ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN MINH THÙY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN VĂN CỪ
HUYỆN HÓC MÔN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN MINH THÙY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN VĂN CỪ
HUYỆN HÓC MÔN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa ho ̣c: TS. NGUYỄN TRỌNG HẬU

HÀ NỘI – 2015



Giáo viên

HS

HS

HT

Hiệu trưởng

PHT

Phó Hiệu trưởng

TCM

Tổ chuyên môn

THPT

Trung học phổ thông

TPHCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TTCM

Tổ trưởng chuyên môn

8. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn ............................................................. 3
8.1. Ý nghĩa lý luận ........................................................................................... 3
8.2. Ý nghĩa thực tiễn ........................................................................................ 3
9. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 3
9.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận ..................................................... 3
iii


9.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ............................................................ 4
9.3. Phương pháp bổ trợ .................................................................................... 4
10. Cấu trúc của luận văn .................................................................................. 4
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ
CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................... 5
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................... 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài............................................................ 7
1.2.1. Quản lý .................................................................................................... 7
1.2.2. Quản lý giáo dục ................................................................................... 12
1.2.3. Quản lý nhà trường ............................................................................... 13
1.2.4. Tổ chuyên môn ...................................................................................... 14
1.3. Mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông và những yêu cầu đổi mới đối
với trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay .............................. 15
1.3.1. Mục tiêu của giáo du ̣c trung học phổ thông.......................................... 15
1.3.2. Những yêu cầu đổi mới đối với trường trung học phổ thông trong giai
đoạn hiện nay .................................................................................................. 15
1.4. Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng trường trung ho ̣c phổ thông ................. 17
1.4.1. Vai trò và nhiệm vụ của hiệu trưởng .................................................... 17
1.4.2. Vai trò và nhiệm vụ của phó hiệu trưởng ............................................. 19
1.5. Hoạt động tổ chuyên môn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường
trung học phổ thông ........................................................................................ 20
1.5.1. Đặc điểm hoa ̣t đô ̣ng tổ chuyên môn ở trường trung ho ̣c phổ thông ..... 20

2.3.1. Quản lý công tác quy hoạch, bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn ............ 50
2.3.2. Quản lý công tác xây dựng, thực hiện kế hoạch hoa ̣t đô ̣ng của tổ chuyên
môn .................................................................................................................. 52
2.3.3. Quản lý hoạt động dạy học và hoạt động đổi mới phương pháp da ̣y ho ̣c của
tổ chuyên môn................................................................................................... 53
2.3.4. Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá cho điểm của tổ chuyên môn ..... 57
2.3.5. Quản lý hoạt động sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn ............. 58
2.3.6. Quản lý các hoạt động bồi dưỡng chuyên đề ......................................... 64

v


2.3.7. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoa ̣t đô ̣ng tổ chuyên môn

ở trường

trung ho ̣c phổ thôngNguyễn Văn Cừ huyện Hóc Môn thành phố Hồ Chí Minh
......................................................................................................................... 71
Kết luận chƣơng 2 ......................................................................................... 74
CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN
MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN VĂN CỪ
HUYỆN HÓC MÔN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ............................... 76
3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý hoa ̣t đô ̣ng tổ chuyên
môn ở trường trung ho ̣c phổ thông ................................................................. 76
3.1.1. Bảo đảm tính mục tiêu .......................................................................... 76
3.1.2. Bảo đảm tính khoa học.......................................................................... 76
3.1.3. Bảo đảm tính thực tiễn .......................................................................... 76
3.1.4. Bảo đảm tính khả thi ............................................................................. 76
3.1.5. Bảo đảm tính đồng bộ ........................................................................... 77
3.1.6. Bảo đảm tính kế thừa ............................................................................ 77



DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1:

Bảng thống kê về số lớp, số HS của trường THPT Nguyễn Văn
Cừ năm 2012-2015 ..................................................................... 40

Bảng 2.2:

Bảng thống kê về chất lượng hạnh kiểm của HS trường THPT
Nguyễn Văn Cừ năm 2012-2015 ................................................ 41

Bảng 2.3:

Bảng thống kê về chất lượng học lực của HS trường THPT
Nguyễn Văn Cừ năm 2012-2015 ................................................ 42

Bảng 2.4:

Bảng thống kê về tỉ lệ tốt nghiệp THPT của trường THPT
Nguyễn Văn Cừ năm 2012-2015 ................................................ 43

Bảng 2.5:

Bảng thống kê về thâm niên công tác của GV năm ho ̣c 2014-2015
..................................................................................................... 44

Bảng 2.6:

Bảng 2.16: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về các nội dung quản lý hoa ̣t
đô ̣ng dự giờ, thao giảng, hội giảng ............................................. 63

viii


Bảng 2.17: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về các nội dung quản lý công tác
sinh hoạt chuyên đề bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu, kém . 64
Bảng 2.18: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về các nội dung quản lý hoa ̣t
đô ̣ng nghiên cứu khoa học của GV và nghiên cứu khoa học kỹ
thuật của HS ................................................................................ 66
Bảng 2.19: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về các nội dung quản lý việc kèm
cặp, bồi dưỡng các thành viên của TCM .................................... 67
Bảng 2.20: Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về các nội dung quản lý việc học
tập của TCM với các trường bạn ................................................ 69
Bảng 2.21: Bảng tổng hợp điểm bình quân của thực trạng quản lý hoa ̣t đô ̣ ng
TCM ở trường THPT Nguyễn Văn Cừ huyện Hóc Môn TPHCM
..................................................................................................... 70
Bảng 3.1:

Bảng tổng hợp kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của các
biện pháp quản lý hoa ̣t đô ̣ng TC M ở trường THPT Nguyễn Văn
Cừ, huyện Hóc Môn TPHCM. .................................................... 90

Bảng 3.2:

Bảng tổng hợp kết quả khảo nghiệm mức độ khả thi của các biện
pháp quản lý hoa ̣t đô ̣ng TCM ở trường THPT Nguyễn Văn Cừ ,
huyện Hóc Môn TPHCM............................................................ 92


Biểu đồ 2.6:

Biểu đồ biểu diễn trình độ chuyên môn và danh hiệu thi đua
của đội ngũ GV trường THPT Nguyễn Văn Cừ năm ho ̣c 20142015......................................................................................... 45

Biểu đồ 3.1:

Biểu đồ biểu diễn sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả
thi của các biện pháp............................................................... 93

Sơ đồ 1.1:

Sơ đồ các chức năng quản lý .................................................. 11

x


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục không những có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát
triển của mỗi cá nhân, mỗi dân tộc, mỗi quốc gia mà còn có vai trò quan trọng
đối với xã hội loài người. Nên trong văn kiện đại hội lần thứ XI, Đảng đã
khẳng định: “Đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT theo nhu cầu phát triển
của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội
hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc.”[11, tr.180]
Trong chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 (Ban hành kèm theo
Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính
phủ), Thủ tướng Chính phủ đã nêu rõ giải pháp đột phá để phát triển giáo dục
giai đoạn 2011-2020 là giải pháp: “ Đổi mới quản lý giáo dục.” [27, tr.19]

cao chất lượng giáo dục và chưa nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
của đội ngũ GV.
Nếu đề xuất được biện pháp quản lý hoạt động TCM phù hợp thì có thể
nâng cao chất lượng hoạt động TCM góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở
trường THPT Nguyễn Văn Cừ huyện Hóc Môn TPHCM.
8. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn
8.1. Ý nghĩa lý luận
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TCM ở trường THPT.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn
Làm sáng tỏ thực trạng quản lý hoa ̣t đô ̣ng

TCM ở trường THPT

Nguyễn Văn Cừ huyện Hóc Môn TPHCM.
Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động TCM ở trường THPT
Nguyễn Văn Cừ huyện Hóc Môn TPHCM.
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho cán bộ
quản lý và TTCM các trường THPT trong công tác quản lý hoạt động TCM.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập và phân tích các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu,
đặc biệt về quản lý hoạt động TCM ở nhà trường phổ thông.
3


Phân tích, so sánh và tổng hợp các khái niệm, tài liệu khoa học và các
văn bản của Bộ GD&ĐT liên quan đến đề tài.
9.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng phiếu: Xây dựng bảng câu hỏi cho đội ngũ
cán bộ quản lý, TTCM và GV trường THPT Nguyễn Văn Cừ.

đã chọn một số vấn đề ít nhiều có liên quan đến quản lý hoạt động của TCM
trong trường phổ thông để làm luận văn thạc sĩ nhằm nâng cao hiệu quả quản
lý của TCM và đáp ứng yêu cầu của giáo dục. Trong số các luận văn đó có:
- Luận văn của Hoàng Mạnh Hùng với đề tài Quản lý hoạt động TCM ở
trường THPT Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, năm 2013. Luận văn đã nghiên cứu
lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động TCM ở trường THPT Đồng Bành, tỉnh
Lạng Sơn và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động TCM ở trường THPT
Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, đặc biệt các biện pháp đề xuất vừa có nội dung
mang tính tình thế, vừa có nội dung mang tính lâu dài, vừa có các biện pháp
quản lý truyền thống, vừa có các biện pháp quản lý hiện đại;
- Luận văn của Nguyễn Thị Hải Yến với đề tài Một số biện pháp quản
lý hoạt động TCM ở trường THPT huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh, năm 2012.
Luận văn đã trình bày những vấ n đề lý luận cơ bản như: Trường THPT, TCM
5


ở trường THPT,...Đặc biệt luận văn đi sâu vào các vấn đề cụ thể như: Chất
lượng hoạt động của TCM, những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng của
TCM. Luận văn đã khẳng định hoạt động TCM ở trường THPT huyện Nghi
Xuân tỉnh Hà Tĩnh đã đi vào quỹ đạo , định hướng phát triển Giáo du ̣c -Đào
tạo. HT các trường THPT luôn bám sát mục tiêu, đường lối phát triển giáo
dục của Đảng, Nhà nước, địa phương. Tuy nhiên hoạt động TCM chưa vững
chắc, đổi mới phương pháp dạy học còn chậm, tự học; tự bồi dưỡng vươn lên
của một bộ phận cán bộ quản lý và GV chưa cao, các biện pháp chỉ đạo và
quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của TCM trong nhà trường có
lúc chưa thống nhất, cán bộ quản lý còn sử dụng kinh nghiệm của bản thân
nhiều hơn khoa học trong điều hành hoạt động TCM. Luận văn đã đề xuất
một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TCM ở các
trường THPT huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh;
- Luận văn của Giang Thị Thu Hà với đề tài Biện pháp chỉ đạo của HT

Cừ huyện Hóc Môn TPHCM.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
1.2.1.1. Quản lý
Ngày nay hoạt động quản lý đã được nhiều học giả nghiên cứu và vận
dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau để mang lại hiệu quả trong đời sống, lao
động, kinh tế, xã hội,... Có thể nói hoạt động quản lý tồn tại trong mọi lĩnh
vực, trong mỗi lĩnh vực thì hoạt động quản lý có những đặc điểm cụ thể riêng
biệt. Các nhà khoa học đứng dưới những góc độ tiếp cận khác nhau nên khái
niệm quản lý cũng phong phú và đa dạng, càng làm cho hoạt động quản lý
phát triển và lôi cuốn các nhà khoa học nghiên cứu tìm hiểu và vận dụng ở
các lĩnh vực khác nhau.
Theo tác giả Vũ Lan Hương: “Quản lý là hoạt động tác động một cách
có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý tới những đối tượng quản lý để
điều chỉnh chúng vận động và phát triển theo những mục tiêu nhất định đã đề
ra.” [19, tr.1]
Theo tài liệu về chương trình bồi dưỡng công tác quản lý cho TTCM
7


trường trung học năm 2014 của trường cán bộ quản lý giáo dục TPHCM thì:
“Quản lý là hoạt động, tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản
lý đến đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành
và đạt được mục đích của tổ chức.” [29, tr.2]
Theo tác giả Bùi Hữu Đức “Quản lý là các hoạt động thể hiện quá trình
tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong các tổ chức một cách
linh hoạt nhằm đạt được mục tiêu chung trong điều kiện biến động của môi
trường.”[13, tr.12]
Theo tác giả Bùi Minh Hiển: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề

mà phải vận dụng các phương pháp quản lý phù hợp với sự thay đổi của thực
tế diễn ra. Vì vậy quản lý cũng là khoa học.
Từ những nhận định trên chúng ta có thể khái quát “Quản lý là sự vận
dụng các tri thức, các quy luật, các nguyên tắc nhằm vận hành tổ chức đạt
được các mục tiêu đã đề ra".
1.2.1.2. Các chức năng quản lý
Khi nghiên cứu về quản lý thì các nhà khoa học có nhiều ý kiến khác nhau
về phân loại chức năng quản lý, tuy nhiên nhìn chung có 4 chức năng cơ bản và
quan trọng đối với bất kỳ cấp quản lý nào và người quản lý nào cũng phải thực
hiện đó là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
- Chức năng kế hoạch hóa: Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Kế
hoạch hóa có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai
của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt mục tiêu, mục đích
đó.” [25, tr.123]
Kế hoạch hóa là khâu đầu tiên trong một chu trình quản lý, có ý nghĩa sống
còn đối với sự tồn tại, vận hành và phát triển của nhà trường trong tương lai. Kế
hoạch hóa có tác dụng định hướng phát triển, chỉ lối, dẫn đường cho các chức
năng khác của kế hoạch. Thông qua kế hoạch hóa, tổ chức có thể xác định và
hình thành các mục tiêu; xác định và đảm bảo tính chắc chắn về các nguồn lực
của tổ chức để đạt được các mục tiêu này; quyết định xem những hoạt động
nào là cần thiết, khả thi để đạt được các mục tiêu đó.
9


- Chức năng tổ chức: Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “là tập hợp
những người có cùng mục đích, nhiệm vụ; có sự phối hợp, hợp tác với nhau
trong quá trình hoạt đô ̣ng; có trật tự kỷ cương nền nếp.” [25, tr.150]
Về mặt thực tiễn thì tổ chức là xây dựng các mối liên hệ giữa các thành
viên, các bộ phận riêng rẽ gắn kết chặt chẽ với nhau thành một hệ thống hoàn
chỉnh hoạt động nhịp nhàng như một cơ thể thống nhất để đạt được mục tiêu

một cách nhịp nhàng như một cơ thể thống nhất tạo thành chu trình quản lý.
Trong chu trin
̀ h đó , thông tin đươ ̣c xem như là mạch máu , nó được truyền đi
một cách nhanh chóng, kịp thời và chính xác.
1.2.2. Quản lý giáo dục
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục

là hệ thống

những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,
thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà
tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới
mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất.”[25, tr.16]
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý gi áo dục là quá trình tác
động có tổ chức của các cơ quan quản lý giáo dục các cấp tới các thành tố của
quá trình dạy học – giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả
và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra.” [25, tr.16]
Theo tác giả Bush T: “Quản lý giáo dục , một cách khái quát, là sự tác
động có tổ chức và hướng đích của chủ thể quản lý giáo dục tới đối tượng
quản lý giáo dục theo cách sử dụng các nguồn lực càng có hiệu quả càng tốt
nhằm đạt mục tiêu đề ra.” [25, tr.17]
Từ những nhận định trên ta có thể hiểu quản lý giáo dục là quá trình tác
động có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý giáo dục đến đối tượng quản
lý giáo dục bằng cách vận dụng các hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo,
kiểm tra nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Mục đích của quản lý giáo dục chính là tổ chức quá trình giáo dục có
hiệu quả để đào tạo ra những thế hệ thanh niên hoàn thiện nhân cách, phẩm
chất chính trị, đạo đức, lối sống và có năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp
vụ, năng động, sáng tạo, tích cực phấn đấu, lao động vì sự phát triển, vì hạnh

Như vậy quản lý nhà trường chính là quản lý tất cả các hoạt động bên
trong của nhà trường, quản lý các mối lên hệ giữa nhà trường với các tổ chức
xã hội bên ngoài nhằm đạt được mục tiêu giáo dục.
Các nội dung hoạt động quản lý cụ thể của nhà trường là quản lý hoạt
13