SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

MỤC LỤC
Trang
I. MỞ ĐÂU………………...………………………………….............. 2
1. Đặt vấn đề……………….………………………………….............. 2
2. Mục mục đích ngiên cứu….…………………….…………….......... 3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
………..………………………….
3
3
…………………2
4
1. Cơ sở lý luận của nghiên cứu..………………………......................
6
2. Thực trạng vấn đề…………...……..………………………….........
6
3. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.…………………
6
3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp....................................................... 6
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp........................
3.2.1 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của học sinh .................................... 7
7
3.2.2. Giúp học sinh nắm vững vai trò, tác dụng của các đồ dùng dạy
7
học trong môn Thể dục...............................................................................
3.2.3. Lựa chọn và sử sụng đồ dùng dạy học hợp lý đối với nội dung bài 9
11
dạy và đối tượng học sinh ………………............................................ ... 12
3.2.4. Tăng cường sử dụng trang thiết bị nhằm đổi mới PPDH................ 13
14

tiêu yêu cầu của bài học. Đối với các đồ dùng, dụng cụ đã có thì giáo viên sử
dụng như thế nào để đạt hiệu quả cao cho tiết học ? Điều đó khiến tôi luôn trăn trở
và suy nghĩ tìm ra những biện pháp, giải pháp hữu hiện nhất, phù hợp với đối
tượng học sinh nhằm nâng cao sức khỏe để học tập tốt và giúp các em tham gia
hoạt động giáo dục khác đạt hiệu quả. Xuất phát từ lí do trên, tôi mạnh dạn chọn
đề tài Một số biện pháp nâng cao hiệu quả việc sử dụng đồ dùng dạy học trong
môn Thể dục lớp 5 để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng chí đồng nghiệp.
2. Mục đích nghiên cứu
Nâng cao chất lượng giờ học thể dục thông qua việc sử dụng đồ dùng dạy
học phù hợp với điều kiện hiện có của các trường hiện nay.
Tìm hiểu đặc điểm tình hình và tâm sinh lý của học sinh để đưa ra nội dung
hình thức, biện pháp sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào để nâng lại hiệu quả
cao cho tiết học.
Phát huy được thế mạnh sẵn có của đơn vị cũng như tạo điều kiện cho các
em học sinh thể hiện năng khiếu, thế mạnh của bản thân, từ đó đề ra những giải
pháp cụ thể hơn, sát thực hơn cho từng năm học góp phần nâng cao chất lượng
giảng dạy môn Thể dục.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận của nghiên cứu
Như Bác Hồ đã dạy: “Sức khỏe là vàng, lao động là vinh quang”.
Thật vậy, sức khỏe là vốn quý nhất của con người. Có sức khỏe thì con
người có thể làm bất cứ việc gì mình muốn. Với phương châm “Khỏe để xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc, mỗi người dân khỏe mạnh là Tổ quốc khỏe mạnh”. Vì
thế, cùng với sự phát triển chung của xã hội ngày nay, thể dục thể thao cũng đang
trên đà phát triển không ngừng, nó trở thành một bộ phận không thể thiếu trong
đời sống tinh thần của nhân dân và còn thể hiện sự khát vọng vươn lên chiếm lĩnh

Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

3

2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

4


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

Trường Tiểu học Y Ngông đóng trên địa bàn đặc biệt khó khăn của xã Dur
Kmăl, hơn nưa trường lại có ba điểm trường cách xa nhau, nhất là phân hiệu
Buôn Krông cách điểm trường chính đến gần 15 cây số, đường đi lại khó khăn
chính vì vậy việc đi lại gây rất nhiều khó khăn. Trong năm học 2017-2018, tỉ lệ
học sinh dân tộc thiểu số khối lớp 5 chiếm gần 99% tổng số học sinh toàn khối.
Hầu hết các em là con em đồng bào dân tộc Ê Đê thuộc diện gia đình có hoàn
cảnh khó khăn, trình độ dân trí thấp, nhận thức về giáo dục và chăm lo việc học
hành của cha mẹ học sinh đối với con em còn nhiều hạn chế. Vì vậy việc phối hợp
với cha mẹ học sinh để nâng cao chất lượng học tập cho các em gặp không ít khó
khăn.
Trong những năm học vừa qua, được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh
đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo cũng như sự quan tâm, giúp đỡ của lãnh đạo nhà
trường đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp giáo viên được bồi dưỡng nâng cao tay
nghề bằng nhiều hình thức khác nhau. Chính sự quan tâm đó đã giúp giáo viên
vững vàng hơn về chuyên môn nghiệp vụ, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao
chất lượng dạy học. Giáo viên bộ môn luôn xác định đúng tầm quan trọng của
việc nâng cao chất lượng dạy học môn Thể dục, nên đã tìm các giải pháp hữu hiệu
nhất nhằm tạo hứng thú cho các em trong học tập, góp phần nâng cao chất lượng
dạy học.
Trường có ba phân hiệu, phòng Thiết bị đặt tại điểm chính nên việc mượn,
trả đồ dùng dạy học chưa thuận tiện. Giáo viên bộ môn Thể dục dạy nhiều khối

toàn diện.
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
3.2.1. Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của học sinh
Đầu năm, sau khi nhận lớp, bản thân tôi đã gần gũi quan tâm trò chuyện
với từng học sinh trong lớp để nắm bắt tâm tư nguyện vọng cũng như hoàn cảnh,
thể lực của các em.
Phân loại học sinh theo từng nhóm có sức khỏe tốt, nhanh nhẹn hay sức
khỏe chưa tốt, bệnh tật,… để có hình thức bồi dưỡng tập luyện khác nhau. Trường
hợp này, giáo viên lập kế hoạch dạy học theo phân hóa đối tượng học sinh đảm
bảo tính vừa sức và an toàn về sức khỏe trong rèn luyện.
Ví dụ: Khi tổ chức trò chơi “Chạy tiếp sức”, dựa vào đặc điểm tâm sinh lí
học sinh, tôi sẽ giảm yêu cầu cho những trường hợp có bệnh về tim mạch, dị tật
về chân, mắt,… tôi tổ chức riêng cho các em tập luyện bằng các hình thức sau:

Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

6


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

+ Tập luyện với cường độ nhẹ ( trò chơi nhóm ba nhóm bảy, đá cầu,…)
hoặc các bạn có sức khỏe tốt giúp đỡ.
+ Cho các em này làm trọng tài trong phần trò chơi, các hoạt động thi đua
+ Áp dụng phương pháp tập luyện bằng cách “phục hồi chức năng” với
hình thức nhẹ nhàng, nội dung phù hợp để các em này được hoạt động, tạo cho
các em một tình thần thoải mái, vui vẻ phấn khởi tập luyện nâng cao sức khỏe
cùng các bạn.
3.2.2. Giúp học sinh nắm vững vai trò, tác dụng của các đồ dùng dạy học
trong môn Thể dục

dụng cụ học tập đó sẽ quyết định đến sự thành công của một tiết dạy. Vì vậy, đầu
năm, sau khi nhận lớp, tôi vào thư viện kiểm tra các dụng cụ liên quan đến môn
Thể dục xem thừa - thiếu loại nào, chất lượng ra sao. Đồ dùng nào dùng được để
riêng một chỗ, đồ dùng nào không đảm bảo chất lượng, hư hỏng ghi chép lại đề
nghị với đồng chí cán bộ phụ trách thiết bị thanh lí và bổ sung kịp thời. Đồ dùng
nào thiếu, lập tờ trình đề xuất mua mới. Trong quá trình sử dụng hằng ngày,
thường xuyên kiểm tra, bảo quản cẩn thận. Cuối học kì I và cuối năm học, tôi báo
cáo hiệu quả sử dụng các đồ dùng, dụng cụ của bộ môn và tiếp tục đưa ra ý kiến
đề xuất cho năm học tới (nếu có).
Trong các giờ học, giáo viên có thể sử dụng những dụng cụ sẵn có của
trường để đảm bảo mục tiêu và chất lượng dạy thể dục. Khi sử dụng, giáo viên
thường xuyên kiểm tra và có kế hoạch đề nghị nhà trường bổ sung những dụng cụ
mau hỏng, đảm bảo về số lượng và chất lượng cho học sinh tập luyện.
Trong quá trình lựa chọn và sử dụng, giáo viên cần:
- Tránh lạm dụng việc sử dụng các đồ dùng dạy học hiện đại: Trong các giờ
học mới, ôn tập hay tập luyện cho học sinh, giáo viên có thể sử dụng băng hình,
băng tiếng , phát huy tác dụng của các phương tiện, thiết bị có sẵn và tranh ảnh để
phục vụ, nâng cao chất lượng giảng dạy. Tuy nhiên cũng cần tránh lạm dụng
phương tiện dạy học hiện đại, không thực hiện thị phạm, làm mẫu cho học sinh
hoặc chỉ cho HS xem băng hình động tác kỹ thuật mà không được tập luyện. Điều
đó làm các em yêu thích môn học hơn, lại vừa đảm bảo hiệu quả giờ học qua đó
phát hiện các em có năng khiếu để bồi dưỡng và phát triển.
Ví dụ: Khi tổ chức cho các em học nội dung “tâng cầu bằng mu bàn chân”
(Bài 53, lớp 5). Ngoài việc hướng dẫn lựa chọn cầu, làm mẫu kĩ thuật động tác
tung và đá cầu, tiết học đầu tiên tôi tổ chức cho các em học tập trong lớp, sử dụng
phương tiện dạy học “máy chiếu” cho các em xem các đoạn Vi-deo về kĩ thuật
tung cầu, đá cầu và giới thiệu một số thành tích tiêu biểu của các cầu thủ trong và
ngoài nước để giúp các em nắm vững kĩ thuật trước khi luyện tập, đồng thời tạo
Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


cũng như hiệu quả giờ học.
3.2.4. Tăng cường sử dụng trang thiết bị nhằm đổi mới PPDH
Trường tôi chưa có sân tập tách khỏi sân chơi, đồ dùng dạy học chưa đáp
ứng đầy đủ với thực tế làm cho hiệu quả dạy môn thể dục bị hạn chế rất nhiều.
Qua nghiên cứu kỹ chương trình, kết hợp cùng với chuyên môn của trường đề
Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

9


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

xuất nhà trường mua sắm một số thiết bị bổ sung phục vụ cho tiết dạy thể dục. Cụ
thể vừa qua trường đã mua được 5 quả bóng rổ, 50 quả cầu 50 dây nhảy, đồng
thời kết hợp vớ i Đoàn - Đội xin được hơn 200 cái dây nhảy và đã phát cho học
sinh khối 3, 4, 5. Nhà trường đã phát cho giáo viên đủ trang phục thể thao như:
Giày thể thao, còi để dạy môn thể dục.
Trong quá trình sử dụng các tranh ảnh để dạy các kỹ thuật, động tác, tôi đã
thực hiện bằng hình thức vừa cho học sinh xem vừa hướng dẫn, giải thích và nhấn
mạnh trọng tâm của động tác hay kỹ thuật, để các em nhanh chóng nắm bắt được
điểm then chốt của động tác hay bài tập, từ đó giúp các em dễ hình thành tư thế và
kĩ thuật đúng ngay từ đầu. Những ngày thời tiết không thuận lợi (mưa, gió to,
nắng gắt) không thể tập ngoài trời được, tôi vẫn có thể sử dụng tranh, ảnh treo
trong lớp để học sinh quan sát, tập luyện theo các tư thế mẫu của tranh.
Ví dụ: Ở bài 38 lớp 5 có trò chơi “Bóng chuyền sáu”. Đây là một trò chơi
tôi thấy rất phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp.
Mục đích của trò chơi là rèn luyện sự khéo léo, chính xác và kĩ năng
chuyền bóng và nhận bóng . Ngoài việc chuẩn bị quả bóng, tôi kẻ sân chơi và
nêu luật chơi, hướng dẫn cách chơi. Quả thật khi tôi cho học sinh chơi trò chơi
này thì giờ học sôi nổi hẳn lên học sinh rất thích thú, tỷ lệ xung phong tham gia

theo kiểu “Học mà chơi, chơi mà học”. Việc lồng ghép trò chơi hấp dẫn phù hợp
gây hứng thú học tập cho các môn học khác đạt kết quả thực là quan trọng là cần
thiết điều này phụ thuộc vào khả năng, năng khiếu của từng giáo viên. Thực tế,
chuyên môn của một số đồng chí không chuyên ngành thể dục, năng khiếu tổ
chức về luyện tập cho học sinh còn hạn chế. Do đó những tiết dạy đầu tuần còn
khó khăn nhưng với ý thức nghề nghiệp, lòng yêu nghề mến trẻ, bản thân đã phối
hợp, trao đổi với Tổng phụ trách (Nguyễn Quang Cường) và giáo viên chủ nhiệm
( Nguyễn Thị Hoài Sự lớp 5A, Nguyễn Thị Hồng Hạnh lớp 5B) thống nhất các
nội dung thực hành hoặc học hỏi ở họ những bí quyết, nghệ thuật tổ chức trò chơi
và phương pháp sử dụng đồ dùng như thế nào để có hiệu quả. Ngoài ra, bản thân
thường xuyên học hỏi, trao đổi chuyên môn với các đồng nghiệp dạy môn Thể
dục tại các đơn vị bạn nhằm tìm cách tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc trong
dạy học.
Các giải pháp, biện pháp được nêu trong đề tài có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau, có thống nhất liên kết và hỗ trợ cho nhau. Giáo viên cần có kế hoạch tăng
cường sử dụng thiết bị đồ dùng trong từng tiết học cụ thể; tận dụng đồ dùng sẵn
có hoặc làm thêm đồ dùng dạy học đơn giản nhằm bổ trợ bài dạy hiệu quả.
Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

11


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

Tôi đã tiến hành khảo sát hiệu quả trước khi chưa sử dụng đồ dùng dạy học
trên hai lớp 5A và 5B năm học 2017 - 2018 kết quả cụ thể:

Thời gian

TSHS

học sinh tổ chức có hiệu quả trong quá trình giáo dục. Trong quá trình đổi mới
phương pháp dạy học thiết bị đồ dùng là những phương tiện cơ bản không thể
thiếu để giáo viên, học sinh thực hiện dạy và học. Hơn nữa thiết bị đồ dùng dạy
học tạo điều kiện trực tiếp cho học sinh phát huy tối đa được tính năng động khi
tiếp cận thực tiễn nâng ccao khả năng tự học, rèn luyện kỹ năng học tập và thực
hành. Nếu việc ''Dạy chay, dạy suông'' làm cho người học không phát huy được
tính tích cực chủ động sáng tạo thì tính hỗ trợ đắc lực của thiết bị dạy học sẽ là
cầu nối giữa người dạy và người học, làm cho hai nhân tố này gắn kết với nhau.
Thông qua giải pháp này giúp giáo viên cũng như học sinh hiểu rõ hơn về
hiệu quả và tác dụng của việc sử dụng đồ dùng dạy học. Nhưng không vì vậy mà
giáo viên quá lạm dụng đồ dùng dạy học mà phải biết lựa chọn đồ dùng cho thích
hợp với từng môn, từng bài học cũng như từng đối tượng học sinh.
5. Hiệu quả SKKN
Đổi mới được nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa
học tập học sinh.

Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

12


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

Chất lượng giờ học sôi nổi, đạt hiệu quả hơn trước. Học sinh yêu thích môn
học, tự giác tập luyện với tinh thần thoải mái
Đa số học sinh nắm vững cách sử dụng và sử dụng thành thạo các đồ dùng,
dụng cụ học tập, góp phần nâng cao hiệu quả của tiết học nói chung và chất lượng
môn Thể dục nói riêng.
Đề tài thực hiện đã góp phần nâng cao chất lượng môn Thể dục nói riêng
và các môn học khác trong chương trình nói chung cho học sinh lớp 5 tại trường

33,3%

12
40,0%

10
33,3%

18
60,0%

Trước khi thực
hiện đề tài

30

22
73,3%

27
90,0%

25
83,3%

28
93,3%

Qua kết quả khảo nghiệm, tôi nhận thấy rằng: Đa số các em đều yêu thích
môn học, ý thức tập luyện tự giác, tích cực, biết sử dụng thành thạo các dụng cụ

phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập; tránh áp đặt, rập
khuôn, máy móc khiến học sinh chán nản trong học tập; động viên khuyến khích
các em kịp thời nhằm gây hứng thú cho học trong học tập.
- Thực hiện tốt các phương pháp dạy học nhằm tạo cho các em tích cực
hơn khi học môn Thể dục lớp 5, bởi đó là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao
chất lượng dạy học. Cần kết hợp chặt chẽ giữa gia đình học sinh, các đoàn thể
trong nhà trường, chính quyền địa phương, tạo môi trường giáo dục tốt nhất cho
các em.
- Đưa học sinh đến với các hoạt động thể dục, thể thao giúp các em có cơ
hội được giao lưu học hỏi lẫn nhau tạo môi trường học tập thân thiện, góp phần
Giáo viên: Nguyễn Đức Minh - Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

14


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

nâng cao chất lượng giáo dục học sinh và nâng cao hiệu quả phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
2. Kiến nghị.
- Với nhà trường: Tiếp tục tổ chức hiệu quả các hoạt động thể dục thể thao
trong nhà trường, tạo sân chơi bổ ích cho các em.
- Với giáo viên: Cần xác định được tầm quan trọng của việc giáo dục thể
chất trong nhà trường thông qua môn Thể dục và vận dụng sao cho hợp lý với đối
tượng và điều kiện nhà trường.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân về gây hứng thú cho học sinh
lớp 5 khi học môn thể dục tại trường Tiểu học Y Ngông. Rất mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để những kinh nghiệm trên được đầy đủ và
hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn !

15


SKKN: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5

GDPT.
6

Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT và Thông
tư số 22/2016/TT-BGDĐT

- Bộ giáo dục

7

Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên

- Bộ giáo dục

8

Trò chơi vận động

- Trần Đồng Lâm
- Đinh Mạnh Cường

9

Trò chơi dân gian trẻ em