TRƯ

C

P A T Ị

C

UYỀ TRA

CÁC
 TỐ Ả
ƯỞ
Ế
Ệ
T Ố
K ỂM SOÁT Ộ BỘ T CÁC
DOA
ỆP XÂY DỰ
TRÊ
ỊA BÀ TỈ
BÌ
DƯƠ

UẬ VĂ T

C SĨ KẾ TOÁ

ình ương, năm 2017



luận văn. Nhưng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm trong
nghiên cứu nên đề tài luận văn chắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót. Tôi rất mong
nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô để luận văn của tôi được
hoàn thiện hơn nữa.
Bình Dương, Ngày 27 tháng 10 năm 2017
HỌC VIÊN THỰC HIỆN LUẬN VĂN

PHAN THỊ HUYỀN TRANG


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống kiểm
soát nội bộ tại các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương” là công
trình của việc học tập và nghiên cứu thật sự nghiêm túc của bản thân.Những kết quả
nêu ra trong nghiên cứu này là trung thực và chưa từng được công bố trước đây. Các
số liệu trong luận văn nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng, được tổng hợp từ những
nguồn thông tin đáng tin cậy.

Bình Dương,Ngày 27 tháng 10 năm 2017
HỌC VIÊN THỰC HIỆN LUẬN VĂN

PHAN THỊ HUYỀN TRANG


TÓM TẮT LUẬN VĂN
Kiểm soát nội bộ là một trong những mối quan tâm của doanh nghiệp trong đó
cũng bao gồm các doanh nghiệp xây dựng nói chung và các công ty xây dựng tại Bình
Dương nói riêng, vì nó là một bộ phận chủ yếu giúp nhà quản lý thực hiện chức năng
kiểm soát trong quá trình quản lý và điều hành doanh nghiệp. Bất cứ doanh nghiệp
nào cũng cần đến chức năng kiểm soát, hoạt động của doanh nghiệp càng phát triển

MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC HÌNH VẼ
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài .......................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................................ 2
3. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................................. 2
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 3
5. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................................... 3
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn ........................................................... 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG
..................................................................................................................................... 5
1.1. Các nghiên cứu công bố ở nước ngoài ................................................................. 5
1.2. Các nghiên cứu công bố trong nước .................................................................... 7
1.3. Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu .................................................... 9
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.......................................................................................... 10
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG .. 11
2.1. Một số vấn đề chung về hệ thống kiểm soát nội bộ trong các công ty xây dựng
................................................................................................................................... 11
2.1.1. Khái niệm thống kiểm soát nội bộ .................................................................. 11
2.1.2. Sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ ................................................... 15
2.1.3 Vai trò và trách nhiệm của các đối tượng có liên quan đến kiểm soát nội bộ . 16
2.1.4 Hạn chế tìm tàng của kiểm soát nội bộ ........................................................... 17


2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống KSNB .................................................... 19
2.2.1. Môi trường kiểm soát ...................................................................................... 20



4.3.1.Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha ............................. 48
4.3.1.1. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Môi trường
kiểm soát” ................................................................................................................. 49
4.3.1.2. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Đánh giá rủi
ro” .............................................................................................................................. 50
4.3.1.3. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Hoạt động kiểm
soát” .......................................................................................................................... 51
4.3.1.4. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Thông tin và
truyền thông” ............................................................................................................. 53
4.3.1.5. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Giám sát” .. 53
4.3.1.6. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Công nghệ
thông tin” ................................................................................................................... 54
4.3.1.7. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “hệ thống
KSNB” ...................................................................................................................... 55
4.3.2.Phân tích nhân tố khám phá EFA ..................................................................... 57
4.3.2.1.Phân tích khám phá EFA cho biến độc lập ................................................... 57
4.3.2.2. Phân tích khám phá EFA cho biến phụ thuộc “hệ thống KSNB” ................ 61
4.4. Phân tích tương quan Pearson: ........................................................................... 62
4.5.Phân tích hồi quy ................................................................................................. 63
4.5.1.Phương trình hồi quy tuyến tính ...................................................................... 63
4.5.2. Kiểm định các giả thiết cần thiết trong mô hình phân tích hồi quy ................ 67
4.5.2.1. Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy. .............................. 67
4.5.2.2. Kiểm định giả thuyết về phương sai của sai số không đổi .......................... 68
4.5.2.3. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến ........................................................... 69
4.5.2.4. Kiểm định về phân phối chuẩn của phần dư ................................................ 70
4.5.2.5. Kiểm định về tính độc lập của phần dư ....................................................... 70
4.6. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội ........................................................ 71
4.6.1.Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi ...................... 71

BCTC

: Báo cáo tài chính.

CNTT

: Công nghệ thông tin.

COBIT

: Control Objectives for Infomation and Related Technology – Các
mục tiêu kiểm soát trong công nghệ thông tin và các lĩnh vực có
liênquan.

COSO

: Committee of Sponsoring Organizations of the
TreadwayCommission - Ủy ban chống gian lận báo cáo tài chính.

HTKSNB

: Hệ thống kiểm soát nội bộ.

KSNB

: Kiểm soát nội bộ.


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1


KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ........................................................................................26
CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................27
3.1 Thiết kế nghiên cứu ...........................................................................................27
3.1.1 Nghiên cứu định tính ......................................................................................28
3.1.1.1Thiết kế nghiên cứu định tính .....................................................................28
3.1.1.2 Kết quả nghiên cứu định tính .....................................................................29
3.2 Xây dựng thang đo và mã hóa dữ liệu .............................................................29
3.3 Nghiên cứu định lƣợng......................................................................................34
3.3.1 Thiết lập bảng câu hỏi (phụ lục 04) ..............................................................34
3.3.2 Thu thập dữ liệu và phƣơng pháp lấy mẫu..................................................34
3.3.3 Phƣơng pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu .................................................35
3.3.3.1 Phƣơng pháp thống kê mô tả .....................................................................35
3.3.3.2 Kiểm định Cronbach Alpha .......................................................................35
3.3.3.3 Phƣơng pháp phân tích nhân tố (EFA):....................................................36
3.3.3.4 Phân tích tƣơng quan (Pearson) ................................................................37
3.3.3.5 Phân tích hồi quy (RA) ...............................................................................38
3.3.3.6 Các hệ số cần quan tâm trong mô hình hồi quy:......................................38
3.4 Xây dựng mô hình nghiên cứu .........................................................................39
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ........................................................................................40
CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ..............................................................41
4.1 Giới thiệu tổng quát tình hình các công ty xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình
Dƣơng .......................................................................................................................41
4.2 Kết quả Thống kê mô tả ...................................................................................42
4.3. Phân tích và đánh giá độ tin cậy của thang đo: .............................................45
4.3.1. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha: ....................45
4.3.1.1. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Môi
trƣờng kiểm soát” ....................................................................................................46
4.3.1.2. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Đánh giá
rủi ro” .......................................................................................................................47

5.1. Kết luận ............................................................................................................. 71
5.2. Giải pháp hoàn thiện hệ thống KSNB trong các công ty xây dựng trên địa
bàn tỉnh Bình Dƣơng .............................................................................................. 72
5.2.1. Môi trƣờng kiểm soát.................................................................................... 72
5.2.2. Đánh giá rủi ro .............................................................................................. 74
5.2.3 Công nghệ thông tin ....................................................................................... 75


5.2.4. Thông tin và truyền thông ............................................................................77
5.2.5 Hoạt động kiểm soát .......................................................................................77
5.2.6. Giám sát..........................................................................................................83
5.3 Các kiến nghị hỗ trợ ..........................................................................................84
5.3.1 Về phía Nhà nƣớc ...........................................................................................84
5.3.2 Về phía hội nghề nghiệp.................................................................................84
5.4. Hạn chế của nghiên cứu và hƣớng nghiên cứu tiếp theo ..............................85
KẾT LUẬN CHƢƠNG 5 ........................................................................................86


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Khi nền kinh tế trong nước hòa nhập và phát triển cùng với nền kinh tế thế
giới bên cạnh những lợi ích, cơ hội mà hội nhập kinh tế quốc tế mang lại thì các
doanh nghiệp (DN) trong nước còn phải đối mặt với nhiều rủi ro, yêu cầu và thách
thức mới. Đặc biệt, với tình hình kinh doanh biến động như hiện nay trong khi quy
mô vốn ở các DN ngày càng mở rộng đi đôi với quyền quản lý điều hành tách rời
quyền sở hữu vốn. Tuy nhiên, các phương pháp quản lý tại các DN còn nhiều hạn
chế, các DN nhỏ quản lý theo kiểu gia đình còn các DN lớn lại phân quyền cho cấp
dưới nhưng thiếu sự kiểm tra đầy đủ. Chính vì vậy đòi hỏi phải có hệ thống kiểm

trong điều kiện hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Trên cơ sở lý thuyết nền tảng về hệ thống
kiểm soát nội bộ của báo cáo COSO với thực tế kiểm soát nội bộ tại các doanh
nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương để đưa ra một số kiến nghị nhằm
hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh
Bình Dương.
Mục tiêu cụ thể:
-

Xác định các nhân tố tác động đến hệ thống kiểm soát nội bộ trong các công
ty xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

-

Đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến hệ thống kiểm soát nội bộ
trong các công ty xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

-

Đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các
công ty xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

3. Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, nghiên cứu cần trả lời được các câu
hỏi sau:
-

Các nhân tố nào ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ?


thuyết nghiên cứu. Những giả thuyết được xây dựng trong phần này sẽ được kiểm
định bằng nghiên cứu thực nghiệm trong tương lai.
- Phương pháp định lượng: Dựa vào các lý thuyết và những nghiên cứu trước
đây để đưa ra các giả thuyết nghiên cứu, xây dựng mô hình nghiên cứu. Từ đó xây
dựng thang đo, bảng câu hỏi, thu thập dữ liệu. Dữ liệu thu thập được sẽ được xử lý,
phân tích bởi phần mềm thống kê SPSS.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Luận văn nghiên cứu góp phần làm rõ lý luận hệ thống KSNB tại các công ty
xây dựng. Thông qua nghiên cứu thực tế hệ thống KSNB hiện tại, xác định được
nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến hệ thống KSNB tại các công ty xây dựng tỉnh
Bình Dương. Từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB tại
các công ty xây dựng tỉnh Bình Dương.


4

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận chung, luận văn nghiên cứu gồm 5 chương:
Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ
trong các công ty xây dưng.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


5

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Đã có rất nhiều nghiên cứu về hệ thống KSNB, tính hữu hiệu của hệ thống

tiềm năng cho sự thay đổi xã hội như có thể tăng sự tuân thủ quy định của chính
phủ, và cải thiện BCTC và hoạt động kinh doanh của nhà hàng.
Năm 2012 Mongkolsamai, Varipin, Usshawanitchakit, Phapruke đã thực
hiện nghiên cứu “Impacts of internal control strategy on efficiency operation of
organization of Thai listed firms” khảo sát trên một trăm hai mươi công ty niêm yết
tại Thái Lan. Kết qủa cho thấy môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, thông tin và
truyền thông có tác động tích cực đáng kể đến hiệu quả hoạt động của tổ chức. Hơn
nữa, tầm nhìn điều hành minh bạch, kiến thức của nhân viên, đa dạng giao dịch kinh
doanh, và người tham gia cũng có một tác động tích cực vào chiến lược KSNB.
Năm 2013 Tác giả Anthony Wood, Natalya Brathwaite và các cộng sự đã
thực hiện nghiên cứu “Internal Controls in the Retail Sector: A Case Study of a
Leading Supermarket in Barbados”. Mục đích nghiên cứu là để kiểm tra tính đầy
đủ, phát hiện và phòng ngừa gian lận của KSNB tại một siêu thị hàng đầu ở
Barbadian có liên quan đến hoạt động tiền mặt của công ty. Bằng phương pháp thu
thập thông tin thông qua Bảng câu hỏi, được thực hiện bởi kế toán trưởng vào tháng
03/2012. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các thủ tục KSNB được sử dụng trong
kinh doanh có hiệu quả trong việc bảo vệ tiền mặt, việc phát hiện và ngăn chặn gian
lận của nhân viên. Tuy nhiên, trong tương lai Siêu thị cần tăng cường các hệ thống
KSNB với cơ chế và một chương trình hỗ trợ nhân viên. Hơn nữa, quyết định của
DN để thưởng cho nhân viên có đạo đức của mình để thúc đẩy tinh thần của người
lao động và mang đến lòng trung thành lớn hơn. Tuy nhiên bài nghiên cứu chỉ
nghiên cứu trong hoạt động tiền mặt công ty chưa nghiên cứu được hết các hoạt
động như hàng hóa, tài sản…
Năm 2016, tác giả Ho Tuan Vu đã nghiên cứu “The Research of Factors
Affecting the Effectiveness of Internal Control Systems in Commercial Banksempirical Evidence in Viet Nam”. Mục đích của nghiên cứu này là xác định các yếu
tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB ngân hàng thương mại tại Việt
Nam. Thông qua phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng dựa trên độ tin
cậy Cronbach Alpha, phân tích khám phá nhân tố (EFA) và phân tích hồi quy đa
biến (MRA). Tổng hợp theo báo cáo của COSO, BASEL và các tác giả khác thì môi
trường kiểm soát; đánh giá rủi ro; thông tin và truyền thông; hoạt động kiểm soát và

hiệu quả, vẫn còn rất nhiều hạn chế trong chính sách khen thưởng và kỷ
luật,…Nguyên nhân chủ yếu là do các quy định chưa hợp lý, mối quan hệ giữa lợi
ích và chi phí, sự hạn chế nguồn lực về số lượng và chất lượng, từ đó đưa ra các giải
pháp hoàn thiện hệ thống KSNB tại các DN viễn thông di động Việt Nam.


8

Năm 2013, tác giả Huỳnh Thị Kim Ánh đã thực hiện nghiên cứu “Hoàn thiện
hệ thống KSNB tại các siêu thị Big C Việt Nam”. Trong nghiên cứu này, tác giả
hướng đến mục tiêu đánh giá thực trạng hệ thống KSNB tại Big C Việt Nam, từ đó
đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB, đảm bảo tối thiểu hóa rủi ro
cho DN và hướng đến sự phát triển bền vững. Phương pháp nghiên cứu được sử
dụng là sự kết hợp giữa phương pháp định tính thể hiện bằng việc nghiên cứu các
tài liệu nội bộ của Công ty và phương pháp định lượng được thể hiện thông qua
thống kê mô tả để rút ra thực trạng về hệ thống KSNB tại văn phòng chính Big C
Việt Nam và 25 siêu thị. Kết quả phân tích cho thấy hệ thống KSNB tại Big C Việt
Nam đã được thực hiện khá tốt như xây dựng môi trường kiểm soát, các thủ tục
kiểm soát IT hay kiểm soát vật chất, chính sách nhân sự. Bên cạnh đó còn nhiều yếu
tố chưa được hoàn thiện như các vấn đề về đánh giá rủi ro, các hoạt động giám sát
và một số thủ tục kiểm soát.
Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hoàng Thơ (2015) với đề tài “Hoàn thiện hệ
thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Tiền
Giang”, nghiên cứu này tập trung khảo sát các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm
soát nội bộ theo báo cáo COSO 2013 nhằm đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát
nội bộ tại các công ty xây dựng bằng cách sử dụng phần mềm SPSS 16.0 để hỗ trợ
cho việc phân tích và trình bày dữ liệu. Dựa vào kết quả thống kê thực trạng hệ
thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh, tác giả kết
luận rằng các doanh nghiệp có quan tâm xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ nhưng
mức độ quan tâm chỉ ở mức bình thường 3,14 do hệ thống kiểm soát nội bộ trong

thống KSNB tại một doanh nghiệp cụ thể, rất ít nghiên cứu về hệ thống KSNB tại
tất cả các DN cho một lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Ngược lại các nghiên cứu
ngoài nước thì tập trung nghiên cứu về hệ thống KSNB của một loại hình doanh
nghiệp.
- Các nghiên cứu trong nước chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả,
ít nghiên cứu dạng hình thành lên mô hình hồi quy các biến quan sát.
- Các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào việc xem xét, đánh giá hệ
thống KSNB tại một đơn vị mà chưa phân tích khía cạnh về mục tiêu đạt được cũng
như các đặc điểm của hệ thống KSNB. Ngược lại các nghiên cứu nước ngoài chủ
yếu khai thác ở khía cạnh mục tiêu đạt được và các đặc điểm của hệ thống KSNB.
- Mặc dù đã có tác giả thực hiện nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ
trong các doanh nghiệp xây dựng nhưng nghiên cứu này lựa chọn phạm vi khảo sát
là các công ty xây dựng trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, do Bình Dương và Tiền Giang


10

là 2 tỉnh có những đặc điểm khác nhau về kinh tế, xã hội,…nên có thể kết quả
nghiên cứu sẽ khác nhau, thêm vào đó mô hình nghiên cứu của nghiên cứu đó cũng
chưa đánh giá sự tác động của nhân tố công nghệ thông tin tác động đến hệ thống
kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp xây dựng như thế nào.
Từ những phân tích trên, trong luận văn này, đề tài: “Hoàn thiện hệ thống
kiểm soát nội bộ tại doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương” được lựa
chọn thực hiện. Tác giả sẽ nghiên cứu hệ thống KSNB của một loại hình doanh
nghiệp là các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Bình Dương; đồng thời tác
giả chủ yếu sử dụng phương pháp hỗn hợp trong đó phương pháp định tính sẽ góp
phần phát hiện các nhân tố tác động đến hệ thống kiểm soát nội bộ tại doanh
nghiệp, sau đó phương pháp định lượng trong nghiên cứu luận văn góp phần đánh
giá mức độ tác động của các nhân tố đến hệ thống kiểm soát nội bộ, cũng như xem
xét mục tiêu về sự hữu hiệu cũng như hiệu quả của hệ thống KSNB của các doanh

- Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VAS 400) nhận định về KSNB: “KSNB
là các quy định và thủ tục kiểm soát do đơn vị được kiểm toán xây dựng và áp dụng
nhằm bảo đảm cho đơn vị tuân thủ pháp luật và các qui định, để kiểm tra, kiểm soát,
ngăn ngừa và phát hiện gian lận, sai sót; để lập báo cáo tài chính trung thực và hợp
lý; nhằm bảo vệ, quản lý và quản lý có hiệu quả tài sản của đơn vị”.
- Theo Ủy Ban Tổ Chức Kiểm Tra (COSO) đưa ra 1992 nhận định về
KSNB: “KSNB là một quá trình do người quản lý, hội đồng quản trị và các nhân
viên của đơn vị chi phối, nó được thiết lập để cung cấp một sự bảo đảm hợp lý
nhằm thực hiện ba mục tiêu dưới đây :
 Báo cáo tài chính đáng tin cậy.
 Các luật lệ và quy định được tuân thủ.
 Hoạt động hữu hiệu và hiệu quả.”
Trong định nghĩa trên, có bốn nội dung cơ bản, đó là: quá trình, con người,
đảm bảo hợp lý và mục tiêu. Cụ thể như sau :