Chuyên đề 3
Cảm thụ văn học viết dới dạng một đoạn văn.
I. Phơng pháp làm bài.
1. Những yêu cầu cảm thụ.
- Xác định nội dung, nghệ thuật đợc thể hiện qua ý thơ, đoạn thơ.
- Phân tích từ ngữ, hình ảnh thơ , các biện pháp tu từ.
- Phân tích giá trị biểu hiện của giọng thơ, các dấu câu, sự ngắt nhịp có tính nghệ thuật.
VD: Vân xem trang trọng khác vời
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Hoa cời ngọc thốt đoan trang
Mây thua nớc tóc tuyết nhờng màu da
+ ND: Vẻ đẹp nhan sắc của nhân vật Thuý Vân.
+ NT:
- Từ ngữ, hình ảnh thơ đặc sắc: khuôn trăng, nét ngài, hoa, ngọc, thua, nhờng
- Biện pháp tu từ: ẩn dụ, nhân hoá, ớc lệ
2. Yêu cầu về bố cục đoạn văn cảm thụ.
* Mở đoạn:
- Dẫn dắt, giới thiệu khái quát nội dung và nghệ thuật ý thơ, đoạn thơ cần cảm thụ.
- Dẫn ý thơ, đoạn thơ đề bài yêu cầu cảm thụ.
* Thân đoạn :
Phân tích làm nổi bật giá trị nội dung và nghệ thuất của ý thơ, đoạn thơ qua các phơng
diện : từ ngữ, hình ảnh thơ đặc sắc, các biện pháp tu từ, giọng thơ, dấu câu, sự ngắt nhịp có
giá trị nghệ thuật.
* Kết đoạn: Đánh giá, khẳng định cái hay, cái đẹp, ý nghĩa của ý thơ và đoạn thơ đã cảm
thụ.
3. Giới thiệu một số phép tu từ .
a. So sánh:
- So sánh: là đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tơng đồng để tặng sự gợi hình gợi
cảm cho sự diễn đạt.
- VD: Cày đồng đang buổi ban tra,
Mồ hôi thánh thót nh ma ruộng cày.

Ngàn dâu xanh ngắt một màu,
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai ?
- Đoạn thơ sử dụng nghệ thuật điệp ngữ vòng thể hiện qua từ thấy , ngàn dâu .
- Sự lặp đi lặp lại liên tiếp của các từ ngữ ở cuối câu với đầu câu sau làm cho khổ thơ
nh dài mãi, tiếp nối mãi nhằm :
+ Diễn tả nỗi buồn vô vọng xa xăm, nỗi nhớ thơng dằng dặc, nỗi sầu li biệt triền miên
khôn nguôi trong tâm hồn ngời chinh phụ đa sầu, đa cảm.
+ Diễn tả nỗi buồn cô đơn thấm vào cảnh vật, vào thiên nhiên mây núi, trải rộng đến
tận chân trời.
+Tạo nên sự tơng phản đối lập giữa cảnh và ngời: cảnh trống vắng bao la mà ngời thì
nhỏ bé, lẻ loi, đơn chiếc.
Hoặc:
Mai sau,
Mai sau,
Mai sau,
Đất xanh tơi mãi xanh màu tre xanh.
6. Chơi chữ:
- Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hớc làm
câu văn hấp dẫn và thú vị.
- VD:
Mang theo một cái phong bì,
Trong đựng cái gì, đựng cái đầu tiên.
Hay:
Đi tu, phất bắt ăn chay
Thịt chó ăn đợc thịt cày thì không?
Hoặc:
Còn non còn nớc còn ngời,
Con cô bán rợi anh còn say sa.
B. Luyên tập.
Bài 1: Viết một đoạn văn ngắn( khoảng 6 8 dòng) phân tích giá trị biểu cảm của phép tu