SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ
LÀM TRUNG TÂM NHẰM KÍCH THÍCH TRẺ TÍCH CỰC
THAM GIA HOẠT ĐỘNG TẠI TRƯỜNG MẦM NON
NGA YÊN - HUYỆN NGA SƠN - TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Mai Thị Liên
Chức vụ : Hiệu trưởng
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Yên
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý

THANH HÓA NĂM 2019


MỤC LỤC
Nội dung
1. Mở đầu

Trang
1

1.1. Lý do chọn đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu

4

2.3.2. Giải pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng MTGD theo chủ đề .

6

2.3.3. Giải pháp phối hợp chỉ đạo trực tiếp giáo viên xây dựng môi
trường lấy trẻ làm trung tâm.
2.3.4. Chỉ đạo giáo viên cách hướng dẫn trẻ hoạt động ở các góc
cũng như mọi lúc mọi nơi
2.3.5. Giải pháp xây dựng khu phát triển vận động chung trong nhà
trường từ những nguyên vật liệu phế thải nhằm phát triển thể chất
cho trẻ
2.3.6. Giải pháp chỉ đạo thực hiện tuyên truyền phối hợp với phụ
huynh
2.4. Hiệu quả của sáng kiến

8
13
14
16
18

3. Kết luận, kiến nghị

19

3.1. Kết luận
3.2 Kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO

học tập thực sự tốt làm bước đệm bền vững để phát triển. Tre học bằng chơi tốt
nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang
thực hiện”. [ 3]
Như vậy xây dựng môi trường hoạt động giáo dục cho trẻ ở trường mầm
non, thực chất là giáo viên tạo cơ hội, tạo điều kiện cho trẻ học tập, thông qua
hoạt động chơi với môi trường. Nếu tạo được môi trường hoạt động giáo dục tốt
sẽ phát huy được tác động của môi trường trong việc thu hút trẻ tích cực tham
gia và các hoạt động giáo dục, nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động
giáo dục. Vì vậy đòi hỏi người cán bộ quản lý và giáo viên mầm non đang trực
tiếp đứng lớp cần hiểu sâu sắc về tầm quan trọng, ích lợi, yêu cầu, nội dung,
phương pháp, hình thức, tính chất của việc xây dựng môi trường hoạt động giáo
dục trong trường mầm non. Để tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm. Đồng thời
phát triển tiềm năng sáng tạo và sự khéo léo của giáo viên và trẻ. Từ đó giúp trẻ
phát triển toàn diện.
Nhận thức được vai trò ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục,
cũng như nhận thức nhiệm vụ của một quản lý chỉ đạo chung trong nhà trường
với mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Cùng với việc tìm tòi
các cách làm mới để chỉ đạo nâng cao chất lượng toàn diện đạt hiệu quả cao.
Đáp ứng được những yêu cầu của nền giáo dục hiện đại. Với cương vị là người
đứng đầu, tôi rất băn khoăn trăn trở và tìm ra những giải pháp để phát huy tính
chủ động sáng tạo của giáo viên và học sinh cùng chung tay quan tâm xây dựng
môi trường giáo dục của trẻ trong từng năm học. Từ lý do đó, năm học 2018 1


2019, tôi chọn đề tài nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm trong công tác quản lý
đó là: “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm kích thích trẻ tích cực tham gia hoạt
động tại trường mầm non Nga Yên – Huyện Nga Sơn - Tỉnh Thanh Hóa” làm
đề tài nghiên cứu trong năm học qua
1.2. Mục đích nghiên cứu.

trung tâm và ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực để thúc đẩy tính chủ
động, khả năng tư duy phản biện và giải quyết các vấn đề ở tre”[4].
Môi trường bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội. Trong đó,
môi trường vật chất là tổng hòa các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo
có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống,
sản xuất, sự tồn tại phát triển của con người và thiên nhiên.
2


Môi trường tự nhiên ở trường mầm non là các yếu tố tự nhiên bao quanh
như: đất, nước, cát, sỏi, đá, nhiệt độ, không khí, ánh sáng, nắng, mưa, gió, bão,
cây, cỏ, hoa...
Môi trường nhân tạo ở trường mầm non bao gồm tất cả những gì mà con
người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống như: Phòng nhóm lớp
học. Các phòng chức năng, bếp ăn, góc chơi, khu vệ sinh, sân chơi, bãi tập, trang
thiết bị, đồ dùng đồ chơi, tài liệu học...
Năm 2017 Chính phủ ban hành Nghị định 80/2017/NĐCP ngày 17 tháng
7 năm 2017về xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện cho
trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non. Trong đó, “ Môi trường giáo dục an toàn
là môi trường giáo dục mà người học được bảo vệ, không bị tổn hại về thể chất
và tinh thần; Môi trường giáo dục lành mạnh là môi trường giáo dục không có
tệ nạn xã hội, không bạo lực, người học, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên có
lối sống lành mạnh, ứng xử văn hóa;Môi trường giáo dục thân thiện là môi
trường giáo dục mà người học được tôn trọng, đối xử công bằng, bình đẳng và
nhân ái; được phát huy dân chủ và tạo điều kiện để phát triển phẩm chất và
năng lực”. [5]
Như vậy xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non ta có thể
khái quát: là tạo nên môi trường trong ngoài lớp học của trường mầm non. Môi
trường đó có tác động trực tiếp đến hoạt động dạy và học của giáo viên và trẻ.
Trong giáo dục mầm non hiện nay, xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ

đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vẫn còn nhiều hạn chế
cần phải quan tâm khắc phục đó là:
- Đa số môi trường giáo dục trong nhóm lớp chưa thật sự phản ánh được
môi trường mang tính mở để kích thích trẻ tích cực hoạt động. Các góc chưa xây
dựng đồng bộ, còn một vài góc của một số lớp nội dung của góc phụ chưa bám
vào nội dung của góc chính và chưa phù hợp với chủ đề. Môi trường giáo dục
của một vài lớp còn mang tính chất trang trí là chủ yếu, đồ dùng, đồ chơi phục
vụ cho chủ đề còn hạn chế.
- Một số giáo viên chưa khai thác hết được nguồn nguyên liệu sẵn có của
địa phương để làm đồ dùng, đồ chơi, việc hướng dẫn trẻ cùng cô làm đồ dùng đồ
chơi phục vụ cho hoạt động còn ít. Giáo viên xây dựng môi trường mang nặng
hình thức, rập khuôn, máy móc, chưa tạo điều kiện cho trẻ bộc lộ khả năng cá
nhân, tích cực tham gia thực hành trải nghiệm.
- Trẻ chưa mạnh dạn, tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm, hưởng ứng
cùng cô làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo, trẻ hoạt động một cách thụ động.
- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến các cháu còn ỷ lại và
khoán trắng cho nhà trường.
Từ việc đánh giá mặt đạt được và những hạn chế của công tác xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của nhà trường. Là một quản lý tôi
nhận định đây là những hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức các hoạt
động chăm sóc giáo dục trẻ. Vì vậy tôi đã tiến hành khảo sát một số nội dung
cần thiết để áp dụng các giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp. Kết quả khảo sát
ban đầu thể hiện qua bảng khảo sát giáo viên và học sinh đầu năm học:
Bảng khảo sát Giáo viên và học sinh
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1. Thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, cũng như kiến thức
kỹ năng xây dựng môi trường giáo dục cho đội ngũ giáo viên
* Bồi dưỡng lý thuyết nâng cao kiến thức cho đội ngũ giáo viên
Phải nói rằng việc tự học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn ngiệp vụ cho
bản thân là điều đặt lên hàng đầu đối với mỗi giáo viên. Muốn thực hiện được

+ Sưu tầm, tìm tòi tài liệu, tập san… viết về nội dung xây dựng môi
trường hoạt động giáo dục cho toàn trường học tập nghiên cứu.
+ Truy cập những tranh ảnh, đồ dùng trên mạng Internet, băng đĩa, chiếu
cho chị em xem về quy trình, nguyên tắc, thiết kế (cách sắp xếp, bố trí và cách
làm từ những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, để cho sự sắp xếp góc phù
hợp với từng góc từng chủ đề).
+ Mở hội thảo chuyên đề cho cán bộ giáo viên cùng tham gia hưởng ứng
thảo luận về nội dung thực hiện.
+ Tổ chức đi thăm quan các trường trọng điểm trong huyện như trường
Mầm non Nga Điền, Nga Giáp, Nga Thái... để giáo viên được học hỏi về kinh
nghiệm xây dựng, sắp xếp và trang trí môi trường giáo dục cho trẻ có thể được
học tập và vui chơi trong một môi giáo dục tốt nhất.
* Bồi dưỡng thông qua thực hành nâng cao kỹ năng xây dựng môi trường
giáo dục cho đội ngũ giáo viên
Song song với công tác bồi dưỡng lý thuyết để đội ngũ giáo viên có kiến
thức chuyên sâu về nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm. Tôi xây dựng kế hoạch lựa chọn các nội dung tổ chức hoạt động thực hành
đó là mỗi nhóm lớp xây dựng một góc hoạt động trong lớp mà mình tâm đắc
nhất, Sau đó tổ chức buổi thăm quan trực tiếp ở tất cả các lớp, tổ chức hội thảo
đóng góp ý kiến để các giáo viên có nhiều cơ hội trải nghiệm, học tập kinh
nghiệm trừ những giáo viên có nhiều kinh nghiệm và sáng tạo trong công tác
xây dựng môi trường trong lớp, từ buổi thăm quan thực tế tôi đánh giá được
năng lực sát thực từng giáo viên, nhận ra được điểm mạnh để các giáo viên khác
học tập, còn điểm yếu để có biện pháp bồi dưỡng giáo viên phù hợp. Trên cơ sở
5


đó lựa chọn các lớp điểm về xây dựng môi trường giáo dục. Khi Xây dựng thành
công các lớp điểm mới nhân ra diện rộng.
Hình ảnh giáo viên thực hành xây dựng môi trường trong lớp

dung của chủ đề. Như vậy giáo viên cần phải bám vào nội dung, mục tiêu của
từng chủ đề để có biện pháp xây dựng môi trường phù hợp. Môi trường xây
dựng phải đảm bảo giúp cho trẻ thích tham gia và được hoạt động trải nghiệm
trong môi trường đó , để tiếp thu kiến thức kỹ năng trong chủ đề cụ thể.
Chỉ đạo giáo viên cần phải xác định môi trường trong ngoài nhóm lớp đều
được phản ánh đặc trưng của chủ đề. Từ mảng chủ đề chính, đến các mảng góc
6


đều phải được trang trí, bố trí sắp xếp đồ dùng đồ chơi, chuẩn bị các nguyên vật
liệu để phục vụ cho các nội dung hoạt động học tập, vui chơi trong chủ đề cụ thể
làm cho các bé có cảm giác khi bước chân vào cổng trường mầm non như được
bước vào một thể giới khác, thế giới của trẻ thơ với những bức tranh đầy màu
sắc, từ những nhân vật cổ tích, cỏ cây, hoa lá đến những nhân vật hoạt hình ngộ
nghĩnh… được trang trí trên khắp tường rào, hành lang lớp học. Còn bên trong
lớp học các hình ảnh được trang trí phong phú hơn gắn với nội dung giáo dục
theo chủ đề. Việc trang trí lớp học theo chủ đề vừa tạo sự chú ý và hứng thú
khám phá ở trẻ vừa cho mọi người biết lớp học đang học chủ đề nào. Việc làm
này nhà trường đã thực hiện từ rất nhiều năm trước đây, nhưng giáo viên chỉ làm
rầm rộ vào lúc chuẩn bị khai giảng năm học mới, sau đó chỉ bổ sung vài hình
ảnh cho có gọi là trang trí theo chủ đề. Để khắc phục tình trạng này, ngay từ đầu
năm học nhà trường đã cung cấp đầy đủ các đồ dùng, nguyên liệu như: kéo,
sung bắn keo, giấy màu, xốp màu,…yêu cầu giáo viên vận động trẻ sưu tầm
thêm nguyên liệu đến làm đồ dùng dạy học cùng cô. Một chủ đề không không
nhất thiết phải trang trí hoàn chỉnh ngay từ khi bắt đầu, mà có thể bổ sung dần
qua từng nhánh nhỏ của chủ đề cho đến khi kết thúc chủ đề.
Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật – tết và mùa xuân” có các nhánh:
Nhánh 1: Một số loại hoa quả - Tết nguyên đán; Nhánh 2: Các loại rau; Nhánh
3: Cây xanh và môi trường sống. Cô và trẻ lần lượt trang trí những hình ảnh của
từng nhánh nhỏ theo thời gian thực hiện của mỗi chủ đề ( mỗi tuần một nhánh).

*Chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục đảm bảo có sự thay
đổ thường xuyên theo chủ đề và có tính liên kết các chủ đề và trẻ được trải
nghiệm tối đa với môi trường.
Là hiệu trưởng nhà trường tôi thường xuyên đến các nhóm lớp để kiểm tra,
đôn đốc việc thực hiện xây dựng môi trường giáo dục của giáo viên, kịp thời khắc
phục hạn chế, đồng thời hướng dẫn giáo viên bố trí góc chơi đảm bảo yếu tố tĩnh động, có “ranh giới” rõ ràng, lối di chuyển thuận tiện. Chỉ đạo giáo viên cùng trẻ
trang trí tranh ảnh, biểu bảng vừa với tầm mắt của trẻ; sử dụng túi bóng kính,
những loại móc, kẹp, nhám dính gắn vào tường để thuận tiện cho việc thay đổi
tranh ảnh, đồ dùng trong quá trình trẻ hoạt động; tích cực bổ sung nguyên vật liệu
mang tính mở (hột, hạt, lá cây, sỏi...) và sản phẩm hoàn thiện, sản phẩm chưa
hoàn thiện vào các góc chơi để tạo cơ hội cho trẻ sáng tạo; sắp xếp đồ dùng, đồ
chơi gọn gàng, vừa tầm với của trẻ để trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ cất.
Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên tạo bầu không khí thân thiện, vui tươi giữa
cô và trẻ; tôn trọng, đảm bảo nhu cầu hứng thú của trẻ, hiểu và đánh giá đúng
thế mạnh của trẻ để mỗi trẻ đều có cơ hội thành công trong việc tự tạo môi
trường học tập trong nhóm lớp.
Hình ảnh cô và trẻ Trường MN Nga Yên cùng nhau xây MT học tập
Kết quả: Khi tổ chức thực hiện biện pháp này tôi nhận thấy đa số giáo
viên đã nhận thức được tầm quan trọng của của việc lập kế hoạch trang trí lớp
theo chủ đề và thực hện tốt các kế hoạch đã đề ra. Các mảng tường của lớp được
trang trí các hình ảnh vừa đảm bảo tính thẩm mỹ (đẹp, hấp dẫn trẻ), vừa đảm
bảo các yêu cầu giáo dục (có thể sử dụng các mảng trang trí làm phương tiện
dạy học), trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng cô trang trí môi trường
lớp học.
2.3.3. Tích cực phối hợp chỉ đạo trực tiếp giáo viên thực hiện xây
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
* Xây dựng môi trường vật chất:
** Phối hợp chỉ đạo xây dựng môi trường bên trong lớp học
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học
thêm lôi cuốn trẻ các cô giáo cần tạo nên một môi trường lớp học với những

VD: + Góc ghệ thuật: Một số lớp giáo viên đã bố trí phía bên phải của lớp học,
để tận dụng các mảng tường và các mặt sau của các giá để dán tranh ảnh có nội
dung hướng dẫn trẻ hoạt động.
+ Góc phân vai: Một số giáo viên đã biết tận dụng diện tích rộng và tách
biệt có thể kê được giường tủ và giá nội trợ giáo viên đã bố trí ngay cửa ra vào
của lớp vì đó là khoảng rộng nhất của lớp học.
+ Góc hoc tập: Còn đối với góc học tập cần yên tĩnh hơn nên ở một số
lớp giáo viên đã bố trí nơi có không gian rộng rãi ánh sáng phù hợp, cách xa góc
xây dựng… cho trẻ được ngồi yên tĩnh để đọc thơ, đọc chuyện…
+ Góc xây dựng: Một số lớp đã bố trí phía bên trái của lớp học có mảng
tường rộng dành cho trẻ treo tranh gợi ý và có khoảng rộng dành cho nhiều trẻ
chơi. Bởi vì góc xây dựng là một góc chơi chiếm rất nhiều diện tích,chính vì vậy
chúng ta cần phải đảo bảo đủ diện tích để trẻ có thể xây dựng và hoàn thành
công trình của mình như mong muốn.
Hình ảnh xây dựngvà tạo môi trường hoạt động trong lớp học
- Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi hấp dẫn cho trẻ sáng tạo:
Với việc linh hoạt lồng ghép các hoạt động đã kích thích trẻ tự tìm hiểu,
phát hiện ra các chức năng sử dụng của đồ dùng, đồ chơi, tránh sự đơn điệu,
nhàm chán, tạo cho trẻ em sự hấp dẫn, mới lạ, giúp cho trẻ dễ tiếp thu bài học và
có thể tham gia thể hiện ý tưởng của mình.
Các mảng tường trống cũng được tận dụng để trang trí phù hợp với chủ đề
bé học, từ đó trẻ có thể nhận biết các hoạt động của bé ở trường qua các mảng
trang trí của cô.
Ơ

9


Các sản phẩm của bé được trưng bày đó là một sự khích lệ với trẻ động
viên để trẻ phấn đấu cố gắng trong các hoạt động.Cửa sổ cũng là nơi cô có thể

đang diễn ra hằng ngày, như vậy có thể thu hút được sự chú ý của trẻ, và sẽ làm
cho trẻ cảm thấy thích chơi và được chơi ở góc mình lựa chọn nhằm giúp trẻ
phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ.
Hình ảnh trẻ chơi ở góc bán hàng
Tương tự tất cả các góc đều được quan tâm lựa chọn tiêu đề một cách hợp lý
nhất. Ngoài ra việc lựa chọn tiêu đề hoạ tiết trang trí ở các góc chơi cũng cần
phải linh hoạt có sự kết hợp giữa các sản phẩm của trẻ và của cô để trang trí
giúp cho trẻ cảm thấy yêu thích góc chơi đó hơn và tự tin, tự hào hơn khi thấy
các sản phẩm từ chính tay mình làm được dùng để trang trí. Đó cũng chính là
một trong những yếu tố giúp trẻ chơi sáng tạo hơn.
** Phối hợp chỉ đạo xây dựng môi trường ngoài lớp
10


Việc xây dựng và tạo cảnh quan môi trường bên ngoài lớp học là đã tạo
được sân chơi cho trẻ được hoạt động, học tập và vui chơi, vì vậy tôi đã cùng
với ban giám hiệu nhà trường chọn ra giáo viên điển hình, thực hiện tốt việc xây
dựng và sử dụng môi trường giáo dục để làm mô hình điểm, tổ chức cho giáo
viên toàn trường học tập, nhân rộng. Ngoài ra giao cho Phó HT phụ trách
chuyên môn giáo dục, CNTT tìm kiếm, lựa chọn những giáo án, video xây dựng
và khai thác môi trường giáo dục hiệu quả cho giáo viên xem, đồng thời cung
cấp tài liệu, đường link trên website của nhà trường để giáo viên tham khảo, học
tập và tự bồi dưỡng. Sau khi thực hiện các giải pháp trên việc xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã đạt được như sau:
Xây dựng khu chơi với cát nước ngoài trời là nơi đặc biệt thu hút sự tham
gia của trẻ. Vui chơi ở đây không những giúp trẻ thư giãn mà đồng thời trẻ còn
có những trải nghiệm tuyệt vời và phát triển các giác quan cho trẻ. Ở đây trẻ có
thể chơi câu cá, làm các thí nghiệm vui với nước như: "Vật chìm - nổi", "Đong
nước"... Sân chơi giao thông được các cô thiết kế một cách phù hợp và được
nhà trường đầu tư những chiếc xe. Nơi đây trẻ được vui chơi, học và thực hành

trường tôi có rất nhiều cây xanh, cây cảnh, không khí trường học trong lành, mát
mẻ.
Để xây dựng được môi trường giáo dục một cách hoàn chỉnh, đáp ứng
yêu cầu giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đòi hỏi Ban giám hiệu và tập thể giáo
viên mầm non phải đầu tư một cách toàn diện từ vật chất đến công sức, sự sáng
tạo và tâm huyết của mình.
Vườn rau, vườn thiên nhiên của bé
* Xây dựng môi trường xã hội:
Trường mầm non là môi trường thuận lợi để hình thành các kỹ năng xã hội
cho trẻ: Đảm bảo môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng, ấm cúng, cởi mở
giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh. Quan hệ
giữa cô và trẻ, người lớn với trẻ phải thể hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn
trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện
vọng của mình. Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp và thể hiện sự quan tâm của mình
đối với mọi người, đối với sự vật hiện tượng gần gũi xung quanh. Mọi cử chỉ,
lời nói, việc làm của cô giáo và người lớn phải luôn mẫu mực để trẻ noi theo.
Mối quan hệ giữa trẻ với trẻ là quan hệ bạn bè cùng học cùng chơi, đoàn kết,
hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, học hỏi lẫn nhau. Giáo viên cần nhạy cảm để tận
dụng các mối quan hệ giữa trẻ với trẻ để giáo dục trẻ và có sự thống nhất giữa
trường mầm non, gia đình và cộng đồng xã hội trong việc chăm sóc, giáo dục
trẻ.
Kết quả: Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục “ Lấy trẻ làm
trung tâm”trong trường mầm non thực sự cần thiết và rất quan trọng đã đáp ứng
được yêu cầu chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” và
thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ
được hình thành và phát triển toàn diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự
bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa
to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu
nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo,
là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí

Hoạt động góc là hình thức tổ chức cho trẻ học hoặc chơi theo sở thích và
cá nhân hoặc nhóm nhỏ để trẻ thực hiện mục tiêu và nội dung giáo dục. Tại các
góc hoạt động trẻ được trải nghiệm, củng cố, rèn luyện những kiến thức, kỹ
năng đã được học trong hoạt động học; được khám phá tìm tòi phát hiện những
cái mới ở xung quanh.
Vậy muốn trẻ chơi hiệu quả, tích cực, sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi thì
ngay từ đầu giáo viên phải biết cách giới thiệu cho trẻ làm quen các góc chơi;
quản lý tốt trẻ chơi trong các góc và hoạt động mọi lúc mọi nơi. Biện pháp này
giúp trẻ tự tin khi lựa chọn hoạt động, chủ động tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển
khai trò chơi, thu dọn và cất đồ chơi đúng nơi qui định.
Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào
đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi trong lớp, chưa
biết tên, vị trí đồ chơi và các khu vự để chơi. Vì vậy, tôi phải giúp trẻ biết nơi để
các để đồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu.
Khi trẻ quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì đầu giờ chơi cô
giới thiệu nội dung chơi của chủ đề nhánh.
Khi chơi, cô chú ý bao quát, động viên, hướng dẫn trẻ triển khai nội dung
chơi, chú ý những trẻ rụt rè nhút nhát. Cô phải luôn động viên, khuyến khích trẻ
gợi ý nội dung chơi khi trẻ lúng túng hay gợi ý trẻ sáng tạo nên các nội dung
chơi mới dựa trên ý tưởng của trẻ.
Ví dụ: Chủ đề: “Thế giới thực vật”
Góc phân vai: Với các nguyên vật liệu đã chuẩn bị sẵn như rau, củ quả, lá
cây, cỏ, vỏ thạch dừa, keo dán, keo hai mặt, bìa đã phun màu nền. Khi chơi, trẻ
đến góc đã chọn nhưng còn lúng túng chưa biết làm gì với những nguyên vật
liệu cô đã chuẩn bị sẵn. Cô giáo đến hỏi và động viên trẻ giúp trẻ biết cách chơi
và chơi tự nhiên
GV theo dõi quá trình tiến triển của trò chơi, theo dõi xem trẻ chơi có tích
cực không và gợi ý giúp trẻ tham gia vào các quan hệ phức tạp, trong quá trình
chơi trẻ biết phối hợp, chia sẻ, hợp tác với nhau từ đó nội dung trò chơi sẽ phong
13

hương như bánh đúc, bánh tráng...Tất cả được trang trí trong một khung cảnh
quê hương có cây tre, bụi chuối, trẻ được mặc áo quần bà ba, tứ thân, váy yếm,
khăn đóng áo dài.... Qua đó, trẻ được tăng cường mối quan hệ giao tiếp giữa trẻ
với trẻ, trẻ và cô, trẻ với người lớn....Điều này giúp trẻ tự tin khẳng định mình,
biết cùng nhau hoạt động trong nhóm, biết chia sẽ ý tưởng để hoàn thành sản
phẩm. Ở các ngày lễ hội tổ chức trong lớp, trẻ không còn “chơi” chỉ để chơi nữa
mà chơi thật trong cuộc sống.
Kết quả: Khi đưa giải pháp này vào thực hiện ở các lớp tôi thấy trẻ biết cách
chơi và tham gia chơi một cách hứng thú, bết tự mình làm được nhiều những
món quà ý nghĩa để tặng người thân trong những ngày lễ
2.3.5. Huy động các nguồn lực xây dựng khu phát triển vận động
chung trong nhà trường từ những nguyên liệu, phế thải nhằm phát triển thể
chất cho trẻ

14


Xây dựng môi trường GDPTVĐ cho trẻ mầm non gắn với việc lựa chọn
trang thiết bị, đồ dùng, dụng cụ luyện tập.Việc sử dụng các thiết bị, dụng cụ
luyện tập có thể tạo ra các tình huống, phương án, phức tạp hóa điều kiện thực
hiện các bài tập thể dục khác nhau, giúp trẻ có sự nhận thức rõ ràng về vận
động, về phương pháp thực hiện với các đồ dùng, dụng cụ luyện tập. Các dụng
cụ luyện tập thể dục giúp nâng cao hứng thú thực hiện các nhiệm vụ vận động
trong những điều kiện khác nhau, giúp thỏa mãn nhu cầu vận động, ảnh hưởng
tốt đến sức khỏe, thể chất và tâm thần của trẻ, hình thành cho trẻ thói quen rèn
luyện thân thể thường xuyên. Các dụng cụ luyện tập thể dục kích thích sự lĩnh
hội kĩ năng vận động nhanh, chính xác. Việc trẻ tích cực tham gia chuẩn bị đồ
dùng, dụng cụ luyện tập giúp hình thành cho trẻ các thói quen cẩn thận, chu đáo
trong hoạt động.
Nhận định được vị trí quan trọng của môi trường giáo dục

bò hoặc trườn. Tôi đã sử dụng thùng phi hỏng để làm hệ thống
15


ống chui bằng cách cắt bỏ đi phần đáy để thông hai đầu và mài
nhẵn hai đầu để đảm bảo an toàn cho trẻ khi chơi rồi sử dụng
giấy đề can để cắt dán lên các thùng phi cho đẹp để đảm bảo
tính thẩm mỹ và thu hút trẻ. Sau đó nhờ thợ hàn để hàn hai
chân nhỏ phía dưới để khi sử dụng tránh cho việc thùng phi bị
lăn khi trẻ chơi, làm như vậy chúng tao có thể di chuyển đến
bất kỳ vị trí nào khi muốn chơi, với cách làm này đã thu hút
được sự thích thú của trẻ khi tham gia trò chơi
+ Làm cầu dao động: Là trò chơi nhằm phát triển cơ chân
và rèn luyện sự khéo léo của trẻ, trẻ biết giữ thăng bằng khi
tham gia vào vận động này. Vật liệu để làm ra cầu giao động
chính là những bánh xe máy cũ, hỏng và khung gỗ để làm.
Chúng tôi đã vận động phụ huynh làm nghề mộc làm ủng hộ
các cháu khung cầu từ những thanh gỗ thừa, và vận động một
số phụ huynh làm nghề sửa chữa xe máy thu gom bánh xe hỏng
đến để ủng hộ nhà trường, bánh xe sau khi vệ sinh sạch sẽ được
đem dùi lỗ sau đó dùng dây xích và ốc vít để gắn các bánh xe
lại với nhau và treo lên khung như vậy là chúng tôi đã hoàn
thành xong hệ thống cầu giao động chỉ với một số phế thải dễ
kiếm và vài bước đơn giản. Khi trẻ tham gia vào trò chơi này, trẻ
phải tập giữ được thăng bằng, lần lượt bước lên các bánh xe và
đi từ đầu đến cuối cầu.
+ Làm thang leo hình chữ nhật : Đây là thiết bị vui chơi
vận động dành cho trẻ em, giúp bé phát triển khả năng vận
động, rèn sự khéo léo, nhanh nhẹn và bền bỉ khi luyện tập. Tôi
đã tham khảo kiểu mẫu của các công ty đồ chơi sau đó tôi đã

thân thiện…
2.3.6. Chỉ đạo giáo viên tích cực tuyên truyền phối hợp với phụ huynh
tạo sự lan tỏa mạnh mẽ về nội dung xây dựng môi trường giáo dục trong
nhà trường.
Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là
phương tiện, là điều kiện để họ phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi.
Đối với phụ huynh và xã hội, quá trình xây dựng môi trường giáo dục sẽ thu hút
được sự tham gia của các bậc phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng xã hội
để thỏa mãn mong đợi của họ đối với sự phát triển của con mình trong từng giai
đoạn. Chính vì vậy mà sự phối kết hợp với phụ huynh đóng vai trò rất quan
trọng trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ tại trường, nên tôi chúng tôi rất quan
tâm làm tốt công tác tuyên truyền và phối kết hợp với phụ huynh thông qua
nhiều hình thức. Trong các buổi họp ban chấp hành phụ huynh cũng như họp
phụ huynh toàn trường tôi đã trực tiếp trao đổi phổ biến để phụ huynnh hiểu rõ
tầm quan trọng của việc đổi mới nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp giáo
dục trẻ, những định hướng, mục tiêu chươnng trình giáo dục mầm non.
Ví dụ: Trao đổi với phụ huynh điều kiện đầu tiên để có thể giúp giáo viên
đổi mới hình thức tổ chức giáo dục trẻ là phải xây dựng được một môi trường
sinh động cho trẻ hoạt động. Nên rất cần sự quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ từ cha mẹ
trẻ, trong mỗi một chủ đề giáo dục các nhóm lớp cần phải có rất nhiều nguyên
liệu để tạo môi trường học tập vì vậy cần có sự góp nhặt nguyên vật liệu, sách
báo,… của phụ huynh giúp trẻ có nhiều đồ dùng, tư liệu để trẻ hoạt động, học
tập. Đặc biệt trong năm học mới này chúng tôi đã tích cực đưa các kỹ năng tự
phục vụ vào chương trình giáo dục trẻ, nhưng đồ dùng để cho trẻ thực hành kỹ
năng rất nhiều và kinh phí lớn. Nhờ vị phụ huynh lên tiếng vận động các phụ
huynh khác trong buổi họp phụ huynh trên lớp.
- Trước khi tổ chức họp phụ huynh ở các nhóm lớp tôi cho họp đại diện mỗi
lớp một giáo viên, hướng dẫn cách vận động phụ huynh ủng hộ.
Ví dụ: Giáo viên phải trình bày cụ thể những nội dung, mục tiêu cần đạt
được trong một năm học của trẻ ở lớp mình, nhấn mạnh môi trường học tập cố

sau:
*Đối với hoạt động giáo dục: Nhờ việc thành công của đề tài này, chất
lượng giáo dục toàn diện của nhà trường đạt hiệu quả rất cao. Trẻ tích cực tham
gia vào các hoạt động. Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm non
là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí
tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho
trẻ mầm non vào học lớp 1 trường tiểu học
*Đối với bản thân: Sáng kiến được hội đồng khoa học ngành đánh giá
cao. Bản thân rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích trong quá trình chỉ
đạo chung, coi đây là cẩm nang để nâng cao hiệu quả công tác quản lý chỉ đạo
đội ngũ giáo viên trong việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
và nhiều công tác khác. Tạo tiền đề vững chắc để thực hiện thành công chuyên
đề “ Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”. Chấm dứt tình trạng xây
dựng môi trường giáo dục mang nặng hình thức, rập khuôn, máy móc, trẻ thụ
động trong mọi hoạt động.
*Đối với giáo viên và đồng nghiệp: Sau khi đưa những giải pháp này
áp dụng vào thực tết tại các nhóm lớp giáo viên luôn biết cách tạo cơ hội và
mở rộng quan hệ giao tiếp xã hội giữa trẻ với trẻ, giúp trẻ tự tin, tích cực,
hứng thú với các hoạt động giáo dục phát triển toàn diện; giáo viên tích cực
sưu tầm và sáng tạo thêm trò chơi bằng cách thường xuyên thay đổi cách
18


chơi, luật chơi để khích lệ trẻ tham gia, chủ động chơi- tập - thử nghiệm với
các loại thiết bị, đồ dùng, đồ chơi; khuyến khích trẻ tự tạo ra đồ chơi, trò chơi
theo ý tưởng riêng của mình; tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chơi tự
do, hội thi, lễ hội...để trẻ được trải nghiệm và “tập làm”. Đồng nghiệp luôn
tâm đắc, học tập kinh nghiệm trong quá trình quản lý chỉ đạo.
* Đối với nhà trường: Thành công của sáng kiến kinh nghiệm được nhà trường
tổ chức hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm và có sức lan toàn không chỉ trong nhà

giáo viên về xây dựng môi trường giáo dục.
2. Chỉ đạo và động viện giáo viên có tâm huyết và trách nhiệm cao để tư
duy cách làm sáng tạo trong xây dựng môi trường giáo dục phù hợp với điều
19


kiện tại nhóm lớp. Để đạt mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục nhằm kích
thích trẻ tích cực tham gia vào hoạt động với môi trường để trải nghiệm, tìm tòi
khám phá và nhận thức.
3. Chỉ đạo thực hiện thường xuyên có hiệu quả công tác tuyên truyền phối
hợp với phụ huynh để thu hút các nguồn đầu tư từ cá nhân, từ các tổ chức xã
hội, từ phụ huynh để mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, phục vụ cho công
tác xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ trong Trường Mầm non.
Qua việc áp dụng thực hiện một số giải pháp chỉ đạo thực hiện xây dựng
môi trường giáo dục trong nhà trường nêu trong sáng kiến kinh nghiệm này; Đã
đạt được những kết quả khả quan. Tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để có những biện
pháp tích cực, năng động, sáng tạo hơn nữa bổ xung cho đề tài áp dụng trong
những năm học tiếp theo đạt hiệu quả cao hơn.
Trên đây là “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm kích thích trẻ tích cực
tham gia hoạt động tại trường mầm non Nga Yên”.Các giải pháp đã được
thực nghiệm và có kết quả khả quan. Song trong quá trình thực hiện cũng
không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong được sự góp ý của Hội đồng
khoa học ngành cũng như các bạn đồng nghiệp để Sáng kiến kinh nghiệm
của tôi có kêt quả cao hơn.
3.2. Kiến nghị.
Phòng giáo dục tạo điều kiện tổ chức cho đội ngũ quản lý bậc học mầm non
đi thăm quan học tập kinh nghiệm một số trường trọng điểm chất lượng cao ở
trong và ngoài tỉnh để học tập kinh nghiệm về công tác xây dựng trường mầm
non lấy trẻ làm trung tâm.

tâm(Dành cho giáo viên)
7. Chọn tiêu đề tranh ảnh thu hút sự chú ý của trẻ - Báo mẹ và bé số ra ngày
30 tháng 4 năm 2015
8. Tài liệu BDTX Module Mầm non 8: Xây dựng môi trường cho
trẻ 3 - 36
tháng tuổi - Nguyễn Thị Bách Chiến
9. Tài liệu BDTX Module Mầm non 9: Xây dựng môi trường cho
trẻ 3 - 6
tuổi - Nguyễn Thị Bách Chiến.
10. Hoàng, Nguyễn Thị Thanh Giang, Bùi Thị Kim Tuyến, Lương Thị
Bình, Nguyễn Thị Quyên, Bùi Thị Lâm, Hoàng Thị Thu Hương (Đồng chủ biên)
Hướng dẫn thưc hành ắp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong
trường mầm non – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNH KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Mai Thị Liên
Chức vụ và đơn vị công tác:HT Trường MN Nga Yên

TT

1

2

3


Một số giải pháp chỉ đạo thực
hiện phong trào thi đua xây
Sở GD&TĐ
dựng “Trường học thân
Thanh Hóa
thiện,học sinh tích cực” ở
trường Mầm non Nga Yên
Một số biện pháp chỉ đạo giáo
viên tích hợp nội dung giáo dục
Phòng
bảo vệ tài nguyên,môi trường
GD&ĐT
biển,hải đảo vào chương trình
Nga Sơn
giáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi ở
trường Mầm non Nga Yên
Một số biện pháp chỉ đạo giáo
viên tích hợp nội dung giáo dục
bảo vệ tài nguyên,môi trường Sở GD&TĐ
biển,hải đảo vào chương trình Thanh Hóa
giáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi ở
trường Mầm non Nga Yên

Kết quả
đánh giá
xếp loại
( A,B
hoặc C)

Năm học