VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN CAO CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO THANH NIÊN TỪ THỰC TIỄN HUYỆN
THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN CAO CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO THANH NIÊN TỪ THỰC TIỄN HUYỆN
THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Chính sách công
Mã số

: 8 34 04 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐỖ THỊ KIM ĐỊNH


2.3. Đánh giá chung về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên tại
huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam .............................................................. 40
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC
HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO THANH NIÊN NÔNG
THÔN TẠI HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM ................... 53
3.1. Mục tiêu và định hướng đào tạo nghề ...................................................... 53
3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đào tạo nghề
cho lao động thanh niên tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.................. 58
KẾT LUẬN .................................................................................................... 72
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ĐVTN:

Đoàn viên thanh niên

HĐND:

Hội đồng nhân dân

MTQG:

Mục tiêu Quốc gia

PGS.TS:

Phó giáo sư, tiến sĩ

ThS:


UBND:

Ủy ban nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu

Tên bảng

bảng
2.1

Đặc điểm giới tính, độ tuổi thanh niên huyện Thăng
Bình

Trang

32

2.2

Số lượng thanh niên nông thôn được đào tạo nghề

44

2.3

Số học sinh THPT được định hướng nghề nghiệp


1


việc làm cho thanh niên ở huyện vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm như:
Chất lượng và hiệu quả của công tác đào tạo nghề chưa cao; đào tạo nghề
nhưng chưa thật sự gắn với giải quyết việc làm và nhu cầu của thị trường lao
động; việc lồng ghép kế hoạch đào tạo nghề với chương trình giải quyết việc
làm, giảm nghèo hiệu quả chưa cao; công tác đào tạo nghề thiếu định hướng
dài hạn. Thanh niên còn thụ động, trông chờ vào cơ chế hỗ trợ, trợ giúp từ
phía nhà nước nên nhiều người đã qua đào tạo nghề vẫn không tìm được việc
làm; một bộ phận thanh niên chưa ý thức được sự cần thiết của việc học nghề.
Bên cạnh đó, trình độ học vấn, tay nghề, ý thức kỷ luật, tác phong lao động
còn hạn chế, không đáp ứng yêu cầu của các nhà tuyển dụng tại địa phương,
một số cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, địa phương chưa thực sự quan tâm
đúng mức đến công tác đào tạo nghề, nên chất lượng hoạt động chưa đáp ứng
được nhu cầu thực tế của địa phương.
Xuất phát từ thực tiễn đó, nhằm đánh giá kết quả của việc thực hiện
chính sách đào tạo nghề cho thanh niên hiện nay, từ đó kiến nghị những giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho thanh niên huyện Thăng
Bình, tỉnh Quảng Nam, tôi chọn đề tài “Thực hiện chính sách đào tạo nghề
cho thanh niên từ thực tiễn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam” làm luận
văn tốt nghiệp thạc sĩ ngành Chính sách công.
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Đào tạo nghề và tạo việc làm luôn là những nội dung quan trọng, có
tầm ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Qua
tìm hiểu, có thể thấy những vấn đề liên quan đến việc làm, giải quyết việc làm
nói chung và chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nói riêng là một đề tài
được rất nhiều tác giả quan tâm và nghiên cứu ở nhiều khía cạnh, góc độ khác
nhau. Có thể nhắc đến một số công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan đến

thiện đời sống cho thanh niên.
Có thể thấy, những công trình nghiên cứu và bài viết nêu trên đã tiếp

3


cận nghiên cứu vấn đề đào tạo nghề, tác động của quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đến người lao động nói chung
và đến vấn đề đào tạo nghề, việc làm cho thanh niên nói riêng ở nhiều khía
cạnh, góc độ, ở nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đó mở ra
nhiều hướng nghiên cứu mới. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa
có công trình, đề tài nghiên cứu nào đã công bố, nghiên cứu về vấn đề đào tạo
nghề cho thanh niên trên địa bàn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.
Tiếp thu những tinh hoa, thành quả của các công trình khoa học như đã
tìm hiểu, đồng thời kết hợp với hoạt động thực tiễn của bản thân trên lĩnh vực
công tác thanh niên và quá trình khảo sát, nghiên cứu thực tế về lao động
thanh niên ở địa phương, từ đó kiến nghị, đề ra những giải pháp nâng cao hiệu
quả công tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho thanh niên ở huyện Thăng
Bình, tỉnh Quảng Nam trong những năm tiếp theo.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về chính sách đào tạo nghề cho
thanh niên; phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề
cho thanh niên từ thực tiễn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, từ đó đề xuất
các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đào tạo nghề cho
thanh niên tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm sáng tỏ khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung cũng như các
yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên.
- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho

6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp thêm luận cứ khoa
học làm cơ sở cho việc xây dựng chủ trương, chính sách; hoạch định các
chương trình, dự án, quản lý, chỉ đạo giải quyết việc làm cho người lao động

5


nói chung, lao động là thanh niên nói riêng ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng
Nam. Đồng thời, đề tài cũng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong hoạt
động thực tiễn để vận dụng, điều chỉnh chính sách và tổ chức thực hiện chính
sách đào tạo nghề cho thanh niên nói chung và thanh niên ở huyện Thăng
Bình, tỉnh Quảng Nam nói riêng.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, phụ lục, kết luận, danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách đào tạo nghề
cho thanh niên.
Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh
niên từ thực tiễn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách
đào tạo nghề cho thanh niên tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.

6


CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO
TẠO NGHỀ CHO THANH NIÊN
1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện chính sách đào tạo

cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tôc, tôn giáo…Vì thế, thanh niên là một
nhóm nhân khẩu - xã hội, nhưng là một nhóm nhân khẩu - xã hội đặc thù”. Có
thể nêu ra một số đặc điểm của thanh niên, cụ thể như sau:
- So với lứa tuổi thiếu niên, ở thanh niên có sự biến đổi nhanh về tâm
lý. Đặc điểm nổi rõ trong tâm lý lứa tuổi thanh niên là khả năng phân tích, suy
luận, ưa thích cái mới, thích công bằng, có khả năng sáng tạo, mong muốn
được tin cậy và có nhu cầu được khẳng định mình…đặc điểm tâm lý này làm
cho thanh niên trở thành lớp người nhạy bén, năng động, không chấp nhận sự
trì trệ, bảo thủ, sẵn sàng đấu tranh cho cái mới. Song nó có thể dẫn đến những
hành động quá khích, phiêu lưu nếu không được hướng dẫn đúng đắn.
- Văn minh xã hội ngày càng phát triển, theo đó trình độ học vấn, năng
lực trí tuệ của thanh niên ngày càng được nâng cao hơn so với lớp thanh niên
trước đây. Thanh niên là lớp người sung sức nhất, có khả năng chịu đựng khó
khăn, vất vả.
- Là lớp người đang phát triển nhanh chóng để trưởng thành, nhưng sự
trưởng thành về mặt sinh học của thanh niên thường nhanh hơn so với sự
trưởng thành về mặt xã hội. Do đó, đòi hỏi sự quan tâm thường xuyên của
Đảng và Nhà nước, gia đình và toàn xã hội để tạo điều kiện cho thanh niên
được phát triển toàn diện.
- Là lứa tuổi sống có lý tưởng, có hoài bão, nhiều ước mơ.
* Khái niệm đào tạo nghề
Theo tài liệu của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội: “Đào tạo nghề
là hoạt động nhằm trang bị cho người lao động những kiến thức, kĩ năng và

8


thái độ lao động cần thiết để người lao động sau khi hoàn thành khoá học có
được một nghề trong xã hội”.
Theo giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực của Trường Đại học Kinh tế Quốc

1.1.1.2. Khái niệm chính sách:
Theo Từ điển tiếng Việt do Nhà xuất bản Đà Nẵng và Trung tâm Từ
điển học ấn hành năm 1997, Hoàng Phê chủ biên, trang 157. “chính
sách” được hiểu là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích
nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra
chính sách…”. Có thể hiểu: Chính sách là chương trình hành động được các
nhà lãnh đạo, nhà quản lý đưa ra nhằm giải quyết vấn đề nào đó trong thẩm
quyền của họ. Cũng đã có nhiều định nghĩa về chính sách khác nhau, như sau:
- Chính sách là một chuỗi (tập hợp) những hành động có mục đích
nhằm giải quyết một vấn đề (Anderson 1984);
- Chính sách là một công việc được thực hiện liên tục, bởi những nhóm
hoạch định, nhằm sử dụng các thể chế công để kết nối, phối hợp và biểu đạt
giá trị họ theo đuổi (Considine 1994);
Nhận định chung nhất: Chính sách là một hệ thống nguyên tắc có chủ ý
hướng dẫn các quyết định và đạt được các kết quả hợp lý. Một chính sách là
một tuyên bố về ý định, và được thực hiện như một thủ tục hoặc giao thức.
Các chính sách thường được cơ quan quản trị thông qua trong một tổ chức.
Chính sách có thể hỗ trợ cả việc đưa ra quyết định chủ quan và khách quan.
Các chính sách hỗ trợ trong việc ra quyết định chủ quan thường hỗ trợ quản lý
cấp cao với các quyết định phải dựa trên thành tích tương đối của một số yếu
tố và do đó thường khó kiểm tra khách quan. Các chính sách tương phản để
hỗ trợ việc ra quyết định khách quan thường hoạt động trong tự nhiên và có
thể được kiểm tra khách quan. Thuật ngữ này có thể áp dụng cho chính phủ,
các tổ chức và nhóm tư nhân, cũng như các cá nhân. Các lệnh điều hành của

10


chủ tịch nước, chính sách quyền riêng tư của công ty và các quy tắc của quốc
hội về trật tự là các ví dụ về chính sách. Chính sách khác với các quy tắc hoặc

người dân tộc thiểu số, người bị thu hồi đất canh tác sẽ được ưu tiên dạy
nghề. Đào tạo nghề phải gắn liền với giải quyết việc làm sau khi đối tượng
học nghề hoàn thành khóa đào tạo.
Nguồn kinh phí được sử dụng để hỗ trợ cho công tác đào tạo nghề được
cấp từ nguồn ngân sách của trung ương, từ địa phương, từ doanh nghiệp.
Trong đó, ngân sách trung ương đảm bảo kinh phí để thực hiện chính sách hỗ
trợ thanh niên học nghề, hoạt động đào tạo. Đào tạo nghề nhằm từng bước
xóa bỏ sự khác biệt giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa lao động trí óc
và lao động chân tay.
1.1.3. Vai trò của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên
Đảng ta xác định thanh niên giữ một vị trí quan trọng, là trung tâm
trong chiến lược nhằm phát huy tối đa nhân tố và nguồn lực con người. Chăm
lo bồi dưỡng, đào tạo thanh niên luôn được Đảng và nhà nước xác định là
nhiệm vụ trọng tâm. Trong công tác thanh niên, công tác giáo dục chính trị, tư
tưởng, đạo đức, lối sống luôn được quan tâm, bên cạnh đó việc đào tạo, bồi
dưỡng về tri thức, chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề, tạo việc làm cho thanh
niên luôn là nhiệm vụ rất quan trọng. Bởi lẽ có việc làm ổn định sẽ mang lại
thu nhập cho thanh niên, đảm bảo đời sống cho thanh niên, là điều kiện cần
thiết để thanh niên có điều kiện tiếp tục học tập, rèn luyện, phấn đấu, vươn
lên, cống hiến và trưởng thành.
Thực trạng hiện nay tình trạng thanh niên thất nghiệp, thiếu việc làm,
việc làm không ổn định đang diễn ra ngày càng phổ biến trong thanh niên.
Chính vì vậy càng yêu cầu Nhà nước cần phải sớm thể chế hóa đường lối của
Đảng về công tác thanh niên thành các cơ chế, chính sách cụ thể, phù hợp với
đặc điểm tình hình thanh niên hiện nay, đặc biệt là trong lĩnh vực đào tạo
nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên.

12




các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế tham gia vào công tác đào tạo nghề cho
thanh niên, từ đó điều tiết lại các nguồn lực, nhằm đem lại hiệu quả đầu tư cao
nhất, cũng như bảo đảm được sự cân bằng giữa các vùng, miền, các địa
phương trong sự phát triển chung.
Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên là những cách thức,
biện pháp của các tổ chức, lực lượng có liên quan nhằm giải quyết có hiệu
quả việc đào tạo nghề làm cho thanh niên thông qua các chương trình, dự án,
kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm phát triển việc làm, ổn định đời sống
của thanh niên, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển. Thực hiện chính sách
đào tạo nghề cho thanh niên là việc làm vừa cấp bách, vừa là việc mang tính
cơ bản lâu dài, để đạt được điều đó đòi hỏi phải có sự nỗ lực của các cấp, các
ngành mà trước hết vai trò chủ thể là các cấp ủy đảng, chính quyền các cấp.
1.2. Nội dung của thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên
1.2.1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách đào tạo
nghề cho thanh niên
Quá trình tổ chức để đưa chính sách đào tạo nghề cho thanh niên vào
thực thi là một quá trình phức tạp, diễn ra trong một khoảng thời gian lâu dài,
do đó, thực thi chính sách cần được xây dựng các chương trình, kế hoạch để
các cơ quan quản lý nhà nước triển khai thực hiện các chính sách được chủ
động, hiệu quả. Trước khi đưa chính sách vào cuộc sống thì cần phải xây
dựng các kế hoạch triển khai thực hiện chúng.
Các cơ quan triển khai thực thi chính sách từ Trung ương đến địa
phương đều phải xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện. Việc xây dựng
kế hoạch để đưa chính sách công vào thực thi gồm các nội dung cơ bản như
sau:
Một là, lập kế hoạch tổ chức điều hành cần phải bảo đảm các dự định
về hệ thống của các cơ quan chủ trì, các cơ quan phối hợp để triển khai thực

14

15


1.2.2. Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách đào tạo nghề cho
thanh niên
Sau khi thông qua kế hoạch triển khai thực thi các chính sách, kế hoạch
sẽ được các cơ quan quản lý nhà nước đưa vào triển khai tổ chức thực hiện
đảm bảo theo các nội dung kế hoạch đề ra. Quá trình này bắt đầu từ việc
tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia vào việc thực hiện các
chính sách. Đây là một nội dung cần thiết, rất quan trọng và mang nhiều ý
nghĩa đối với các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các đối tượng thực thi
chính sách. Việc phổ biến, tuyên truyền các chính sách hiệu quả sẽ giúp cho
lao động trẻ hiểu rõ về mục đích, các yêu cầu của chính sách đề ra; về tính
đúng đắn của các chính sách trong một số điều kiện hoàn cảnh nhất định;
cũng như về tính khả thi của các chính sách... để giúp thanh niên tự giác thực
hiện theo. Đồng thời, giúp cho mỗi cán bộ, công chức được phân công việc tổ
chức thực hiện các chính sách nhận thức đúng, đầy đủ các tính chất, quy mô
của các chính sách đối với đời sống xã hội để từ đó nổ lực tìm kiếm những
biện pháp phù hợp đối với việc triển khai thực hiện các mục tiêu của chính
sách, từ đó triển khai thực hiện một cách hiệu quả kế hoạch. Nội dung này cần
được đầu tư mạnh, thường xuyên về trình độ chuyên môn, phẩm chất chính
trị, về trang thiết bị kỹ thuật...nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền, vận
động. Thực tế cho thấy nhiều địa phương, đơn vị đã làm cho các chính sách bị
sai lệch, biến dạng, gây giảm sút niềm tin của nhân dân vào nhà nước do năng
lực tuyên truyền hạn chế, yếu kém.
Công tác tuyên truyền, vận động việc thực hiện các chính sách cần phải
được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục, ngay cả khi các chính sách
đó đang được thực hiện, từ đó tăng cường lòng tin của các đối tượng cần được
tuyên truyền vào chính sách, giúp họ tích cực thực hiện chính sách hơn nữa.
Có nhiều hình thức để phổ biến, tuyên truyền các chính sách như có thể tiếp

quyền và lợi ích của người lao động, người sử dụng lao động và tuân thủ các

17


quy luật kinh tế thị trường. Nhiều văn bản như Bộ Luật Lao động, Luật bảo
hiểm xã hội, Luật giáo dục nghề nghiệp, Luật người lao động Việt Nam đi
làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng,...được áp dụng đã góp phần hoàn thiện
hệ thống văn bản quản lý của Nhà nước về nghề nghiệp, việc làm. Hàng năm,
UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo cho các cơ quan liên quan rà soát toàn bộ nội
dung thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên. Từ đó, những cách
làm hay, những mô hình hoạt động hiệu quả được phát hiện, duy trì và nhân
rộng. Đồng thời, tiến hành điều chỉnh lại các nội dung còn vướng mắc, chưa
thực hiện được.
Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên là việc làm vừa cấp
bách, vừa là việc mang tính cơ bản lâu dài, để đạt được điều đó đòi hỏi phải
có sự nỗ lực của các cấp, các ngành mà trước hết vai trò chủ thể là các cấp ủy
đảng, chính quyền các cấp. Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên muốn
được duy trì thì cần phải có sự tiến hành đồng bộ, thống nhất, đoàn kết
của nhiều yếu tố như nhà nước và cán bộ tổ chức thực hiện chính sách phải
tạo mọi điều kiện thuận lợi, tạo môi trường tốt nhất để chính sách được triển
khai thực hiện. Đối với thanh niên, lao động trẻ cần phải có trách nhiệm tích
cực tham gia vào việc thực hiện các chính sách.
1.2.5. Điều chỉnh chính sách đào tạo nghề cho thanh niên
Trong quá trình thực thi chính sách đào tạo nghề cho thanh niên từng
địa phương đều có những vướng mắc, những vấn đề cần thảo luận để đề xuất
cho phù hợp cụ thể như từ chính sách cho đến việc đầu tư cơ sở vật chất,
phương pháp, hình thức đào tạo nghề cho thanh niên,…Việc phát hiện ra các
vướng mắc, đề xuất các biện pháp tháo gỡ các vướng mắc trong giới hạn
nhiệm vụ, quyền hạn được phép, hoặc trình lên cơ quan cấp trên tìm hướng

thẩm quyền tiến hành bằng cách sử dụng các công cụ hữu ích góp phần nâng
cao ý thức trách nhiệm của các bên trong thực hiện các biện pháp theo định
hướng chính sách đào tạo nghề cho thanh niên. Trên thực tế, khi triển khai
thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên, không phải bộ phận nào, cơ
19