VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

--------------------

CAO TUẤN PHONG

NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH ĐỂ PHÁT
TRIỂN DU LỊCH:
NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CÁT BÀ
NỘI ĐỊA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 9 34 04 10

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI – 2019


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

Tập thể hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. PHẠM TRUNG LƯƠNG

Phản biện 1: PGS.TS. Trần Đức Hiệp
Phản biện 2: PGS.TS. Phạm Trƣơng Hoàng
Phản biện 3: PGS.TS. Vũ Thanh Sơn


Hạn chế v n ng l c cạnh tranh du lịch đã và đang là nguy n nhân chính c a
tình trạng s phát triển c a du lịch Cát Bà th i gian qua chưa tư ng x ng với vị
thế và ti m n ng du lịch đ c s c c a quần đảo đã được c ng nhận là là Khu d
tr sinh quyển Thế giới và là một phần h ng thể tách r i Di sản thi n nhi n
vịnh Hạ Long
Nhận th c được vấn đ tr n, thành phố Hải Phòng đã t ch c th c hiện và ph
duyệt đ án: Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch bền vững quần đảo Cát
Bà đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050 đã xác địch Phát triển du lịch
quần đảo Cát Bà phải trở thành động lực kinh tế cho phát triển kinh tế - xã hội
của thành phố Hải Phòng và cho phát triển du lịch ở vùng Đồng bằng sông
Hồng và Duyên hải Đông Bắc…Phát triển Cát Bà trở thành đảo “Ngọc Bích”
nơi du khách sẽ có những trải nghiệm tốt nhất về các giá trị sinh thái - cảnh

1


quan toàn cầu; nơi nỗ lực bảo tồn sẽ được hỗ trợ bởi những công nghệ “xanh”
hiện đại và những hoạt động dựa trên nguyên tắc của du lịch bền vững mà
nòng cốt là du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng
Tuy nhi n để đạt được m c ti u phát triển Cát Bà h ng ch th c s trở thành
điểm đến trọng điểm c a TP Hải Phòng, điểm đến du lịch hàng đầu ở v ng du
lịch ồng bằng s ng Hồng và Duy n hải ng B c, mà còn trở thành điểm đến
du lịch biển đảo có n ng l c cạnh tranh cao h ng ch trong nước mà còn trong
hu v c và quốc tế, cần phải có nh ng nghi n c u chuy n sâu để đánh giá n ng
l c cạnh tranh c a du lịch Cát Bà g n với việc đ xuất nh ng giải pháp ph
hợp ây là vấn đ nghi n c u h ng ch có ngh a v m t l luận đối với một
điểm đến du lịch biển đảo có giá trị toàn cầu v cảnh quan sinh thái mà còn có
ngh a th c tiễn cao, đ c biệt trong bối cảnh du lịch được xác định là ngành
inh tế m i nhọn c a đất nước nói chung và c a TP Hải Phòng nói ri ng Xuất
phát t th c tế tr n, NCS chọn đ tài: “Nâng cao năng lực cạnh tranh để phát triển

- Về thời gian: Số liệu th cấp giai đoạn t
3–
7 và tầm nhìn đến 25,
số liệu s cấp th c hiện hảo sát đi u tra trong n m
7
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Nghiên cứu định tính: Được thiết kế thành 2 giai đoạn
Giai đoạn : Nghi n c u định tính nhằm hám phá và hoàn thiện, b sung m
hình
ối tượng phỏng vấn là 3 hách du lịch (cả trong nước và nước ngoài)
và 5 chuy n gia l nh v c du lịch, hoạch định chính sách Phư ng pháp chọn
m u phi ng u nhi n
Giai đoạn : Nghi n c u định tính b sung nhằm giải thích rõ h n các ết quả
nghi n c u Phỏng vấn 5 chuy n gia (có thể l p lại một số chuy n gia đã tham
gia ở giai đoạn )
Nghiên cứu định lượng
Nghi n c u định lượng được tiến hành để hảo sát hách du lịch bằng bảng
hỏi Nghi n c u c ng sẽ thu thập d liệu t nguồn th ng tin th cấp.
Phương pháp phân tích tổng hợp
Luận án sử d ng phư ng pháp phân tích t ng hợp nhằm hệ thống hóa tài liệu
thu thập được làm c sở cho việc phân tích và đánh giá v th c trạng n ng l c
cạnh tranh du lịch Cát Bà
Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
Kết hợp sử d ng bảng hỏi và phỏng vấn sâu 3
cạnh tranh c a du lịch Cát Bà

3

ngư i để đánh giá n ng l c


hàng có điểm trung bình v m c độ th c hiện dịch v thấp h n nhi u so với
điểm trung bình m c độ quan trọng (3, - 4, ) Kết quả này phản ánh giá cả n
uống tại các nhà hàng chưa th c s hợp l , đáp ng tốt nhu cầu c a hách
hàng, chưa x ng đáng với đồng ti n bát gạo
3.2.2.6. Về độ tin cậy, cởi mở, chuyên nghiệp của cư dân, nhân viên, cán bộ
bản địa
ộ tin cậy, cởi mở, chuy n nghiệp c a cư dân, nhân vi n, cán bộ bản địa
phư ng được đánh giá th ng qua 4 ti u chí, nhìn chung thái độ cư dân và chính
quy n đã đáp ng được mong đợi c a du hách du lịch Tuy nhi n theo ết quả
nghi n c u c ng phản ánh điểm trung bình c a 2 tiêu chí là taxi/ xe ôm và nhân
vi n tại các c sở inh doanh chưa được cao
3.2.2.7 Về thương hiệu du lịch Cát Bà
Thư ng hiệu du lịch được đo lư ng bằng

ti u chí, nhìn chung

ti u chí này

đ u được đánh giá tốt phản ánh v m c độ nhận diện tích c c và ph cập
thư ng hiệu du lịch c a Cát Bà đến các hách du lịch trong cả nước
3.3.3. Đánh giá mức điểm trung bình của các tiêu chí
So sánh các ti u chí đánh giá n ng l c cạnh tranh du lịch du lịch c a Cát Bà với
góc nhìn t

hách du lịch có thể thấy hầu hết các ti u chí đã đạt được m c độ

ỳ vọng c a hách du lịch, tuy nhi n các ti u chí đã th c hiện được đ u ở m c
há và tr n há, h ng có nhi u ti u chí đạt m c tốt

17

môi trường
Về cơ sở
hạ tầng tiện
ích
mức độ quan trọng
Mức độ thực hiện

Nguồn: Khảo sát 2018, tác giả tổng hợp
CHƢƠNG 4. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC
CẠNH TRANH DU LỊCH CÁT BÀ
4.1. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc
4.1.1. Bối cảnh quốc tế
Thuận lợi
Cách mạng C ng nghiệp 4 tận d ng s c mạnh lan tỏa c a số hóa và c ng
nghệ th ng tin với s đột phá c a trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật và d liệu
lớn, đang tạo ra s thay đ i to lớn trong chuỗi cung ng toàn cầu ối với du
lịch, c ng nghệ hiện đại gi p cho phư ng th c x c tiến quảng bá trở n n đa
dạng h n và làm thay đ i phư ng th c đi du lịch, trải nghiệm c a du hách
Khó khăn

18


Nếu h ng b t ịp nhịp độ phát triển, du lịch phải đối m t với nh ng thách
th c mà Cách mạng C ng nghiệp 4 đ t ra như vấn đ an toàn và bảo mật
th ng tin, n ng l c cạnh tranh, thiếu h t nhân l c trình độ cao… Ngoài ra, các
vấn đ m i trư ng, nhất là biến đ i hí hậu, sẽ d n đến nhi u thay đ i trong du
lịch biển, đảo Do biến đ i hí hậu, nh ng quốc gia d a nhi u vào lợi thế t
nhi n để phát triển du lịch sẽ bị tác động ti u c c Du lịch biển, đảo nói chung
sẽ phải có nhi u thay đ i để thích ng với nh ng thay đ i c a m i trư ng (biến

Khó khăn
Hiện s c cạnh tranh c a sản ph m du lịch Việt Nam trong khu v c ASEAN
không cao. Thư ng hiệu du lịch Việt Nam còn đang trong quá trình hình thành,
chưa tận d ng được hiệu quả c a các c hội để xây d ng thư ng hiệu Sản
ph m dịch v du lịch c a Việt Nam chưa tạo được điểm nhấn trong khu v c và
thiếu s c hấp d n đ c biệt do còn đ n điệu và trùng l p với các sản ph m trong
khu v c ồng th i, việc thiếu nguồn l c và c chế tài chính còn nhi u vướng
m c đã ảnh hưởng chung tới hiệu quả hoạt động du lịch
Nh ng thuận lợi và hó h n trong bối cảnh phát triển du lịch ở trong và ngoài
nước có ảnh hưởng chung đến việc nâng cao n ng l c cạnh tranh c a du lịch
biển đảo c a Việt Nam nói chung và c a điểm đến du lịch Cát Bà nói ri ng
Việc nhận diện nh ng thuận lợi và hó h n này sẽ là c sở để tìm ra nh ng
giải pháp gi p phát huy lợi thế, thuận lợi và hạn chế hó h n, thách th c góp
phần nâng cao n ng l c cạnh tranh c a du lịch Cát Bà trong th i gian tới
4.2. Quan điểm, mục tiêu, định hƣớng phát triển du lịch Cát Bà
Tầm nhìn và ý tƣởng phát triển
- Phát triển du lịch quần đảo Cát Bà phải trở thành động l c inh tế cho phát
triển inh tế - xã hội c a thành phố Hải Phòng và cho phát triển du lịch ở vùng
ồng bằng s ng Hồng và Duy n hải

ng B c

- Khai thác có hiệu quả các ti m n ng và lợi thế so sánh v nguồn l c du lịch;
tạo ra được s

hác biệt v sản ph m du lịch để nâng cao tính cạnh tranh c a

du lịch quần đảo Cát Bà trong mối quan hệ g n ết phát triển du lịch với
S n, Hạ Long, Vân


thành phố Hồ Chí Minh, các t nh mi n Trung, các t nh

ồng bằng s ng Cửu

Long và các t nh phía B c
Thị trư ng hách quốc tế quan trọng nhất là thị trư ng Tây Âu (Pháp,
Anh và Nga), Mỹ, Úc,

c,

ng B c Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc) và

ASEAN.
Thứ hai là phát triển sản phẩm du lịch
Các sản ph m du lịch được ưu ti n phát triển là các dòng sản ph m du lịch đ c
th , sản ph m du lịch chất lượng cao mang đ c điểm di sản độc đáo để tạo s
hác biệt và nâng cao s c cạnh tranh c a điểm đến Cát Bà.
Thứ ba là phát triển thương hiệu du lịch
Thư ng hiệu du lịch Cát Bà được xác định là:

ảo ngọc thuần hiết với thi n

nhi n hoang s , n i hội t nh ng giá trị toàn cầu v sinh thái - cảnh quan; và

21


Cửa đến c a h ng gian Di sản thi n nhi n thế giới v ng Duy n hải

ng

sở lưu tr để đáp ng s t ng trưởng lượt hách này vào n m
Về chỉ tiêu việc làm, c ng với việc gia t ng hách du lịch, gia t ng các c sở
lưu tr thì số lượng ngư i làm việc trong l nh v c du lịch ở Cát Bà c ng sẽ t ng
l n tư ng ng, d báo n m
(phấn đấu n m

5 hoảng 7 6

, tạo việc làm cho hoảng
lao động và n m

động)

22

5

7
hoảng 5

lao động
lao


Về tổng thu nhập từ du lịch, n m
n m

, đạt hoảng

5, đạt hoảng 57,5 triệu USD và n m

4.4.4.3. Giải pháp khắc phục hạn chế năng lực cạnh tranh về phát triển nguồn
nhân lực

23


4.4.4.4. Giải pháp khắc phục hạn chế năng lực cạnh tranh về quản lý môi trường
4.4.5. Nhóm giải pháp khắc phục hạn chế năng lực cạnh tranh về quản lý
điểm đến
4.4.5.1. Giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh điểm đến cho du lịch Cát Bà.
4.4.5.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh về khả năng tiếp cận điểm
đến.
KẾT LUẬN
Kết quả quá trình nghiên c u và th c hiện, luận án đã giải quyết được nh ng
vấn đ c bản đ t ra:
Một là, hệ thống nh ng vấn đ l luận li n quan đến cạnh tranh du lịch ở điểm
đến Xác định các yếu tố với hệ thống ti u chí đo lư ng đánh giá n ng l c cạnh
tranh du lịch Xây d ng các ti u chí đánh giá n ng l c cạnh tranh và đo lư ng
n ng l c cạnh tranh qua nghi n c u định lượng dưới góc nhìn c a hách du
lịch, xem xét m c độ th c hiện th c tế c a các ti u chí bằng việc phỏng vấn du
khách.
Hai là, phân tích th c trạng hả n ng cạnh tranh c a du lịch Cát Bà qua một
số các yếu tố: nguồn l c th a hưởng, nguồn l c tạo th m, nguồn l c ph trợ,
chính sách phát triển du lịch và quản l điểm đến Tr n c sở phân tích th c
trạng n ng l c cạnh tranh du lịch Cát Bà, ch ra nh ng điểm hạn chế v n ng
l c cạnh tranh và nguy n nhân c a nh ng hạn chế
Ba là, làm rõ điểm mạnh, điểm yếu c a du lịch Cát Bà, đưa ra quan điểm, định
hướng phát triển du lịch Cát Bà đến n m

và tầm nhìn đến n m