
Các môn học tự chọn: Tiếng dân tộc, Ngoại ngữ 2 [3].
Lớp 10 là lớp dự hướng nghề nghiệp của giai đoạn GD định
hướng nghề nghiệp trong chương trình GD phổ thông. Nội dung
các môn học ở lớp 10 giúp học sinh có cách nhìn tổng quát về lĩnh
vực khoa học tương ứng với mỗi môn học và có những hoạt động
trải nghiệm nghệ thuật, hiểu vai trò và ứng dụng của mỗi ngành
khoa học, nghệ thuật trong đời sống thực tế, những ngành nghề có
liên quan, nhằm củng cố vững chắc học vấn phổ thông cốt lõi,
hoàn thiện thêm một bước các phẩm chất, năng lực đã được định
hình trong giai đoạn giáo dục cơ bản, tạo điều kiện để học sinh
nhận thức rõ hơn năng lực, sở trường của bản thân, từ đó có hứng
thú đối với môn học và định hướng lựa chọn các môn học ở lớp 11
và lớp 12 một cách phù hợp.
Các môn học bắt buộc: Ngữ văn, Toán, Giáo dục kinh tế và
pháp luật, Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Thiết kế và
Công nghệ, Ngoại ngữ 1, Giáo dục quốc phòng và an ninh.
Các môn học bắt buộc có phân hóa: Tin học, Giáo dục thể
chất, Hoạt động Nghệ thuật, Hoạt động trải nghiệm sáng tạo.



Vì vậy, đề tài sẽ nghiên cứu: (1)- Xây dựng cơ sở lý luận về
quản lý hoạt động TCM ở trường THPT; (2)- Đánh giá thực trạng
hoạt động TCM và quản lý của tổ trưởng đối với hoạt động TCM
ở các trường THPT huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình; (3)- Đề xuất
BPQL của TTCM đối với hoạt động TCM đáp ứng chương trình
GD phổ thông mới.
Một số khái niệm
Quản lý
Khái niệm về quản lý có nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Theo Đại bách khoa toàn thư Liên Xô (1977): Quản lý là
những chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất
khác nhau, nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế
độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.
Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận
động, vận hành và phát triển..
Theo Trần Kiểm “Quản lý là các hoạt động được thực hiện
nhằm đảm bảo sự hình thành công việc qua nỗ lực của người
khác. Hoặc Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt
động của những người cộng sự khác cùng chung một tổ chức”
[21].


Theo Vũ Văn Dân và Võ Nguyên Du “Quản lý là sự tác động
của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý trong một tổ chức hay
một hệ thống xã hội với những phương pháp vừa có tính khoa học
lại vừa có tính nghệ thuật, nhằm đạt mục tiêu chung cũng như mục
tiêu riêng của các đối tượng trong tổ chức”.
Tuy có nhiều cách tiếp cận khác nhau, song chúng tôi nhận

lý cũng như tiềm năng của bản thân. Đặc thù của quá trình GD tạo
ra sản phẩm đặc biệt, đó là nhân cách con người phù hợp với yêu
cầu của xã hội. Đây là một vấn đề vô cùng quan trọng trong sự tồn
tại và phát triển của xã hội loài người, vì vậy:
Theo M.I.Cônđacốp thì: "Giáo dục là một hiện tượng xã hội
đặc biệt, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm
lịch sử, xã hội của các thế hệ loài người. Nhờ có giáo dục mà các
thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân


loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó xã hội loài người
không ngừng tiến lên" [24].
Ngày nay GD đã trở thành động lực, là nhân tố quyết định sự
phát triển, Mọi quốc gia trên thế giới đều coi phát triển GD là mục
tiêu phát triển hàng đầu. Quản lý GD được coi là nhân tố tổ chức,
chỉ đạo việc thực thi cơ chế trên. Có nhiều quan điểm về quản lý
GD:
Theo M.I.Cônđacốp thì: "Quản lý GD là tập hợp những biện
pháp: tổ chức, phương pháp cán bộ, kế hoạch hóa… nhằm đảm
bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống
giáo dục để phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt chất lượng
cũng như số lượng" [24].
Theo P.V. Khuđôminxki thì "Quản lý GD là tác động có hệ
thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của chủ thể quản lý
ở các cấp khác nhau đến các khâu của hệ thống (từ Bộ đến
trường), nhằm mục đích đảm bảo giáo dục Cộng sản cho thế hệ
trẻ, bảo đảm sự phát triển hài hòa của họ".
Theo GS. Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý GD là hệ thống
những tác động có kế hoạch, có mục đích, hợp quy luật của chủ
thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành và hoạt động theo đường

Quản lý hoạt động TCM môn trường THPT
Tổ chuyên môn trường THPT
“Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, GV, viên chức làm công tác
thư viện, thiết bị GD, cán bộ làm công tác tư vấn cho HS được tổ
chức thành TCM theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các
hoạt động ở từng cấp học. Mỗi TCM có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ
phó chịu sự quản lý chỉ đạo của hiệu trưởng, do hiệu trưởng
bổnhiệm trên cơ sở giới thiệu của TCM và giao nhiệm vụ vào đầu
năm học” [4].
TCM trong các nhà trường được kiện toàn sau mỗi năm học.
Căn cứ tình hình cụ thể của nhà trường mà hiệu trưởng quyết định
thành lập TCM cho phù hợp. Có những TCM gồm 2 hoặc 3 nhóm
chuyên môn sinh hoạt với nội dung dạy học khác nhau (như Sinh
học - Kỹ thuật - Thể dục - Giáo dục Quốc phòng, Lịch sử - Địa lí GDCD,....) có những TCM chỉ hoạt động dạy trên một chuyên môn
duy nhất (Toán, Ngữ văn). Đặc điểm nổi bật của TCM trong các
nhà trường THPT là hầu hết các thành viên trong tổ đều được đào
tạo ở trình độ chuyên môn có bằng cấp đạt chuẩn theo quy định.
Tuy tay nghề và thâm niên công tác có thể khác nhau, song tất cả
các thành viên trong tổ đều có thể hoạt động chuyên môn trên cùng


đối tượng, nội dung chương trình như nhau.
Như vậy trong thực tế hiện nay ở trường THPT, TCM được
biên chế theo hai mô hình chính sau đây:
TCM đơn môn: Là TCM mà tất cả các GV của tổ đều dạy
một môn học và tên gọi của tổ là tên môn học đó, ví dụ tổ Toán, tổ
Ngữ văn,...
TCM đa môn (có từ 2 phân môn trở lên): GV của tổ là những
người dạy các môn học khác nhau tuỳ theo số lượng GV mỗi môn,
hoặc kết hợp với tính chất gần nhau của các môn học mà có số