HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG THỊ THÚY NGA

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC

HÀ NỘI - 2019


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG THỊ THÚY NGA

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC
Mã số: 62 31 02 04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS,TS Nguyễn Thị Kim Dung
2. TS Đặng Văn Thái

HÀ NỘI - 2019



CHƯƠNG 2: GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

28

2.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến luận án

28

2.2. Đạo đức Hồ Chí Minh

34

2.3. Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

44

CHƯƠNG 3: GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

64

3.1. Khái quát Đại học Thái Nguyên và đặc điểm sinh viên Đại học
Thái Nguyên

64

3.2. Thực trạng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học
Thái Nguyên từ năm 2007 đến năm 2018

70

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

152

PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 3.1. Việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

71

Bảng 3.2. Những phẩm chất sinh viên rèn luyện theo đạo đức Hồ Chí Minh

72

Bảng 3.3. Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên

73

Bảng 3.4. Đặc điểm của sinh viên hiện nay

91

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Trang
Biểu đồ 3.1. Nhận thức của sinh viên về vai trò của đạo đức

88

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa nhưng tư tưởng và sự nghiệp của Người
còn mãi với thời gian, còn mãi với dân tộc Việt Nam và nhân loại tiến bộ trên
thế giới. Lãnh tụ Cuba, Phiđen Catxtơrô đánh giá rằng: “Đồng chí Hồ Chí
Minh thuộc lớp người đặc biệt mà cái chết là mầm mống của sự sống và là
nguồn cổ vũ đời đời bất diệt...” [106, tr.27]. Đối với dân tộc Việt Nam, tư
tưởng, tấm gương đạo đức của Hồ Chí Minh có giá trị to lớn trong tiến trình
phát triển của đất nước. Trong thời kì đổi mới, Đảng đã có những Chỉ thị, Nghị
quyết về nghiên cứu học tập, làm theo tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh, như Chỉ thị 06-CT/TW (2006), Chỉ thị 03-CT/TW (2011) và đặc
biệt là Chỉ thị 05-CT/TW (2016) về đẩy mạnh “Học tập và làm theo tư tưởng,
đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Việc nghiên cứu, học tập tư tưởng, đạo
đức của Người chính là trở về với truyền thống văn hoá quý báu, trở về với
những giá trị tinh thần tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.


2
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc giáo dục, rèn
luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Người luôn đánh giá cao vị trí, vai trò của thế hệ
trẻ đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Người từng nói: “Non
sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới
đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không,
chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” [94, tr.35]. Chính vì thế,
trong “Di chúc”, Người không quên căn dặn Đảng ta “bồi dưỡng thế hệ cách
mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” [105, tr.612].
Đối với thế hệ trẻ, lực lượng thanh niên sinh viên đóng một vai trò rất
quan trọng. Đó là lực lượng có sức khỏe, có tri thức, có hoài bão, luôn khát
khao vươn tới cái đẹp, dám nghĩ, dám làm, là lực lượng tiếp sức cho thế hệ đi
trước, dìu dắt thế hệ đi sau. Sự chuyển đổi từ mô hình quản lý kinh tế theo cơ
chế tập trung quan liêu bao cấp sang mô hình quản lý kinh tế theo cơ chế thị
trường và mở rộng hợp tác quốc tế đã tác động đến mọi mặt của đời sống xã

tác giả chọn vấn đề: “Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học
Thái Nguyên hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ Khoa học chính trị, chuyên
ngành Hồ Chí Minh học.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản của đạo đức Hồ Chí Minh và nội
dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên. Trên cơ sở đó vận dụng
vào đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu làm rõ tình hình nghiên cứu liên quan đến đạo đức Hồ
Chí Minh và giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên - sinh viên, chỉ
ra những vấn đề đã được nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp tục
nghiên cứu.
- Nêu lên một số khái niệm cơ bản liên quan để định hướng nghiên cứu.
- Hệ thống hóa, khái quát hóa nội dung đạo đức Hồ Chí Minh.


4
- Phân tích, làm rõ nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên,
từ sự cần thiết phải giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh đến nội dung và phương
pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên.
- Vận dụng nội dung giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên vào
đánh giá thực trạng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Thái
Nguyên; chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra.
- Dự báo những nhân tố tác động đến giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho
sinh viên và yêu cầu đặt ra trong giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên
Đại học Thái Nguyên.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức
Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Thái Nguyên hiện nay.

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận: sử dụng phương pháp logic,
lịch sử, phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa...
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia: tham khảo ý kiến của một số
nhà khoa học trong xây dựng đề cương, lựa chọn phương pháp nghiên cứu, xây
dựng bộ phiếu điều tra, khảo sát thực trạng.
Phương pháp điều tra xã hội học: Tác giả xây dựng 02 mẫu phiếu điều tra
(01 mẫu cho sinh viên và 01 mẫu cho cán bộ, giảng viên). Mẫu phiếu điều tra
cho sinh viên gồm 19 tiêu chí, mẫu phiếu điều tra cho cán bộ, giảng viên gồm 9
tiêu chí. Tác giả tiến hành khảo sát ở 07 trường Đại học, với 1.650 phiếu cho
sinh viên và 110 phiếu cho cán bộ, giảng viên. Kết quả thu được 1.501 phiếu
của sinh viên hợp lệ (trả lời đầy đủ 19 tiêu chí) và 101 phiếu của cán bộ, giảng
viên hợp lệ (trả lời đầy đủ 9 tiêu chí). Để phân tích, tổng hợp số liệu điều tra
khảo sát, tác giả sử dụng phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê và phần
mềm SPSS.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
5.1. Ý nghĩa khoa học
- Luận án góp phần làm rõ hơn đạo đức Hồ Chí Minh và nội dung giáo
dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên.


6
- Luận án cung cấp các cứ liệu, luận chứng để các trường đại học nghiên
cứu đề ra chủ trương và xây dựng kế hoạch trong công tác giáo dục đạo đức Hồ
Chí Minh cho sinh viên.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Luận án là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, học tập đạo đức Hồ
Chí Minh trong các trường đại học ở nước ta.
- Luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo
đức Hồ Chí Minh cho sinh viên ở Đại học Thái Nguyên nói riêng và các trường

nhiều nhà khoa học quan tâm tìm hiểu, đi sâu nghiên cứu về vấn đề này.
Trong cuốn “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh: Truyền thống dân tộc và
nhân loại” của Vũ Khiêu (chủ biên) [78], các tác giả chỉ ra những nhân tố ảnh
hưởng đến sự hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là tư tưởng đạo đức của
dân tộc, tư tưởng đạo đức của Nho giáo, Phật giáo, chủ nghĩa tam dân của Tôn
Trung Sơn, lòng nhân ái cao cả của Thiên chúa giáo và chủ nghĩa Mác - Lênin.
Trong đó, các tác giả khẳng định giá trị đạo đức của Chủ nghĩa Mác - Lênin có
vai trò quan trọng nhất với sự hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
Cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức” của Thành Duy [20]. Các tác
giả đã trình bày có hệ thống về nguồn gốc, nội dung và giá trị tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh. Về nguồn gốc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, đó là
sự tiếp thu có chọn lọc truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, tư tưởng
đạo đức tiến bộ của nhân loại (phương Đông và phương Tây) mà đỉnh cao là tư
tưởng đạo đức Mác - Lênin. Về nội dung đạo đức Hồ Chí Minh, các tác giả đã
trình bày những nội dung cơ bản trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh qua từng
thời kỳ cách mạng, trong cách mạng giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây
dựng, bảo vệ Tổ quốc. Qua đó khẳng định giá trị sâu sắc của đạo đức Hồ Chí
Minh và sự cần thiết phải vận dụng, quán triệt tư tưởng, tấm gương đạo đức
của Người trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Bàn về nội dung xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, tác
giả Thành Duy trong cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con
người Việt Nam phát triển toàn diện” [21], đã đề cập đến quan niệm của Hồ


8
Chí Minh về chuẩn mực đạo đức mới đối với tất cả các tầng lớp nhân dân, từ
các cụ phụ lão đến các cháu thiếu niên, nhi đồng; từ cán bộ đảng viên đến các
chiến sĩ trong quân đội, công an nhân dân; từ công nhân, nông dân đến trí thức;
cả nam giới và nữ giới...
Nghiên cứu về đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Thế

dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức gồm: vị trí, vai trò của đạo đức
cách mạng; những chuẩn mực đạo đức chung và đối với từng đối tượng, phù
hợp với yêu cầu, nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể của đối tượng đó. Đồng thời,
các tác giả đề cập đến con đường, phương pháp tu dưỡng, rèn luyện đạo đức
theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Vấn đề đạo đức Hồ Chí Minh được tác giả Phạm Văn Khánh đề cập trong
hai cuốn sách. Cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh tỏa sáng trong thực tiễn cách
mạng Việt Nam” [76], đã tập hợp những bài viết của mình về một số nội dung
cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh, làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh được vận
dụng trong thực tiễn cách mạng Việt Nam và giai đoạn hiện nay. Về đạo đức
Hồ Chí Minh, tác giả khẳng định tầm quan trọng của đạo đức đối với người
cách mạng; nội dung tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng đối với cán bộ,
đảng viên là suốt đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng, luôn
đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Tác giả cũng phân
tích, làm rõ bồi dưỡng đạo đức cách mạng phải gắn liền với chống chủ nghĩa cá
nhân, yêu cầu xây dựng đạo đức cách mạng là tu dưỡng đạo đức suốt đời, nói
và làm đi đôi với nhau, nêu gương đạo đức cách mạng, xây dựng đạo đức mới
đi liền với chống biểu hiện phi đạo đức. Cuốn “Thấm nhuần tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh” [77]. Phạm Văn Khánh đã phân tích, làm rõ nguồn gốc hình
thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh truyền thống đạo đức tốt
đẹp của dân tộc, gia đình, kết hợp với đạo đức của nhân loại và đạo đức của
chủ nghĩa Mác - Lênin. Trong đó, tác giả khẳng định đạo đức của chủ nghĩa
Mác - Lênin có vai trò quan trọng đối với sự hình thành tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh. Về nội dung đạo đức Hồ Chí Minh, tác giả chỉ ra vị trí, vai trò của
đạo đức đối với mỗi con người, tấm gương yêu nước, thương dân, trọng dân,
tận tụy phục vụ nhân dân, làm gương và nêu gương của người đảng viên. Tác


10
giả nhấn mạnh vấn đề giáo dục, rèn luyện đạo đức của đảng viên là thực hành

11
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xây dựng văn hóa đạo đức mới; chỉ ra
những nội dung cần học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Đây
chính là những chỉ dẫn có giá trị đối với việc tìm hiểu, nghiên cứu và học tập
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Cuốn “Bác Hồ - Tấm gương đạo đức sáng
ngời” [129], đã đề cập đến nội dung tấm gương Hồ Chí Minh qua bảy chuyên
đề, góp phần làm rõ những phẩm chất cần có của mỗi cán bộ, đảng viên trên cả
ba lĩnh vực: tư tưởng, đạo đức, phong cách theo tấm gương Hồ Chí Minh.
Trong đó, tác giả khẳng định tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh như: cần, kiệm,
giản dị, coi khinh sự xa hoa, đời tư trong sáng, đức khiêm tốn phi thường; lòng
nhân ái, khoan dung, tình yêu thương sâu sắc với con người; biểu tượng của
khát vọng hòa bình, hữu nghị, tinh thần quốc tế trong sáng; tấm gương suốt đời
tự học và rèn luyện để trở thành bất tử.
Nhằm cung cấp tài liệu phục vụ Cuộc vận động học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh, tác giả Lê Quý Đức có cuốn “Hồ Chí Minh nói
về đạo đức cách mạng” [57], đã làm rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh về
đạo đức cách mạng như vai trò, nội dung, chuẩn mực đạo đức cơ bản, những
nguyên tắc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức đối với các tầng lớp nhân dân và xây
dựng nền đạo đức mới dưới dạng câu trích được tuyển chọn từ bộ Hồ Chí Minh
toàn tập.
Cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức” [19] do Đinh Xuân Dũng
chủ biên. Cuốn sách gồm ba phần. Trong phần một, các tác giả tập hợp một số
bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà nghiên cứu về đạo
đức Hồ Chí Minh. Phần hai, các tác giả trích dẫn một số bài nói, bài viết tiêu
biểu của Hồ Chí Minh về đạo đức, trong đó thể hiện những quan điểm cơ bản
của Hồ Chí Minh về đạo đức như: khẳng định vai trò của đạo đức cách mạng,
nêu những phẩm chất đạo đức cơ bản và những yêu cầu xây dựng nền đạo đức
mới. Phần ba, các tác giả chọn lọc một số mẩu chuyện về tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh do những người gần gũi với Hồ Chí Minh và các nhân chứng lịch
sử kể lại, đã được đăng tải trên sách, báo.

[11], đã làm rõ văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh - một kiểu mẫu văn hóa đạo đức,
khẳng định đạo đức Hồ Chí Minh không chỉ là tư tưởng của Người về đạo đức


13
mà còn là thực tiễn đời sống đạo đức của Người, làm rõ quan điểm của Hồ Chí
Minh về vai trò của đạo đức, chuẩn mực đạo đức cơ bản, phương pháp rèn
luyện đạo đức. Đồng thời, tác giả nêu ra quan điểm của Người về những yêu
cầu xây dựng đạo đức đối với từng đối tượng cụ thể trong xã hội.
Khẳng định Hồ Chí Minh là một con người vĩ đại, tác giả Trần Văn Giàu
có cuốn sách “Hồ Chí Minh - vĩ đại một con người” [62]. Cuốn sách chia làm
ba phần chính và một phần phụ lục. Đặc biệt, trong phần thứ ba có tiêu đề “Vĩ
đại một con người”, tác giả đã khái quát đạo đức Hồ Chí Minh là trung với
nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu, hi sinh vì dân, vì nước; kiên trì bất
khuất, khiêm tốn giản dị; thương yêu, quý trọng, nâng đỡ con người, thấu tình
đạt lý, yêu trẻ, kính già, trọng phụ nữ. Với những nội dung trên, người đọc hiểu
rõ hơn về tư tưởng và tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đạo đức là một yếu tố trong nhân cách Hồ Chí Minh đã được đề cập đến
trong cuốn sách“Nhân cách Hồ Chí Minh” của tác giả Mạch Quang Thắng
[132]. Trong cuốn sách này, các tác giả đã chỉ ra những đặc trưng nhân cách
đạo đức, nhân cách trí tuệ Hồ Chí Minh. Trong đó, đặc trưng nhân cách đạo
đức Hồ Chí Minh là lòng nhân ái cao cả, tâm trong sáng, đấu tranh giải phóng
con người, trung với nước, hiếu với dân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Từ đó, các tác giả giúp người đọc hiểu thêm về nhân cách Hồ Chí Minh - một
nhân cách vĩ đại.
Qua hơn 30 bài viết trong cuốn “Tỏa sáng tư tưởng và đạo đức Hồ Chí
Minh” [90], tác giả Văn Thị Thanh Mai đã nêu bật tư tưởng, đạo đức và sự
nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong hành trình đấu tranh thực hiện khát
vọng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người. Đặc biệt,
tác giả có một số bài viết liên quan trực tiếp đến tư tưởng, tấm gương đạo đức

đạo đức trước đó và phát triển theo sự nghiên cứu riêng của tác giả.
Giáo sư Vũ Khiêu có khá nhiều cuốn sách nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí
Minh. Về đạo đức Hồ Chí Minh có hai cuốn sách tiêu biểu. Cuốn “Hồ Chí
Minh - Ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam” [79]. Đây là công trình
chuyên khảo tập hợp những kết quả nghiên cứu công phu trong nhiều năm
cũng như những trải nghiệm của tác giả về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ


15
Chí Minh. Trong đó, tư tưởng đạo đức, tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là
những tư tưởng lớn, được coi là điểm nổi bật của cuốn sách. Nội dung cuốn
sách gồm năm phần. Trong đó, tác giả dành phần thứ hai của cuốn sách để viết
về Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức. Xoay quanh vấn đề này, tác giả phân tích
những tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh. Đồng thời, tác giả chỉ ra sự vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong sự nghiệp của nhân dân ta hiện nay và những tiêu chí để học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Cuốn sách “Học tập đạo đức Bác Hồ”
[80] tập trung đi sâu khái quát về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với việc
khẳng định Hồ Chí Minh là tấm gương sáng mãi về rèn luyện đạo đức, đồng
thời, chỉ ra một số nội dung nổi bật về tấm gương đạo đức của Người như lòng
yêu thương con người; cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; xác định lý
tưởng cho cuộc sống là vì dân, vì nước. Đặc biệt, tác giả tiếp cận nội dung cơ
bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh theo cách rất mới là tiếp cận tư tưởng
Hồ Chí Minh về đạo đức thể hiện trong những nhiệm vụ chiến đấu, lao động,
học tập, trong tình cảm gia đình, trong tình bạn, tình đồng chí, tình bạn quốc tế.
Với mỗi nhiệm vụ, khía cạnh, quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức được
thể hiện phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ đó. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng nêu
bật những vấn đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong
sự nghiệp của nhân dân ta hiện nay.
Tác giả Mạch Quang Thắng trong cuốn “Góp phần tìm hiểu tư tưởng, đạo

đức cách mạng” của Nguyễn Viết Anh [7]; “Chữ Cần của Hồ Chí Minh - Từ
lời nói đến hành động” của Phan Thị Minh Tuyết [152]... Trong các bài viết
nói trên, các tác giả đã làm nổi bật giá trị to lớn của đạo đức Hồ Chí Minh và
khẳng định đó là đạo đức mới, đạo đức cách mạng, đạo đức hành động, là sự
thống nhất giữa tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đồng
thời, nêu lên vai trò của đạo đức trong quan niệm của Hồ Chí Minh và chỉ ra
các phẩm chất đạo đức cần rèn luyện là: trung với nước, hiếu với dân; cần,
kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; lòng nhân ái; tinh thần quốc tế trong sáng;
làm rõ những yêu cầu, nguyên tắc để giáo dục, rèn luyện đạo đức mới như: nói


17
đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, xây đi đôi với chống... Trong đó, các tác
giả nhấn mạnh quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng đạo đức cách mạng cần
kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân.
Nghiên cứu về tấm gương đạo đức Hồ Chí có một số bài viết như: “Đạo
đức Hồ Chí Minh - Một kiểu mẫu về sự nhất quán giữa tư tưởng và hành động”
của Hoàng Chí Bảo [10]; “Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” của Mạch Quang
Thắng [131]; “Học tập và làm theo Hồ Chí Minh về nói đi đôi với làm” của Bùi
Đình Phong [116]; “Hồ Chí Minh - Tấm gương đạo đức sáng ngời” của Hoàng
Chí Bảo [12];… Trong những bài viết này, các tác giả đã khẳng định giá trị của
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, chỉ ra sự cần thiết, nội dung học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.
Đề cập đến sự vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục, rèn luyện
đạo đức cách mạng trong giai đoạn hiện nay, có các bài viết như: “Tinh thần
cách mạng của đạo đức Bác Hồ - Ánh sáng soi đường cho sự nghiệp đổi mới”
của Nguyễn Ngọc Long [87]; “Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và vấn đề giáo
dục, rèn luyện đạo đức trong nền kinh tế thị trường” của Hoàng Trung [145];
“Hồ Chí Minh với giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng” của Phạm Lã Quý
Đô [56]; “Nhận thức và thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư theo

1.1.2. Nghiên cứu giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên sinh viên
Liên quan đến vấn đề giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên sinh viên có một số đề tài khoa học cấp Bộ như: Đề tài “Vận dụng tư tưởng Hồ
Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viên ở trường Đại học Vinh
hiện nay” [22], tác giả Thái Bình Dương đã làm rõ nội dung cơ bản của tư
tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng và vận dụng vào việc giáo
dục đạo đức cách mạng cho sinh viên trường Đại học Vinh hiện nay. Đề tài
“Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên và vận
dụng trong thực tiễn cách mạng hiện nay” của Trần Văn Hải [65]. Tác giả đã
trình bày tương đối có hệ thống những quan điểm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí
Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên và vận dụng vào công tác
giáo dục, bồi dưỡng và rèn luyện thanh niên. Đề tài “Phương thức giáo dục tư


19
tưởng Hồ Chí Minh cho thanh niên, thiếu niên” do Phạm Hồng Chương làm
chủ nhiệm [17]. Đề tài này đi sâu nghiên cứu làm rõ những nội dung, phương
thức, phương châm giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó có giáo dục đạo
đức cho thanh niên, thiếu niên và từ đó đưa ra những phương thức cụ thể về
giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho thanh, thiếu niên hiện nay.
Một số cuốn sách nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh
niên, nội dung giáo dục đạo đức cho thanh niên, sinh viên như:
Văn Tùng có cuốn sách “Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
thanh niên” [149]. Tác giả đã bước đầu trình bày một số luận điểm cơ bản
trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung, phương châm, phương pháp giáo
dục, bồi dưỡng thanh niên. Trong đó, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh
niên được tác giả đề cập đến với nội dung gồm: giáo dục lí tưởng cách mạng,
giáo dục những phẩm chất đạo đức cơ bản như trung với nước, hiếu với dân;
cần, kiệm, liêm, chính; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng.
Đồng thời, tác giả nêu ra các phương pháp nhằm giáo dục đạo đức cách mạng
cho thanh niên như: nói đi đôi với làm, xây đi đôi với chống, tu dưỡng đạo đức,

Nguyễn Thị Kim Dung tuyển chọn và biên soạn cuốn sách “Giáo dục, bồi
dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ hiện nay theo tư
tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh” [18]. Cuốn sách đề cập đến nhiều bài viết của
các tác giả nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng,
đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ và thế hệ trẻ học tập, làm theo tư tưởng, tấm
gương, đạo đức Hồ Chí Minh.
Hai tác giả Doãn Thị Chín, Lê Thị Thảo đồng chủ biên cuốn sách “Giáo
dục lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay theo tư tưởng và tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh” [16]. Trong cuốn sách này, các tác giả đã khái quát tư
tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
và tầm quan trọng của việc giáo dục lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện
nay. Trên cơ sở phân tích đặc điểm sinh viên Việt Nam và những ưu điểm,
hạn chế trong công tác giáo dục lối sống cho sinh viên theo tư tưởng, tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh, các tác giả đã đề xuất phương hướng và một số