VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HỒ VIỆT CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH THOÁT NƯỚC
VÀ XỬ LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HỒ VIỆT CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH THOÁT NƯỚC
VÀ XỬ LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH LẠNG SƠN

Ngành

: Chính sách công

Mã số

: 8 34 04 02


1.6. Kinh nghiệm thực hiện chính sách bảo vệ môi trường trong cải tạo sông,
kênh, rạch ở một số địa phương .................................................................. 25
Chương 2.THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH THOÁT NƯỚC VÀ XỬ LÝ
NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN ................... 36
2.1. Chủ trương và chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị của tỉnh
Lạng Sơn ..................................................................................................... 36
2.2. Tổ chức thực hiện chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị trên
địa bàn tỉnh Lạng Sơn thời gian qua ........................................................... 40
Chương 3. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH . 67
THOÁT NƯỚC VÀ XỬ LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ ................................. 67
TỪ THỰC TIỄN TÌNH LẠNG SƠN ......................................................... 67
3.1. Quan điểm và mục tiêu quản lý thoát nước và xử lý nước thải đô thị .. 67
3.2. Các giải pháp tăng cường thực hiện chính sách thoát nước và xử lý
nước thải đô thị trong thời gian tới .............................................................. 68
KẾT LUẬN .................................................................................................... 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 80


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Tổng hợp số liệu vận hành và kết quả xử lý nước năm 2016 của
Nhà máy XLNT Nam Nha Trang ................................................................... 27
Bảng 2.1. Giá dịch vụ thoát nước đô thị trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn ............. 38
Bảng 2.2. Tổng hợp nhu cầu đầu tư giai đoạn 2015-2020 .............................. 74


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
UBND:

Ủy ban nhân dân


phát triển kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh của tỉnh. Hệ thống hạ tầng kỹ
thuật đô thị phát triển chủ yếu ở khu vực có tốc độ đô thị hoá cao tập trung
vào khu vực thành phố Lạng Sơn, các Cửa Khẩu và các đô thị nằm dọc theo
quốc lộ 1A, các khu vực này có quy mô dân số tương đối lớn và tập trung, có
điều kiện thuận lợi về hạ tầng kỹ thuật như: giao thông, cấp điện, quỹ đất xây
dựng, cơ sở kinh tế đã hình thành một số công trình dịch vụ, cơ sở sản xuất
công nghiệp.
Hiện nay hệ thống thoát nước các đô thị tỉnh Lạng Sơn chưa được đầu
tư đồng bộ, chưa có trạm xử lí nước thải, hệ thống thoát nước bị xuống cấp và
thoát nước kém, việc tiêu thoát chưa đảm bảo khi có mưa lũ lớn, ngập úng
gây ô nhiễm môi trường cho các khu vực dân cư. Do quá trình đô thị hóa, một
số ao, hồ, suối bị lấp đã thay đổi các dòng chảy tự nhiên, làm ảnh hưởng đến
tiêu thoát của hệ thống thoát nước, hiện tượng đào bới, sửa chữa của nhiều
ngành, dẫn đến ảnh hưởng hệ thống thoát nước và gây thiệt hại lãng phí tiền
của Nhà nước. Công tác quản lý hệ thống thoát nước chưa thống nhất, quản lý
đô thị chưa chặt chẽ các dịch vụ rửa xe, kinh doanh dịch vụ ăn uống, rác thải
xây dựng, các hệ thống hạ tầng khác như dây cáp quang, điện thoại đi chung
mương cống, miệng hố ga làm cản trở công tác duy tu, nạo vét thường xuyên
hệ thống thoát nước, bên cạnh đó là ý thức sử dụng người dân chưa cao gây
ảnh hưởng đến công tác quản lý hệ thống thoát nước. Nhà nước vẫn bao cấp
về phát triển hệ thông thoát nước đô thị .

1


Tình trạng trên có nguyên nhân từ chính sách và thực hiện chính sách
liên quan tới quản lý và phát triển hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô
thị trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Lạng Sơn là một tỉnh miền núi, đang đẩy mạnh
công nghiệp hóa và đô thị hóa nên đi kèm với đó là các chất thải, đặc biệt là
nước thải, ngày càng gia tăng cả về lượng thải và cả về thành phần các chất

nước và xử lý nước thải đô thị có những nghiên cứu sau:
- Phan Văn Bắc (2017), Thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ
thực tiễn cải tạo sông, kênh, rạch ở thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc
sỹ, chuyên ngành Chính sách công, Học viện Khoa học xã hội [1].
- Hồ Văn Kiên (2010): “Đề xuất phương án thoát nước dạng nông cho
các khu đô thị cũ Việt Nam”, Luận văn Thạc sĩ, Đại học xây dựng [7].
- Ngân hàng Thế giới (2013). Báo cáo Đánh giá hoạt động quản lý
nước thải đô thị tại Việt Nam [8].
- Trần Hiếu Nhuệ (2014), Kiểm soát ô nhiễm môi trường nước ở đô thị
Việt nam:thách thức và cơ hội, trong Kỷ yếu Hội thảo “Tập huấn về Nâng cao
nãng lực, kiến thức về bảo vệ môi trường” trong khuôn khổ Hội nghị Quốc tế
lần thứ 37 – WEDC 2014 “Cung cấp nước và các dịch vụ vệ sinh bền vững
cho con người trong một thế giới luôn biến đổi”. tổ chức tại Hà Nội, từ ngày
15 đén 19/9/2014[9].
- Trần Văn Quang (2014). Hệ thống xử lý nước thải tiên tiến, tiết kiệm
năng lượng tại thành phố Đà Nẵng, Báo cáo khoa học tại “Hội thảo về công
nghệ xử lý nước thải chi phí thấp” trong khuôn khổ dự án “”, tổ chức tại thành
phố Đà Nẵng, ngày 7/3/2014 [10].
- Đặng Văn Song (2013). Nghiên cứu các giải pháp tái sử dụng nước
thải sau xử lý của Nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng thành nước cấp. Luận
văn thạc sỹ, Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh [14].

3


- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015), Quản lý, xử lý nước thải sinh
hoạt và nước thải đô thị tại Việt Nam - đề xuất và khuyến nghị, Kỷ yếu Hội
nghị môi trường toàn quốc lần thứ IV, tổ chức tại Hà Nội, ngày
29/09/2015[3].
- Đặng Thị Thanh Huyền và Trần Thị Việt Nga (2016), Đánh giá các

và xử lý nước thải đô thị trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về phạm vi nghiên cứu: thực hiện chính sách thoát nước và xử lý
nước thải đô thị trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
- Về thời gian nghiên cứu: thực hiện chính sách trong thời gian qua
2011 – 2018 và đề xuất giải pháp cho thời gian tới với tầm nhìn đến năm
2030.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn sử dụng cách tiếp cận theo chu trình thực hiện chính sách có
sự tham gia của các chủ thể thực hiện chính sách. Lý thuyết chính sách công
được kiểm chứng qua thực tiễn thực hiện chính sách công.
Phương pháp luận là duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, xem xét
vấn đề trong mối liên hệ của nhiều bên liên quan và đặt trong bối cảnh phát
triển cụ thể của địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Luận văn sử dụng cách tiếp cận từ trên xuống (đường lối, chủ trương,
mục tiêu, chính sách phát triển, …) kết hợp với tiếp cận từ dưới lên (huy động
sự tham gia của cộng đồng, quản lý dựa vào cộng đồng, …).
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng gồm các phương pháp
thông dụng trong nghiên cứu như: thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp kết
hợp với điều tra khảo sát nhanh tại một số địa bàn, gồm quan sát tại chỗ,

5


phỏng vấn nhanh cộng đồng dân cư tại chỗ và cán bộ quản lý nhà nước ở địa
phương.
Đồng thời luận văn cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu bàn giấy là
thu thập các tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật về chính sách bảo vệ môi

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, nội dung luận văn được thể hiện trong 3
chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách thoát
nước và xử lý nước thải đô thị ở Việt Nam.
Chương 2. Thực hiện chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị
trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách thoát nước và
xử lý nước thải đô thị từ thực tiễn tỉnh Lạng Sơn.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
THOÁT NƯỚC VÀ XỬ LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Thoát nước đô thị
Hệ thống thoát nước đô thị là tổ hợp các công trình, thiết bị và các giải
pháp kĩ thuật để thực hiện nhiệm vụ thoát nước đô thị
Các hệ thống thoát nước đô thị bao gồm:
Hệ thống thoát nước chung: Là hệ thống mà tất cả các loại nước thải (
nước thải sinh hoạt, nước mưa, nước thải sản xuất...) được xả chung vào một
mạng lưới và dẫn đến công trình làm sạch
Hệ thống thoát nước riêng: Là hệ thống có hai hay nhiều mạng lưới
đường ống riêng để dẫn từng loại nước thải khác nhau đến công trình làm sạch.
Theo cấu tạo hệ thống thoát nước riêng có thể chia làm các loại sau: Hệ thống
riêng hoàn toàn, hệ thống không hoàn toàn, hệ thống riêng một nửa
Hệ thống riêng hoàn toàn: Mỗi loại có một mạng lưới thoát nước riêng
Hệ thống riêng không hoàn toàn: Nước thải sinh hoạt và nước thải sản

Chính sách công là một trong những công cụ quan trọng của quản lý
nhà nước, thông qua việc ban hành và thực thi các chính sách, những mục tiêu
của Nhà nước được hiện thực hóa. Chủ thể ban hành chính sách công chính là
Nhà nước thông qua các cơ quan quyền lực và các cơ quan thực hiện chức
năng quản lý nhà nước.
Cho đến nay có khá nhiều định nghĩa về chính sách công được các học
giả đưa ra. Cho dù có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng tất cả các định
nghĩa đều thống nhất ở hai điểm cơ bản, đó là chính sách công bắt nguồn từ

9


các quyết định của Nhà nước và dùng để giải quyết những vấn đề chung vì lợi
ích của đời sống cộng đồng.
Thomas Dye đưa ra một định nghĩa ngắn gọn về chính sách công là:
“bất kỳ những gì mà nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm”. Khái niệm về
chính sách công của William Jenkins cụ thể thơn so với định nghĩa trên. Theo
ông, chính sách công là: “một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau
được ban hành bởi một nhà hoạt động chính trị hoặc một nhóm các nhà hoạt
động chính trị liên quan đến lựa chọn các mục tiêu và các phương tiện để đạt
mục tiêu trong một tình huống cụ thể thuộc phạm vi thẩm quyền của họ”. Còn
James Anderson đưa ra một định nghĩa chung hơn, mô tả chính sách như là:
“một đường lối hành động có mục đích được ban hành bởi một nhà hoạt động
hoặc một nhóm các nhà hoạt động để giải quyết một vấn đề phát sinh, hoặc
vấn đề quan tâm”.
Khái niệm chính sách công được sử dụng chính thức hiện nay ở nước ta
được xác định tại Nghị định của Chính phủ số 34/2016/NĐ-CP ngày
14/5/2016 Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành
văn bản quy phạm pháp luật, là “định hướng, giải pháp của Nhà nước để giải
quyết vấn đề của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất định” (Điều 3).

a. Yêu cầu về quản lý thoát nước:
Phát triển hệ thống thoát nước ổn định và đồng bộ bao gồm xây dựng
mạng lưới thu gom, chuyển tải và nhà máy xử lý nước thải theo từng giai
đoạn, phù hợp với quy hoạch được cấp thẩm quyền phê duyệt, phát huy tối đa
công suất thiết kế các nhà máy xử lý nước thải bảo đảm hiệu quả quản lý và
đầu tư xây dựng. Tăng tỷ lệ đấu nối nước thải từ hộ gia đình đến hệ thống thu
gom và đưa về nhà máy xử lý nước thải.

11


b. Yêu cầu về quản lý xử lý nước thải đô thị:
- Quản lý về xử lý nước thải đô thị: Hiệu quả xử lý của công nghệ đảm
bảo mức độ cần thiết làm sạch nước thải, có tính đến khả năng tự làm sạch
của nguồn tiếp nhận.
- Quản lý, vận hành và bảo dưỡng phù hợp với năng lực trình độ quản lý,
vận hành nhà máy xử lý nước thải của địa phương.
- Phù hợp với đặc điểm điều kiện khí hậu, địa hình, địa chất thủy văn của
khu vực và khả năng chịu tải của nguồn tiếp nhận. An toàn và thân thiện với
môi trường. Tiết kiệm năng lượng, có khả năng tái sử dụng nước thải, bùn
thải sau xử lý.
1.2.2. Các yếu tố đảm bảo thực hiện chính sách thoát nước và xử lý
nước thải đô thị
a. Yếu tố khách quan: bao gồm hệ thống luật pháp, chính sách liên
quan đến thoát nước và xử lý nước thải đô thị ở nước ta hiện nay không chỉ
quy định trong Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Tài nguyên nước mà còn được
quy định trong rất nhiều luật liên quan khác.
Bên dưới các luật còn có rất nhiều chính sách của nhà nước liên quan
đến thoát nước và xử lý nước thải đô thị thể hiện dưới dạng Nghị định của
Chính phủ, Quyết định, chỉ thị của Thủ tướng chính phủ và các văn bản khác

chính sách bao gồm những nội dung cơ bản như: Kế hoạch về tổ chức, điều
hành; kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực hỗ trợ; kế hoạch thời gian triển
khai thực hiện, kế hoạch kiểm tra đôn đốc thực thi chính sách thoát nước và
xử lý nước thải đô thị.
1.3.2. Phổ biến, tuyên truyền chính sách
Các cơ quan nhà nước tổ chức triển khai thực hiện theo kế hoạch. Việc
trước tiên cần làm là tuyên truyền vận động nhân dân tham gia thực hiện
chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị. Đây là một hoạt động quan
trọng có ý nghĩa lớn với cơ quan nhà nước và các đối tượng thực thi chính

13


sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị. Phổ biến, tuyên truyền chính sách
giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực thi hiểu rõ
mục đích, yêu cầu của chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị để họ
tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước. Đồng thời còn giúp cho
mỗi cán bộ công chức có trách nhiệm tổ chức thực thi nhận thức được đầy đủ
tính chất, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ động tích cực tìm
kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển
khai thực thi có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách. Việc làm này
cần được tang cường đầu tư về trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị, về
trang thiết bị kỹ thuật… nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền vận động.
Trong thực tế có không ít cơ quan, địa phương do thiếu năng lực tuyên truyền,
vận động đã làm cho chính sách bị biến dạng, làm cho lòng tin của dân chúng
vào Nhà nước bị giảm sút.
1.3.3. Phân công phối hợp thực hiện chính sách
Phân công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính
quyền địa phương, các đơn vị, tổ chức, như đã nói ở trên liên quan tới thực
hiện chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị theo kế hoạch được phê

tổ chức triển khai thực hiện cũng gặp phải một số khó khăn, vướng mắc trong
thực thi chính sách như khó khăn về địa hình đồi núi, phát triển kinh tế - xã
hội…
1.3.6. Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách
Thực thi chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị diễn ra trên địa
bàn rộng và do nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia. Các điều kiện về
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường các vùng miền địa phương
không giống nhau cũng như trình độ, năng lực điều hành của cán bộ công
chức trong cơ quan nhà nước không đồng đều, do vậy các cơ quan nhà nước
có thẩm quyền phải tiến hành theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực thi chính
sách. Căn cứ kế hoạch kiểm tra, đôn đốc đã được phê duyệt, các tổ chức, cá

15


nhân có trách nhiệm thực hiện hoạt động kiểm tra có hiệu quả. Kiểm tra
thường xuyên giúp cho cơ quan nhà nước nắm được tình hình thực thi chính
sách nhờ đó phát hiện đánh giá khách quan những điểm mạnh, điểm yếu của
công tác tổ chức thực thi chính sách, giúp phát hiện những thiếu sót trong
công tác lập kế hoạch tổ chức thực thi để điều chỉnh. Kiểm tra theo dõi sát sao
tình hình tổ chức thực thi chính sách vừa kịp thời bổ sung, hoàn thiện chính
sách, vừa chấn chỉnh công tác tổ chức thực thi chính sách, giúp cho việc nâng
cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện mục tiêu chính sách.
1.3.7. Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm trong thực hiện chính sách
Trong quá trình thực thi chính sách thoát nước và xử lý nước thải đô thị
đối tượng được xem xét, đánh giá tổng kết về chỉ đạo điều hành thực thi chính
sách là các cơ quan Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở. Ngoài ra còn xem xét
cả vai trò, chức năng của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc tham gia
thực thi chính sách. Cơ sở để đánh giá tổng kết công tác chỉ đạo, điều hành
thực thi chính sách trong các cơ quan Nhà nước là kế hoạch được giao và

quản lý; Phân công trách nhiệm cho các cơ quan chuyên môn và phân cấp
quản lý cho Ủy ban nhân dân các cấp về quản lý thoát nước và xử lý nước
thải trên địa bàn do mình quản lý. Ban hành các quy định cụ thể về quản lý
hoạt động thoát nước địa phương; cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ để khuyến
khích đầu tư về thoát nước và xử lý nước thải phù hợp với điều kiện phát triển
kinh tế, xã hội của địa phương. Tổ chức chỉ đạo lập quy hoạch, phê duyệt kế
hoạch đầu tư phát triển thoát nước địa phương và bố trí kinh phí thực hiện
phù hợp với chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương.
Tổ chức hướng dẫn việc xây dựng cơ sở dữ liệu về thoát nước và xử lý nước
thải. Tổ chức chỉ đạo việc lập báo cáo về tình hình, thoát nước tại địa phương
bao gồm: Thực trạng về xây dựng phát triển; tình hình lập, thẩm định phê
duyệt quy hoạch và triển khai quy hoạch; tình hình đầu tư xây dựng và triển
khai dự án đầu tư xây dựng; quản lý giá dịch vụ thoát nước. Chỉ đạo công tác

17


thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về quản lý thoát nước và xử lý
nước thải trên địa bàn.
g. Các sở, ban, ngành, UBND các cấp
- Sở Xây dựng: Chủ trì, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, các
Sở, Ban, Ngành, UBND các huyện, thành phố tổ chức nghiên cứu khoa học,
chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải; quản lý
thoát nước an toàn, sử dụng công nghệ vật tư, thiết bị sản xuất trong nước
hiệu quả, tiết kiệm năng lượng. Chủ trì, phối hợp các Sở, Ban, Ngành, UBND
các huyện, thành phố tổ chức nghiên cứu áp dụng giải pháp xử lý nước thải
phi tập trung và mô hình xử lý nước thải phi tập trung, tái sử dụng nước mưa,
nước thải, bùn thải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh,
bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật quy định. Hướng dẫn rà soát các nội dung quy
hoạch thoát nước trong quy hoạch đô thị bảo đảm thích ứng với biến đổi khí

- Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chỉ đạo các đơn vị được
giao quản lý hệ thống các công trình thủy lợi liên quan đến thoát nước và xử
lý nước thải đô thị, khu công nghiệp phối hợp với đơn vị thoát nước trong
việc bảo đảm yêu cầu về cao độ, vị trí xả thải nhằm thoát nước, chống úng
ngập và bảo vệ công trình thủy lợi; Chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và
Môi trường và các cơ quan liên quan giám sát chất lượng nước thải của các tổ
chức, cá nhân xả nước thải vào hệ thống công trình thủy lợi; thanh tra, kiểm
tra việc thực hiện giấy phép của tổ chức, cá nhân được cấp phép xả nước vào
hệ thống công trình thủy lợi và xử lý vi phạm theo quy định; Hướng dẫn áp
dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về hoạt động xả nước thải từ hệ
thống thoát nước đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư tập trung vào hệ thống
công trình thủy lợi.
- Sở Khoa học và Công nghệ: Tổ chức thẩm định công nghệ xử lý thoát
nước đô thị của các dự án đầu tư xử lý thoát nước đô thị trên địa bàn tỉnh theo
quy định Nhà nước hiện hành.
19