Ung Th Học Đại Cơng 2005

bài 9:

điều trị phẫu thuật bệnh ung th

Mục tiêu học tập
1. Trình bày đợc nguyên tắc phẫu thuật ung th.
2. Mô tả đợc mục đích của điều trị phẫu thuật ung th.
3. Trình bày đợc những chỉ định phẫu thuật trong điều trị ung th.

Nội dung
Nhiều thế kỷ trớc đây, phẫu thuật là phơng pháp duy nhất điều trị bệnh ung th.
Theo thời gian, điều trị phẫu thuật ung th đ có nhiều thay đổi, từ ban đầu với nguyên
tắc phẫu thuật ung th phải rộng ri, điển hình theo trờng phái Halsted, Miles, phẫu
thuật ung th chuyển dần theo hớng phẫu thuật vừa đủ, hợp lý mà tiêu biểu là Patey.
Xu hớng hiện nay là tăng cờng phẫu thuật bảo tồn tối đa, có phối hợp với các
phơng pháp điều trị khác (xạ trị, hoá trị liệu) nhằm cải thiện chất lợng sống cho
ngời bệnh. Ngày nay những tiến bộ về khoa học kỹ thuật góp phần làm thay đổi phẫu
thuật ung th nh ứng dụng nội soi can thiệp, vi phẫu, ghép tạng
1. Nguyên tắc phẫu thuật ung th
1.1. Phẫu thuật ung th phải tuân theo những nguyên tắc chung của điều trị bệnh ung
th nh nguyên tắc điều trị phối hợp, lập kế hoạch và bổ sung kế hoạch điều trị, phải
có theo dõi định kỳ sau điều trị.
1.2. Phẫu thuật ung th phải tuân theo các nguyên tắc chung của ngoại khoa cũng nh
những yêu cầu, đòi hỏi về gây mê hồi sức nh có thêm bệnh nặng phối hợp, thể trạng
bệnh nhân quá kém, tuổi quá cao không nên điều trị phẫu thuật.
1.3. Phải có chẩn đoán bệnh chính xác, đúng giai đoạn trớc phẫu thuật
chẳng hạn

ung th xơng phải cắt cụt chi nếu chẩn đoán sai, giải phẫu bệnh không phải ung th

- Phẫu thuật cắt polyp đại trực tràng giúp phòng tránh bệnh ung th đại trực
tràng.
- Khoét chóp cổ tử cung ở những trờng hợp ung th cổ tử cung giai đoạn Tis là
biện pháp điều trị và phòng chống ung th cổ tử cung có hiệu quả.
- Theo khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới (OMS) thì trong cơ thể có bất kỳ một
khối u nào hoặc những tổn thơng viêm loét điều trị dài ngày không khỏi cũng
nên cắt bỏ đi để tránh ung th.
2.2. Phẫu thuật chẩn đoán ung th
2.2.1. Chẩn đoán bệnh ung th chỉ đầy đủ, chính xác và có giá trị khi có kết quả chẩn
đoán mô bệnh học. Vì thế phẫu thuật là phơng tiện duy nhất để lấy mẫu bệnh phẩm.
Phẫu thuật chẩn đoán ung th bao gồm nhiều loại, nhiều mức độ khác nhau song
chúng phải tuân thủ nguyên tắc.
- Đờng kim, đờng rạch sinh thiết trùng với đờng mổ sau này để có thể cắt gọn
tổ chức ung th.
- Kích thớc bệnh phẩm phải đủ, phù hợp với yêu cầu xét nghiệm, phải lấy ở
nhiều vị trí, không lấy ở vùng hoại tử nhằm đa lại tỷ lệ dơng tính cao nhất.
- Quá trình thực hiện thủ thuật nhẹ nhàng, gọn gẽ nhằm tránh lây lan, cấy tế bào
ung th trên đờng sinh thiết.
2.2.2. Có những hình thức phẫu thuật chẩn đoán nh:
- Sinh thiết bằng kim:
Là thủ thuật thờng đợc áp dụng trong chẩn đoán các khối u vú, hạch, u phần mềm,
gan, phổi...
Ngày nay, đợc sự hớng dẫn của siêu âm, sinh thiết kim đ lấy đợc bệnh phẩm ở
khối u nhỏ kích thớc chỉ vài centimet.
- Sinh thiết khoét chóp hoặc lấy toàn bộ u:
Ung Th Học Đại Cơng 2005

Với những khối u, hạch nhỏ gọn, tốt nhất lấy bỏ toàn bộ khối u - hạch, làm nh vậy sẽ
tránh làm gieo rắc tế bào ung th vào tổ chức lành, đồng thời sẽ giúp cho việc chẩn
đoán mô bệnh học dễ dàng và chính xác hơn.


Ung Th Học Đại Cơng 2005 Hình 9: Phẫu thuật điều trị ung th trực tràng
Phẫu thuật điều trị tạm thời chỉ định cho những trờng hợp bệnh ở giai đoạn muộn, tổn
thơng đ lan rộng. Căn cứ vào các biến chứng do ung th gây ra mà phẫu thuật tạm
thời cũng có các mục đích khác nhau:
- Phẫu thuật lấy bỏ u tối đa: Khi khối u lớn, dính việc cắt bỏ khối u triệt để khó
thực hiện, có thể thực hiện việc cắt bỏ u tối đa. Việc làm này sẽ làm giảm đáng
kể khối lợng tổ chức ung th, tạo điều kiện thuận lợi để áp dụng các phơng
pháp điều trị bổ sung khác (xạ trị, hoá trị...). Ví dụ nh trong ung th buồng
trứng, ung th tinh hoàn...
- Phẫu thuật phục hồi sự lu thông: Làm hậu môn nhân tạo, nối vị tràng, nối tắt
hồi tràng - đại tràng, mở thông dạ dày, mở khí quản, mở thông bàng quang....
- Phẫu thuật cầm máu: Thắt động mạch chậu trong ung th cổ tử cung, thắt mạch
cảnh trong ung th vòm.
- Phẫu thuật sạch sẽ chỉ định cho nhiều trờng hợp nh ung th vú giai đoạn
muộn, có vỡ loét...
- Phẫu thuật giảm đau: Phẫu thuật cắt cụt chi, tháo khớp trong ung th xơng, cắt
thần kinh chi phối vùng tổn thơng...
Phẫu thuật với ung th tái phát và di căn
- Tái phát ung th là một đặc tính của bệnh ung th. Tuy nhiên trong một số trờng
hợp ung th tái phát sau điều trị nh ung th đại tràng, giáp trạngViệc phẫu thuật lại
vẫn có thể cho kết quả tốt.
Chỉ định mổ lại tuỳ thuộc vào từng loại bệnh, cũng nh khả năng lấy bỏ hết những tổn
thơng tái phát đó.
- Di căn ung th là giai đoạn cuối cùng của bệnh, nhng nhiều trờng hợp vẫn có thể
điều trị phẫu thuật cho kết quả chẳng hạn nh ung th đại tràng có di căn gan một ổ,
nếu phẫu thuật cắt đại tràng và cắt nhân di căn vẫn cho kết quả khả quan. Nói chung,

ung th thực quản, ung th trực tràng khôngmổ đợc
Phẫu thuật nội soi là ứng dụng những tiến bộ của nội soi can thiệp, ngày càng có vai
trò trong phẫu thuật điều trị ung th.
Câu hỏi luợng giá
1. Trình bày các nguyên tắc điều trị phẫu thuật bệnh ung th
2. Trình bày mục đích của điều trị phẫu thuật bệnh ung th
3. Chỉ định điều trị phẫu thuật triệt căn bệnh ung th và kể ra 5 bệnh ung th
điều trị phẫu thuật có kết quả tốt
4. Phơng pháp để điều trị triệt căn bệnh ung th dạ dày là:
a. Phẫu thuật b. Xạ trị
c. Hoá chất d. Miễn dịch
5. Phơng pháp để điều trị triệt căn bệnh ung th vú là:
a. Phẫu thuật b. Xạ trị
c. Hoá chất d. Miễn dịch
6. Phơng pháp để điều trị triệt căn bệnh ung th đại trực tràng là: